Phong cách lãnh đạo độc đoán của Trần Thủ Độ

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH Bài tiểu luận: PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO ĐỘC ĐOÁN CỦA THÁI SƯ TRẦN THỦ ĐỘ TRONG VIỆC CHUYỂN GIAO QUYỀN LỰC... KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH Bài tiểu luận: PHONG CÁCH LÃ

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

Bài tiểu luận:

PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO ĐỘC ĐOÁN

CỦA THÁI SƯ TRẦN THỦ ĐỘ TRONG VIỆC CHUYỂN GIAO QUYỀN LỰC

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

Bài tiểu luận:

PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO ĐỘC ĐOÁN

CỦA THÁI SƯ TRẦN THỦ ĐỘ TRONG VIỆC CHUYỂN GIAO QUYỀN LỰC

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG PHẢN BIỆN

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

Lý do chọn đề tài 1

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO 2

1.1 Các khái niệm 2

1.1.1 Phong cách 2

1.1.2 Lãnh đạo 2

1.1.3 Phong cách lãnh đạo 2

1.2 Phân loại phong cách lãnh đạo 3

1.3 Phong cách lãnh đạo độc đoán 3

1.3.1 Khái niệm 3

1.3.2 Phân loại phong cách độc đoán 3

1.3.2.1 Độc đoán - áp chế 3

1.3.2.2 Độc đoán - nhân từ 4

1.3.3 Ưu và nhược điểm của phong cách lãnh đạo độc đoán 4

1.3.3.1 Ưu điểm 4

1.3.3.2 Nhược điểm 4

1.3.4 Các trường hợp áp dụng phong cách lãnh đạo độc đoán 4

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng 4

1.4.1 Môi trường 5

1.4.1.1 Khái niệm 5

1.4.1.2 Các yếu tố hình thành nên môi trường 5

1.4.2 Cá tính 5

1.4.2.1 Khái niệm 5

1.4.2.2 Yếu tố hình thành nên cá tính 5

1.4.3 Tác động của cá tính và môi trường đến việc hình thành phong cách lãnh đạo 6

Chương 2 PHÂN TÍCH PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO ĐỘC ĐOÁN CỦA THÁI SƯ TRẦN THỦ ĐỘ TRONG VIỆC CHUYỂN GIAO QUYỀN LỰC TỪ NHÀ LÝ SANG NHÀ TRẦN 7

2.1 Khái quát về cuộc đời của thái sư Trần Thủ Độ và bối cảnh lịch sử cuối nhà Lý 7

2.1.1 Cuộc đời và sự nghiệp 7

2.1.2 Bối cảnh lịch sử 7

2.2 Thực trạng về phong cách lãnh đạo độc đoán của thái sư Trần Thủ Độ trong việc chuyển giao quyền lực từ nhà Lý sang nhà Trần 8

2.3 Phân tích phong cách lãnh đạo độc đoán của thái sư Trần Thủ Độ trong việc chuyển giao quyền lực từ nhà Lý sang nhà Trần 9

2.3.1 Yếu tố môi trường 9

2.3.1.1 Môi trường tự nhiên 9

2.3.1.2 Môi trường xã hội 10

2.3.2 Yếu tố tính cách 11

2.3.2.1 Mưu lược, quyết đoán 11

2.3.2.2 Cương quyết, đặt lợi ích quốc gia lên trên mọi thứ 12

2.3.2.3 Tàn nhẫn 12

2.4 Đánh giá thực trạng 13

2.4.1 Ưu điểm 13

2.4.1.1 Môi trường 13

2.4.1.2 Cá tính 13

2.4.2 Nhược điểm 14

2.4.2.1 Môi trường 14

2.4.2.2 Cá tính 14

Chương 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO ĐỘC ĐOÁN CỦA TRẦN THỦ ĐỘ 15

3.1 Mục tiêu của giải pháp 15

3.2 Giải pháp hoàn thiện phong cách lãnh đạo độc đoán của trần thủ độ 15

3.2.1 Phát huy ưu 15

3.2.1.1 Môi trường 15

3.2.1.2 Cá tính 16

3.2.2 Khắc phục nhược 16

3.2.2.1 Môi trường 16

3.2.2.2 Cá tính 17

KẾT LUẬN 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

LỜI MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài

“ Người lãnh đạo là người thuyền trưởng chèo lái con thuyền, con thuyền có cập bến an toàn hay không đều hoàn toàn phụ thuộc vào người thuyền trưởng đó” Thật vậy, người lãnh đạo đóng vai trò quan trọng trong thành công của một tập thể, một tổ chức, một xã hội và rộng hơn cả là một đất nước Họ chính là linh hồn, là sợi dây vô hình liên kết mọi người và đảm bảo công việc được hoàn thành tốt nhất Nhà lãnh đạo tài ba là người biết vận dụng khéo léo khoa học quản trị vào việc ban hành các quyết định trong từng tình huống cụ thể Điều này làm nên nghệ thuật lãnh đạo hay phong cách lãnh đạo của mỗi người

Trong mỗi môi trường cụ thể người lãnh đạo cần phải có phong cách lãnh đạo phù hợp, nhưng như thế nào là phù hợp? Làm sao để sử dụng phong cách lãnh đạo một cách hiệu quả? Làm sao để tạo nên môi trường làm việc thích hợp? Đó là những câu hỏi cần quan tâm khi tìm hiểu về vấn đề này

Đi tìm đáp án cho những câu hỏi trên, nhóm chúng tôi chọn đề tài “ Phong cách lãnh đạo độc đoán của Thái sư Trần Thủ Độ trong việc chuyển giao quyền lực từ Nhà

Lý sang Nhà Trần” Với đề tài này, nhóm chúng tôi mong muốn làm sáng tỏ hơn về những vấn đề liên quan đến phong cách lãnh đạo, cụ thể ở đây là phong cách lãnh đạo độc đoán Từ đó, giúp các sinh viên đang theo học Khoa Quản trị Kinh doanh nói riêng

và tất cả sinh viên nói chung hiểu thêm về phong cách của một nhà lãnh đạo tài năng, đồng thời đưa ra bài học để áp dụng và xử lý các tình huống thực tế trong công việc và cuộc sống

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Đối tượng: phong cách lãnh đạo của Thái sư Trần Thủ Độ

Phạm vi nghiên cứu: phân tích phong cách lãnh đạo độc đoán của Thái sư Trần Thủ Độ trong việc chuyển giao quyền lựu từ nhà Lý sang nhà Trần

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO

Trong cuốn sách Tâm lý và Nghệ thuật Lãnh đạo, Tiến sĩ Huỳnh Thanh Tú định nghĩa “Lãnh đạo là một quá trình ảnh hưởng mang tính xã hội mà trong đó, lãnh đạo tìm kiếm sự tham gia tự nguyện của cấp dưới nhằm đạt mục tiêu của tổ chức”

Lãnh đạo là một trong những khái niệm quan trọng nhất trong khoa học về tổ chức - nhân sự Môn nhân sự hiện đại đề cao vai trò của lãnh đạo nên đối tượng này càng được nghiên cứu kỹ lưỡng hơn

Có hai loại lãnh đạo là lãnh đạo chính thức và lãnh đạo không chính thức Lãnh đạo chính thức là người lãnh đạo có thực quyền Người lãnh đạo không chính thức, hay còn gọi là lãnh đạo tự nhiên, là người lãnh đạo do có thiên phú với phong cách lôi cuốn người khác.(2)

1.1.3 Phong cách lãnh đạo

Theo Tiến sĩ Huỳnh Thanh Tú thì “Phong cách lãnh đạo của một cá nhân là dạng hành vi người đó thực hiện các nỗ lực ảnh hưởng tới hoạt động của những người khác theo nhận thức của đối tượng.” Bên cạnh đó, “ Phong cách lãnh đạo là kết quả của mối quan hệ giữa cá nhân và sự kiện, và được biểu hiện bằng công thức:

Phong cách lãnh đạo = Cá tính x Môi trường.”(3)

(1) : Nguồn: PGS.TS Vũ Thành Hưng, Kỹ năng Lãnh đạo trong Doanh nghiệp (Leadership Skills in Enterprises), năm 2009.

(2), (3): Nguồn: TS.Huỳnh Thanh Tú, Tâm lý và Nghệ thuật Lãnh đạo, năm 2010.

Mỗi người đều có phong cách lãnh đạo riêng Không có phong cách nào hoàn hảo cũng như không có phong cách nào hoàn toàn sai trái Điều quan trọng là bạn biết cách kiểm soát tùy thuộc vào tình huống cụ thể và thời điểm sử dụng chúng cho hiệu quả nhất

1.2 Phân loại phong cách lãnh đạo

Một số phong cách lãnh đạo thường được thể hiện trong quá trình lãnh đạo ở các doanh nghiệp:

• Phong cách lãnh đạo độc đoán.(1)

• Phong cách lãnh đạo dân chủ.(2)

• Phong cách lãnh đạo tự do.(3)

1.3 Phong cách lãnh đạo độc đoán

Vì giới hạn của đề tài nghiên cứu, chúng tôi sẽ phân tích sâu hơn về phong cách lãnh đạo độc đoán

1.3.1 Khái niệm

Độc đoán có nghĩa là (lối làm việc, xử sự) dùng quyền của mình mà định đoạt

công việc theo ý riêng của mình, bất chấp ý kiến của người khác

Phong cách lãnh đạo độc đoán còn được gọi là phong cách lãnh đạo chuyên

quyền, phong cách lãnh đạo theo hành chính xử phạt, phong cách lãnh đạo theo chỉ thị, phong cách lãnh đạo cương quyết Ở đây nhà lãnh đạo sẽ áp đặt nhân viên; các nhân viên nhận lệnh và thi hành mệnh lệnh Nhà lãnh đạo sẽ tập trung hết quyền lực vào tay của mình Kiểu quản lý mệnh lệnh độc đoán được đặc trưng bằng việc tập trung mọi quyền lực vào tay một mình người quản lý, người lãnh đạo - quản lý bằng ý chí của mình, trấn áp ý chí và sáng kiến của mọi thành viên trong tập thể

1.3.2 Phân loại phong cách độc đoán

1.3.2.1 Độc đoán - áp chế

(1), (2), (3): Nguồn: TS.Huỳnh Thanh Tú, Tâm lý và Nghệ thuật Lãnh đạo, năm 2010.

Các nhà lãnh đạo, quản lý chuyên quyền cao độ, ít có lòng tin với cấp dưới Họ thúc đẩy nhân viên bằng đe doạ Quá trình quản lý thông tin tiến hành từ trên xuống và giới hạn ở việc ra quyết định ở cấp cao nhất, không cho phép nhân viên trực tiếp tham gia vào quá trình ra quyết định

1.3.2.2 Độc đoán - nhân từ

Các nhà lãnh đạo có lòng tin của cấp trên và tin vào cấp dưới Họ thúc đẩy nhân viên bằng khen thưởng và bằng một ít đe doạ, trừng phạt Họ có tiếp thu ý kiến từ cấp dưới, và có giao quyền, có cho phép cấp dưới ra quyết định nhưng kiểm tra chặt chẽ về mặt chính sách

1.3.3 Ưu và nhược điểm của phong cách lãnh đạo độc đoán

1.3.3.1 Ưu điểm

• Làm nhân viên thực hiện đúng theo ý của nhà lãnh đạo

• Quyết định được đưa ra nhanh chóng, tiết kiệm thời gian, tránh được sự đối đầu trong nhóm

• Tránh được trường hợp nhân viên quá ỷ lại vào quyền lực riêng của mình

1.3.3.2 Nhược điểm

• Nhân viên ít thích lãnh đạo

• Hiệu quả làm việc thấp khi không có mặt lãnh đạo

• Không khí trong tổ chức: gây hấn, phụ thuộc vào định hướng cá nhân

1.3.4 Các trường hợp áp dụng phong cách lãnh đạo độc đoán

Các nhân viên mới, những người còn đang trong giai đoạn học việc, người có tính khí trầm tư – nhút nhát, người ưa chống đối, người không có tính tự chủ, người thiếu nghị lực, và người kém tính sáng tạo

Giai đoạn bắt đầu hình thành, là giai đoạn tập thể chưa ổn định, mọi thành viên thường chỉ thực hiện công việc được giao theo nhiệm vụ, một số tình huống đòi hỏi người ta phải hành động khẩn trương và kịp thời, chẳng hạn như hỏa hoạn hay khi có sự bất đồng trong tập thể, trước sự thù địch, chia rẻ nội bộ

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng

1.4.1 Môi trường

1.4.1.1 Khái niệm

Theo Từ điển từ và ngữ Việt Nam của tác giả Nguyễn Lân, môi trường được định nghĩa như sau:

• Chất có khả năng chuyển tác dụng của một hiện tượng

• Hoàn cảnh trong đó sinh vật sống và phát triển

• Hoàn cảnh xã hội

Tuy nhiên do phạm vi của đề tài, chúng tôi sẽ sử dụng hai định nghĩa sau cùng

1.4.1.2 Các yếu tố hình thành nên môi trường

Do phạm vi của đề tài, chúng tôi sẽ sử dụng hai định nghĩa sau cùng

• Hoàn cảnh trong đó sinh vật sống và phát triển: chi phối và giúp hình thành nên tính cách và phong cách lãnh đạo của một cá nhân

• Hoàn cảnh xã hội: khi ra ngoài xã hội, con người chịu tác động trong mối quan

hệ với đồng nghiệp, làng xóm, đối tác Ứng với những hoàn cảnh sống và các mối quan

hệ khác nhau sẽ hình thành nên những cách nhìn nhận vấn đề và phong cách lãnh đạo khác nhau

1.4.2 Cá tính

1.4.2.1 Khái niệm

Cá tính là tính cách riêng biệt của từng người

Đối với nhà lãnh đạo, cá tính được thể hiện ở những điểm sau: luôn điềm tĩnh làm chủ mọi tình huống, trung thực với các cộng sự, cởi mở song kiên quyết khi cần thiết, giản dị nhưng không xuề xòa, nhiệt tình và gương mẫu, và trung tâm đoàn kết của

định ít nhiều nhân cách của con người Cái độc đáo của hoàn cảnh địa lý như núi cao, thung sâu, cảnh sắc hùng vĩ hay mềm mại sẽ có sự tác động nhất định đến

cá tính con người

▪ Hoàn cảnh xã hội: Con người hình thành những tư chất trong xã hội và thuộc tính của người đó cũng chỉ phát triển được trong xã hội Nếu không sống trong xã hội thì con người không có những thuộc tính người

• Môi trường giáo dục

▪ Môi trường giáo dục trường học: không những giúp chúng ta tích lũy được kiến thức mà còn hình thành được khả năng sáng tạo, suy xét vấn đề

▪ Môi trường giáo dục gia đình: Giáo dục gia đình có tác động quan trọng đến việc hình thành nhân cách cho trẻ vì đứa trẻ thường gần gũi với gia đình nhất

1.4.3 Tác động của cá tính và môi trường đến việc hình thành phong cách lãnh đạo

Nhân tố thứ nhất ảnh hưởng tới việc hình thành, sử dụng, thể hiện phong cách lãnh đạo đó là cá tính Cá tính của mỗi vị lãnh đạo là nguyên nhân góp phần làm người lãnh đạo định hướng cho mình một phong cách lãnh đạo riêng biệt Ví dụ như người tự tin quyết đoán, dám nghĩ, dám làm, dám chịu, trách nhiệm với tập thể, họ sẽ chọn phong cách độc đoán, ra mệnh lệnh

Nhân tố thứ hai ảnh hưởng đến việc lựa chọn phong cách lãnh đạo của một nhà lãnh đạo chính là môi trường Ví dụ, khi tổ chức trong tình trạng khủng hoảng và cần có những biện pháp tức thời thì việc dùng phong cách lãnh đạo độc đoán sẽ giúp nhà lãnh đạo nhanh chóng đạt được sự đồng thuận từ nhân viên

Cá tính và môi trường là hai nhân tố có mối quan hệ chặt chẽ Cá tính của một người chịu nhiều tác động của môi trường mà họ sinh sống Ngược lại môi trường sống của một người cũng vì cá tính của họ mà thay đổi

Do vậy, khi nghiên cứu về phong cách lãnh đạo của một người, ta không chỉ nên chú ý đến hai yếu tố cá tính và môi trường mà còn phải đào sâu tìm hiểu mối quan hệ giữa hai yếu tố đó và sự tác động của nó đến phong cách lãnh đạo của nhân vật

Chương 2 PHÂN TÍCH PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO ĐỘC ĐOÁN CỦA THÁI

SƯ TRẦN THỦ ĐỘ TRONG VIỆC CHUYỂN GIAO QUYỀN LỰC TỪ NHÀ

LÝ SANG NHÀ TRẦN

2.1 Khái quát về cuộc đời của thái sư Trần Thủ Độ và bối cảnh lịch sử cuối nhà

Lý

2.1.1 Cuộc đời và sự nghiệp

Trần Thủ Độ (1194-1264), sinh tại làng Lưu Xá, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình Thời trai trẻ, Trần Thủ Độ kiếm sống bằng nghề chài lưới Ông cùng với những người con ưu tú khác của họ Trần sớm tham gia lập các đội hương binh đi đánh dẹp các thế lực cát cứ khác, lúc đầu nhằm khôi phục cơ nghiệp cho nhà Lý Năm 1224, ông được nhà Lý phong làm Điện tiền chỉ huy sứ, quản lý các đạo quân bảo vệ kinh thành Cuối triều Lý, chính quyền trung ương bất lực trước cuộc suy thoái về kinh tế và hỗn loạn về chính trị Trần Thủ Độ đạo diễn cuộc chính biến tháng Chạp năm Ất Dậu (tức tháng 1-1226), ngôi vua chuyển từ dòng họ Lý sang tay của dòng họ Trần, ông làm cuộc đảo chính thay đổi triều đại mà không xảy ra đổ máu và đảo lộn lớn trong nước

Ngay sau khi lên làm vua, Trần Thái Tông phong Trần Thủ Độ làm Quốc thượng phụ nắm giữ mọi việc cai trị thiên hạ Năm sau lại phong Trần Thủ Độ làm thái sư giữ tất cả việc hành quân, đánh dẹp trong nước Sử chép: “Thái Tôn lấy được thiên hạ đều

là mưu sức của Thủ Độ cả, cho nên nhà nước phải nhờ cậy, quyền hơn cả vua”.(1)

Trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ lần thứ nhất (tháng 12 năm Đinh Tỵ, tức tháng 1-1258), Trần Thủ Độ có vai trò hết sức quan trọng

2.1.2 Bối cảnh lịch sử

Từ giữa thế kỉ 12, triều Lý trở nên thoái hóa và lao nhanh vào con đương suy vong Vua và quý tộc, quan lại chỉ vơ vét của dân và ăn chơi sa đọa Nông dân bị quan lại đục khoét, phải đóng tô thuế nặng nề và quanh năm đi lao dịch vất vả Nhà nước không còn chăm lo đến sức dân, không có những chính sách bảo vệ đê điều và phát triển kinh tế Khởi nghĩa chống triều đình kế tiếp nhau bùng nổ

(1 ) : Nguồn: Cổng thông tin điện tử Thái Bình

Trong khoảng 20 năm đầu thế kỷ 13, đất nước bị lâm vào cảnh loạn lạc do những cuộc chiến tranh đẫm máu giữa các phe phái phong kiến gây ra Triều đình nhà Lý bỏ

ra bất lực, hết dựa vào phe phái phong kiến này, lại dựa vào thế lực phong kiến kia để duy trì sự tồn tại leo lắt của mình Trong cuộc chiến tranh giữa các thế lực phong kiến

đó, thế lực của dòng họ Trần dần dần phát triển và trở thành lực lượng mạnh nhất Trong cuộc tránh loạn Quách Bốc, Thái tử Sảm của nhà Lý đã chạy về Thái Bình, lúc này Trần Lý gả con gái là Trần Thị Dung cho Thái tử và dựa vào danh nghĩa đó để mộ quân tiến đánh các thế lực phong kiến khác Sau khi dẹp tan hầu hết các thế lực chống đối, chiếm lại được kinh thành và đưa Vua Lý trở về lên ngôi ở Thăng Long (1)

2.2 Thực trạng về phong cách lãnh đạo độc đoán của thái sư Trần Thủ Độ trong việc chuyển giao quyền lực từ nhà Lý sang nhà Trần

Trần Thủ Độ được đánh giá là người có bản lĩnh và cá tính khác thường Ông xử

lý việc gì cũng thẳng thắn, độc đoán theo ý chí của mình, ít chịu để cho tình cảm cũng như để người khác sai khiến Chính Trần Thủ Độ đã đạo diễn cuộc Chính biến tháng chạp năm Ất Dậu (tức tháng 1 năm 1226) chấm dứt 215 năm trị vì của vương triều Lý

để chuyển ngôi vị sang một triều đại mới do họ Trần nắm giữ _ cuộc đảo chính triều đại

mà không xảy ra đổ máu và đảo lộn trong nước

Trước bối cảnh quốc phong nhiều phần trễ nãi và mệt mỏi, Trần Thủ Độ đã nhận định thẳng rằng nếu cứ để nhà Lý yếu hèn trị vì, đất nước Đại Việt chắc chắn không tránh khỏi diệt vong Nhận thấy sự tình hình hiện nay ông đã nói thẳng với Trần Thừa:

“Thời thế lúc này chỉ có họ Trần thay ngôi nhà Lý mới cứu được vận nước suy vi.” Bằng sự đa mưu, quyết đoán của mình, vào tháng mười năm Giáp Thân(1224), Trần Thủ Độ ép Lý Huệ Tông nhường ngôi cho con gái mới lên 7 tuổi là Chiêu Thánh Công Chúa, tức Lý Chiêu Hoàng Huệ Tông thành thái thượng hoàng, xuất gia đi tu ở chùa Bút Tháp, lấy pháp danh là Huệ Quang Trần Thủ Độ quan niệm “ chết cả họ hoặc được

cả thiên hạ”, nên bất cứ việc gì có lợi cho dòng tộc nhà Trần thì ông đều quyết làm bằng được Trần Thủ Độ đạo diễn cuộc chính biến tháng Chạp năm Ất Dậu (tức tháng 1 năm 1226) xếp đặt việc Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh

(1 ): Nguồn: Lịch sử Việt Nam cổ trung đại- Huỳnh Công Bá- Tiến sỹ sử học.