1. Trang chủ
  2. » Tài Chính - Ngân Hàng

Tổng hợp những bài viết hay tôi đầu tư

60 23 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Định dạng
Số trang 60
Dung lượng 561,56 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

Tổng hợp những bài viết hay nhất trong cuộc thi Tôi đầu tư được tổ chức trên Cafef năm 20172018. Hầu hết bài viết thuộc chủ đề trải nghiệm đầu tư chứng khoán của cá nhân. Bao gồm nhà đầu tư không chuyên và cả những cá nhân làm trong lĩnh vực tài chínhngân hàngchứng khoán.

Trang 1

TỔNG HỢP BÀI VIẾT HAY “TÔI ĐẦU TƯ”

Tổng hợp: Triệu Quang Đức – Nguồn: cafef.vn

1 Tôi đã biến 15 triệu đồng thành 2,5 triệu USD như thế nào?

Phần 1: 3 năm loay hoay tìm hướng làm giàu NHANH

Năm 1998 khi đang học lớp 12 tôi luôn mang theo mình một câu hỏi đó là làm sao "làm giàu NHANH NHẤT KHI MÌNH KHÔNG CÓ TIỀN?" Năm 1999 tôi từ quê bước vào đại học Kinh tế TP.HCM khóa

25 ngành quản trị kinh doanh Cũng chiếc xe đạp, cũng một giỏ sách, lang thang khắp Sài Gòn Nơi

thường xuyên tôi ngủ qua đêm nhất đó là Việt Nam Quốc Tự ở đường 3/2 Vẫn câu hỏi đó cần phải trả lời qua một năm vẫn không có lời giải

Khi nghe tin tại Hong Kong, một nhà đầu tư mất trắng 2 triệu USD chỉ trong một đêm bởi một ngân hàng phá sản lúc bấy giờ (1999) Tôi bắt đầu đọc sách về đầu tư và tìm hiểu xem tại sao lại như vậy?

Đến năm 2000 tôi cũng thuê trọ được chung với những người bạn, vẫn đọc sách đầu tư và tiếp tục học đại học Để nuôi sống bản thân tôi nảy ra một ý tưởng viết một CD phần mềm tập hợp kiến thức đại học

cho sinh viên truy cập, thay vì mua sách với số lượng quá lớn, lượng tiền cũng rất lớn đối với sinh viên

Thay vào đó họ chỉ mua 2CD với giá 20.000 đồng Đó là nguồn sống để tôi đi tìm lời giải cho câu hỏi kia Biết bị đuổi học khi mới hết năm nhất do điểm trung bình dưới 4, tôi làm đơn xin tạm nghỉ học mang

đến tận tay Hiệu trưởng Tuyền (ĐH Kinh Tế TP.HCM) khi chưa có kết quả năm nhất với lý do đời sống quá cơ cực, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc học và xin thầy cho cơ hội hoàn thành những môn không qua được khi vào học trở lại

Tôi vẫn tiếp tục đọc sách về đầu tư, cái khó là lúc bấy giờ tài liệu tiếng Việt rất ít, toàn tiếng anh nên rất khó khăn trong việc tiếp cận kiến thức Tôi tìm đến thạc sĩ về đầu tư tại Học Viện Ngân Hàng, theo các lớp học, tuy nhiên do không đủ tiền đóng nên thường xuyên bị đuổi ra ngoài Một thời gian sau thầy cũng cho học vì tôi quá lì lợm (thầy Đặng Quang Gia) Trong giới đầu tư biết rất nhiều về thầy Thời gian tạm nghỉ học đại học tôi tiếp tục theo đuổi các ngành khoa học khác như: tâm lý học 3 năm, suy nghĩ sáng tạo học, các ngành phát triển kỹ năng con người, kinh doanh…

Khi thị trường chứng khoán mở ra, cộng với kiến thức đầu tư tôi đọc được và tôi đã xác định đây là con đường duy nhất theo đuổi đến cuối đời mình Mặc dù tôi đọc rất kỹ các nhà thành đạt lỗi lạc, nhưng tôi xem trọng và quý giá nhất là William O’neil dù ông ấy chỉ kiếm vài triệu USD trong sự nghiệp của mình, xem ông như là thầy và những gì liên quan tôi nghiên cứu rất kỹ đến từng chi tiết

Lúc này tôi cân nặng chỉ còn 38kg, người chỉ còn xương với da chỉ vì một câu hỏi mà đến 3 năm mới trả lời được Mỗi ngày đọc 50 trang sách và quyết chí không bao giờ từ bỏ nghề đầu tư 15 triệu đồng và bắt đầu đầu tư từ 2001

Trang 2

Những gì thế giới trải qua thì Việt Nam sẽ trải qua, đó là chân lý đi theo tôi tạm trong giai đoạn này Tìm tòi những công ty sẽ thành công trong tương lai và mua cổ phần của họ Để cho họ tự làm ăn, mình chỉ có việc duy nhất là đi tìm người tài và đầu tư vào công ty của họ Cơn khát vốn của tôi rất cao trong khi tìm

ra rất nhiều công ty, tất cả chỉ với 15 triệu đồng Tôi bắt đầu làm lính đánh thuê để có tiền đầu tư tiếp tục

Tư vấn cho bất cứ ai trên TTCK, chỉ cần họ trả vài % tiền lãi thu được

Phần 2: Tôi đã biến 15 triệu đồng thành 2,5 triệu USD như thế nào?

Cứ như vậy đến 2006 khi tổng thống Mỹ vào đánh chiêng khai trương phiên giao dịch tại HOSE tôi biết

sẽ có làn sóng đầu tư rất lớn vào Việt Nam Lúc này tài sản của tôi đã lên được 500 triệu, không phải

tiền lời chênh lệch giá mà chủ yếu do tăng trưởng của các công ty đem lại Tôi bán hết tài sản này và bắt đầu chuyển sang ngắn hạn, đó là tinh túy mà William O’neil đã chứng tỏ được mình với cú đánh kiếm 2 triệu USD

Lúc bây giờ ngân hàng cho vay thông qua số lượng cổ phiếu nắm giữ tại công ty chứng khoán, họ không biết và không kiểm soát được số chứng khoán đã vay rồi hay không Tôi lập đi lập lại nhiều lần vay trong vòng mấy tháng vay được của một ngân hàng đến nhiều tỷ mà tài sản thực chỉ khoảng 600 triệu đồng Đến 2007 tài sản mỗi ngày tăng từ 2-3 tỷ đồng Nước ngoài đổ tiền nóng vào Việt Nam đến 2008 lên đến

17 tỷ USD mà với cái thị trường quá bé nhỏ, không có tài sản cổ phiếu để bán cho họ, chỉ có giá cao mới đáp ứng nổi nhu cầu quá lớn

Rồi hậu quả của margin cao đã cho tôi bài học đầu tiên! Thị trường giảm sàn hàng loạt trong 4 phiên

liên tiếp làm tôi mất ăn mất ngủ Sau đó thị trường tăng lại 3 phiên tôi bán hết những gì đang có, trả nợ

ngân hàng và ghi nhớ margin trong đời Cú giảm giá đó đã làm tôi tỉnh ngộ và sử dụng rất ít margin sau này

Rồi, tôi lập quỹ giải trí cuối tuần Một nhóm nhà đầu tư chúng tôi gồm 5 người lập một quỹ mỗi người góp 100 triệu đồng vào 2007, mục đích chính là ăn uống, tiêu xài sau mỗi cuối tuần hoặc bất kỳ khi nào

Số tiền này thống nhất mua cổ phiếu BMC, không ngờ thời gian ngắn BMC mang lại khoản lợi nhuận hơn

10 tỷ đồng Mọi người bàn đem chia 5 và tôi không đồng ý, vì 4 người kia có gia đình và lớn tuổi, trong khi tôi trẻ nhất và không muốn chia, vì vậy sau khi bán BMC tôi quyết định để dùng tiêu xài, ai vắng mặt

thì mất phần Có lẽ đây là thời gian ở trên chiến thắng và không tốt gì cho lắm khi biết đến cảm giác tiêu tiền như nước cho đến hết số tiền đó (BMC tăng giá từ 50k đến hơn 2,2 triệu tính theo phương

pháp không chia tách, khi chia 1:2 xong giá BMC hơn 700k) Có thể nói đây là đại diện cho thời kỳ chứng khoán vàng son, mà trên thực tế các nước đều xảy ra, không riêng gì Việt Nam BMC là cổ phiếu lịch sử của Việt Nam về tăng giá

Trang 3

2007 thời kỳ của OTC, có ai đó nói rằng môi giới kiếm vài tỷ đồng trong một ngày chắc bạn sẽ không tin Ngày nay môi giới sống nhờ lương và trung bình cũng chỉ và chục triệu tháng là cùng Nhưng thời đó là

có thật! Giá cổ phiếu OTC có lúc nóng hơn sàn niêm yết rất nhiều lần, ngân hàng Đông Á có lúc lên đến 220.000 đồng/CP, sự chênh lệch giá đến khủng khiếp hằng ngày và diễn biến theo rất sát với thị trường

niêm yết Một thị trường tràn ngập tiền mặt tại chỗ Lý giải cho nó một lý do đó chính là thị trường niêm yết chưa làm cho nhà đầu tư thấy đã

Khi chỉ thị 03 ra đời vào 2008 của NHNN nhằm kiểm soát vốn vay, đã làm mọi giấc mơ làm giàu tan biến Tôi cũng bắt đầu bán tài sản đi, trả hết nợ ngân hàng Tài sản lúc này vơi đi 30% những gì còn lại là hơn 44 tỷ tương đương 2,5 triệu USD

Giai đoạn đầu tư này quá trình tìm hiểu đầu tư Chỉ có một loại CTCP duy nhất dẫn tôi đến thành công đó

chính là công ty tăng trưởng, chỉ có công ty tăng trưởng cao nhất mới bền vững và dẫn bạn đến đích

mà không cần thiết trạng thái tâm lý của TTCK nói chung Với xu thế thị trường nó thuộc về kỹ năng,

kỹ xảo, sự nhạy bén, nếu có thêm yếu tố này sẽ giúp nhà đầu tư thành công nhanh hơn Với quan niệm đầu

tư không dựa vào nền tảng tăng trưởng của CTCP, đầu tư ngắn hạn mang tâm lý nhất thời của thị trường, đầu tư không mang yếu tố chắc chắn từ CTCP thì sớm hay muộn dòng tiền đó sẽ mất dần đến bằng 0 Đầu

tư dựa vào tỷ lệ margin cao cũng tương tự với rủi ro thua lỗ, trắng tay

Quá trình từ 2002 đến 2007 là một quá trình dài, thời đó ít công ty và xu thế ngắn hạn thường một chiều,

CE và FL là hai trạng thái liên tục Nhờ vào kỹ năng ngắn hạn thông qua công ty tăng trưởng nuôi mục tiêu dài hạn Những cổ phiếu lúc bấy giờ tôi quan tâm là REE, SSI, VNM, STB sau này có SJS, BMP Mang dấu ấn duy nhất về cái ngày định mệnh Lehman Brothers sụp đổ lúc 8h tối theo CNN, tôi lập tức

cá cược sàn OTC với CP MB (ngân hàng Quân Đội), hồi đó gọi là đánh bạc miệng Sau này nhà nước dẹp

bỏ Tôi đã bán khống 50 tỷ MB chỉ một đêm, tỷ lệ thắng thua là 20% Đúng sáng hôm sau dòng ngân hàng bắt đầu đổ dốc Hôm đó tôi thu về 9,5 tỷ (môi giới 500 triệu) Đó là ngày bán khống duy nhất của tôi cho tới bây giờ Đó cũng là cú đánh bạc mạo hiểm nhất của tôi Nhà nước dẹp bỏ và có nhiều vụ nợ nần trên sòng MB này Từ đó tôi cũng không quan tâm đến hình thức này nữa Nếu nhà nước không dẹp bỏ chắc

có cớ nào đó tôi cũng tham gia chớp nhoáng Những ngày ấy mới thực sự là làm cho phố WALL của Việt Nam rất náo nhiệt Sòng MB mang đến sự sôi động cả sáng đến chiều tối

Nếu đầu tư vào VNM 2002 là 100 triệu đồng, thu nhập thu được tái đầu tư liên tục thì đến 2015 tổng tài sản là 17 tỷ đồng, SSI, REE, STB thì cũng tầm 5-10 tỷ Ngược lại nếu đầu tư vào doanh nghiệp ổn định, lợi nhuận hàng ngang như KHP những gì thu được chỉ là mười mấy % cổ tức hằng năm, và mức tăng trưởng rất thấp không đáng kể Tính ra cũng chỉ bằng 1,5 lần lãi suất ngân hàng Điều này cho thấy công

ty tăng trưởng là quan trọng như thế nào

Trang 4

Thị trường từ 2001 đến 2008 là thị trường một chiều, dễ đoán, dễ đầu tư, ít mã cổ phiếu và đa số là công

ty chọn lọc, hơn nữa khi tăng giá thì đồng loạt và xuống giá cũng tương tự Ngày ấy chỉ cần REE xanh là hầu hết các mã đều xanh, ngày nay không như vậy nữa Một vài thông số có thể thay đổi rất lớn về giá trị, như NĐT nước ngoài họ đổ vào 18 tỷ USD thì thị trường tăng nóng thế nào?

Bài học lớn thực tế của tôi trong giai đoạn này chỉ duy nhất mà margin mà tôi còn nhớ mãi cho đến hôm nay

Với những ông chủ công ty họ đánh bóng giá trị doanh nghiệp chỉ trong nháy mắt Nhờ vậy phát hành ra

là bán sạch sẽ, cơn khát cổ phiếu dường như đẩy lên kịch tính vào 2007 Đổi giấy thành tiền với giá gấp

10 lần mệnh giá không phải là quá khó Nhờ vậy có nhiều công ty niêm yết lớn ngày nay bắt nguồn từ nguồn vốn dồi dào đó Cũng không ít công ty sụp đổ, kiệt quệ khi đi vào lĩnh vực đầu tư tài chính Mà hậu quả của nó vẫn âm ĩ cho đến tận hôm nay

Những hậu quả, hệ quả của thời kỳ lịch sử đó ảnh hưởng gì đến giai đầu tư của tôi tiếp theo ?

Trang 5

2 7 bài học đầu tư nhất thiết phải rút ra

Phần 1 Bài học “đắng” về quản trị rủi ro

Chính sách mới đã siết dần chứng khoán 2008, dòng tiền thu hồi theo thời gian Đầu tư trên sàn chứng khoán năm 2008 là không khả thi, giá cổ phiếu còn rất cao, P/E lớn, chỉ có 2 con đường cho tôi lựa chọn: -Một là gửi ngân hàng chờ thị trường ổn định lại

-Hai là đi tìm kiếm các khoản đầu tư chấp nhận được

Dấu hiệu suy thoái kinh tế đã bắt đầu từ 2008, tỷ lệ tăng trưởng tín dụng rất cao 50-60% năm, thời kỳ cho vay bùng nổ với lãi suất cực cao Tôi còn nhớ rõ gửi tiết kiệm tại Eximbank lúc bấy giờ tính bằng ngày, lãi suất 17% năm

Tôi đã quyết định đầu tư (OTC) vào thủy điện như Thủy Điện Miền Nam, Miền Trung, Ngành tiêu dùng, Nhựa, Khách sạn

Đây là một bài học lớn của tôi về quản trị rủi ro Cho đến tận bây giờ, những khoản đầu tư này, một số công ty sinh lãi rất thấp, một số thoái vốn và một số bên bờ phá sản

Tôi đã vướng phải một quan điểm sai lầm! Sau khi thành công có được một số vốn tốt, tôi tính đến phương án đầu tư ổn định, kỳ vọng sau này theo đuổi giá các công ty niêm yết Vì lúc bấy giờ công ty đã thành danh cổ phiếu không có, hoặc giá ở trên trời Trong khi đó lãi suất tiết kiệm 17%

Tôi thực hiện đầu tư theo 3 cách: Tham gia đấu giá những công ty cổ phần hóa với giá thấp dưới 2 chấm Tham gia góp vốn thành lập công ty mới Mua lại vốn góp của các cổ đông công ty mới thành lập

-5 công ty tôi tham gia đấu giá thì có đến 3 công ty bên bờ vực phá sản, 2 công ty vốn vẫn còn, nhưng cổ tức năm có, năm không và chỉ 2-3% Hiện nay bán phần đầu tư này đi giá rất thấp, không đáng kể

-3 công ty tôi tham gia góp vốn hiện nay 3 bên bờ vực, 1 đã thoái vốn giá 5.000 đồng/1cp

-Mua lại của các cổ đông khác, khá nhiều trong số đó là nhỏ lẻ, khó chuyển nhuyển nhượng, thị giá thấp nên tôi quyết định bỏ luôn không chuyển nhượng nữa (do có điều kiện chuyển nhượng khi góp vốn của cổ đông cũ) Chỉ chuyển nhượng được một phần với các cổ đông lớn hơn

Nếu đánh giá cho chính xác thì tôi đã mất 80% vốn cho những khoản đầu tư trên tính đến hiện tại!

Trang 6

Các đại diện sàn này tranh mua cho người có vị thế trước Đương nhiên với giám đốc thì lợi thế biết bao

Từ cuối 2006 đến 2008 anh ấy đã kiếm 200 tỷ mà nguồn gốc từ đó

Tôi còn nhờ như in ngày môi giới của tôi tranh lệnh được 14.000 cổ phiếu BMC Quý hơn vàng! Một tay lớn từ ngân hàng bắt buộc sửa lệnh sang cho họ và tôi mất toi số cổ phiếu ấy Môi giới tâm sự bắt buộc phải làm, không thì bị đuổi việc Một môi giới khác của tôi ấm ức nói: “gặp em em thà nghỉ việc chứ không sửa BMC” Quả thực đúng vậy BMC đã leo lên sau chia tách 1 thành 3 mà lên hơn 750.000 đồng/1CP tương đương 14k*3*750k = 31.5 tỷ mà vốn bỏ ra chỉ 1,4 tỷ, lãi đến 30 tỷ

Những cái bất công thời đó chỉ có người trong cuộc mới hiểu được Cuối cùng chuyện gì đến sẽ đến, chỉ

thị 03 của NHNN đã dần xóa sổ cho bất cứ ai không chuyên ghiệp và kỹ luật đầu tư, quản trị rủi ro

Những lúc tâm sự với anh N., anh ấy nói “ mỗi ngày anh mất một con mẹc” thị trường 31 phiên đọ sàn mà không thanh khoản, mỗi ngày chỉ khớp 100 cái cổ phiếu, mồi cho sàn mà thôi Cuối cùng anh ấy không những mất hết 200 tỷ mà còn âm 35 tỷ của công ty chứng khoán! Quả thật làm 145 năm trừ lương mới trả hết Vâng anh ấy sẽ sống 205 tuổi

Hầu hết những người đầu cơ với margin thời kỳ này trắng tay, âm nợ, thậm chí trả nợ bằng lương hằng chục năm trời, số các nhân viên công ty CK nhỏ trong đó rất nhiều Hễ dùng margin là mất trắng trong thời kỳ này

Phần 3: 7 bài học đầu tư NHẤT THIẾT phải rút ra

Chuyện của tôi, chuyện anh N và hàng ngàn câu chuyện tôi chứng kiến thời buổi chứng khoán Việt còn non trẻ đã cho tôi 7 bài học NHẤT THIẾT phải rút ra và tôi sẽ không bao giờ quên trong quãng đời đầu tư của mình:

1 Công ty mục tiêu phải đủ dữ liệu để bạn quản trị rủi ro, đánh giá sàng lọc OTC thì khá nhiều không đáp ứng được điều đó

2 Yếu tố tăng trưởng một lần nữa là ngựa chạy đường dài cuối cùng cũng về đích: Giả sử những khoản đầu tư đó vào VNM, REE, SSI, BMP, DHG mà không dùng margin thì cho dù gì đi nữa thì nó vẫn sinh sôi nảy nở cho đến hôm nay Cái mất mát chỉ mà ngắn hạn và sức ép margin phải giải chấp

3 Đầu tư bắt buộc phải dựa vào thực lực của công ty, những khoản đầu tư đó dựa trên lý thuyết nuôi con

gì, trồng cây gì như những người nông dân trên đồng ruộng

4 Thiết lập hệ thống tiêu chí đánh giá rõ ràng và bám sát hệ thống đó, không thay đổi vì bất cứ lý do nào

- Đánh giá đầu vào: Mức tăng trưởng EPS so với cùng kỳ, độ mở rộng của thị trường tiêu thụ (doanh thu phải tương ứng) Không tính lợi nhuận bất thường, tiềm năng tăng trưởng thị phần, thị trường là lớn nhất

và phải chính xác nhất

Trang 7

-Đánh giá nhóm lãnh đạo phải đáng ứng lợi ích cổ đông và minh bạch hoàn toàn (VNM, DHG, REE, SSI, BMP…) là những mẫu hình người lãnh đạo tài năng, căn cơ và căn bản cho nhà đầu tư dựa vào Yếu tố này xem nhẹ sẽ dẫn đến rủi ro lớn trong đầu tư

- Căn cứ nào là chắc chắn dẫn đến công ty tăng trưởng nhanh, Ví dụ; TPP sẽ làm mở rộng dệt may, đỗ gỗ, thủy sản Thuế ô tô giảm dần về 0 trong 2018 và VN có tỷ lệ ô tô trên đầu người thuộc loại thấp nhất thế giới…Hay cảng biển, dịch vụ kèm theo khi VN gia nhập FTA dày đặc hiện nay Đó là những ví dụ điểm hình về tăng trưởng mở rộng thị trường chắc chắn

- Lựa chọn nhóm công ty dẫn đầu trong ngành, các chỉ số tài chính giới hạn mà NĐT chấp nhận (Ví dụ P/E dưới 10 tăng trưởng tối thiểu 40% năm )

- Thiết lập các tiêu chuẩn thoái vốn: ví dụ thị trường sẽ bão hòa khi nào? Hay dấu hiệu tăng trưởng bị đe dọa

5 Đi tìm điểm rơi lợi nhuận:

- Một công ty sẽ có điểm rơi lợi nhuận đột biến khi công ty đó đáp ứng nhu cầu thị trường vào thời gian nào trong tương lai? Ví dụ DPM có điểm rơi lợi nhuận 2018 do thị trường NPK của DPM bành trướng vào năm này Hay PVB sẽ có lợi nhuận đột biến khi Dự án Ô môn khởi công, hay dự án Cá voi xanh (doanh thu tăng gấp 3-4 lần)

- Biến động của chính sách, hội nhập, hay nhu cầu nào đó được đáp ứng trong tương tai, thị trường thế giới… Ví dụ Giá dầu hiện nay có lợi cho ngành vận tải, có lợi cho nhóm có đầu vào là dầu khí do nguyên liệu này giảm giá 50% và giữ ổn định do nguồn cung tăng từ dầu đá phiến (Chúng ta thấy DPM đang hưởng lợi) Hay siết tải trọng của Bộ GTVT sẽ làm nhu cầu xe tải nặng tăng bền bỉ trong các năm tới Hay biểu thuế nhập ô tô con từ ASEAN bằng 0 năm 2018

-Với mỗi công ty có những dự án hiệu quả sẽ rơi vào thời điểm nào để căn cứ nắm giữ cũng khá quan trọng Ví dụ VIC hiện nay, hay HHS độc quyền phân phối xe đầu kéo Mỹ (nắm 10% thị phần xe đầu kéo trong nước)…

6 Tận dụng xu thế thị trường nếu có khả năng

- Giao dịch ngắn hạn với mục tiêu hạ giá vốn tăng lượng CP nắm giữ thông qua biến động ngắn hạn của

Trang 8

7 Số người đầu cơ ngắn hạn thành công rất thấp, chỉ 1-2% Vì vậy tôi có câu nói dành cho những nhà đầu

tư này: “99 trận thắng chỉ đủ trả cho trận thua thứ 100” Cho dù mạo hiểm thành công vang dội, nhưng bạn sẽ khó tránh được rủi ro 1 lần

Đến 2009 chính sách xuất hiện gói kích thích kinh tế, điều gì xảy ra, thị trường biến đổi ra sao?

Trang 9

3 TRẢ NGU PHÍ CHO ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN

Tôi đến với chứng khoán với sự kỳ vọng làm giàu của gia đình và từ sự xui khiến một anh hàng xóm nhà tôi Trước đây anh hàng xóm này chỉ học Đại học Bách khoa và đang có một công việc làm IT rất tốt ở Vietcombank Tuy nhiên, anh đã bỏ Vietcombank và đi đầu tư chứng khoán Cả nhà tôi cũng không thực

sự biết anh giàu đến mức nào chỉ biết được rằng sau khi bỏ Vietcombank được hai năm, anh đã có đến ba chiếc xe ô tô (một Venza, một Lexus RX350, một Mercedes C230), một căn hộ chung cư cao cấp ở khu

Mỹ Đình, một mảnh đất gần nhà tôi và nghe đâu đó vài tỷ trong tài khoản chứng khoán

Ngưỡng mộ hơn khi anh ấy tự mở một công ty kinh doanh bất động sản cho riêng mình, hai vợ chồng anh

ấy mỗi người một ô tô vi vu đây đó Tôi cũng như bố mẹ tôi rất ngưỡng mộ anh ấy và luôn mong một ngày nào đó, tôi cũng có thể giàu có được như vậy

Một hôm, anh ấy sang chơi nhà tôi Sau khi hỏi thăm tình hình học tập của tôi và gợi ý muốn giúp tôi bắt đầu bước vào nghề đầu tư chứng khoán với một niềm tin chắc chắn là sẽ thu về gấp đôi, gấp ba lần số vốn ban đầu đã bỏ ra Anh ấy gợi ý:“Chỉ với khoảng 50 triệu đồng, anh vào con nào em vào theo con đó, anh tin rằng sau khoảng một năm, số tiền em có có thể lên đến 100 triệu đồng” Nghe cũng lọt tai, lại thấy người thật việc thật nên bố mẹ tôi đã chấp nhận bán 2 cây vàng đi để tôi đầu tư chứng khoán Giá vàng lúc tôi bán khoảng 30 triệu đồng/ cây Tiền bán vàng được đủ để tôi có 50 triệu trong tài khoản chứng khoán

và một chiếc máy tính xách tay để theo dõi cập nhật thị trường

Thế là từ năm 2010, một sinh viên năm thứ ba non nớt chưa hiểu gì về thị trường đã chân ướt chân ráo bước vào thị trường chứng khoán với niềm tin làm giàu nhanh chóng từ nơi này

Ngày nào cũng vậy, không quan tâm đến học hành trên lớp, tôi mang chiếc laptop của mình đến lớp học

và chăm chăm nhìn vào bảng giá điện tử theo dõi room skype và bàn chiến lược kinh doanh với anh hàng xóm Đến giờ nghỉ tôi cùng với một đội bạn bè cùng lớp lại ngồi với nhau để nói về mã này mã kia, mã nào ngon để vào hàng Trong kỳ học đó, kết quả học tập của tôi giảm sút đáng kể

Sau gần một năm đầu tư, thua lỗ thì nhiều mà lãi chẳng được bao nhiêu, tôi giật mình nhận ra mình đã sụt giảm 40% tài khoản (tương đương với 20 triệu đồng) Nhiều người nói với tôi rằng “Mày mất thế là bình thường, có người còn mất cả tỷ đồng kìa” Nhưng đối với gia đình tôi lúc đó, 20 triệu là một khoản tiền rất lớn So với vốn gốc ban đầu, tôi lỗ 40% tài khoản nhưng tính đến chi phí cơ hội (như giá vàng lúc đó có thời điểm lên đến 49 triệu đồng/ cây, lãi suất tiền gửi tiết kiệm lên đến 18-19%/năm) thì tôi phải thua lỗ đến hơn 70%

Tổng kết lại, tôi thấy mình đã mắc phải những sai lầm sau:

Sai lầm 1: Chỉ đầu tư trên tin đồn mà không chịu nghiên cứu về doanh nghiệp mình đầu tư làm ăn

ra sao

Trang 10

Cổ phiếu đầu tiên tôi mua theo lời chỉ bảo của anh hàng xóm là VCR (công ty cổ phần đầu tư và phát triển

du lịch Vinaconex) vì nghe nói nó sắp triển khai một dự án rất lớn, tôi đã nghe lời và mua đã thua lỗ hơn 2 triệu đồng sau lần đầu tiên do cổ phiếu đó xuống giá rất mạnh ngay sau khi tôi mua vào Tuy nhiên, anh

đã nói với tôi, không sao, anh còn mất nửa con Fortuner cơ mà, chú mất thế đã là cái gì, yên tâm, các lần sau chắc chắn sẽ lãi

Các lần sau, gần như ai bảo mua mã cổ phiếu nào là tôi cũng hỏi han một lúc rồi quyết định ngay đặt lệnh mua mã cổ phiếu đó nhưng hầu hết là thua lỗ Bên cạnh đó, tôi quá tin tưởng vào những lời khuyên, những tin đồn ở private room trên skype của các đồng chí môi giới của các công ty chứng khoán

Sau này mới biết đôi khi đó là những công cụ của các cá mập chứng khoán đưa các nhà đầu tư nhỏ

lẻ thiếu hiểu biết vào bẫy

Sai lầm 2: Đầu tư theo lối “hiểu biết nửa vời”

Được học ở trong trường các kiến thức về kinh tế, tôi cũng “ảo tưởng sức mạnh về bản thân” khi thấy ta đây cũng có chút kiến thức về phân tích vĩ mô và phân tích ngành Khi giá điện tăng, mọi người khuyên mua mã cổ phiếu ngành điện như VNE, VSH,… tôi cũng lao vào mua theo vì nghĩ rằng giá điện tăng thì đương nhiên các doanh nghiệp ngành điện là có lợi Sau này tìm hiểu tôi mới biết, giá điện tăng ở đây là giá điện EVN bán cho người dân tăng còn giá mua điện từ các doanh nghiệp đã được EVN cố định từ trước, do đó, giá điện tăng thì các doanh nghiệp ngành điện không những không được lợi gì mà còn phải chịu chi phí đầu vào tăng cao hơn

Khi nghe NHNN nới biên độ tỷ giá, tôi cũng nghĩ rằng các doanh nghiệp xuất khẩu sẽ có lợi, vì vậy, đi mua cổ phiếu các doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu mà quên mất một điều, đầu vào sản xuất của các doanh nghiệp này phải nhập khẩu từ nước ngoài Do đó, tỷ giá tăng cũng không có nhiều ý nghĩa gì

Sai lầm 3: Đầu tư không biết cắt lỗ và chốt lãi

Cổ phiếu đầu tiên tôi mua sau đó đã tăng giá là ASM của công ty cổ phần Sao mai An Giang Sau khi giá tăng được một khoản kha khá, tôi đã rất sung sướng và càng tin vào lời của anh hàng xóm, con này lãi 50% hãy bán Tuy nhiên, sau khi cổ phiếu ra tin tức lợi nhuận vượt kế hoạch trong kỳ thì giá cổ phiếu liên tục giảm Tôi cũng kịp chốt lãi nhưng không được như trong giai đoạn trước đó

Sau này, tôi mới nhận ra là trong đầu tư, không những phải biết cắt lỗ mà còn phải biết cắt cả lãi đặc biệt là trong giai đoạn thị trường biến động mạnh

Sai lầm 4: Không nhìn sự ảnh hưởng của các thị trường khác đặc biệt là lãi suất lên thị trường chứng khoán

Hồi đó, gửi tiết kiệm và mua vàng là một kênh đầu tư hấp dẫn hơn rất nhiều so với đầu tư trên thị trường chứng khoán Lãi suất huy động lên đến 18-19%/năm, giá vàng thì liên tục tăng Với các kênh đầu tư khác hấp dẫn như vậy thì chắc chắn chứng khoán không phải là một lĩnh vực ưu tiên khi đầu tư Bây giờ đi làm

Trang 11

ngân hàng, được hiểu sâu hơn về lãi suất huy động và cho vay, tôi mới thấy rắng với mức lãi suất cho vay trên 20% như vậy thì doanh nghiệp rất khó làm ăn được

Chán nản và mệt mỏi, tôi đã đi làm ở một công ty về giáo dục và may mắn vẫn mỉm cười với tôi Tôi đã nhận được một lời khuyên từ người sếp ở công ty đầu tiên tôi đi làm “Em còn trẻ, nên đầu tư thời gian vào việc học tập và tích lũy kinh nghiệm nhiều hơn khi đi làm” Thế là tôi đã rút toàn bộ số tiền còn lại về để học CFA Với nỗ lực của mình, tôi đã thi đỗ kỳ thi CFA level 1

Khi học CFA, tôi mới biết rằng đầu tư chứng khoán không chỉ là 3 chữ cái trên bảng điện tử mà đằng

sau nó là hàng loạt những phân tích chuyên sâu về doanh nghiệp từ phân tích báo cáo tài chính, hiệu quả kinh doanh, các dự án doanh nghiệp triển khai Bên cạnh đó, không chỉ có phân tích kỹ thuật mà còn phải rất chắc về phân tích cơ bản, các mô hình định giá nữa

Tôi cũng quen biết thêm nhiều anh chị làm việc ở các công ty quản lý quỹ và mới biết rằng nhà đầu tư tổ

chức họ đầu tư kỷ luật như thế nào

Tôi cũng nhận ra rằng những người giàu có nhất trên thị trường chứng khoán không phải là những

anh suốt ngày ngồi bám sàn ra vào các lệnh mà là những người khởi sự doanh nghiệp, làm chủ các hoạt động kinh doanh, sở hữu cổ phiếu của công ty và thu được lợi nhuận lớn khi công ty đó niêm yết trên sàn chứng khoán

Tôi đã nhận ra những yếu kém của bản thân mình và thấy “ngu phí” mình phải trả trên trường đời như thế là xứng đáng

Càng tìm hiểu và đọc sách về Private wealth Management (tạm dịch là quản lý gia sản cho người giàu), tôi nhận thấy rằng để làm giàu, bạn phải tập trung vào hoạt động cốt lõi của mình để tạo ra thu nhập cao nhất Các khoản tiền dôi dư sau khi trừ đi các chi phí sẽ được đầu tư vào các tài sản sinh lời như kênh tiết kiệm ngân hàng, đầu tư mua bất động sản,… để sau này mình có thêm một nguồn thu nhập thụ động khác

Bây giờ, tôi không còn đầu tư chứng khoán theo phong trào nữa mà khi mua cổ phiếu nào sẽ tự mình tìm hiểu và cân nhắc kỹ lưỡng

Với kinh nghiệm của mình, tôi có một vài lời khuyên với các nhà đầu tư sinh viên như sau:

Đối với các bạn trẻ, hãy dùng tiền để đầu tư vào việc học tập cho bản thân Đây là khoản đầu tư khôn ngoan nhất mà sẽ mang lại lợi ích cho các bạn trong suốt cuộc đời Nếu có đầu tư chứng khoán, hãy tìm hiểu về doanh nghiệp, học từ những bước cơ bản như đọc và phân tích báo cáo tài chính, cao cấp hơn nữa

là tìm hiểu sâu về chính doanh nghiệp mình dự định đầu tư Đừng bao giờ nghe theo những lời người môi giới, người quen mách bảo Khi nắm giữ chứng khoán không chỉ biết cắt lỗ mà còn phải biết cắt cả lãi Khi đi làm có thu nhập, hãy cố gắng tìm kiếm cho mình nguồn thu nhập thứ hai và biết phân bổ khôn ngoan các khoản tiền dôi dư của mình vào các tài sản sinh lời nhất định tùy thuộc vào mức độ chấp nhận rủi ro của từng người

Trang 12

Đầu tư chứng khoán không phải là một cuộc chơi, sàn chứng khoán không phải là sòng bạc Đã bỏ tiền ra đầu tư cái gì, bạn phải chịu trách nhiệm với quyết định của mình Tôi luôn ghi nhớ bài học này cho đến tận ngày hôm nay

Trang 13

4 XIN LỖI VÌ ĐÃ LÀM GIÁ CỔ PHIẾU

Phần 1: Làn sóng làm giá cổ phiếu đã cuốn hút tôi thế nào?

Kinh tế Việt Nam suy thoái nghiêm trọng hơn vào 2009 Hậu quả của nó đến từ bong bóng tài sản, tăng trưởng tín dụng quá nóng, lãi suất quá cao đã bắt đầu ngấm sâu vào cộng đồng doanh nghiệp Cùng lúc đó kinh tế thế giới cũng suy thoái, có thể gọi kinh tế VN lúc bấy giờ là suy thoái kép

Chính phủ đã đưa ra một gói kích thích kinh tế tổng thể bao gồm hỗ trợ lãi suất vay vốn tín dụng khoảng

17 nghìn tỷ đồng (1 tỷ USD); vốn đầu tư phát triển của Nhà nước khoảng 90,8 nghìn tỷ đồng; thực hiện chính sách miễn giảm thuế khoảng 28 nghìn tỷ đồng; và các khoản chi khác nhằm ngăn chặn suy giảm kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội khoảng 9,8 nghìn tỷ đồng

Điều mà tất cả nhà đầu tư trên thị trường xót xa nhận thấy là TTCK 2009 đã về lại những năm 2004 với VnIndex xoay quanh 240 điểm, xóa hết thành quả mà 5 năm đạt được

Tôi đã dồn lực quay trở lại mặc dù trước đó vẫn có một ít đang đầu tư

Vẫn là các cổ phiếu cơ bản như REE, SSI, NTL, SJS… Nhận thấy gói kích thích kinh tế lớn, tôi đã sử dụng thêm margin Vì điều kiện thuận lợi cho phép tôi đã đầu tư khởi điểm 1,5 tỷ đồng

Thị trường đã tăng suốt giai đoạn này là 173% về chỉ số Đến tháng 6/2009, tôi bắt đầu thành lập công ty đầu tư với số vốn 2 tỷ đồng và giảm dần dầu tư cá nhân

Lần đầu tiên trong lịch sử số lượng nhà đầu tư đông đảo, thị trường bắt đầu lớn hẳn Cũng lần lần đầu tiên trong lịch sử doanh nghiệp đua nhau niêm yết mạnh mẽ từ 2009-2010 trở đi Năm 2009 mang nhiều dấu

ấn thị trường phục hồi từ đáy, nguồn tiền cho sự phục hồi này có sự đóng góp lớn từ vay được hỗ trợ lãi suất

Với kinh nghiệm có được nhiều năm, trước khi thị trường chứng koán thành lập tôi đã có hai năm 2009,

2010 đi truyền bá kiến thức về đầu tư khắp nơi từ Sài Gòn cho đến Hà Nội, Hạ Long, Hải Phòng, Đà Nẵng Tôi cũng đã phát đi tín hiệu phân phối đỉnh của tuần 18-22/08/2009 (phiên 22/08 giá trị gần 4.000 tỷ) vào buổi triệu tập hơn 200 nhà đầu tư vào ngày 23/09/2009 Sau đó thị trường đã giảm về lại vùng 440 điểm (thị trường giảm 30%) Tôi cũng được nhiều nhà đầu tư làm bạn, chia sẻ từ đây Cứ mỗi cuối tuần tôi thường có các buổi nói chuyện về đầu tư với các nhà đầu tư

Cuối 2009 bắt đầu quá trình làm giá chứng khoán nở rộ, điển hình có thể kế đến là PVA Không biết từ đâu hoạt động làm giá hình thành và phổ biến khắp các mã chứng khoán Nổi trội nhất có thể kể đến là Lê Văn Dũng (Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty Dược Viễn Đông) để điều tra hành vi thao túng giá chứng khoán Lần đầu tiên trong lịch sử thị trường chứng khoán phải tù tội vì hành vi làm giá

Chủ công ty, cổ đông lớn thì muốn nếu có đội làm giá họ sẽ bán giá cao họ có lợi, họ chỉ việc cung cấp thông tin Nhóm làm giá (đội lái) thì có tiềm lực tài chính, có khả năng lôi kéo nhà đầu tư Nhà đầu tư thì

Trang 14

thấy hào quang tăng giá quá hấp dẫn Có nhiều công ty lãnh đạo bán ra không còn cổ phiếu nào và giao lại cho nhà đầu tư Luật đội lái ra đời, các nhà đầu tư muốn theo họ sẽ chỉ định mua bán, tiền lãi thu được sẽ phải chia cho đội lái thường là 15%

Phần 2: Tôi cũng sai lầm vì làm giá cổ phiếu

Các đội lái sau này cũng không có đội nào thành công, đa số tiền nóng kiếm được lại tiếp tục làm giá Cuối cùng xuất hiện từ lóng cho đội lái “Ngồi ngọn tre huýt sáo” mà không biết làm sao xuống được Rồi, đến thời kỳ công ty chứng khoán chết theo đội lái Một thị trường quá nhỏ bé mà có hơn 100 công ty chứng khoán Vì vậy, để lôi kéo nhà đầu tư họ đưa ra mức cho vay đến 90% Thật tôi cũng không thể tin được! Trong khi luật quy định là không được phép cho vay chứng khoán

Nhà đầu tư muốn làm giá thì quá đơn giản

Ví dụ có 1 tỷ đồng vay 9 tỷ, giá cổ phiếu tăng 100% có nghĩa họ có 11 tỷ lại được vay 90 tỷ nữa, họ có

100 tỷ rồi làm giá quá đơn giản Cứ như vậy mở rộng, tất nhiên nhà đầu tư muốn làm giá phải hình thành nhóm tài khoản ở nhiều công ty chứng khoán khác nhau Nếu giá cổ phiếu tiếp tục tăng 100% nữa thì họ

có thể vay đến 70% ở các công ty khác thì cũng vay được thêm 300 tỷ nữa đó là lý do tại sao PVA tăng

20 lần thì cũng dễ hiểu tiền ở đâu ra làm giá!

Cuối cùng giá giảm ngân hàng chịu trận, công ty chứng khoán chịu trận, nhà đầu tư thì mất trắng, nợ ngược lại công ty chứng khoán, Ngân hàng

Nhưng, CTCK, ngân hàng không đòi được nợ này do luật cấm và tài sản thế chấp chính là cổ phiếu đó Như vậy là công ty chứng khoán, ngân hàng mất hàng nghìn tỷ đồng

Lúc này, tôi đã liên tục kêu gọi nhà đầu tư chuyển tài khoản sang các công ty chứng khoán lớn để đảm bảo

an toàn tài khoản

Tôi lại kể cho các bạn nghe chuyện của Bạn tôi Là một câu chuyện có thật đến hoang đường

1 tỷ đồng lấy công ty Nghe có vẻ đơn giản nhưng có thực ở 2010! Bạn tôi đã mua một loại cổ phiếu (xin dấu tên) với mức vay 80% Bạn tôi mua dần Nội bộ thì bán ra Giá càng lên thì vay càng nhiều Lượng cổ phiếu lưu hành thì ít dần Cuối cùng bạn tôi mua đến 90% công ty đó trên rất nhiều tài khoản Sau khi chấn chỉnh lại, giá cổ phiếu đó giảm còn lại đống nợ Công ty chứng khoán thì không thể thu hồi đành giao công ty đó cho anh ấy quản lý và lời hứa điều hành công ty để trả nợ dần Sản phẩm này đem đến cho bạn tôi món nợ 170 tỷ đồng Cuối cùng không phải trả nợ ai hết, huề cả làng, công ty thì giao lại cho công

ty chứng khoán

Chính bản thân tôi cũng sai lầm vì làm giá Lần đầu tiên trong cuộc đời, làm giá cuốn hút tôi và không cưỡng lại được Tôi cũng làm giá cổ phiếu AMV với lượng mua vào 50% công ty Sau khi mua hết cổ phiếu, tôi chất lượng mua mỗi ngày 2 đến 3 triệu cổ phiếu giá trần Giá cổ phiếu tăng 250% thì tôi bán

Trang 15

Chỉ cần bán ra một phần thu lại vốn, số còn lại là tiền lời Đặc biệt, tôi làm giá AMV mà không vay một đồng nào Sau phi vụ đó tôi lãi 6 tỷ đồng

Và, tôi là người đầu tiên bị phạt lớn nhất trên TTCK với 2 tài khoản 500 triệu đồng

Phần 3: Tôi xin lỗi

Nhân đây tôi cũng gửi lời xin lỗi nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Tôi xin lỗi tất cả mọi người vì đây là sai lầm trong đời của tôi Dù làm giá có thu lãi được nhưng đó là một hình ảnh xấu về quan niệm đầu tư, tôi rất ân hận vì điều đó và sau này không bao giờ làm điều đó, hoặc tương tự như vậy nữa

Tiềm lực nhóm chúng tôi có nguồn vốn đến 200 tỷ đồng, vì vậy khi phát hiện nhóm nào làm giá thì chúng tôi luôn theo sát âm thầm mua một lượng cổ phiếu Sau đó lợi dụng họ chất đống và giá lên cao chúng tôi bán dứt khoát và thu lãi mà không quay lại dù nó cuốn hút cỡ nào

Trong thị trường có nhiều cảm xúc và thay đổi vì thị trường chứng khoán chúng ta non trẻ và mới hình thành Nhóm chúng tôi có thể góp phần làm cho một số nhà đầu tư mất mát, tôi cũng nhận thấy hoạt động này sẽ chẳng lợi lộc gì Vì quan niệm đầu tư thay đổi, tôi nhận thấy nguy cơ với bản thân mình

Với trạng thái cá nhân có quá nhiều cảm xúc trong đời của một nhà đầu tư, những hành vi quan niệm đã làm tôi suy nghĩ nhiều và cuối cùng tôi quyết định sẽ không đầu tư cá nhân nữa

Vậy là, sau năm 2010 tôi quyết định giải nghệ đầu tư cá nhân sau khi thu về 45 tỷ từ 1,5 tỷ ban đầu 2009 Sau này nhiều công ty mời tôi về làm việc tôi cũng không làm, quyết ở trên núi và không tái xuất nữa dù tôi chỉ là nhỏ bé trong số đó

Tôi viết bài viết này ngoài việc thể hiện “Tôi Đầu Tư” còn có phần quan trọng nhất muốn gửi đến các nhà đầu tư Cuộc đời có thể trải qua nhiều trạng thái, nhiều lỗi lầm, nhất là làm giá chứng khoán, lôi kéo đầu tư Dù sao cũng đã trải qua và thật lòng rất ân hận Sức ép đó đã dẫn tôi đến quyết định từ giã đầu tư cá nhân

Và tôi cũng rất cảm ơn UBCKNN vì phạt tôi 500 triệu đồng, làm cho tôi tỉnh giấc 2010

Trang 16

5 TỪ CẶP KÍNH MÀU HỒNG CỦA BÀ NỘI TRỢ ĐẾN ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN

Làm một bà nội trợ trẻ ở nhà trông con, lo cơm nước cho chồng cũng có nhiều cái thú riêng Đó là nhận xét của tôi khi tôi tự mua cho chính mình một cặp kính màu hồng đeo vào để nhìn cuộc đời và để đóng tốt vai một bà nội trợ “chuyên nghiệp”

Tuy nhiên đôi khi tôi ngừng lại, tháo cặp kính màu hồng mà tôi đang đeo xuống, nhìn cuộc đời ở một góc

độ khác và bao nỗi lo toan cho gia đình, cho tương lai cứ nối tiếp nhau xuất hiện

Thu nhập tương đối chỉ có thể đảm bảo cho chúng tôi cuộc sống hiện tại trôi qua êm đềm mỗi ngày, nhưng nếu có biến cố xảy ra với nguồn thu nhập tương đối hằng tháng của gia đình thì chắc chắn gia đình tôi không trụ nổi đến 1 năm, đó là chưa kể tới việc đương đầu với lạm phát, việc cố gắng chạy theo sự vận động tiến lên của xã hội v.v… theo cái vận tốc tôi tính toán thì chừng 5 năm nữa cùng với nguồn thu nhập hiện tại thì chúng tôi phải sống cực kỳ gói ghém mới đủ trang trải cho mọi sinh hoạt phí và còn học phí cho con cái nữa

Hiện tại thì bé nhà tôi chưa đi học nhưng rồi vì tương lai tươi sáng của con, con tôi chắc chắn rồi cũng sẽ vào cái vòng xoáy học thiệt, học thêm, học kỹ năng mềm, học kỹ năng cứng, học ngoại ngữ, học văn thể

mỹ, học cho bằng bạn bằng bè và cho kịp với cái xu hướng đào tạo thần đồng thiên tài thời thượng nữa chứ

Tôi suy tính, lo lắng rất nhiều cho tương lai, nếu không biết cách làm cho đồng tiền của tôi nở ra theo thời gian thì nếu tôi có dành dụm bao nhiêu đi nữa thì con số đó cũng sẽ bốc hơi đi với nhiều tác động khác nhau và một trong số đó có một tác động mang cái tên đơn giản là lạm phát Đó là một nguyên lý mà bất

kỳ ai cũng biết Rồi tôi nghĩ tới nhiều kênh đầu tư khác nhau, những kênh an toàn và những kênh rủi ro cao

Sau nhiều ngày suy nghĩ tôi tôi quyết định chọn những kênh đầu tư tương đối an toàn và một trong những kênh đầu tư tôi chọn đó là đầu tư vào chứng khoán

Và hành trình của nhà đầu tư của “ngáo ộp” chứng tôi bắt đầu

Để chuẩn bị tốt cho “phi vụ” làm ăn này, tôi quyết định đăng ký học một khóa đầu tư chứng khoán căn bản qua mạng Khóa học đã đem đến cho tôi những góc nhìn phân tích đa chiều cho một cổ phiếu và cho một sự việc xảy ra trong cuộc sống, thứ mà tôi vẫn thường hay thiếu sót mà đến tận đến lúc học tôi mới hiểu ra

Sau thời gian nghiên cứu cái kiến thức căn bản về chứng khoán mà tôi tạm gọi là binh pháp Tôn Tử này vào một ngày nắng đẹp, tôi đã lấy một ít can đảm để đến một công ty môi giới chứng khoán mở tài khoản giao dịch Bây giờ nghĩ lại, đó đúng là một khoảnh khắc lịch sử mở ra một trang mới trong đời tôi

Cổ phiếu đầu tiên tôi đặt mua là một mã ngành căn bản đúng theo những gì tôi học, tôi đã chọn MSN mà không theo dõi nhịp lên xuống của thị trường, không đọc chính sách công ty, không xem qua báo cáo công

Trang 17

ty hay phân tích những tác động của nền kinh tế đến ngành nghể kinh doanh, tôi chỉ đơn giản tin vào nó là một mã ngành căn bản đang phát triển và hoàn toàn đặt hết niền tin vào nó

Những hỡi ôi, sau cái ngày tôi mua cổ phiếu đầu tiên, cái ngày nắng đẹp đó cũng chính là cái ngày đỉnh của cổ phiếu đó, hoàn toàn đỉnh tới một năm sau cũng chưa vượt qua, bây giờ tuy đã bán nhưng lâu lâu tôi

vẫn nhìn lại mã cổ phiếu đó với ánh mắt đầy cảm xúc và quy luật đầu tiên tôi tự rút ra được là: phải luôn phân tích cổ phiếu trước khi quyết định mua, đừng mang theo quá nhiều cảm xúc đơn thuần

Sau những ngày đầu tiên giao dịch tài khoản bị lỗ, tôi ngày càng cảnh giác hơn trong trò chơi trí tuệ này, tôi nghiên cứu kỹ từng kía cạnh, theo dõi thông tin công ty, vò đầu bứt tai đọc bản báo cáo tài chính, theo dõi tin tức thị trường vĩ mô, vi mô Tôi tham gia một số diễn đàn chứng khoán, theo dõi nhịp lên xuống của thị trường rồi mới đặt lệnh mua chứ không hấp tấp đặt lệnh trong hưng phấn như những lần đầu giao dịch nữa

Sự nhạy bén với tin tức đã giúp tôi có những chuỗi ngày thăng hoa, sau khi đọc được thông tin mà theo phân tích của tôi là rất có lợi cho ngành thủy sản lúc bấy giờ, tôi nhanh chóng đưa ra quyết định mua, tôi đầu tư vào 02 công tuy có ngành nghề liên quan về thủy sản, một mã sau này tăng trưởng rất tốt còn một

mã còn lại thì vẫn ì ạch dù thị trường hiện tại cho họ nhiều lợi thế kinh doanh và tôi hiểu ra chính sách cùng với định hướng phát triển của lãnh đạo công ty sẽ tác động rất lớn đến sự phát triển của doanh nghiệp

Mù quáng tham cổ tức là một trong những bài học đắt giá nhất mà tôi rút ra, vào mùa cổ tức tôi cũng lên đường đi săn cổ tức như ai,tôi quyết chọn một công ty có mức trả cổ tức cao nhất lúc bấy giờ

FDC (2014), lãnh ngay tiền tươi so với mức giử ngân hàng thì quả là hấp dẫn, bỏ ngoài tai những lời khuyên và mặc kệ tín hiệu kỹ thuật không tốt đang phát đi, với tin tưởng đơn giản, công ty có ăn nên làm

ra thì mới trả cổ tức cao vậy, những phân tích khác có lẽ không nên tin, ban lãnh đạo chắc chắn là tốt Trong vụ săn cổ tức năm 2014 tôi hoàn toàn thất bại, cổ tức thì lãnh ngay nhưng bù lại giá cổ phiếu ngày một hạ không thể phục hồi, chẳng bao lâu tôi còn âm luôn cả khoản cổ tức cho phi vụ này

Yêu nhưng phải vẫn sáng suốt chia tay đây là một chiến thuật nữa được tôi đã ghi vào quyển bí kíp sinh tồn đặc kế cuốn bí kíp nấu ăn của tôi

Có thời tôi yêu cổ phiếu ITQ vô cùng, mã này đem đến cho tôi cái tình yêu tha thiết vào chứng khoán vào cuộc sống, khi mỗi sớm tôi thức dậy và thấy tài khoản mình ngày một tăng cao, lãi hơn 100% và tôi không biết đâu là điểm dừng chốt lãi Thế là tôi cứ theo dõi tài khoản như vậy, đi cùng em ITQ đến hết con đường màu xanh Rồi khi thấy tình hình không ổn tôi bắt đầu bán dần ITQ, ở những ngày cuối cùng tôi phải đặt cả lệnh sàn, tuy nói là ITQ đổ dốc nhưng tôi thu lại một khoảng lãi khá to nhờ mã này

Cảm giác sống trong vị ngọt chứng khoán là một cảm giác mà tôi may mắn được trải qua Có lẽ vì cảm giác này mà tôi và tất cả những nhà đầu tư khác điều vất vả mỗi ngày để tìm kiếm, và đôi khi trong quá

Trang 18

trình tìm kiếm cái vị ngọt kia với sự tin tưởng tuyệt đối kia làm mờ đi những cân nhắc, coi nhẹ những nguyên tắc của mình để rồi quên đi điểm cắt lỗ cần thiết trong cuôc chơi

Sau sáu tháng đầu tư ngắn ngủi nhưng có thể nói là đầy thăng trầm đối với tôi, với mức đầu tư 50 triệu ban đầu đến cuối năm 2014 tôi chỉ lãi được 3 triệu

Con số này so với việc gửi ngân hàng thì có lẽ cũng tốt, nhưng tôi đã phải tốn rất nhiều tâm huyết vào nó, bao nhiêu là công nghiên cứu tìm hiểu của tôi, qua 6 tháng ròng vậy bình quân tôi lãi 500 ngàn cho mỗi tháng, có đủ để trả công nghiên cứu, học hỏi của tôi không? Chưa tính đến chi phí Internet và điện nữa… Kiến tiền bằng cách đầu tư chứng khoán thật không dễ chút nào

Tôi quyết định dừng lại và suy nghĩ

Trong khoảng thời gian thị trường nghỉ tết, cũng là khoảng thời gian tôi cân nhắc lại cuộc sống một năm qua của mình và cả việc đầu tư vào chứng khoán Tôi đã nghĩ rất nhiều và muốn chia sẻ suy nghĩ này của tôi cùng với các bạn trẻ, đặc biệt là các bà nội trợ … trẻ như tôi

Tôi đã mất gì khi tham gia đầu tư vào thị trường chứng khoán?

Nếu có mất, chắc chắn chỉ có 1 từ duy nhất là TIỀN Vâng, đầu tư mà, nếu mất thì tiền của bạn sẽ bị mất đây gọi là thua lỗ trong đầu tư

Nhưng tôi tin chắc tất cả chúng ta và những bà nội trợ với đầu óc đơn giản như tôi thì ai cũng biết cái

nguyên tắc không bao giờ bỏ hết trứng vào chung một rổ Vậy khoản đầu tư mà bạn quyết định bỏ ra hãy ước tính cân bằng đến một khoảng thua lỗ có thể chấp nhập được Nói cách khác là cái khoảng tiền mà trong tình huống xấu nhất bạn sẽ bị mất đi mà không có tác động quá nhiều đến cuộc sống của bạn của gia đình bạn cũng như không làm bạn phát điên lên rồi bao người phải lo lắng cho bạn

Tôi đã được gì khi quyết định tham gia đầu tư chứng khoán?

Tôi đã được gì nhỉ, nói nhiều thì cũng không nhiều, nhưng có lẽ mỗi thứ tôi có thêm được một ít

-Tôi có thêm một ít kiến thức về lĩnh vực chứng khoán, đây là điều đương nhiên rồi và tôi cũng thay đổi một số thói quen như:

-Tôi thích cập nhật thông tin về kinh tế hằng ngày và trở nên nhạy bén hơn với thông tin, tôi thích phân tích xem chính sách của chính phủ sẽ tác động hỗ trợ thế nào cho doanh nghiệp nước ta thay cho một tôi trước đây chỉ thích đọc tin tức của thế giới người mẫu đó đây xa xôi

-Tôi ít lang thang vô định trên mạng vào thời rảnh của mình hơn, thay vào đó tôi xác định được thông tin mình cần tìm và sử dụng internet hiệu quả hơn

-Tôi không lãng phí cuộc đời vào các trò chơi điện tử trên thiết bị di động như mọi khi nữa mà tôi phải sử dụng chất xám để nghiên cứu mã cổ phiếu mà tôi để ý

Trang 19

-Tôi vô tình nhặt được những kiến thức mà trước kia tôi chưa bao giờ quan tâm tới như: sản phẩm mình đang dùng có tốt không, của công ty nào sản xuất, tương lai sản phẩm này cũng như tương lai của công ty như thế nào nếu cứ duy trì chất lượng ở mức này hay nên cải tiến

Sau nhiều cân nhắc, tôi quyết định tiếp tục đầu tư vào thị trường chứng khoán vì tôi thấy mình có nhiều thay đổi tích cực và nhìn cuộc sống với ánh nhìn nhạy bén hơn Biết đâu trong những kiến thức tôi vô tình tích góp được đó sẽ giúp tôi đến với một quyết đầu tư khác lớn hơn trong tương lai

Tôi nhận thấy hiện nước ta đang trong giai đoạn hội nhập phát triển, chính sách nhà nước mở ra ngày càng

có lợi cho những doanh nghiệp Việt Nam để kinh doanh, để cạnh tranh và để phát triển Vậy nếu có một

óc quan sát tinh tế các bạn trẻ Việt Nam sẽ biết nên đầu tư vào doanh nghiệp nào để cùng doanh nghiệp phát triển Các bạn có thể chọn mặt doanh nghiệp để giử vàng Đầu tư vào chứng khoáng không phải là một trò chơi đỏ đen, nó là một kênh đầu tư trí tuệ Việc đầu tư của chính bạn ngoài việc tạo ra những cơ hội tốt hơn cho tài khoản của chính bạn gia tăng thì cũng góp phần giúp cho doanh nghiệp và đất nước phát triển nhanh hơn

Trang 20

6 TÔI CÓ LÃI NHƯNG VẪN THUA VỚI HRC

Phần 1: Nỗi đau với cổ phiếu ngược dòng

Thị trường chứng khoán từ đầu năm 2010 tới khoảng tháng 8/2010 rất ảm đạm, ngoài một sóng tăng ngắn hạn trong quý I, còn thì phần lớn thời gian các cổ phiếu đều đi ngang và xuống giá Nhóm cổ phiếu ngân hàng, chứng khoán trước đây từng được mệnh danh là “cổ phiếu vua” giờ đây đang trở thành gánh nặng của thị trường Dưới sức ép buộc phải tăng vốn điều lệ lên tối thiểu 3.000 tỷ đồng trước 31/12/2010, tại các Ngân hàng thương mại để đáp ứng quy định của Ngân hàng Nhà nước Các cổ phiếu nhóm ngân hàng sụt giảm từ 20% đến 40% giá trị

Các vị vua đã để mất ngôi Thị trường mất phương hướng do không có những thế lực đủ mạnh dẫn dắt Những đợt vùng lên yếu ớt ở các nhóm ngành khác như: Thép, cao su, thuỷ sản…không đủ sức truyền lửa

và giữ ấm cho toàn thị trường Những con sóng nhỏ đó nhanh chóng tan biến Thị trường lại yên ả như cũ Vậy đấy, trong dòng chảy chung ảm đạm ấy, tôi hăng say dùng đòn bẩy tài chính để săn tìm những cổ phiếu ngược dòng Tôi luôn mong chờ một ngoại lệ Luôn mong chờ một điều thần kỳ đến với riêng cổ phiếu của tôi

Sau này, khi đã đủ đau đớn để bừng tỉnh, tôi biết tôi đã xử sự thật nghiệp dư Khi đó tôi không đầu tư, và càng không phải đang đầu cơ Nó chỉ đơn thuần là tôi đang gửi vào thị trường những tham vọng, gửi vào thị trường những tình cảm cá nhân, những ước mơ đẹp đẽ Và cầu mong thị truờng thấu hiểu, rồi đáp lại tình cảm nồng nhiệt đó của tôi

Tôi đợi mãi, đợi mãi Thị trường vẫn đóng băng, lạnh giá Thị trường đã không thấu hiểu cho những tình cảm của tôi đã gửi gắm vào nó Nó thực sự vô cảm

Năm 2010, tôi đã thua và tiền đã mất Một mất mát cần thiết trên con đường tích lũy và trải nghiệm Cần thiết để tôi bớt ảo tưởng về thị trường, cần thiết để tôi dần trở thành một tay đầu cơ chuyên nghiệp

Phần 2: Ảo vọng & cuộc chơi chưa đầy 1% cơ hội thắng

Thử nhìn nhận lại một chút nhé Nhìn lại để thấy tôi đã mắc sai lầm ngờ nghệch tới mức nào:

Thứ nhất: Trong một thị trường đi ngang và xuống giá có bao nhiêu cổ phiếu có đủ sức mạnh để đi ngược thị trường Theo tôi tỷ lệ này không quá 5% Thứ hai: Trong số ít ỏi những cổ phiếu đi ngược dòng ấy, liệu chúng ta săn tìm được bao nhiêu cổ phiếu để đưa chúng vào danh mục đầu tư Tỷ lệ này có đến 1% không ? Thứ ba: Trong trường hợp đã săn tìm được cổ phiếu đi ngược dòng và đưa nó vào danh mục đầu

tư Thì khi đó, trong bối cảnh u ám của thị trường chung, ta có bao nhiêu can đảm để giữ cổ phiếu đó đến cùng và thu lợi nhuận!

Với tất cả những lý do chính đáng như vậy Tại sao ta phải tham gia vào cuộc chơi khi mà ta có không tới 1% cơ hội chiến thắng, còn hơn 99% cơ hội là thất bại

Trang 21

Lý do ở đây chỉ có thể giải thích là do tôi cũng như nhiều nhà đầu cơ trên thị trường chứng khoán luôn có trong đầu những ước mơ cao đẹp Và tất cả đều đang gửi nó vào thị trường Mong ngóng một lúc nào đó thị trường sẽ thấu hiểu và đáp lại tiếng gọi nơi sâu thẳm trong tim mỗi nhà đầu cơ

Trong một thị trường đi xuống thì việc sáng suốt nhất là đứng ngoài thị trường, kiên nhẫn chờ đợi cho tới khi xu hướng mới thực sự hình thành Chúng ta nên yên tâm rằng sẽ chẳng có những bước ngoặt đột biến nào trên thị trường khiến chúng ta không thể theo kịp Thị trường luôn có rất nhiều tín hiệu đi xuống trước khi nó đi xuống Và cũng có rất nhiều tín hiệu đi lên trước khi nó thực hiện những bước phát triển nhảy vọt

Trong chứng khoán ngoài việc mua thấp, bán cao để kiếm lời Còn có một chiến thuật nữa: Mua cao và bán với giá cao hơn Vậy hãy đợi khi xu hướng thị trường đi lên được khẳng định hãy mua vào Hay mua cao và bán cao hơn

Trong phân tích kỹ thuật khi biểu đồ giá vượt qua một đỉnh giá cũ cộng với sự bùng nổ về khối lượng giao dịch Đó là một trong những tín hiệu xác định cho một xu hướng mới

Đó là lý thuyết, còn thực tế hai con quỷ: Lòng tham và sự sợ hãi lại thường chiến thắng chúng ta và làm ta chệch hướng

Trở lại thực tế, với những quyết định sai tôi đã phải trả giá Thị trường đã thổi bay toàn bộ lợi nhuận của 3 tháng đầu năm 2010 Sau đó nó còn lấy mất hơn 15% tiền mồ hôi nước mắt của tôi

Có những quyết định sai khi tôi mua không đúng thời điểm Khi nhận ra sai lầm tôi đã cắt lỗ và chấp nhận thất bại tạm thời Nhưng một trong số các quyết định sai đó có một quyết định làm tôi day dứt Một nỗi đau thật khó nguôi ngoai

Ký ức 2010 (Phần 3)-Tôi có lãi nhưng tôi thất bại với cổ phiếu HRC

Vào khoảng cuối tháng 4/2010 trong khi thị trường đang rất ảm đạm, giao dịch trầm lắng Sau một lần cắt

lỗ, tôi ngồi im, và tập trung theo dõi từng nhịp đập của thị trường Khi đó cổ phiếu HRC (Cao su Hoà Bình) có những diễn biến làm tôi chú ý Các lệnh được tung vào mua HRC từ mức giá 36.000 đồng/cp đến 38.000 đồng/cp Lệnh mua lúc đầu còn lặng lẽ, kín đáo Có vẻ như họ cố gắng nhẹ nhàng vì không muốn đánh động thị trường Không muốn tự mình đẩy giá lên khi gom cổ phiếu Sau đó dường như không còn kiên nhẫn được nữa họ thu gom quyết liệt Giá được đẩy dần từ 36.000 đồng/cp lên 40.000 đồng/cp Đối với một thị trường sôi động thì mức tăng hơn 10% này là bình thường Nhưng trong giai đoạn này lại là một vấn đề đáng chú ý Tôi đã nhận ra những khác thường đó thông qua người bạn trung thực là bảng điện

tử Tôi mua vào 8.000 cổ phiếu HRC ở mức giá 38.500 Rất nhanh sau đó cổ phiếu này lao thẳng lên mức giá 45.000 đồng/cp Tôi hân hoan với một khoản lợi nhuận nhỏ bé thu được, một niềm động viên sau nhiều lần cắt lỗ

Trang 22

Ngày 06 tháng 5 năm 2010, Chứng khoán Mỹ gặp sự cố bí ẩn Dow Jones giảm hơn 750 điểm, trong phiên giao dịch chỉ số này có lúc giảm gần 1000 điểm Cơn địa chấn này nhanh chóng lan ra toàn thế giới VN-index không ngoại lệ, trong ngày 07 tháng 5, VN-index giảm hơn 20 điểm Mọi người, mọi nơi bán tháo

cổ phiếu, rũ bỏ cổ phiếu như một thứ ôn dịch Tôi đã để rơi HRC ở mức giá sàn 43.000 đồng/cp trong ngày giao dịch đó Nhưng ngay sau đó HRC làm tôi ân hận

Sau sự cố bất ngờ, mọi việc dần trở lại bình thường HRC quay lại lộ trình tăng giá của mình HRC làm tôi liên tưởng tới một hình ảnh chim báo bão trong những trang văn của Maxim Gorky: Giữa giông tố, giữa mây đen và đợt sóng dữ, giữa những tia chớp dật, và sấm rền vang trời…chim báo bão lao đi, đẹp và dũng mãnh như một hung thần… HRC tương tự như vậy Vượt trên những cơn sóng bán tháo trên toàn thị trường Cười nhạo trước những nỗi sợ hãi, trước những cái đầu đang run rẩy…

Bỏ mặc VN-Index, HRC băng băng lao lên phía trước, vươn lên đỉnh cao mới đầy kiêu hãnh Giá giao dịch đạt 72.500 đồng/cp Trên đường đi lên nó liên tục nhận được sự tiếp sức của những thông tin khủng: Giá xuất khẩu cao su đạt mức cao kỷ lục mới trong 2 năm; Sự điều chỉnh tỷ giá USD so với đồng tiền Việt nam, đã đem lại một khoản lợi nhuận khổng lồ cho các nhà xuất khẩu trong đó có HRC Tin đồn một công

ty lớn trong ngành đang ngưỡng mộ vùng nguyên liệu của HRC, và đang tìm cách thâu tóm vùng nguyên liệu đó với mức giá đàm phán dự định sẽ rất cao Những dự báo lợi nhuận vượt xa kế hoạch năm Và thực

tế đúng như vậy, lợi nhuận của HRC thu được nhiều hơn cả những tham vọng ngông cuồng của các nhà đầu tư

Khi đứng ngoài HRC tăng giá tôi biết mình đã thất bại Một thất bại cay đắng Tôi đã bị rũ bỏ Tôi đã cảm nhận đúng cơ hội Mua vào đúng thời điểm Đã có chút ít lợi nhuận Nhưng trong thương vụ này tôi vẫn thất bại Tôi vẫn thiếu một chút tự tin vào những cảm nhận của mình Tôi đã không tin vào sự chỉ dẫn của bảng giao dịch Tôi đã run sợ trước những thử thách mà thị trường tạo ra Tôi hiểu, tôi cần nhiều hơn nữa lòng can đảm khi đối mặt với thị trường để vượt qua những con sóng

Thất bại này như một minh chứng nữa cho thấy, thật khó kiếm tiền trong một thị trường chung ảm đạm Cho dù chúng ta đã có những cảm nhận đúng, và đã có cơ hội trong tay

Người xưa thường nói: “cầm vàng mà lội qua sông, vàng rơi không tiếc, tiếc công cầm vàng”

Nếu nắm chặt HRC trong tay tôi đã có thể vượt qua thị trường trong lúc khó khăn Không bị xoáy vào những thương vụ mập mờ khác để rồi liên tục phải cắt lỗ Chính vì thế HRC đến giờ đây vẫn luôn là một nỗi đau trong tôi

Trang 23

7 NHÓM CỔ PHIẾU TĂNG TRƯỞNG MẠNH TỚI 2018

Phần 1: Đến thời thị trường rũ bỏ sự vô lý

Giai đoạn 2011 đến 2014 là một giai đoạn thăng trầm nhất của giới đầu tư cá nhân Hậu quả kéo dài của suy thoái kinh tế, lớp nhà đầu tư 2010 ra đi rất nhiều Đặc biệt qua giai đoạn đó, thị trường chứng khoán Việt Nam của chúng ta đã bão hòa và phát triển đúng nghĩa của thị trường Sự tăng giá vô lý đã hẹp cửa,

mở ra một trang mới cho thị trường đó là đầu tư đúng nghĩa và bài bản với những chuẩn mực nhất định mới thành công lâu dài

Thị trường chỉ còn có cửa hẹp cho đầu tư nôn nóng hằng ngày hằng tuần

Từ 2011 đến nay tôi đầu tư cá nhân không quá 500 triệu đồng, mục đích chính đó là nuôi dưỡng và rèn luyện về chuẩn mực đầu tư để sát với thực tế và nghề không bị mai một trong con người mình Còn hoạt động đầu tư chính vẫn là 1 tổ chức và một quỹ do nhóm nhà đầu tư góp lại

Chúng tôi phát triển dựa trên tiêu chuẩn tích lũy một thời gian dài 17 năm qua mà có được Suốt từ 2010 đến nay lợi nhuận mang lại cho chúng tôi từ 15-30% năm Công ty đầu tư của của chúng tôi tăng trưởng 7,5 lần về vốn chủ sở hữu trong vòng 6 năm Thời gian thăng trầm ấy cũng không có gì nổi trội do hậu quả suy thoái kinh tế kéo dài

Thế nên trong bài viết cuối này tôi muốn thể hiện về mặt tương lai của thị trường: Hiện nay chúng tôi làm

gì, nghĩ gì!

1 TTCKVN sẽ có một đợt tăng trưởng đột biến có thể sẽ đến vào 2017-2018

- Dựa vào kinh nghiệm thế giới khi TTCK vào MSCI thì nước có mức tăng thấp nhất là 45% (Ả Rập Thống Nhất), nước có bước tăng trên 300% như Đài Loan…

- Khi Việt Nam vào MSCI thì phụ thuộc hoàn toàn vào chích sách, vì chính sách mới có thể đưa các doanh nghiệp lớn lên sàn nhanh, làm cho TTCK thanh khoản lớn, vì vậy, dự đoán của tôi sẽ không chính xác về mặt thời gian, nhưng sẽ chính xác khi vào MSCI Châu Á Thì sẽ tăng mạnh ít nhất 70% Cũng lưu ý chính sách thì đã có, còn các cơ quan có làm quyết liệt không là chuyện khác

- Sau một thời kỳ dài tăng trưởng thu nhập của người dân và dòng vốn đó sẽ dồn đến TTCK một lúc nào

đó trong tương lai Ví dụ thu nhập đạt 4.000 USD người/năm Thế giới đã chứng minh quy tắc này rồi

- Vấn đề của nhà đầu tư là duy trì và kiên nhẫn chờ đợi, chúng ta đi học cũng phải 4 năm mới ra trường, vậy đầu tư phải biết chờ đợi thời gian chính muồi

- Nhóm cổ phiếu lớn sẽ hưởng lợi khi vào MSCI là điều cầu lưu ý Lý do là dòng vốn ĐTNN tăng mạnh,

họ chỉ mua vào cổ phiếu lớn

2 Cần học bài học lớn về tăng nóng, tăng phi mã và thời điểm ra đi

Chúng ta thấy TTCK Trung Quốc đang nóng và tăng phi mã đến 150% chỉ trong vòng 6 tháng Chắc chắn hậu quả của nó là rất lớn Trong 2005 đã xảy ra tương tự các dòng vốn HongKong, Đài Loan, Trung Quốc

Trang 24

rút và đổ vào Việt Nam cũng lớn, NĐTNN tại Trung Quốc sẽ rút dần vốn do P/E hiện tại đang tiến đến 50 thuộc loại cao nhất thế giới Tôi tin NĐTNN sẽ đang rút mạnh khỏi TTCK Trung Quốc vì sự nóng bỏng

đó Một Bài học cho chúng ta nếu biết quan sát

- Các FTA hiện nay rất nóng với Việt Nam đặc biệt là TPP sẽ dẫn đến các ngành hưởng lợi: Có 3 mặt xem xét lúc này đó là lợi thế xuất khẩu gì (Dệt May, Giầy Dép, Thủy Sản, Đồ Gỗ, Nông Sản ), Chuỗi cung ứng giá trị toàn cầu (Linh phụ kiện, sản phẩm có lợi thế) Nhập khẩu thay thế Những nhóm hàng này có lợi như: Ô tô dưới 24 chỗ 2018, Ô tô tải 2015 trở đi, Các sản phẩm tiêu dùng, hay cho sản suất mà chi phí sản xuất trong nước cao hoặc chưa sản xuất được Nhóm cảng dịch vụ hưởng lợi trực tiếp do giao thương tăng cao

- FTA và công đồng kinh tế ASEAN lôi kéo doanh nghiệp hạ tầng, vận tải, cảng, dịch vụ vận tải, cho thuê văn phòng, Khu công nghiệp tăng cao

- Do vậy sẽ xuất hiện nhiều doanh nghiệp tăng trưởng mạnh theo thời gian do chính sách mới mang lại

3 Yếu tố tăng trưởng kinh tế

- GDP VN 2015 sẽ đạt 6.4% và sẽ 7% năm trong các năm 2016 -2019 đánh dấu thời kỳ tăng trưởng cao quay trở lại sau suy thoái kinh tế bắt nguồn từ 2008 đến 2015 đã được chữa bệnh trong chừng ấy năm

- Dấu hiệu để nhận biết là tăng trưởng tín dụng mạnh lên trên 15% khi nào thì dòng tiền vào TTCK sẽ bắt đầu tăng bền bỉ Quá khứ và thế giới đã chứng minh điều đó Vấn đề là NĐT cần bình tĩnh đánh giá lượng tiền đổ vào cộng đồng doanh nghiệp thế nào

- Nhận dạng thời kỳ hưng thịnh do GDP trong nước tạo ra giá trị tăng trưởng cho doanh nghiệp khá toán diện

4 Yếu tố tăng trưởng doanh nghiệp đơn lẻ

- CTCP đó phải có tăng trưởng ít nhất 30% so với cùng kỳ hằng quý và cả hằng năm Quan trọng nữa là tăng trưởng đó cùng với độ rộng thị trường (doanh thu ngành nghề chính, không gồm lợi nhuận bất thường)

- CTCP đó phải có lãnh đạo và HĐQT xem trọng lợi ích cổ đông, minh bạch trong quá khứ

- CTCP đó có điểm rơi lợi nhuận mà nhà đầu tư tính toán được như đã nói ở bài viết trước

- CTCP đó phải có căn cứ chính xác mở rộng thì trường được chắc chắn, có dữ liệu chắc chắn chứ không suy đoán mơ hồ

- CTCP đó thuộc nhóm dẫn dầu ngành, chiếm thị phần lớn và có mức P/E hấp dẫn kèm với đó là tăng trưởng EPS thuộc loại cao nhất P/E thấp mà tăng trưởng thấp thì không đáng quan tâm

- CTCP phù hợp với hưởng lợi từ chính sách mới, FTA, ASEAN thị trường trong nước càng tốt và được

ưu tiên

Vài ví dụ chúng tôi muốn đưa ra để chứng minh điều đó

Trang 25

Trong năm 2012 chúng tôi đã đúng khi đầu tư vào nhóm đá xây dựng khi DHA đã dời đi khỏi Hóa An, Chúng tôi đầu tư vào C32, KSB, NNC đã thành công đến 2014 Căn cứ đó là chi phí vận chuyển ảnh hưởng lớn đến giá bán đá DHA dời đi thì 3 công ty trên hưởng lợi do mỏ đá gần hơn và DHA mất thị trường có được từ mỏ Hóa An

Chúng tôi cũng đúng khi đầu tư vào PVB tính điểm rơi lợi nhuận do PVB thực hiện dự án Nam Côn Sơn Giai Đoạn 1 Do dự án Ô Môn chậm khởi công đến 2017, PVB tăng trưởng đột biến trở lại 2017

Chúng ta cũng thấy DPM rất xấu về giá khí đầu vào giữ 2014, nếu giá khí đó sẽ làm chi DPM lợi nhuận giảm mạnh Tuy nhiện giá khí hiện nay thấp lại thay đổi tình thế vì vậy DPM lại hưởng lợi từ giá khí, do công nghệ đá phiến hiện nay kìm giá dầu một thời gian nữa Năm 2017 DPM, có nguồn từ NPK lớn vì vậy qua ví dụ này có thể thấy, đánh giá thị trường tiệu thụ, đầu vào chi phí, đầu ra sản phẩm, mở rộng thị trường bằng sản phẩm mới để có điểm rơi lợi nhuận quan trọng thế nào Sản phẩm chính của DPM lại bão hòa với Ure!

Đặc biệt cuối 2014, chúng tôi nhận thấy hàng ứ động hỗn loạn tại các cảng do giao thương tăng, đặc biệt

Bộ GTVT siết tải trọng trên toàn lãnh thổ Chúng tôi nhận thấy nhóm ngành ô tô tải sẽ dẫn đầu top tăng trưởng, vì vậy chúng tôi có kế hoạch đầu tư đến 2020 Thuế 2015 giảm từ 20% xuống còn 5% với nhập khẩu xe tải từ Trung Quốc Chúng tôi cũng đã đúng trong đánh giá nhóm này

Những nhóm công ty nào sẽ cho lãi tốt trung hạn?

Từ đó NĐT sẽ tìm ra được một nhóm công ty mục tiêu đích thực để theo đuổi cho sự kiện có thời gian Dựa vào các căn cứ trên chúng tôi sẽ đầu tư vào nhóm công ty nào?

1.Nhóm dẫn dầu từ nay đến 2020 là nhóm ô tô, Trong đó Trường Hải Auto đừng đầu Chúng tôi đánh giá mức tăng trưởng là 80% trung bình/năm toàn ngành đến 2020 Lý do là ô tô/đầu người thấp nhất thế giới trong khi hạ tầng của Việt Nam phát triển nhanh, thu nhập tăng nhanh trong khi thuế giảm 2018 bằng 0 giúp giá xe giảm thêm 30% vào 2018 Ngoài ra, việc siết tải trọng, đăng kiểm, giao thương và thương mại

tự do giúp xe thương mại tăng bền bỉ đến 2020 Các FTA hoàn chỉnh tác động kéo thị trường này

2.Nhóm tiếp theo chúng tôi đánh giá sẽ là nhóm cảng và dịch vụ kèm theo Nhóm này tăng trưởng 20% toàn ngành và nhóm dẫn đầu tăng trưởng 25-30%/năm đến 2020 Do 1 triệu tỷ đồng được đổ vào hạ tầng đến 2020 (gấp 4 lần chu kỳ kinh tế trước 2008) Và do FTA mang lại

3.Nhóm Bất động sản sẽ lộ dấu hiệu tăng trưởng mạnh vào 2016, do tình hình nợ xấu và siết chặt hiện nay, cùng với tăng trưởng tín dụng hiện tại chưa bộc lộ đột biến Chúng tôi dự đoán 2016 nhóm này mới khởi sắc NĐT có thể tìm điểm rơi lợi nhuận từng doanh nghiệp một để tính toán hiệu quả sớm hơn so với điểm chung toàn ngành Toàn ngành cần thêm thời gian để giải quyết nợ xấu vào cuối năm nay Chúng tôi đánh giá Tăng trưởng tín dụng cao dần từ 15% trở lên sẽ tác động kép đến thị trường này

Trang 26

4.Chúng ta thấy nhóm vậy tải có giá dầu giảm 7/23 (30%) có thể làm lợi nhuận tăng và giá dần bình ổn mức hiện tải do nguồn cung dầu đá phiến tăng mạnh, Giao thương tăng cao do FTA mang lại và lượng bán xe tải tăng đến 300% là căn cứ tốt cho nhận định này Chúng tôi cũng nhìn thấy sự ưu tiên cho nhóm vận tải có khai thác cảng để đảm bảo tăng trưởng tốt dài hạn

5.Nhóm xuất khẩu hưởng lợi từ FTA thì rất rõ ràng và hiện hữu (xét từng CTCP)

6.Nhóm nhập khẩu hưởng lợi từ hội nhập kinh tế và thuế quan giảm mạnh (xét từng CTCP)

Tất cả các công ty hưởng lợi này phải thuộc nhóm thanh khoản lớn để đón đầu Việt Nam vào MSCI Châu

Á Thái Bình Dương trong tương lai để hưởng lợi kép Trong nhóm ngành nói chung thì khá khó đánh giá, thay vào đó nên đi vào từng CTCP đơn lẻ, và xem xét trong điều kiện khác tác động ra sao Sau đó mới chọn lựa một nhóm CTCP tốt nhất ra để đầu tư

Danh mục phân bổ nhiều vào công ty có tăng trưởng lớn và độ mở thị trường tăng nhanh nhưng không quá 50% danh mục Trong đó phân bổ ít nhất 2 công ty theo tỷ lệ 70 cho công ty tăng trưởng cao nhất Còn lại phân bổ vào các nhóm công ty tăng trưởng cao khác, nhưng lưu ý phải cao từ 30% trở lên và P/E

có lợi thế

Về phần thoái vốn:

- Chúng tôi sẽ thoái vốn khi có một chu kỳ thị trường tăng nóng bất thường bất cứ khi nào Trường hợp này sẽ xảy ra khi chùm Khối lượng cao đột biến và liên tục, vược xa dòng tiền hấp thụ, thời kỳ này thường lôi kéo những thành phần khác vào đâu tư chứng khoán, và giới hạn margin của nhóm tài chính đã tới

- Chúng tôi cũng thoái vốn khi VN vào MSCI và tăng nóng sau đó

- Thoái vốn khi công ty mục tiêu có dấu hiệu tăng trưởng bị đe dọa

- Thoái vốn khi một công ty mục tiêu có giá tăng xa so với mức chấp nhận và dấu hiệu tăng trưởng đột biến kết thúc

Làm gì sau thoái vốn:

- Nếu trường hợp công ty đơn lẻ tăng bất thường thoái vốn, hoặc thoái do bản thân ngành hoặc do bản thân công ty mục tiêu Thì có thể tái đầu tư vào một mục tiêu khác (không phải thị trường chung tăng nóng bất thường)

- Nếu trường hợp thoái do bùng nổ chung của thị trường chung thì nên kết thúc chu kỳ đầu tư và phòng thủ tại gửi tiết kiệm ngân hàng Sau một thời kỳ tăng nóng sẽ kéo dài thời kỳ suy thoái của thị trường Quan niệm của tôi là rất rõ ràng, phải đến 4-5 năm hoặc hơn mới có một chu kỳ bùng nổ Từ 2011 đến nay vẫn chưa xảy ra sự bùng nổ đó và chúng ta phải để ý tới dấu hiệu tăng trưởng tín dụng mạnh trở lại và chính sách kích thích kinh tế mạnh hình thành

Hiện thị trường ở trạng thái bình thường, lình xình, chỉ có công ty tăng trưởng cao sẽ bù đắp lợi nhuận an toàn hằng năm thông qua chia thưởng Mức lợi nhuận đó đi theo cùng doanh nghiệp Chúng ta sẽ phải

Trang 27

kiên nhẫn chờ đợi thời kỳ bùng nổ, thời kỳ đó chắc chắn sẽ đến Lòng tham cho margin cao sẽ giết chết cơ hội này

Phát triển chuẩn mực đầu tư toàn diện và có tính lâu dài dẫn nhà đầu tư đến thành công là khá chắc chắn Kính chúc nhà đầu tư thành công toàn diện, loại bỏ được tham trong đầu tư

Trang 28

8 TỪ SINH VIÊN NGHÈO MUA NHÀ SÀI GÒN NHỜ CHỨNG KHOÁN

Chương 1: Bén duyên với nghề chứng khoán

Tôi lớn lên vùng quê nghèo đất Quảng Ngãi, tốt nghiệp Trường Đại học Bách Khoa TpHCM năm 2005, khoa Quản Lý Công Nghiệp Khoa tôi không dạy tôi cách thức chơi chứng khoán, chỉ dạy tôi kỹ năng quản lý điều hành, cách thức tiếp cận vấn đề một cách khoa học nhất

Tôi may mắn

Tôi nhớ năm ấy sau khi tốt nghiệp xong, tôi có ngay công việc làm tại Công ty Cổ Phần Văn Hoá Phương Nam (PNC) Chắc mọi người ít nghe thấy, điểm nổi bật của PNC là hệ thống nhà sách rộng khắp các tỉnh thành lớn cả nước và hãng Phim Phương Nam Ngày ấy, tôi đảm nhiệm vị trí chức danh Chuyên viên kế hoạch Trưởng phòng của tôi là Anh Nguyễn Hải Sản, một người thầy chuyên giảng dạy bồi dưỡng các lớp ngắn hạn buổi tối cho Trường Đại Học Kinh Tế, và là tác giả cuốn sách Tài chính Doanh Nghiệp mà tôi rất yêu thích Tôi đã trải nghiệm và học hỏi rất nhiều từ anh ấy

Nhiệm vụ của tôi lúc ấy được giao là xây dựng kế hoạch kinh doanh công ty, niêm yết cổ phiếu PNC trên sàn HOSE, và phát hành thêm 2 triệu cổ phiếu PNC Chính tôi là người viết báo cáo bạch công ty, công bố thông tin, quản lý cổ đông, chia cổ tức mặc dù khi ấy tôi còn rất trẻ Lúc đó, tôi phối hợp với anh Khiêm-Giám Đốc Công ty Chứng Khoán Bảo Việt, đơn vị tư vấn cho PNC Vì vậy, tôi đã được học thực

tế rất nhiều về chứng khoán, có những thuật ngữ chuyên sâu tôi cảm nhận và hiểu nó rất rõ, quy trình vận hành giao dịch chứng khoán tôi nắm rất rõ mặc dù không qua bất kỳ trường lớp sách vở nào về chứng khoán Đúng là tôi bén duyên với nghề chứng khoán

Tôi đã phải tự định nghĩa về chứng khoán, giải thích các vấn đề liên quan và tìm ra chiến lược đầu

tư phù hợp

Trước tiên, tôi phải hiểu bản chất thực sự của chứng khoán là gì, tôi xuất phát lại từ đâu bỏ qua tất cả định kiến, suy nghĩ thông thường và tự đặt ra một câu hỏi thật đơn giản vậy chứng khoán là cái gì? Theo tôi: Thuật ngữ Chứng khoán = Chứng + Khoán

Chứng, tôi hiểu là chứng nhận, hay xác thực có thể là một cuốn sổ có chữ ký hay một tài khoản lưu ký chứng khoán làm bằng chứng xác thực ta có vốn góp vào doanh nghiệp

Khoán, tôi hiểu có thể hiểu là hàng hoá như: cổ phiếu, trái phiếu, chứng khoán phát sinh quyền chọn, hợp đồng tương lai Khoán ở đây dưới dạng mở, khi nền kinh tế càng ngày phát triển sẽ có phát sinh nhiều loại hàng hoá khác nhau

Vậy chứng khoán đơn giản là một chứng nhận cho loại hàng hoá đặc thù, nó có giá trị trừu tượng, có thể

dự trữ tài sản và có thể quy đổi ra thành tiền

Quay trở lại tôi muốn đầu tư chứng khoán kiếm lời, vậy làm như thế nào tôi có thể đầu tư và đầu tư như thế nào, mục đích cuối cùng là sinh lời Tôi thiết nghĩ, cách đơn giản nhất cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ như

Trang 29

tôi là để sinh lời chúng ta có điều kiện cần là mua & bán Điều kiện đủ là mua rẻ bán mắc (pv-bán đắt) thì

sẽ có lợi nhuận Tôi đi tìm hiểu về chúng từng vấn đề một

Điều kiện cần là mua: chúng ta cần phải có tiền, và thực hiện việc mua chứng khoán Vậy mua như thế nào là khôn ngoan, chắc chắn tôi mua rẻ, rẻ ở đây được hiểu là mua thấp hơn giá tôi sẽ bán

Tôi nghĩ, có ba trường hợp mua: mua khi thị trường bình thường, mua khi thị trường lên giá và mua khi thị trường đi xuống, vậy thời điểm nào nên mua Theo tôi, không có thời điểm nào nên mua cả, vì đơn giản chúng ta cần mua rẻ hơn giá bán thì chúng ta phải đánh giá được xu hướng chứng khoán đó có khả năng tăng hay giảm Muốn làm tốt điều này, chúng ta cần có kiến thức về nó, có thể kiến thức về các chỉ

số tài chính, kiến thức am hiểu ngành nghề chứng khoán chúng ta mua, có thể thông tin phi tài chính, thông tin từ quy định pháp luật có ảnh hưởng, tâm lý nhà đầu tư, thông tin xu hướng thế giới, thông tin nền kinh tế Việt Nam và trên toàn cầu, thông tin an ninh chính trị

Tôi cũng nghĩ đến một kênh an toàn hơn chúng ta có thể nhờ các quỹ đầu tư, ở đấy sẽ có các chuyên gia tư vấn trong ngành, hoạt động chuyên nghiệp sẽ phân tích và đưa ra những nhận định có độ chính xác cao hơn Đây là một giải pháp tốt cho những người mới tham gia thị trường, khi đó chúng ta vừa tham gia vừa học hỏi kiến thức, đánh giá, phân tích và thử ra quyết định và kiểm nghiệm lại phản ứng của thị trường xem rằng chúng ta có đưa ra quyết định đúng hay sai và tìm cơ sở để giải thích chúng và dần dần qua thời gian chúng ta sẽ có kỹ năng cho việc ra quyết định lúc nào nên mua

Vậy còn bán thì sao, tôi phải bán khi thị trường lên hay xuống hay bình thường, lựa chọn thời điểm nào để tối đa hoá hơn nhuận Tôi nghĩ, câu trả lời là không thể biết được đâu là thời điểm bán tốt nhất, vì không thể có giá nào là cao nhất cho thời điểm quyết định bán Như vậy, tôi phải quyết định bán như thế nào, theo cá nhân tôi có hai yếu tố quyết định

Thứ nhất, mức độ kỳ vọng của tôi, với mức lợi nhuận bao nhiêu là thoả mãn Mức lợi nhuận thoả mãn

này có thể làm phép so sánh với các cơ hội đầu tư khác ở cùng thời điểm để đưa ra quyết định có nên bán hay không

Thứ hai, cơ hội đầu tư mới có tốt hơn cơ hội đang có, bán chốt lời hay cắt lỗ để đầu tư cho một cơ hội

mới thì phải cân nhân với cơ hội cũ về tính hiệu quả và các chỉ số sinh lời Nếu có một cơ hội mới tốt hơn thì việc bán đi để chốt lời hay cắt lỗ là một quyết định cần thiết

Vậy vấn đề đặt ra có nên bán khi thị trường đang lên, xuống hay bình thường Thị trường lên, xuống hay

ổn định không là yếu tố quyết định Tôi cho rằng, muốn tối đa hoá lợi nhuận chúng ta cần mua rẻ nhất và bán mắc nhất có thể Vậy cơ sở để đưa ra quyết định tốt nhất là xem xu hướng chứng khoán ta đang nắm giữ khả năng theo chiều hướng nào, trong ngắn hạn hay dài hạn và tính tự chủ tài chính và khả năng chấp nhận của mình như thế nào về mức độ rủi ro, những nhận định xu hướng trong tương lai để có quyết định

Trang 30

phù hợp nhất chứ không có cái gọi là quyết định tốt nhất Tâm lý, kiến thức nhận định đánh giá của chủ đầu tư sẽ quyết định tất cả

Chiến lược của riêng tôi: Am hiểu mới đầu tư

Khi giải nghĩa được các vấn đề như vậy, tôi đã tìm ra chiến lược đầu tư như thế nào là phù hợp Chiến lược của tôi là phải am hiểu và nắm bắt thông tin chúng, danh mục thà ít chứng khoán nhưng chắc chắn Tôi nghĩ đơn giản, khi ta làm một việc gì mà ta am hiểu, rành về nó thì cơ hội dành thắng lợi của chúng ta càng nhiều Ngay khi lỗ, thị trường đi xuống tôi vẫn không muốn bán, hoặc giá lên cao khả

năng chấp nhận bán để chốt lời của tôi phải suy nghĩ một cách kỹ lưỡng

Đơn giản tôi không muốn lướt sóng quá nhiều, vì tôi luôn có kỳ vọng và có niềm tin vào các cổ phiếu tôi nắm giữ Nếu lướt sóng hoài thì tất nhiên tôi sẽ quan tâm nhiều đến các loại cổ phiếu khác Tôi không có nhiều thời gian làm việc này bởi đơn giản tôi không sống với chỉ nghề chứng khoán Nên khi quyết định đầu tư tôi suy nghĩ, phân tích rất kỹ lưỡng ngay từ ban đầu rồi cho thả nổi cho đến mức kỳ vọng ban đầu tôi bán để đạt được mục tiêu của mình Mục tiêu rất rõ rằng từ ban đầu của tôi là mua được nhà ở Sài Gòn,

đó là mơ ước của một người tha phương như tôi

Chương 2: Thực hiện giấc mơ mua nhà ở Sài Gòn mà không phải từ tiền lương tích luỹ hàng tháng

Sau một năm làm việc ở PNC, tôi tích luỹ số tiền 12 triệu đồng Tôi khao khát làm việc ở một ngân hàng, trước đó tôi đã cùng anh đồng nghiệp trong phòng Nghiên Cứu Phát Triển khi ấy là anh Lê Công Thuận đi học về nghiệp vụ ngân hàng

Khi hoàn thành khoá học, tôi nộp đơn ứng tuyển vào ngân hàng SeABank, khi đó sếp rất nổi tiếng là anh Bùi Trung Dũng Giám Đốc SeABank HCM phỏng vấn tôi và cho tôi cơ hội quý báu May mắn, tôi là một trong bốn người có tổng điểm số cao nhất được sếp Dũng quan tâm Khi đấy, nhờ có kinh nghiệm về mảng chứng khoán ở PNC, tôi được phân công chính là nhiệm vụ cho vay cầm cố chứng khoán

Thời điểm cao nhất, riêng tôi quản lý lên đến ngoài 400 tỷ đồng dư nợ cho vay chứng khoán, một con số khủng khiếp đối với tôi Qua đó, tôi tạo được mối quan hệ thân thiết với các khách hàng có thể nói là " Đại gia ", tôi không thể nêu đích danh được nhưng họ đã tin tưởng và hỗ trợ tôi về vốn tạm thời, lãi trả theo ngân hàng Đến giờ tôi mang ơn họ, tôi không thể nào quên được!

Danh mục cổ phiếu tôi quan tâm lúc ấy là PNC, REE, STB, VNM, SAM danh mục tôi chỉ có vậy và tôi rất am hiểu về nó Tôi đều có người quen làm ở các doanh nghiệp này và từ đó số tiền bé nhỏ tích góp của tôi cộng với sự giúp đỡ 100 triệu đồng, cùng với kiến thức nghiệp vụ ngân hàng, tôi đã gia tăng tài sản thực bằng cách luân chuyển cầm cố chứng khoán

Tôi đã thực hiện giấc mơ của mình trước năm 2008 khi có chỉ thị 03 nhà nước ban hành Đó là một trải nghiệm thực sự thú vị và ly kỳ đối với tôi Tôi đạt được mục tiêu và chấm dứt con đường đầu tư chứng khoán từ đó đến này bằng thắng lợi nhỏ nhưng đối với tôi là rất trọn vẹn

Ngày đăng: 18/05/2020, 13:28

TỪ KHÓA LIÊN QUAN

w