Về nhận thức Nắm được mục đích, các nguyên tắc cơ bản cầm máu tạm thời, cố định tạm thời xương gãy và hô hấp nhân tạo.. Về kỹ năng Làm được các kỹ thuật cầm máu tạm thời, cố định tạm thờ
Trang 1Bộ giáo dục và đào tạo
bài giảng
Kỹ thuật cấp cứu và chuyển thơng
(Dùng cho lớp tập huấn cán bộ cốt cán thực hiện chơng trình, sách giáo khoa môn học Giáo dục quốc phòng - an ninh lớp 11)
- Báo cáo viên: Phạm Văn Thao
- Cấp bậc : Đại tá, Tiến sỹ
- Chức vụ : Giảng viên
- Đơn vị : Học viện Quân y
Hà Nội, tháng 7/2008
Trang 2BÀI 6 : KỸ THUẬT CẤP CỨU VÀ CHUYỂN THƯƠNG
(5 tiết) I- MỤC TIÊU
1 Về nhận thức
Nắm được mục đích, các nguyên tắc cơ bản cầm máu tạm thời, cố định tạm thời xương gãy và hô hấp nhân tạo
2 Về kỹ năng
Làm được các kỹ thuật cầm máu tạm thời, cố định tạm thời xương gãy,
hô hấp nhân tạo và vận chuyển người bị thương, bị nạn
3 Về thái độ
Có tinh thần, thái độ tích cực luyện tập, vận dụng linh hoạt vào trong thực tế cuộc sống
II- CẤU TRÚC NỘI DUNG, THỜI GIAN
1 Cấu trúc nội dung
Bài học gồm các nội dung sau:
- Phần lý thuyết:
+ Cầm máu tạm thời
+ Cố định tạm thời xương gãy
+ Hô hấp nhân tạo
+ Kỹ thuật chuyển thương
- Phần thực hành:
+ Quan sát giáo viên và trợ giảng thực hiện động tác mẫu
+ Luyện tập các kỹ thuật cầm máu tạm thời, cố định tạm thời xương gãy,
hô hấp nhân tạo và kỹ thuật chuyển thương dưới sự hướng dẫn của giáo viên
và người trợ giảng
2 Nội dung trọng tâm
Các biện pháp cầm máu tạm thời, các kỹ thuật cố định tạm thời xương gãy, các phương pháp hô hấp nhân tạo và kỹ thuật chuyển thương
3 Thời gian
Trang 3Tổng số thời gian bài học: 5 tiết (gồm 2 tiết lý thuyết và 3 tiết thực hành), được phõn bố cụ thể như sau:
a, Phần lý thuyết: 2 tiết
- Mục 1: Cầm mỏu tạm thời
- Mục 2: Cố định tạm thời xương góy
- Mục 3: Hụ hấp nhõn tạo
- Mục 4: Kỹ thuật chuyển thương
b, Phần thực hành: 3 tiết
- Quan sỏt thực hiện động tỏc mẫu: 1 tiết
- Luyện tập: 2 tiết (trong đú cú 15 phỳt kiểm tra kết quả thực hành)
III- CHUẨN BỊ
1 Đối với giỏo viờn
a, Chuẩn bị nội dung:
- Phải nắm vững nội dung cần truyền đạt, bảo đảm sỏt thực tiễn
- Cần chuẩn bị cỏc vớ dụ, tranh ảnh minh họa
- Cần thành thạo cỏc kỹ thuật cấp cứu và chuyển thương
- Cần huấn luyện kỹ cho trợ giảng, đội mẫu
b, Chuẩn bị phương tiện dạy học
- Giỏo ỏn, mụ hỡnh, tranh vẽ
- Cỏc loại băng, dõy garụ, nẹp và cỏng
- Những nội dung cần trợ giảng cần được bồi dưỡng trước
2 Đối với học sinh
- Sỏch giỏo khoa Giỏo dục quốc phũng - an ninh lớp 11, vở ghi chộp, bỳt viết, cỏc loại băng (mỗi loại 1 cuộn)
- Mỗi tổ học tập: mỗi loại nẹp 1 bộ cựng bụng, băng; 1 bộ cỏng thương
IV- TIẾN TRèNH DẠY HỌC NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN
1 Phần lý thuyết
Gáo viên hớng dẫn cách tổ chức và phơng pháp dạy học tích cực khi đủ các điều kiện cho phép (xem Tài liệu hớng dẫn)
Ví dụ:
Trang 4Hoạt động 1 : Cầm máu tạm thời
Hoạt động của HS Hoạt động của GV
- Lớp học chi làm 4 nhúm, cỏc nhúm
nghe và ghi cõu hỏi
- Từng nhúm đọc SGK, tỡm ý và thảo
luận thống nhất ý kiến
- Đại diện của mỗi nhúm: trỡnh bày ý
kiến của nhúm mỡnh
- Học sinh cỏc nhúm khỏc: lắng nghe
và bổ sung
- Nghe giỏo viờn kết luận, ghi chộp
- Nờu cõu hỏi đối với từng nhúm + Nhúm 1: Nờu mục đớch của cầm mỏu tạm thời
+ Nhúm 2: Cỏc nguyờn tắc của cầm mỏu tạm thời?
+ Nhúm 3: Phõn biệt cỏc loại chảy mỏu?
+ Nhúm 4: Kể tờn cỏc biện phỏp cầm mỏu tạm thời?
- Nhận xột, bổ sung và chốt ý.
Các hoạt động khác tiến hành tơng tự
Tuy nhiên, trong điều kiện lớp tập huấn, giáo viên vừa giới thiệu phơng pháp tiến hành bài giảng theo phơng pháp tích cực vừa phải thuyết trình, giảng giải để học viên nắm đợc những kiến thức cơ bản của bài học, nhất là những nội dung khó Sau đây là một số nội dung cơ bản của bài mà học viên cần nắm
đợc
Nội dung 1: Cầm mỏu tạm thời
GV Sử dụng phương phỏp thuyết trỡnh, giảng giải kết hợp với phương phỏp trực quan và phương phỏp đàm thoại để học viờn nắm được:
- Mục đớch của cầm mỏu tạm thời:
+ Nhanh chúng làm ngừng chảy mỏu bằng cỏc biện phỏp đơn giản + Hạn chế đến mức thấp nhất sự mất mỏu
Trang 5+ Góp phần cứu sống nạn nhân, tránh các tai biến nguy hiểm.
- Nguyên tắc cầm máu tạm thời:
+ Phải khẩn trương, nhanh chóng làm ngừng chảy máu
+ Phải xử trí đúng chỉ định theo tính chất của vết thương
+ Phải đúng quy trình kỹ thuật
- Phân biệt các loại chảy máu:
+ Chảy máu mao mạch: Máu đỏ thẫm, thấm tại vết thương, lượng máu
ít, có thể tự cầm
+ Chảy máu tĩnh mạch vừa và nhỏ: Máu đỏ thẫm, chảy ri rỉ tại vết thương, lượng máu vừa phải, có thể tự cầm
+ Chảy máu động mạch: Máu đỏ tươi, chảy thành tia, lượng máu nhiều, không tự cầm
- Các biện pháp cầm máu tạm thời: ấn động mạch; gấp chi tối đa; băng
ép chặt; băng nút; băng chèn; ga rô (Kết hợp chỉ trên tranh vẽ)
Nội dung 2: Cố định tạm thời xương gãy
GV Sử dụng phương pháp thuyết trình, giảng giải kết hợp với phương pháp trực quan và phương pháp đàm thoại để học viên nắm được:
- Tổn thương gãy xương thường phức tạp:
+ Xương bị gãy rạn, gãy rời thành nhiều mảnh
+ Da, cơ bị giập nát nhiều, có thể tổn thương mạch máu, thần kinh + Rẽ choáng do đau đớn, mất máu
- Mục đích cố định tạm thời xương gãy:
+ Làm giảm đau đớn, cầm máu tại vết thương
+ Giữ cho các đầu xương tương đối yên tĩnh
+ Phòng ngừa các tai biến
- Nguyên tắc cố định tạm thời xương gãy:
+ Phải cố định được cả khớp trên và khớp dưới ổ gãy
+ Không đặt nẹp cứng sát vào chi thể
+ Không co kéo nắn chỉnh ổ gãy
+ Cố định nẹp vào chi tương đối chắc
Trang 6- Kỹ thuật cố định tạm thời xương góy:
+ Cỏc loại nẹp thường dựng cố định tạm thời xương góy (kết hợp giới thiệu trờn hiện vật là cỏc loại nẹp gỗ, nẹp tre, nẹp Crame)
+ Kỹ thuật cố định tạm thời một số trường hợp xương góy (kết hợp giới thiệu trờn tranh vẽ)
Nội dung 3: Hụ hấp nhõn tạo
GV Sử dụng phương phỏp thuyết trỡnh, giảng giải kết hợp với phương phỏp trực quan và phương phỏp đàm thoại để học viờn nắm được:
- Nguyờn nhõn gõy ngạt thở:
+ Do ngạt nước
+ Do bị vựi lấp
+ Do hớt phải khớ độc
+ Do tắc nghẽn đường hụ hấp trờn
- Cấp cứu ban đầu người bị ngạt thở:
+ Những biện phỏp cần làm ngay
+ Cỏc phương phỏp hụ hấp nhõn tạo (Kết hợp giới thiệu trờn tranh vẽ) + Những điểm chỳ ý khi làm hụ hấp nhõn tạo
- Tiến triển của việc cấp cứu ngạt thở: Cú thể tiến triển tốt hoặc xấu
2 Phần thực hành
Giáo viên giới thiệu cách tổ chức, duy trì 1 buổi thực hành các kỹ thuật cấp cứu và chuyển thơng, bao gồm: quan sát thực hiện động tác mẫu và luyện tập các kỹ thuật
Nội dung 4: Quan sỏt thực hiện động tỏc mẫu
- Tổ chức: theo đội hỡnh lớp, tập trung thành 4 hàng ngang, hướng về
phớa giỏo viờn và đội mẫu
- Nội dung: Giỏo viờn nờu khỏi quỏt cỏc kỹ thuật cấp cứu và chuyển
thương Thực hiện động tỏc kỹ thuật theo 3 bước:
Bước 1: (Làm nhanh) Bước này cú tỏc dụng để học sinh khỏi quỏt được
động tỏc từ khi bắt đầu đến khi kết thỳc động tỏc Khi làm động tỏc cần chỳ ý động tỏc phải chuẩn, khi thực hiện xong kỹ thuật phải đạt tiờu chuẩn chắc,
Trang 7đẹp Nếu dùng đội mẫu, người phục vụ phải hiệp đồng chặt chẽ giữa giáo viên
và đội mẫu, người phục vụ
Bước 2: (Làm chậm từng cử động, vừa nói vừa làm vừa phân tích) Làm
rõ ý nghĩa, tác dụng và cách thực hiện từng động tác, đặc biệt những động tác khó phải nói rõ đặc điểm những động tác đó và cách thực hiện để đạt được tiêu chuẩn kỹ thuật
Bước 3: (Làm tổng hợp) Là bước giáo viên làm lại toàn bộ các động tác
với nhịp chậm hơn bình thường (chỉ làm mà không nói) nhằm giúp cho người học nắm được tính liên hoàn của động tác từ khi bắt đầu đến khi kết thúc
Nội dung 5: Luyện tập các kỹ thuật cấp cứu và chuyển thương
- Nội dung luyện tập:
- Các biện pháp cầm máu tạm thời: ấn động mạch, gấp chi tối đa, băng
ép chặt, băng chèn, băng nút, ga rô
- Kỹ thuật cố định tạm thời một số trường hợp xương gãy: gãy xương bàn tay, khớp cổ tay; gãy xương cẳng tay; gãy xương cánh tay; gãy xương cẳng chân; gãy xương đùi
- Cấp cứu ban đầu người bị ngạt thở:
+ Những biện pháp cần làm ngay: loại bỏ nguyên nhân gây ngạt, khai thông đường thở, làm hô hấp nhân tạo, kích thích lên người bị nạn
+ Các phương pháp hô hấp nhân tạo: thổi ngạt và ép tim ngoài lồng ngực, phương pháp Xin - vetstơ
- Kỹ thuật chuyển thương: mang vác bằng tay, chuyển thương băng cáng
- Tổ chức: phân chia thành các tổ học tập Mỗi tổ 12- 15 người Tổ học
tập thành hàng ngang, từng cá nhân nghiên cứu 10-15 phút, sau đó các thành viên trong nhóm thay phiên nhau làm các động tác kỹ thuật: cầm máu tạm thời, cố định tạm thời gẫy xương, hô hấp nhân tạo, kỹ thuật chuyển thương trên cơ thể của bạn mình với từng nội dung Quá trình luyện tập các thành viên khác trong tỏ theo dõi, góp ý cho nhau để nắm chắc nội dung kỹ thuật cấp cứu và chuyển thương
Trang 8- Ký, tín hiệu luyện tập:
+ Một hồi còi bắt đầu luyện tập
+ Hai hồi còi nghỉ giải lao
+ Ba hồi còi về vị trí tập trung
- Duy trì luyện tập:
+ Giáo viên quan sát, theo dõi các tổ luyện tập, phát hiện sai sót để uốn nắn sửa chữa
+ Nếu ai làm sai giáo viên đến tận nơi để sửa chữa cho người đó
+ Tổ nào có nhiều người sai thì ra tín hiệu cho tổ đó dừng tập, tập trung lại để giáo viên sửa sai, hướng dẫn cho mọi người làm đúng động tác
Nội dung 6: Kiểm tra, đánh giá kết quả
+ Thành phần: Mỗi tổ 1-2 người
+ Nội dung:
Kỹ thuật cầm máu tạm thời,
Kỹ thuật cố định tạm thời xương gãy,
Kỹ thuật hô hấp nhân tạo,
Kỹ thuật chuyển thương
+ Phương pháp: giáo viên phổ biến ý định kiểm tra, sau đó thực hành kiểm tra, đánh giá kết quả
V- TỔNG KẾT ĐÁNH GIÁ
- Khái quát nội dung của bài học, nhấn mạnh những trọng tâm
- Híng dÉn «n tập phần lý thuyết
- Hướng dẫn trả lời các câu hỏi ôn tập
- Hướng dẫn luyện tập các kỹ thuật cấp cứu và chuyển thương
VI- THẢO LUẬN VỚI HỌC sinh:
- Nội dung của bài, nhất là những nội dung khó
- Công tác chuẩn bị: Đối với giáo viên, học sinh, phương tiện dạy học
- Phương pháp giảng bài: Phần lý thuyết, thực hành