CÁCH ĐỌC TÀI LIỆU THAM KHẢO

CÁC LOẠI HÌNH BÁO KHOA HỌC • Bài báo nguyên bản – thông tin dựa trên các NC khoa học • Case reports – thông tin từ các ca bệnh đơn lẻ • Báo cáo kĩ thuật – mô tả một technique hoặc thủ th

CÁCH ĐỌC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Bs Phạm Minh Tuấn

Bộ môn Tim mạch Trường Đại học Y Hà Nội

CÁC CHỦ ĐỀ CHÍNH

•  Loại hình bài báo khoa học

•  Cấu trúc của một bài báo

•  Những khó khăn khi đọc bài báo khoa học

CÁC LOẠI HÌNH BÁO KHOA HỌC

•  Bài báo nguyên bản – thông tin dựa trên các NC khoa học

•  Case reports – thông tin từ các ca bệnh đơn lẻ

•  Báo cáo kĩ thuật – mô tả một technique hoặc thủ thuật

•  Tiểu luận tranh – bài báo giảng dạy có nhiều hình ảnh

•  Review – những phân tích cụ thể của các NC trong một topic

•  Bài bình luận – bài báo ngắn thể hiện quan điểm của tác giả

•  Xã luận – review hoặc phê bình ngắn cho Original articles

•  Thư của Editor – ngắn về các vấn đề cần quan tâm cho độc giả

Effective Medical Writing Peh WCG &, NG K H Singapore Medical Journal 2008 49(7) 522

smj.sma.org.sg/4907/4907emw1.pdf (accessed 05 November 2013)

CẤU TRÚC CỦA MỘT BÀI BÁO

•  Abstract

•  Giới thiệu (Tổng quan)

•  Phương pháp nhiên cứu

•  Kết quả

•  Thảo luận/Kết luận

•  Lời cảm ơn

•  Tài liệu tham khảo

Lưu ý: hầu hết các bài báo khoa học đều theo cấu trúc của Abstract Hiếm khi Kết quả và Bàn luận chung 1 mục – khi số liệu cần mở rộng Bàn

luận để người đọc theo dòng logic của nghiên cứu

•  Abstract – đưa ra vấn đề(~ 150-200 words), phương

pháp, kết quả, và kết luận

à người đọc có thể quyết định nên đọc cả bài hay không

•  Giới thiệu vấn đề (tổng quan) – tuyên bố rõ vấn đề

đang được nghiên cứu & lí do của nghiên cứu; tổng kết chính xác nghiên cứu để cho thấy bối cảnh; nhân

ra các câu hỏi cần trả lời; mô tả ngắn gọn thí nghiệm, giả thuyết,câu hỏi nghiên cứu và thiết kế phương

pháp chung của NC

CẤU TRÚC CỦA MỘT BÀI BÁO

•  Phương pháp NC – cung cấp cho độc giả đủ chi tiết

để hiểu và tái hiện NC; giải thích vấn đề được NC ra sao; nhận biết các bước tiến hành; giải thích cụ thể

phương pháp mới; bao gồm tần suất của các quan sát, loại dữ liệu được ghi lại

•  Kết quả - cho thấy những ghi lại và giai thích kết quả

tìm thấy; cho thấy đóng góp của kết quả mới đối với kiến thức khoa học ra sao; dựa theo logic của các

bảng biểu đưa ra các kết quả giải thích cho giả thuyết trên

CẤU TRÚC CỦA MỘT BÀI BÁO

•  Bàn luận/Kết luận – mô tả ý nghĩa của các kết quả

đối với những điều đã biết về chủ đề NC; chỉ ra mối liên quan mong đợi của những kết quả với những giả thuyết đề cập trước đó; giải thích đóng góp của NC giúp cho kiến thức khoa học đi lên; vạch ra bước tiếp theo của các NC xa hơn

CẤU TRÚC CỦA MỘT BÀI BÁO

•  Acknowledgements (lời cảm ơn) – dành sự trân

trọng với đóng góp của các cộng sự

•  Tài liệu tham khảo – nguồn của các tài liệu đã phát

hành; gồm cả những thông tin không từ các NC hay những thông tin không phổ biến

CẤU TRÚC CỦA MỘT BÀI BÁO

NHỮNG VIỆC CẦN LÀM

•  Đọc lướt không cần ghi nhớ:

–  Đọc Abstract; cung cấp cho bạn kết quả chính của bài báo và lí do NC

–  Đọc trước tiên để có “Bức tranh toàn cảnh”

–  Ghi lại thuật ngữ hay techniques bạn cần làm rõ

–  Ghi lại chọn lọc câu hỏi hoặc phần bạn chưa hiểu

–  Nếu bạn chưa quen với các thuật ngữ trong bài, hãy tìm trong textbook

•  Đọc lại cẩn thận hơn đặc biệt phần ‘Methods’ và

‘Results/Conclusions’:

–  Kiểm tra cẩn thận các Bảng, Biểu, sơ đồ

–  Có gắng hiểu các dữ liệu trước khi đọc phần chú thích

cụ thể

–  Hãy chắc chắn rằng bạn hiểu toàn bộ bài báo

•  Tự đặt câu hỏi về bài, ví dụ như:

–  Bài đề cập đến vấn đề gì? Tại sao nó lại quan trọng? Phương pháp tốt không? Các kết quả có bằng chứng cụ thể không?

NHỮNG VIỆC CẦN LÀM

–  NC có lặp lại không? Cỡ mẫu là bao nhiêu? Có đại diện cho quần thể lớn hay không? Có nhóm chứng không?

Những yếu tố nào ảnh hưởng kết quả?

•  Viết lại tổng kết về bài

–  Mô tả lại bài báo bằng ngôn ngữ của bạn – rút ra “tinh

chất” của bài

–  Ghi nhớ các ‘key points’ – mục đích NC/Câu hỏi NC, giả thuyết, Kết quả chính và Kết luận, các câu hỏi chưa sáng

tỏ, và các bất ngờ trong NC

How to Read and Review a Scientific Journal Article Duke University Writing Studio

(accessed 05 November 2013)

NHỮNG VIỆC CẦN LÀM

NHỮNG GỢI Ý HỮU ÍCH

•  Đưa ra các yếu tố nhiễu (một kết luận rút ra từ cơ sở băng

chứng và sự phù hợp):

–  Không phải tất cả những gì trong bài đều rõ ràng; dựa vào hiểu biết trước kia của bạn và nền tảng của bài báo à đưa

ra các yếu tố nhiễu

•  Nhâj biết được các điểm quan trọng:

–  Sự cân bằng của bài: in title, abstract và keywords

–  Trình độ của các đoạn: hãy tìm các từ/cụm từ như

unexpected, in contrast to previous work, hypothesize that, propose, introduce, data suggests

•  Những ghi nhớ bạn đã đọc:

–  Nâng cao ghi nhớ và hiểu; bạn có thể cho rằng mình nhớ hết, nhưng bạn sẽ quên các chi tiết

–  Phát triển một khuôn mẫu ghi nhớ các bài báo cho bản thân

–  Có thể sử dụng cấu trúc của Abstract (abstract,

introduction, methods, results, discussion & conclusions, references)

How to read a scientific article: Mary Purugganan & Jan Hewitt, Rice University

(accessed 05 November 2013)

NHỮNG GỢI Ý HỮU ÍCH

CÁC KHÓ KHĂN TRONG VIỆC

ĐỌC BÀI BÁO

•  Các bài báo nội dung nghèo nàn:

–  Một vài nhà khoa học viết không tốt hoặc không thích viết; tác giả đã quen thuộc với từ chuyên ngành của họ

mà không đặt mình vào địa vị người đọc, chưa quen với chủ đề

•  Viết tệ đem đến hậu quả cho người đọc:

–  Mất đi các xâu chuỗi logic – thay vì nói tại sao thí

nghiệm hoàn thành, hoặc ý tưởng nào đang được kiểm tra, thì thì nghiệm chỉ được “mô tả”; bài báo se bị cắt nhỏ thành các thuật ngữ khó hiểu; tác giả không cung cấp một “sơ đồ” rõ ràng xuyên suốt bài báo

•  Độc giả không dễ hiểu được thí nghiệm:

+ Mô tả không tốt, mơ hồ về những gì đã tiến hành

–  Tác giả đề cập đến NC trước quá dài làm người đọc không hiểu phương pháp của NC này

+ Tác giả không bình phẩm về thí nghiệm của họ:

- Nếu họ quá tin tưởng vào thiết kế của họ, họ sẽ không

open-minded về các khả năng khác; các khả năng đó sẽ

không được kiểm tra và có thể không được bàn luận

–  Tác giả không phân biệt được rõ ràng giữa thực tế và sự suy đoán, đặc biệt trong phần Discussion/Conclusions

CÁC KHÓ KHĂN TRONG VIỆC

ĐỌC BÀI BÁO

•  Tính xã hội của khoa học:

–  Nhiều tác giả tham vọng và muốn xuất bản trên

những trang báo thời trang, họ cường điệu tầm

quan trọng của Kết quả NC hoặc họ đưa sự suy

đoán vào tiêu đề làm nó nghe có vẻ như được thiết

kế cẩn thận

How to read a scientific paper John W Little & Roy Parker University of Arizona

CÁC KHÓ KHĂN TRONG VIỆC

ĐỌC BÀI BÁO

NGUỒN TÀI LIỆU

•  Effective Medical Writing Peh WCG &, NG K H Singapore

Medical Journal 2008 49(7) 522

smj.sma.org.sg/4907/4907emw1.pdf

•  How to read a scientific article Mary Purugganan & Jan

Hewitt, Rice University

www.owlnet.rice.edu/~cainproj/courses/

HowToReadSciArticle.pdf

•  How to read a scientific paper John W Little & Roy Parker University of Arizona

www.biochem.arizona.edu/classes/bioc568/papers.htm

•  How to read and review a scientific journal article Duke

University Writing Studio

twp.duke.edu/uploads/media_items/

scientificarticlereview.original.pdf