Bài 24. Hoán vị gen

Hiện tượng di truyền liên kết gen có đặc điểm:Làm tăng biến dị tổ hợp Làm hạn chế xuất hiện biến dị tổ hợp Không làm xuất hiện biến dị tổ hợp... Cơ sở tế bào học Trong kì đầuI của gi

Th¸ng 11/ 2006

1 Hãy ghép các cụm từ ở cột A với các định nghĩa

2 Hiện tượng di truyền liên kết gen có đặc điểm:

Làm tăng biến dị tổ hợp

Làm hạn chế xuất hiện biến dị tổ hợp

Không làm xuất hiện biến dị tổ hợp

I ThÝ nghiÖm cña Moocgan

PB : F1 x¸m ®en dµi côt

FB : 0,41x¸m,dµi : 0,41®en, côt 0,09 x¸m côt : 0,09 ®en, dµi

Ruåi giÊm

Ruåi giÊmPt/c: th©n x¸m,c¸nh dµi th©n ®en, c¸nh côt

LKG T¹i sao 2 phÐp lai thuËn nghÞch

l¹i cho kÕt qu¶ kh¸c nhau?

II Giải thích

Ơ PL 2,do con đực đen, cụt cho 1 loại giao tử nên số loại kiểu hình FB = số loại giao F1F1cho 4 loại giao tử

 Tỉ lệ KH FB = tỉ lệ giao tử F1

 KH FB do kiểu gen trong giao tử F1 quyết định

F1 cho 4 loại giao tử:

BV = bv = 0,41

Bv = bV = 0,09

Đây là phép lai 2 cặp tính trạng tương phản:

 Nếu theo định luật PLĐL:

F1 DHT 2 cặp gen F1 cho 4 loạigiao tử tỉ lệ bằng

nhau là 25%

 Nếu theo quy luật LKG:

F1 DHT 2 cặp gen F1 cho 2 lọai giao tử,tỉ lệ

bằng nhau là 50%

 PL2,F1 cho 4 loại giao tử,tỉ lệ khác nhau.Vậy các

gen không PLĐL hayLKG

- Do F1 xuÊt hiÖn 2 lo¹i giao tö míi Bv =

Cơ sở tế bào học

 Trong kì đầuI của giảm phân hình thành giao tử cái ở ruồi giấm,xảy ra sự tiếp hợp của các NST tương đồng

Ơ 1 số TB, khi tiếp hợp, xảy ra sự trao

đổi đoạn NST ( trao đổi chéo) giữa 2 trong 4 cromatit của cặp tương đồng ,dẫn

đến các gen hoán đổi vị trí chonhau,gọi

là HVG  làm xuất hiện các tổ hợp gen

mới.

Nhớ lại các diễn biến chính của NST trong kì đầu I của phân bào giảm nhiễm?

NST trong kì trung gian,sự

tiếp hợp và trao đổi chéo

của 2 NST kép trong cặp NST tương đồng trong mô hình dư

ới đây:

Trao đổi chéo

v

bV

B

BVV

B

Vv

v

b

vb

v:

:

NhËn xÐt

 Trong 4 lo¹i giao tö:

2 lo¹i cã gen liªn kÕt, lu«n lu«n b»ng nhau : %BV = %bv( chiÕm tØ lÖ lín)

2 lo¹i cã gen ho¸n vÞ lu«n lu«n b»ng nhau:

III Kết luận

1 HVG là hiện tượng các gen nằm trên cùng1 cặp

NST tương đồng ,có thể đổi chỗ cho nhau do sự

trao đổi chéo giữa 2 trong4 cromatit gây nên.

2 Không phải TB sinh dục nào khi giảm phân cũng

xảy ra hiện tượng HVG HVG phụ thuộc vào:

Giới tính của loài (VD: Ruồi giấm: cái,tằm dâu: đực,người:2 giới).

Khoảng cách tương đối giữa các trên NST

Các gen càng gần nhau,liên kết càng mạnh,tần số

HVG càng nhỏ và ngược lại.

3 HVG chỉ có ý nghĩa khi có ít nhất 2 cặp gen DHT

trên 1 cặp NST xảy ra hoán vị

Nếu các gen liên kết ở trạng thái đồng hợp hoặc DHT

1 cặp gen , thì sự HVG có xảy ra cũng không gây thay

đổi gì trong kiểu giao tử:

bv GP bv

bv

Bv GP 50%Bv

bv 50%bv

 ý nghĩa của tần số

HVG

 Tần số HVG thể hiện:– Lực liên kết giữa các gen

– Khoáng cách tương đối giữa các gen

 Từ tần số HVG  vị trí tương đối của gen trên NST, là cơ sở để lập bản đồ gen

So sánh kết quả của PL1, PL2 và PL3 sau đây.Từ đó

rút ra ý nghĩa của hiện tượng HVG?

PB : F1 Đậu HL

VT XN FB:1VT:1VN:1XT:1XN

5 ý nghĩa của hiện tượng HVG:

 Làm tăng BDTHlà cơ sở làm tăng sự phong phú đa dạng cho các loài

Tạo điều kiện cho các gen quý nằm trên các NST khác nhau có thể tổ hợp với nhau làm thành một nhóm liên kết là nguyên liệu cho chọn giống và tiến hoá

Kết luận chung

 Định tính: Trong quá trình giảm phân, các NST tương đồng có thể trao đổi các

đoạn cho nhau dẫn đến HVG  làm

xuất hiện các tổ hợp gen mới

 Định lượng: Khoảng cách giữa các gen trên NST càng lớn thì sức liên kết càng nhỏ và tần số HVG càng cao.

Câu hỏi và bài tập luyện

1.Tần số HVG (f) được tính như thế nào? Vì sao

f<= 50%.Có thể coi f = 50% là trường hợp các gen PLĐL được không?Giải thích?

Không vì:HVG với f =50%

 Vẫn có giao tử chứa gen liên kết(trong

PLĐL,các gen nằm trên NST khác nhau PLĐL- THTD)

 Rất hiếm khi xảy ra (trong PLĐL,luôn cho tỉ

lệ KH cơ bản)

2 Đưa ra công thức tính f dựa vào KH, trong trường hợp cá thể đem lai phân tích có KG DHT đều và DHT chéo.Từ đó đưa ra công thức tính f của phép lai phân tích

3 Hai hiện tượng LKG và HVG có quan hệ với nhau như thế nào? Phương pháp phát hiện HVG?

Nhiều năm qua,các nhà khoa học đã công bố giải mã được 22NST trong bộ gen người nhưng họ chưa giải mã được NST số 1 Đây là NST lớn nhất,chiếm khoảng 8% toàn bộ bộ gen Nó dài hơn NST nhỏ nhất (NST số 21) đến 6 lần,là NST rất quan trọng Các biến

đổi gen trong NST số 1 liên quan đến hơn 350 loại bệnh và biến

đổi cơ thể người,đặc biệt là một số hội chứng chậm phát triển trí tuệ.Ngày 17/5/2006 các nhà khoa học đã công bố chuỗi NST số 1.Như vậy, bản đồ gene người đã được xây dựng thành công.Đây

là 1 công cụ mới để đi sâu nghiên cứu các vấn đề sinh học người,

đặc biệt là giám sát các nhân tố gen liên quan đến căn bệnh ung thư,tự kỉ,chậm phát triển trí tuệ

Bài tập về nhà

1 Xem lại bài tập đã làm trên lớp

2 Học và làm bài tập SGK