đề chuẩn ngữ văn 2020 số 9

Để trở thành người dẫn đường chỉ lối, để đưa tinh thần của mọi người trong xã hội lên tầm cao hơn, để dạy được những điều hay trong học vấn cho mọi người, thì hơn hết thảy mọi việc nào k

Bộ đề chuẩn cấu trúc

ĐỀ SỐ 9

ĐỀ DỰ ĐOÁN KÌ THI THPT QUỐC GIA NĂM 2020

Môn thi: NGỮ VĂN

Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề

ĐỌC - HIỂU (3,0 điểm)

Đọc đoạn trích dưới đây và thực hiện các yêu cầu:

Từ xưa có biết bao nhân tài lao tâm khổ tứ đem hết sức mình cho sự phát triến của xã hội Trong tâm khảm của họ, tiền bạc, công danh không phải là mục đích, là lẽ sống duy nhất Họ coi trọng nghĩa vụ của con người với xã hội Họ mang trong lòng lý tưởng to lớn và ngày đêm nỗ lực thực hiện hoài bão đó Hiện nay, các bạn - những người đang cố gắng học hành - tất cả đều đang thừa hưởng di sản của tổ tiên, của những người đi trước Hơn nữa, các bạn đang đứng trên tuyến đầu của sự tiến bộ nên lại càng phải gắng sức cho sự phát triển của nền văn minh Vì lẽ đó, các bạn hãy tự nhủ rằng sự phấn đấu có nhiều mấy đi nữa cũng sẽ vẫn luôn chưa đủ

Mấy chục năm sau, chúng ta cũng muốn nhận được lòng biết ơn của những người đời sau, giống như lòng biết ơn mà chúng ta hiện đang dành cho các bậc tiền bối

Nói tóm lại, trách nhiệm của chúng ta là phải để lại một cách sống động dấu tích của các hoạt động xã hội, phải tiếp tục truyền bá nó cho muôn đời sau

Trách nhiệm này thật nặng nề Không đơn giản là đọc vài chục cuốn sách lí thuyết, trở thành thương nhân, trở thành quan chức, trở thành thợ, có đủ tiền nuôi được gia đình con cái, thế là xong Như thế thì chỉ dừng lại ở chỗ không làm ảnh hưởng đến người khác, chứ không mở ra, không đem lại con đường làm thế nào để sống có ích cho xã hội, cho con người

( ) Để trở thành người dẫn đường chỉ lối, để đưa tinh thần của mọi người trong xã hội lên tầm cao hơn, để dạy được những điều hay trong học vấn cho mọi người, thì hơn hết thảy mọi việc nào khác, trước hết các bạn phải cố gắng phấn đấu trong sự nghiệp học tập

(Fukuzawa Yukichi, Khuyến học hay những bài học về tinh thần độc lập tự cường của người Nhật Bản,

Nxb Thế giới, 2018, Tr 142 -143 và 145)

Câu 1: Theo tác giả, để trở thành người dẫn đường chỉ lối cho mọi người trong xã hội thì những người trẻ

cần làm gì trước tiên?

Câu 2: Theo anh/chị vì sao những người đang cố gắng học hành là những người đang đứng trên tuyến

đầu của sự tiến bộ

Câu 3: Việc tác giả gợi mở: “Mấy chục năm sau, chúng ta cũng muốn nhận được lòng biết ơn của những

người đời sau, giống như lòng biết ơn mà chúng ta hiện đang dành cho các bậc tiền bối ” có ý nghĩa gì?

Câu 4: Em có đồng tình với quan điểm của tác giả cho rằng: việc “trở thành thương nhân, trở thành quan

chức, trở thành thợ, có đủ tiền nuôi được gia đình con cái ” mới “chỉ dừng lại ở chỗ không làm ảnh hưởng đến người khác, chứ không mở ra, không đem lại con đường làm thế nào để sống có ích cho xã hội, cho con người" không? Vì sao?

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

Từ ý nghĩa được gợi ra ở văn bản Đọc - hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) chia sẻ cách mà anh/chị đã và sẽ làm để ghi dấu ấn cá nhân của mình trong cuộc đời

Câu 2 (5,0 điểm)

Trong bài thơ Tây Tiến, Quang Dũng đã nhiều lần miêu tả vẻ đẹp của thiên nhiên miền Tây Bắc qua

các đoạn thơ sau:

- Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm, Heo hút cồn mây, súng ngửi trời.

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống, Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.

- Người đi Châu Mộc chiều sương ấy,

Có thấy hồn lau nẻo bến bờ?

Có nhớ dáng người trên độc mộc, Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa?

(Tây Tiến - Quang Dũng, Sgk Ngữ văn 12, tập 1, Nxb Giáo dục, 2008, tr.88 - 89)

Cảm nhận của anh/chị về vẻ đẹp của thiên nhiên và tâm hồn người lính ở hai đoạn thơ trên, từ đó làm nổi bật cảm hứng lãng mạn của hồn thơ Quang Dũng

LỜI GIẢI CHI TIẾT

Câu 1: Theo tác giả, để trở thành người dẫn đường chỉ lối cho mọi người trong xã

hội thì những người trẻ cần làm gì trước tiên?

Để trở thành người dẫn đường chỉ lối cho mọi người trong xã hội thì trước tiên những người trẻ cần phải cố gắng phấn đấu trong sự nghiệp học tập

0,5 điểm

Câu 2: Theo anh/chị vì sao những người đang cố gắng học hành là những người

đang đứng trên tuyến đầu của sự tiến bộ

Những người đang cố gắng học hành là những người đang đứng trên tuyển đầu của sự tiến bộ vì:

- Họ vừa được thừa hưởng những thành quả của tổ tiên, của những người đi trước

vừa là những người đang từng ngày tiếp thu những tinh hoa tri thức mới mẻ, tiến

bộ của nhân loại

- Phần lớn họ là những người trẻ, chủ nhân tương lai của nhân loại

0,5 điểm

Câu 3: Việc tác giả gợi mở: “Mấy chục năm sau, chúng ta cũng muốn nhận được

lòng biết ơn của những người đời sau, giống như lòng biết ơn mà chúng ta hiện

đang dành cho các bậc tiền bối ” có ý nghĩa gì?

I

Đọc hiểu

(3,0 đ)

1 điểm

biết ơn của những người đời sau, giống như lòng biết ơn mà chúng ta hiện đang

dành cho các bậc tiền bối ” có ý nghĩa: động viên, khích lệ thế hệ trẻ cố gắng học

tập, rèn luyện, cống hiến cho nhân loại

Câu 4: Em có đồng tình với quan điểm của tác giả cho rằng: việc “trở thành

thương nhân, trở thành quan chức, trở thành thợ, có đủ tiền nuôi được gia đình

con cái ” mới “chỉ dừng lại ở chỗ không làm ảnh hưởng đến người khác, chứ

không mở ra, không đem lại con đường làm thế nào để sống có ích cho xã hội,

cho con người" không? Vì sao?

Bày tỏ quan điểm: Thí sinh có thể đồng tình hoặc không đồng tình hoặc vừa đồng tình vừa không đồng tình

Lý giải:

- Nếu đồng tình: Việc “trở thành thương nhân, trở thành quan chức, trở thành thợ, có đủ tiền nuôi được gia đình con cái” nghĩa là mỗi con người mới chỉ tạo

dựng cho bản thân mình, gia đình mình cuộc sống đủ đầy, sung túc; tuy nhiên, xã

hội muốn phát triển thì cần nhiều sáng tạo mang tính đột phá hơn về nhiều mặt, từ

khoa học công nghệ đến các giải pháp xã hội khác Do đó, nếu chỉ tạo lập cuộc

sống đủ đầy cho bản thân thì con người chưa có đóng góp nhiều cho sự tiến bộ

của cộng đồng, của nhân loại

- Nếu không đồng tình: Mỗi cá nhân là một tế bào của xã hội, vì vậy nếu mỗi người có cuộc sống đủ đầy, sung túc thì cũng góp phần làm cho xã hội, đất nước

giàu mạnh Hơn nữa, nếu trở thành thương nhân, trở thành quan chức, trở thành

thợ thì con người hoàn toàn có thể tác động vào xã hội, làm biến đổi nó theo

chiều hướng tích cực

- Nếu vừa đồng tình vừa không đồng tình: kết hợp cả hai phương án trả lời trên

1 điểm

Câu 1: Từ ý nghĩa được gợi ra ở văn bản Đọc - hiểu, hãy viết một đoạn văn

(khoảng 200 chữ) chia sẻ cách mà anh/chị đã và sẽ làm để ghi dấu ấn cá nhân của

mình trong cuộc đời

2,0 điểm

Đảm bảo yêu cầu hình thức đoạn văn

Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân – hợp, móc xích hoặc song hành

0,25đ

Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Các biện pháp để ghi dấu ấn cá nhân của mình trong cuộc đời

0,25đ

Triển khai vấn đề cần nghị luận

II

Làm văn

(7,0đ)

Thí sinh có thể đưa ra nhiều cách khác nhau, không bắt buộc nêu hết được những biện pháp dưới đây nhưng phải có lập luận hợp lí, thuyết phục:

1,0đ

- Cần nhận thức được mỗi cá nhân là duy nhất, không nên bắt chước hoặc học

theo ai, cần tạo dựng cho mình một cá tính riêng phù hợp với điều kiện, hoàn

cảnh bản thân mình

- Tích cực trải nghiệm để học hỏi và khám phá bản thân, đánh thức những năng

lực tiềm ẩn của mình để làm nên những giá trị lớn lao

- Ứng xử đẹp với mọi người xung quanh cũng là cách để lại dấu ấn đẹp trong

cuộc đời

Chính tả, dùng từ, đặt câu

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt

0,25đ

Sáng tạo:

Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận

0,25đ

Câu 2: Trong bài thơ Tây Tiến, Quang Dũng đã nhiều lần miêu tả vẻ đẹp của

thiên nhiên miền Tây Bắc qua các đoạn thơ sau:

- Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm, Heo hút cồn mây, súng ngửi trời.

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống, Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.

- Người đi Châu Mộc chiều sương ấy,

Có thấy hồn lau nẻo bến bờ?

Có nhớ dáng người trên độc mộc, Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa?

(Tây Tiến - Quang Dũng, Sgk Ngữ văn 12, tập 1, Nxb Giáo dục, 2008, tr.88 - 89)

Cảm nhận của anh/chị về vẻ đẹp của thiên nhiên và tâm hồn người lính ở hai

đoạn thơ trên, từ đó làm nổi bật cảm hứng lãng mạn của hồn thơ Quang Dũng

5,0 điểm

Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

Có đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài Mở bài giới thiệu được vấn đề, Thân

bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn đề

0,25đ

Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Vẻ đẹp của thiên nhiên và tâm hồn người lính ở hai đoạn thơ, qua đó làm nổi

bật cảm hứng lãng mạn của hồn thơ Quang Dũng

0,5đ

Triển khai vấn đề cần nghị luận

Vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng để

làm sáng tỏ vấn đề Bài làm cần đảm bảo các yêu cầu cơ bản sau:

Giới thiệu khái quát về tác giả, đoạn trích và vấn đề cần nghị luận

Quang Dũng là một trong những gương mặt tiêu biểu của thơ ca thời kì đầu

3,5đ

kháng chiến chống Pháp Thơ Quang Dũng hấp dẫn bởi chất hồn hậu, lãng mạn,

phóng khoáng, tài hoa Bài thơ “Tây Tiến ” được sáng tác cuối năm 1948, khi nhà

thơ rời xa đơn vị cũ chưa lâu, thể hiện nỗi nhớ tha thiết về đơn vị cũ và thiên

nhiên, núi rừng miền Tây Bắc

Hai đoạn thơ: nằm ở đoạn đầu và đoạn thứ ba của bài thơ, tái hiện bức tranh

thiên nhiên miền Tây vừa hoang sơ, hùng vĩ, dữ dội vừa thơ mộng trữ tình, qua

đó làm toát lên vẻ đẹp tâm hồn của người lính Tây Tiến

Cảm nhận về vẻ đẹp của thiên nhiên và tâm hồn người lính qua hai đoạn thơ

Đoạn 1

Thiên nhiên hùng vĩ, dữ dội

- Cách ngắt nhịp 4/3 ở các dòng thơ “Dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm thẳm” và

“Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống” như bẻ đôi câu thơ, diễn tả một địa hình

gẫy gập, gấp khúc: nhìn lên núi cao chót vót đến tận trời, nhìn xuống thì vực sâu

thăm thẳm Điệp từ “dốc ”, “ngàn thước ” ở đầu mỗi vế câu kết hợp với nghệ

thuật đối “lên - xuống” thể hiện sự nối tiếp nhau tưởng như vô tận của những con

dốc và vực sâu Ta có cảm giác người lính vừa vượt qua một con dốc này đã thấy

hiện lên trước mặt một con dốc khác, gập ghềnh đường lên rồi lại thăm thẳm, hun

hút đường xuống

- Các từ láy tượng hình xuất hiện liên tiếp ở các dòng thơ cũng góp phần diễn tả

hình khe, thế núi hiểm trở, dữ dội nơi đây:

Khúc khuỷu: diễn tả con đường không bằng phẳng mà gồ ghề, lởm chởm

những tảng, những hòn đá như cản bước chân người

Thăm thẳm: diễn tả độ sâu của vực, vực sâu như không nhìn thấy đáy

Heo hút: vẽ ra độ cao của núi Núi cao như chạm trời, xung quanh chỉ thấy mây

mù

- Tác giả sử dụng nhiều thanh trắc (có những câu 5/7 tiếng là thanh trắc) khiến âm

điệu câu thơ đọc lên đã thấy cái trúc trắc, gập ghềnh như địa hình núi non Tây

Bắc Đằng sau đó, ta như nghe thấy những tiếng thở mệt nhọc của người lính trên

đường hành quân

- Tuy nhiên, dù phải hành quân vất vả, vượt qua núi cao, vực sâu nhưng chất tếu

táo, nghịch ngợm, hồn nhiên của các chàng trai trẻ tuổi vẫn không bị mất đi Nhà

thơ không viết “súng chạm trời” mà là “súng ngửi trời” Chữ “ngửi” được dùng

rất bạo, như hít hà, thăm dò, trêu ghẹo cả thiên nhiên Đây vốn là vẻ đẹp làm nên

nét tinh nghịch đáng yêu của lính:

“Mấy chàng lính trẻ măng tơ Nghêu ngao gõ bát, hát chờ cơm sôi ”

(Nước non ngàn dặm - Tố Hữu)

Thiên nhiên thơ mộng trữ tình

“Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi ”

- Trong tầm xa xa hư ảo, thiên nhiên Tây Bắc hiện ra mênh mang huyền ảo, thơ

mộng với những bản làng như đang bồng bềnh trôi giữa biển khơi sương rừng

mưa núi

- Giữa những câu thơ chật chội các thanh trắc, câu thơ buông lơi ra với 7 thanh

bằng liên tiếp khiến nhịp thơ nhẹ bẫng đi, như phút nghỉ ngơi giữa cuộc hành

quân, như ánh mắt bay bỗng của người lính đang dõi nhìn màn mưa rừng trắng

xóa Sự êm ả của câu thơ đã gợi được cái lâng lâng, bay bổng, thư thái trong tâm

hồn các chàng trai Tây Tiến

—> Núi rừng miền Tây Bắc đã được khắc họa bằng bút pháp rất đậm chất nhạc,

chất họa; vừa hùng vĩ dữ dội vừa rất thơ mộng trữ tình Qua bức tranh thiên nhiên

ấy, người đọc thấm thía hơn những vất vả, nhọc nhằn của người lính với những

cuộc hành quân gian khổ đồng thời cũng thấy được phẩm chất lãng mạn, hào hoa

trong tâm hồn những người lính Tây Tiến - một nét đẹp rất riêng của những

chàng trai vốn xuất thân từ mảnh đất kinh kì

Đoạn 2

Nếu như đoạn thơ trên miêu tả cảnh núi rừng hiểm trở, dữ dội thì đến đoạn thơ

này cảnh tượng ấy đã lùi xa, chỉ còn lại cảnh sông nước lặng tờ trên cao nguyên

Châu Mộc Lời thơ cũng trở nên mênh mang êm mượt như gió thoảng hương

rừng

- Thời gian được nhắc tới là “chiều sương” - một buổi chiều có sương giăng Tả

thời gian mà gợi được cái tĩnh lặng, huyền ảo của cả không gian

- Cảnh vật: một dòng sông với đôi bờ ngàn lau phơ phất: Có thấy hồn lau nẻo bến

bờ? Nhà thơ không viết “cây lau ”, “bông lau ” mà là “hồn lau ” nghĩa là cảnh

chưa chắc đã có cây lau nhưng người đi vẫn thấy hồn lau phảng phất như vọng về

từ một thời tiền sử xa xôi Rõ ràng, đây không phải là sự cảm nhận bằng thị giác

thông thường mà là cảm nhận bằng cả tâm hồn

- Nhớ nhất vẫn là hình ảnh con người:

Có nhớ dáng người trên độc mộc, Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa?

+ “Dáng người trên độc mộc” gợi nhớ hình ảnh các cô gái chèo thuyền mang vẻ

đẹp mộc mạc, khỏe khoắn mà vẫn mềm mại, uyển chuyển

+ Cách viết “hoa đong đưa ” (chứ không phải “hoa đung đưa ”) khiến hình ảnh

chính là thiếu nữ chèo thuyền kia đang làm duyên làm dáng trên mặt nước?

- Hình thức các câu thơ tựa như những câu hỏi: Hỏi người đi “có thấy”, “có nhớ”

cũng chính là hỏi lòng mình, nhắc với “người đi ” cũng chính là nhắc lòng mình

đầy man mác, bâng khuâng

—> Cảnh thiên nhiên, con người miền Tây Bắc hiện lên qua cái nhìn lãng mạn và

tâm hồn mơ mộng của nhà thơ đẹp như bức tranh thủy mặc với nét vẽ tài hoa

mềm mại

Đánh giá

- Cả hai đoạn thơ đều miêu tả thiên nhiên Tây Bắc trên chặng đường hành quân

của người lính Tây Tiến Thiên nhiên là cái nền cho con người xuất hiện thật đẹp

đẽ, hào hùng Hai đoạn thơ cũng là dòng cảm xúc chan chứa mến yêu pha chút

tiếc nuối vì tất cả đã lùi xa vào quá khứ

- Nếu bức tranh thiên nhiên núi rừng Tây Bắc ở đoạn thơ thứ nhất được khắc họa

với những nét bút cứng cỏi, mang vẻ đẹp hùng vĩ, dữ dội như thử thách con

người thì đến đoạn thơ thứ hai lại là những nét vẽ mơ hồ huyền ảo với sương

khói và sông nước; con người hài hòa với thiên nhiên trong không khí tĩnh lặng,

yên bình

Nhận xét về cảm hứng lãng mạn của hồn thơ Quang Dũng

- Quang Dũng là nhà thơ xứ Đoài, quê lụa Hà Tây vốn mang sẵn trong mình

phẩm chất lãng mạn, hào hoa Hồn thơ lãng mạn ấy lại bắt gặp vẻ đẹp mới lạ, độc

đáo của thiên nhiên và con người Tây Bắc đã tạo nên những vần thơ tràn đầy cảm

xúc

- Biểu hiện của cảm hứng lãng mạn

+ Cái tôi tràn đầy cảm xúc: Bao trùm cả bài thơ nói chung và hai đoạn thơ trên

nói riêng là nỗi nhớ nồng nàn, da diết về cảnh núi rừng hiểm trở, thiên nhiên thơ

mộng trữ tình

+ Nhà thơ phát huy cao độ trí tuởng tuợng để tạo nên những hình ảnh tuyệt đẹp,

mang vẻ đẹp độc đáo: mưa xa khơi, chiều sương, hồn lau, hoa đung đưa

+ Tô đậm cái phi thường, gây ấn tượng mạnh: độ cao của núi, độ sâu của vực, cái

mênh mang của sông nước miền Tây Bắc

+ Sử dụng hiệu quả thủ pháp tương phản đối lập: những câu thơ nhiều thanh trắc

đối lập với câu thơ toàn thanh bằng; thiên nhiên hùng vĩ, dữ dội, hiểm trở đối lập

với thiên nhiên thơ mộng, trữ tình

Kết thúc vấn đề

Chính tả, dùng từ, đặt câu

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt

0,25đ

Sáng tạo:

Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận

0,5đ

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

Phần II - Câu 2 (5,0 điểm)

Tây Tiến - nét hào hùng và hào hoa hòa điệu

TS Chu Văn Sơn

Nếu nỗi nhớ làm hình tượng sống dậy thì hình tượng làm cho nỗi nhớ có khối có hình Cả hai thấm đượm trong nhau đem đến cho cho thi phẩm một sự sống thơ Hình tượng người Tây Tiến ở đây là bức chân dung hòa chung của cả cái tôi Tây Tiến ẩn hiện đó đây cùng đoàn chiến binh Tây Tiến được khắc họa trong toàn bài

Ấn vào đây để xem tiếp lời giải

Ấn vào đây để tải file Word đề thi này