Viết các phơng trình phản ứng hoá học xảy ra.. Tính nồng độ phần trăm các chất còn lại trong dung dịch sau phản ứng.. Khuấy kỹ hỗn hợp để các phản ứng xảy ra hoàn toàn.. 0,5 đ - Nguyên n
Trang 1phòng giáo dục - Đào tạo
Phong Điền
sBD :
đề thi chọn học sinh giỏi huyện
Năm học 2007 - 2008
môn thi : hoá học - lớp 9
Thời gian làm bài : 120 phút ( không kể thời gian giao
đề )
-
-Bài I : ( 2 điểm )
Trình bày phơng pháp tách rời các chất sau ra khỏi hỗn hợp rắn gồm Al2O3 và CuO
Bài II : ( 2 điểm )
Có 5 chất bột màu trắng chứa trong 5 lọ riêng biệt bị mất nhãn: NaCl, Na2SO4, Na2CO3 , BaCO3 , BaSO4 Bằng phơng pháp hoá học hãy phân biệt các chất đó Viết các phơng trình phản ứng hoá học xảy ra.
Bài III : ( 2 điểm )
Dung dịch H2SO4 ( dd X ), dung dịch NaOH ( dd Y )
Trộn X và Y theo tỷ lệ Vx : Vy = 3 : 2 thì đợc dung dịch A có chứa X d Trung hoà
1 lít dung dịch A cần 40,0 gam dung dịch KOH 28%
Trộn X và Y theo tỷ lệ Vx : Vy = 2 : 3 thì đợc dung dịch B có chứa Y d Trung hoà
1 lít dung dịch B cần 29,2 gam dung dịch HCl 25% Tính nồng độ mol/l của X và Y.
Bài IV : ( 2 điểm )
Cho một lá sắt có khối lợng 5 gam vào 50 ml dung dịch CuSO4 15% có khối lợng riêng là 1,12 g/ml Sau một thời gian phản ứng, ngời ta lấy lá sắt ra khỏi dung dịch, rửa nhẹ, làm khô, cân nặng 5,16 gam Tính nồng độ phần trăm các chất còn lại trong dung dịch sau phản ứng.
Bài V : ( 2 điểm )
Cho 4,15 gam hỗn hợp bột Fe và Al tác dụng với 200 ml dung dịch CuSO4 0,525 M Khuấy kỹ hỗn hợp để các phản ứng xảy ra hoàn toàn Lọc hỗn hợp sau phản ứng thu đợc kết tủa X gồm 2 kim loại có khối lợng 7,84 gam và dung dịch Y Tính khối lợng mỗi kim loại trong hỗn hợp ban đầu.
Cho : Fe = 56 ; Al = 27 ; Cu = 64 ; S = 32 ; O = 16 ; K = 39 ;
H = 1 ; Cl = 35,5 ; Na = 23.
-*** -( Học sinh đợc sử dụng bảng hệ thống tuần hoàn hoặc bảng một số nguyên tố hoá học)
Trang 2phòng giáo dục - Đào
tạo Phong Điền
sBD:
hớng dẫn chấm thi học sinh giỏi huyện
Năm học 2007 - 2008
môn : hoá học - lớp 9
- -Bài I : ( 2 điểm )
Dùng dung dịch NaOH d hoà tan hỗn hợp:
Al2O3 (r ) + 2 NaOH ( dd ) 2 NaAlO2 ( dd ) + H2O ( l )
Thu đợc dung dịch, và chất không tan là CuO
Cho khí CO2 sục vào dung dịch cho đến d, thu đợc kết tủa
NaAlO2 ( dd ) + CO2 ( k ) + 2H2O ( l ) Al(OH)3 (r ) + NaHCO3 ( dd ) NaOH ( dd ) + CO2 ( k ) NaHCO3 ( dd )
Lọc lấy kết tủa rồi đem nung:
2 Al(OH)3 (r ) Al2O3 (r ) + 3 H2O ( l )
Bài II : ( 2 điểm )
Cho nớc vào 5 mẫu chứa 5 chất bột màu trắng Mẫu không tan là BaCO3 , BaSO4 , mẫu tan là NaCl, Na2SO4, Na2CO3
Cho dd HCl vào 2 mẫu chứa 2 chất không tan Chất nào tan ra có sủi bọt khí, chất đó là: BaCO3 Chất không tan là BaSO4
BaCO3 + 2 HCl ( dd ) BaCl2 ( dd ) + CO2 ( k ) + H2O ( l )
Cho dd HCl vào 3 mẫu chứa 3 dung dịch của 3 chất tan Dung dịch nào có sủi bọt khí, mẫu đó là: Na2CO3 Hai mẫu không có hiện tợng là: NaCl, Na2SO4
Na2CO3 ( dd ) + 2 HCl ( dd ) NaCl ( dd ) + CO2 ( k ) + H2O ( l ) Cho dd Ba(OH)2 vào 2 dung dịch còn lại Dung dịch nào có kết tủa trắng xuất hiện, mẫu đó là Na2SO4, mẫu không có hiện tợng gì là NaCl
Ba(OH)2 ( dd ) + Na2SO4 ( dd ) BaSO4 (r ) + 2 KOH ( dd )
Bài III : ( 2 điểm )
Đặt x, y là nồng độ mol/l của dung dịch X và Y
H2SO4 ( dd ) + 2 NaOH ( dd ) Na2SO4 ( dd ) + 2 H2O ( l ) ( 1 )
* Trờng hợp 1:
nH2SO4 = 3x ; nNaOH = 2y
Từ ( 1) nH2SO4 p = 1/2 NaOH = 1/2 x 2y nH2SO4 d = 3x - y H2SO4 ( dd ) d + 2 KOH ( dd ) K2SO4 ( dd ) + 2 H2O ( l ) ( 2 )
Từ ( 2) nH2SO4 ( dd ) d /1 lit = 1/2 nKOH = 1/2 x 40 28 = 0,1 mol
100 56
Trang 3nH2SO4 ( dd ) d /5 lit = 0,5 = 3x - y ( I )
* Trêng hîp 2:
nH2SO4 = 2x ; nNaOH = 3y
Tõ ( 1) n NaOH = 2nH2SO4 = 4x nNaOH d = 3y - 4x
NaOH ( dd ) d + HCl ( dd ) NaCl ( dd ) + H2O ( l ) ( 3 )
Tõ ( 3) nNaOH ( dd ) d /1 lit = nHCl = 29,2 25 = 0,2 mol
100 36,5
nNaOH ( dd ) d /5 lit = 1 = 3y - 4x ( II )
Gi¶i ( I ) vµ ( II ) : x = 0,5 mol/l ; y = 1mol/l
VËy CM H2SO4 = 0,5 M ; CM NaOH = 1 M
Bµi IV : ( 2 ®iÓm )
Ph¬ng tr×nh ho¸ häc:
Fe (r ) + CuSO4 (r ) FeSO4 (r ) + Cu (r )
1 mol 1 mol 1 mol 1 mol
x mol x mol x mol x mol Khèi lîng dd CuSO4 = 1,12 x 50 = 56 g
64x - 56x = 5,16 - 5,0 = 0,16 g x = 0,02 mol
m CuSO4 tham gia ph¶n øng = 0,02 x 160 = 3,2 g
100 g dd CuSO4 cã 15 g CuSO4 nguyªn chÊt
56 g dd CuSO4 cã x g CuSO4 nguyªn chÊt
x = 56 x 15 = 8,4 g 100
mCuSO4 cßn l¹i = 8,4 - 3,2 = 5,2 g
mFeSO4 = 0,02 x 152 = 3,04 g
m dd sau ph¶n øng = 56 - 0,16 = 55,84 g
C % CuSO4 = 5,2 x 100 % = 9,31 %
55,84
C % FeSO4 = 3,04 x 100 % = 5,44 %
55,84
Bµi V : ( 2 ®iÓm )
V× kÕt tña X gåm 2 kim lo¹i vµ v× Al cã tÝnh khö m¹nh h¬n Fe, nªn ph¶n øng tríc nªn cã
2 kh¶ n¨ng: Fe cßn d vµ Fe cha ph¶n øng
* Trêng hîp 1: Al tan hÕt, Fe tan mét phÇn , CuSO4 hÕt
Ph¬ng tr×nh ph¶n øng:
2Al (r ) + 3CuSO4 (r ) Al2(SO4)3 (r ) + 3Cu (r ) ( 1)
a 1,5a 0,5a 1,5a
Fe (r ) + CuSO4 (r ) FeSO4 (r ) + Cu (r ) ( 2)
Trang 4b - c b - c b - c b - c Gọi a, b lần lợt là số mol của Al và Fe trong hỗn hợp đầu và c là số mol Fe d, ta có:
m hh = 27a + 56b = 4,15 ( I)
m X = 64(1,5a + b - c) + 56c = 7,84 ( II)
n CuSO4 = 1,5a + b - c = 0,525 x 2 = 0,105 ( III)
Giải ( I) , (II) và (III) ta đợc : a = 0,05 mol ; b = 0,05 mol ; c = 0,02 mol
m Al = 27a = 27 x 0,05 = 1,35 g
m Fe = 4,15 - 1,35 = 2,8 g
* Trờng hợp 1: Al tan hết, CuSO4 hết, Fe cha phản ứng
m x = 64x1,5a + 56b = 7,84 ( IV)
n CuSO4 = 1,5a = 0,105 ( V)
Giải ( I) , (IV và (V) vô nghiệm, không có trờng hợp này xảy ra.
-*** -phòng giáo dục - Đào tạo
Phong Điền
sBD:
đề thi chọn học sinh giỏi huyện
Năm học 2007 - 2008
môn thi : sinh học - lớp 9
Thời gian làm bài : 120 phút ( không kể thời gian giao
đề )
Trang 5- -Câu I : ( 1,5 điểm )
Thế nào là di truyền liên kết và nguyên nhân của nó ?
Câu II : ( 1,5 điểm )
Vì sao tự thụ phấn hoặc giao phối gần lại gây ra hiện tợng thoái hoá ở nhiều loài nhng lại không gây ảnh hởng ở một số loài khác?
Câu III : ( 2,0 điểm )
Giải thích vì sao bộ nhiễm sắc thể đặc trng của những loài sinh sản hữu tính lại đợc duy trì ổn định qua các thế hệ ?
Câu IV : ( 2,0 điểm )
Mô tả quá trình tự nhân đôi của phân tử ADN ?
Câu V : ( 3,0 điểm )
Lai giữa hai dòng ruồi giấm, ngời ta thu đợc kết quả nh sau:
140 cá thể có thân xám, lông ngắn
142 cá thể có thân xám, lông dài
138 cá thể có thân đen, lông ngắn
139 cá thể có thân đen, lông dài
Cho biết một gen quy định một tính trạng, các gen nằm trên các nhiễm sắc thể th-ờng khác nhau, thân xám và lông ngắn là hai tính trạng trội.
Hãy giải thích kết quả và lập sơ đồ lai /.
-*** -phòng giáo dục - Đào
tạo Phong Điền
sBD:
hớng dẫn chấm thi học sinh giỏi huyện
Năm học 2007 - 2008
môn : sinh học - lớp 9
Trang 6-
-Câu I : ( 1,5 điểm )
- Di truyền liên kết : Là hiện tợng di truyền mà các cặp tính trạng có sự phụ thuộc vào nhau Sự di truyền của các cặp tính trạng này kéo theo sự di truyền của các cặp tính trạng khác
( 0,5 đ)
- Nguyên nhân :
+ Do các cặp gen quy định các cặp tính trạng cùng nằm trên một cặp NST tơng đồng (hay trên mỗi NST có mang nhiều gen khác nhau) ( 0,5 đ)
+ Các gen trên 1 NST cùng phân li và cùng tổ hợp với nhau trong giảm phân và trong thụ tinh ( 0,5 đ) Câu II : ( 1,5 điểm )
Tự thụ phấn hoặc giao phối gần lại gây ra hiện tợng thoái hoá ở nhiều loài nhng lại không gây ảnh hởng ở một số loài khác vì:
- Tự thụ phấn bắt buộc ở cây giao phấn và giao phối gần ở động vật ở nhiều loài thờng dẫn đến hiện tợng thoái hoá là do các gen lặn (thờng có hại) chuyển từ trạng thái dị hợp (cha gây hại) sang trạng thái đồng hợp gây hại ( 0,75 đ)
- Một số loài thực vật tự thụ phấn nghiêm ngặt (đậu Hà lan, cà chua ), động vật thờng xuyên giao phối gần (chim bồ câu, cu gáy ) không bị thoái hoá khi tự thụ phấn hay giao phối gần vì hiện tại chúng đang mang những cặp gen đồng hợp không gây hại cho chúng ( 0,75 đ)
Câu III : ( 2,0 điểm )
Bộ nhiễm sắc thể đặc trng của những loài sinh sản hữu tính lại đợc duy trì ổn định qua các thế hệ là do:
- Kết quả của quá trình nguyên phân là từ 1 TB mẹ cho ra 2 TB con có bộ NST giống
nh bộ NST của tế bào mẹ ( 2n NST ) Do vậy nguyên phân là phơng thức sinh sản của tế bào, truyền đạt và ổn định bộ NST đặc trng của loài qua các thế hệ tế bào trong quá trình phát sinh cá thể (0,5 đ)
- Kết quả của quá trình giảm phân là từ 1 TB mẹ ( tế bào sinh dục ở thời kỳ chín) với 2n NST , qua 2 lần phân bào liên tiếp, tạo ra 4 TB con đều mang bộ NST đơn bội ( n NST), nghĩa là số lợng NST ở TB con giảm đi một nửa so với TB mẹ Các TB con này là cơ sở để hình thành giao tử ( 0,5 đ)
- Qua thụ tinh đã có sự tổ hợp ngẫu nhiên giữa một giao tử đực ( tinh trùng ) với một giao tử cái ( trứng) tạo thành hợp tử có bộ nhiễm sắc thể lỡng bội đợc phục hồi có nguồn gốc
từ bố và mẹ ( 0,5 đ )
Nh vậy bộ nhiễm sắc thể đặc trng của những loài sinh sản hữu tính lại đợc duy trì ổn
định qua các thế hệ là nhờ sự phối hợp các quá trình nguyên phân, giảm phân và thụ tinh (0,5
đ)
Câu IV : ( 2,0 điểm )
Quá trình tự nhân đôi của phân tử ADN :
Trang 7- Phân tử ADN có cấu trúc 2 mạch Nuclêôtit bổ sung cho nhau, nhờ đó ADN có một đặc tính quan trọng là tự nhân đôi ( sao chép) đúng mẫu ban đầu (0,5 đ)
- Quá trình tự nhân đôi của ADN diễn ra trong nhân TB, tại các NST trong kỳ trung gian,
(0,5 đ)
- Khi bắt đầu quá trình tự nhân đôi, phân tử ADN tháo xoắn, 2 mạch đơn tách nhau dần dần và các Nuclêotit trên mỗi mạch đơn sau khi tách ra lần lợt liên kết với các Nuclêotit tự
do trong môi trờng nội bào theo NTBS để hình thành mạch mới (0,5 đ)
- Khi quá trình tự nhân đôi kết thúc, 2 phân tử ADN con đợc tạo thành rồi đóng xoắn, sau này chúng phân chia cho 2 TB con thông qua quá trình phân bào ( 0,25 đ)
- Trong quá trình tự nhân đôi của phân tử ADN có sự tham gia của một số Enzim và một
số yếu tố khác có tác dụng tháo xoắn, tách mạch, giữ mạch ở trạng thái duỗi, liên kết các
(0,25 đ)
Câu V : ( 3,0 điểm )
F2 có tỷ lệ 140 : 142 : 138 : 139 xấp xỉ 1 : 1 : 1 : 1 (0,25 đ) Theo đề bài, ta quy ớc gen:
- Về màu thân: Gen A : thân xám; Gen a : thân đen
- Về đọ dài lông: Gen B : lông ngắn ; Gen b : lông dài (0,25 đ) Phân tích từng tính trạng ở con lai F1 :
- Về màu thân: thân xám = 140 + 142 = 282 xấp xỉ 1 xám
thân đen 138 + 139 277 1 đen (0,25 đ)
Đây là tỷ lệ phép lai phân tích Suy ra có 1 cơ thể lai mang tính lặn thân đen ( aa) và cơ thể còn lại mang kiểu gen dị hợp Aa ( thân xám)
P : Aa ( xám) x aa ( đen) (0,25 đ)
- Về độ dài lông: lông ngắn = 138 + 140 = 278 xấp xỉ 1 ngắn
lông dài 142 + 139 281 1 dài (0,25 đ)
Đây là tỷ lệ phép lai phân tích Suy ra có 1 cơ thể lai mang tính lặn lông dài ( bb) và cơ thể còn lại mang kiểu gen dị hợp Bb ( lông ngắn)
P : Bb ( lông ngắn) x bb ( lông dài) (0,25 đ)
Tổ hợp 2 tính trạng, có 1 trong 2 sơ đồ lai sau:
P : AaBb ( thân xám, lông ngắn) x aabb ( thân đen, lông dài)
P : Aabb ( thân xám, lông dài) x aaBb ( thân đen, lông ngắn)
* Sơ đồ lai 1: (0,75 đ)
Trang 8P : AaBb ( thân xám, lông ngắn) x aabb ( thân đen, lông dài)
GP : AB, Ab , aB , ab ab
F1 : 1AaBb , 1 Aabb , 1aaBb , 1aabb
Kiểu hình: 1 xám, ngắn : 1 xám, dài : 1 đen, ngắn : 1 đen dài
* Sơ đồ lai 2: (0,75 đ)
P : Aabb ( thân xám, lông dài) x aaBb ( thân đen, lông ngắn)
GP : Ab , ab aB , ab
F1 : 1AaBb , 1 Aabb , 1aaBb , 1aabb
Kiểu hình: 1 xám, ngắn : 1 xám, dài : 1 đen, ngắn : 1 đen dài