Thông thường các em học sinh khối trung học cơ sở bị rối trong quá trình cân bằng phương trình hóa học, từ đó dẫn tới việc giải bài toán tính theo phương trình hóa học (dạng cơ bản nhất của khối THCS) bị sai. Với cách biên soạn và hướng dẫn này sẽ giúp các em thực hiện công việc này chưa bao giờ thuận lợi như thế.
Trang 1HƯỚNG DẪN LẬP PHƯƠNG TRÌNH HÓA HỌC
A PHƯƠNG PHÁP CHUNG:
B1: Viết sơ đồ phản ứng dưới dạng công thức hóa học.
B2: Đặt hệ số sao cho số nguyên tử của mỗi nguyên tố trước và sau phản ứng bằng nhau.
* Lưu ý:
- Khi cân bằng phương trình hóa học, chỉ được thêm hệ số, tuyệt đối không thay đổi chỉ số
trong công thức hóa học.
- Khi thêm hệ số muốn tính số nguyên tử la lấy hệ số nhân với chỉ số của nguyên tố
+ Vd: 2Al2O3 Số nguyên tử Al = 2.2 4 = ; Số nguyên tử O = 2.3 6 =
+ Nếu nguyên tố nằm trong 2 chất thì ta tính số lượng nguyên tử của nguyên tố đó trong từng chất rồi cộng lại
Vd: Al O2 3 + 3H O2 Số nguyên tử O =3 (có ở trong Al O2 3) + 3 (có trong 3H O2 ) = 6
B PHƯƠNG PHÁP CỤ THỂ THEO TỪNG DẠNG:
Dạng 1: Cân bằng phương trình phản ứng bằng phương pháp số lẻ” (Dạng này các em cố
gắng làm được nhé)
I Các bước tiến hành:
Bước 1: Xét các chất trước và sau phản ứng để tìm nguyên tố có số nguyên tử trong một số công thức hóa học là số chẵn còn ở công thức khác lại là số lẻ
Bước 2: Đặt hệ số 2 trước công thức hợp chất có chỉ số nguyên tử cuối cùng là số lẻ (1,3,5)
II Vận dụng: Lập các PTHH sau:
0
0
0
0
0
0
0
0
0
2
2
Al
Al
t t t t t
DIENPHAN
t
t t t
�����
�� �
�� �
Dạng 2: Cân bằng phương trình phản ứng bằng phương pháp nhóm nguyên tử
I Các bước tiến hành:
Bước 1: Nhận dạng nhóm nguyên tử: SO SO NO3 , 4 , 3 , PO4 ,CO , 3 OH NH, 4
Bước 2: Cân bằng theo nhóm nguyên tử trước, các nguyên tố đơn lẻ sau
II Vận dụng:
Trang 2
2
3
2 2
Al ( )
3 Al
4 3 2
4 2
3 4
3 4 2 2
4
( )
( )
NH S
Fe H P
N PO
O H
�
Dạng 3: Cân bằng theo chỉ số x, y, n, m…(Chỉ số là chữ cái)
0
0
0
0
2
2
2
2
t
x y
t
x y
t
x
t
x
x y
x y
x
x
x
x y
Dạng 4: LẬP PTHH DẠNG ĐIỀN KHUYẾT
I Cách tiến hành:
- So sánh chất tham gia phản ứng và sản phẩm tạo thành: chất nào còn thiếu?
- Căn cứ công thức hóa học và “Qui tắc hóa trị để điền chất còn thiếu vào sơ đồ phản ứng.
II Vận dụng:
a/ ?Na + ? Na2O
b/ HgO t0 ? Hg + ?
Trang 3c/ ? H2 + ? t0 2H2O
d/ Al + HCl ?AlCl3 + ?
e/ .? +…? … HCl
Dạng 5: Tính nhẩm (Không phải dạng số lẻ hoặc nhóm nguyên tử)
0
0
0
0
0
0
2
t t t t
t t
Dạng 6: Cân bằng phương trình phản ứng cháy của hợp chất hữu cơ
I Các bước giải:
Bước 1: Coi hệ số của các hợp chất hữu cơ bằng 1
Bước 2: Cân bằng các nguyên tố theo thứ tự: cân bằng số nguyên tử C đầu tiên, đến nguyên tử
H, và cuối cùng là cân bằng nguyên tử Oxi
Bước 3: Khử mẫu các hệ số (nếu cần) để được phương trình hoàn chỉnh
II Vận dụng:
0
0
0
0
0
0
0
0
2
4 2
2
2
2
2
t
t
t t t t t t
x y
x y z
n n
n n
n n
C
H
O
O H
�� �
�� �
�� �
�� �
�� �
��
�� �
0
0
t t
n n
�� �
�� �