thanh quản k + viêm

GIẢI PHẪU THANH QUẢN CƠ NỘI THANH QUẢN  Nhóm cơ khép dây thanh Thanh môn khép không kín: gây giọng thở, mất tiếng, rối loạn rung động sóng niêm mạc Thanh môn khép quá chặt: Tạo giọn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HẢI PHÒNG

HẢI PHÒNG - 2016

Trình bày: Th.s Phùng Thị Hòa

GIẢI PHẪU THANH QUẢN

-

Thanh quản là một phần quan trọng của đường dẫn khí đi từ họng miệng đến

khí quản, đồng thời là cơ quan phát âm chính

- Thanh quản có cấu trúc khung sụn nằm ở giữa vùng cổ, ngang mức từ đốt sống

cổ 3 đến đốt sống cổ 6 Khung sụn thanh quản được liên kết với nhau bởi hệ

thống dây chằng và cân cơ

GIẢI PHẪU THANH QUẢN

CƠ NỘI THANH QUẢN

 Nhóm cơ khép

GIẢI PHẪU THANH QUẢN

CƠ NỘI THANH QUẢN

 Nhóm cơ khép dây thanh

Thanh môn khép không kín:

gây giọng thở, mất tiếng, rối loạn rung động sóng niêm mạc

Thanh môn khép quá chặt:

Tạo giọng nghẹt căng (RL giọng căng cơ)

GIẢI PHẪU THANH QUẢN

 Cơ căng dây thanh

GIẢI PHẪU THANH QUẢN

CƠ NỘI THANH QUẢN

 Cơ mở

GIẢI PHẪU THANH QUẢN

 CƠ NGOẠI THANH QUẢN

GIẢI PHẪU THANH QUẢN

 THẦN KINH:

 Trung Ương:

- Vỏ não: hồi trán lên (TT khép, mở)

-Hành não: Nhân hoài nghi (X, XI) Ngành

trong của dây XI

-Tiểu não, hệ ngoại tháp: trương lực cơ và

hoạt động bất thường TQ

 Ngoại biên

-Đường đi: theo dây TK X

-TK thanh quản trên

- TK thanh quản quặt ngược Trái, Phải

GIẢI PHẪU THANH QUẢN

CƠ THANH QUẢN

Cơ nội thanh quản

Cơ mở

Bắt đầu

Phát âm

Cơ khép

Quá trình phát âm

Cơ căng

Kiểm soát Cao độ (pitch)

Cơ ngoại thanh quản

Trên móng móng Dưới

Kiểm soát Cao độ

Gương soi

 Lịch sử 100 năm Gồm 3 dạng (đường kính

16,18,20 mm), nghiêng góc 45 độ

 Ưu điểm

o Tính tiện dụng: đơn giản, rẻ

o Đánh giá sơ bộ: tổn thương lớn, di động DT

o Đối tượng: trẻ em, người lớn phản xạ nôn

o Chỉ phát âm các nguyên âm “ê, i”

o Không đánh giá được RL phát âm về mặt

chức năng (MTD, spasmodic dysphonia)

Rigid endoscope show exellent detail of the mucosa without the

need for stroboscopy!

Stroboscopy

Các khái niệm

 Ps, SPL: áp lực hạ thanh môn, trên thanh môn

Laryngeal Manual therapy: a preliminary study to examine its treatment effects in the

management of muscle tension dysphonia, The Voice foundation (2009)

VIÊM THANH QUẢN CẤP

Mục tiêu

3

• Hướng xử trí và phòng các loại viêm thanh quản

V i ê m t h a n h q u ả n c ấ p

1 Nguyên nhân

+ Do viêm nhiễm:

- Nguồn viêm từ mũi họng đi xuống

- Nguồn từ phổi đi lên

+ Do vi chấn thơng dây thanh:

(Dây thanh hoạt động quá mức về cờng độ, thời gian,

âm vực)

Mét sè h×nh ¶nh thanh qu¶n b×nh thêng

 Kho¶ng liªn phÔu

 Sôn phÔu

 D©y thanh

 B¨ng thanh thÊt

 N¾p thanh qu¶n

- Khàn tiếng là dấu hiệu sớm nhất và trung thành nhất:

- Nói nhanh mệt: do tốn hơi nhiều

- Thỉnh thoảng có ho khan, ngứa và đôi khi nóng rát trong cổ

- Không khó thở, trừ trờng hợp ở trẻ em do phù nề cấp gây khó thở thanh quản

- Nuốt có cảm giác đau do phù nề sụn phễu

So s¸nh ( tiÕp ): TQ bt ( 1 ) VTQ phï nÒ d©y thanh( 2,3,4.)

3 Tiến triển

- Nếu điều trị kịp thời và đúng cách bệnh khỏi hoàn toàn

- Ngợc lại, không điều trị hoặc điều trị không đúng, từ tháng rỡi đến 2 tháng trở đi dây thanh thoái hoá dần

- Thoái hoá cục bộ, tạo u nang, polip, hạt xơ dây thanh

 Các hình ảnh hạt xơ dây thanh : Có ở 1 hoặc 2 bên đối diện, làm dây thanh khép không kín khi phát âm

Mét sè h×nh ¶nh u nang d©y thanh:

Mét sè h×nh ¶nh Polyp d©y thanh:

 a

- Kiêng nói ít nhất là 1 tuần, tránh ăn

uống đồ quá lạnh hoặc quá nóng, gia vị

có tính kích thích mạnh

* Khi có tổn thơng cố định , gửi tuyến

chuyên khoa Tại đây có thể làm các

thủ thuật nội soi bấm, cắt hạt xơ hoặc u

nang dây thanh

Cắt bỏ hạt xơ dây thanh

â

 Viêm thanh quản ở trẻ em

 1 Đại c ƯƠng:

- Thanh quản trẻ em phát triển dần từ sơ sinh cho tới khoảng 3 tuổi thì

dừng lại, mãi tới khoảng 13-14 tuổi mới đột nhiên to hẳn lên

- Vì lý do trên, đờng thở của trẻ em tơng đối chật: ngời ta thấy ở trẻ < 1 tuổi, nếu niêm mạc chỉ dầy lên 1mm thì đờng thở đã hẹp đi 45%, trong khi

â

 2.Viêm thanh quản rít

- Viêm thanh quản rít còn đợc gọi là viêm hạ thanh môn

- Bệnh thờng xảy ra ở trẻ độ tuổi có V.A.(khoảng2-7 tuổi)

- Đây là hiện tợng viêm phù nề, co thắt thanh quản cấp do rối loạn TK thực vật

* Nguyên nhân:

- Do V.A, do viêm mũi họng cấp

- Cơ địa có sự bất ổn định hệ thần kinh thực vật

â

 * Đặc điểm lâm sàng của khó thở thanh quản

 -Khó thở thanh quản: là một tập chứng do nhiều nguyên nhân Nhiều khi rất khó chẩn đoán Hay gặp ở trẻ nhỏ với :

* 3 đặc điểm chính: - Khó thở chậm

- Khó thở vào

- Có tiếng rít và co lõm cơ hô hấp

* 3 đặc điểm phụ: - Cổ ngửa ra sau khi thở

- Nhăn mặt, nở cánh mũi

- Thanh quản nhô lên khi hít

+ Cơn khó thở kịch phát xảy ra vào ban đêm

+ Cơn khó thở thanh quản điển hình với 3 đặc điểm: khó thở chậm, thì thở vào, có tiếng rít và co lõm các cơ hô hấp,

+ Toàn bộ cơn khó thở này kéo dài khoảng 10' rồi dịu dần Trẻ bắt đầu ngủ yên, sáng hôm sau lại chơi đùa bình thờng

+ Những cơn khó thở nh trên có thể tái diễn những đêm sau đó

â

 2.1.2.Khám thực thể

- Có thể thấy tình trạng của V.A, viêm mũi họng xuất tiết

- Khám phổi không thấy biểu hiện khó thở, không thấy nghi ngờ dị vật

- Soi thanh quản trực tiếp thấy: thanh môn nề đỏ ở mức trung bình, vùng hạ thanh môn phù nề và hẹp

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HẢI PHÒNG

HẢI PHÒNG - 2016

Thạc sĩ: Phùng Thị Hòa

ĐẶT VẤN ĐỀ

Ung thư thanh quản là bệnh thường gặp

Phương pháp phẫu thuật UTTQ ngày càng được thực hiện nhiều hơn tại bệnh viện TMHTW với hai phương pháp: phẫu thuật bảo tồn

TQ và phẫu thuật cắt toàn bộ TQ

Ngày nay, đã có nhiều đổi mới và cải tiến hơn trong phẫu thuật UTTQ Tuy nhiên vẫn còn nhiều biến chứng có thể xảy ra trong và sau phẫu thuật

Đánh giá các biến chứng và di chứng do phẫu thuật UTTQ chưa

có nhiều nghiên cứu và đề cập chưa được đầy đủ

Mô tả đặc điểm dịch tễ học của K thanh quản

Trình bày được các triệu chứng chủ yếu của K thanh quản

Nêu được nguyên tắc chẩn đoán K thanh quản

Nêu được hướng điều trị K thanh quản

TỔNG QUAN

1.2 Ung thư thanh quản

1.2.1 Dịch tễ học

- UTTQ là bệnh khá phổ biến, năm 2002 ước tính trên thế giới có thêm

khoảng 159.000 bệnh nhân phát hiện mới UTTQ, chiếm 2,4% ung thư toàn cơ thể, tỷ lệ nam: nữ = 7:1 Tỷ lệ khác nhau ở các nước

+ Tại Pháp: UTTQ chiếm 25% ung thư đường tiêu hóa-hô hấp trên, trong đó 93% là nam giới

+ Tại Mỹ: năm 2012, có 12.360 bệnh nhân mới được chẩn đoán UTTQ và có 3.650 người bị chết do UTTQ, độ tuổi mắc chủ yếu từ 40-70 tuổi

+Ở Việt Nam, UTTQ đứng thứ 3 và chiếm tỉ lệ 7- 10% trong các UT đường tiêu hóa-hô hấp trên và đứng hàng thứ 9 (chiếm 3%) trong các UT toàn thân

TỔNG QUAN

Nguyên nhân

Nghiện thuốc lá

Nghiện rượu

Bệnh tích tiền ung thư TQ

Vệ sinh răng miệng kém

Môi trường ô nhiễm bụi

và hơi hóa chất

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

1.2.2 Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Lâm sàng:

Triệu chứng cơ năng:

- Khàn tiếng: Xuất hiện sớm, khàn tiếng kéo dài liên tục, điều trị viêm thanh quản không hết, khàn đặc, tăng dần, mất hết âm sắc, khàn cứng nặng như tiếng nạo gỗ nên còn gọi là giọng gỗ

- Khó thở: Giai đoạn đầu không khó thở, khó thở tăng dần giai đoạn muộn khó thở trầm trọng cần mở khí quản cấp cứu

- Ho: Lúc đầu thỉnh thoảng có ho khan, từng cơn ngắn 2- 3 tiếng về sau ho có thể

có đờm hay lẫn máu

- Đau họng, nuốt vướng, nuốt khó: Trong ung thư thượng thanh môn (nhất là vùng rìa) các dấu hiệu này có sớm, còn ung thư thanh môn thì dấu hiệu này xuất hiện muộn hơn Có thể đau nhói lên tai do phản xạ

- Hơi thở hôi: thường có ở giai đoạn muộn khi khối u hoại tử

-Trong ung thư dây thanh giai đoạn sớm khàn tiếng là dấu hiệu cơ năng quan trọng nhất,thường xuất hiện sớm đầu tiên và đôi khi là dấu hiệu duy nhất,các dấu hiệu cơ năng khác ít gặp

Thực thể: Soi thanh quản, thanh quản trực tiếp với ông cứng hoặc nội soi ống mềm

đậu ở một bên dây thanh

+ Một vùng dây thanh thâm nhiễm

dày đỏ không có ranh giới rõ

+ Một vết loét nằm trên 1 nền thâm

nhiễm ở một bên dây thanh

Ảnh 1.Bạch sản dây thanh Ảnh 2.U nhú thanh quản

Ảnh3.U sùi 1/2trước dây thanh Ảnh 4.U sùi hình súp lơ

Chẩn đoán sớm ung thư thanh quản

cơ khác

trên 3 tuần điều trị nội khoa không đỡ

khối sùi,bạch sản trên nền thâm nhiễm đỏ,hoặc papilloma, di động 2 dây thanh bình thường

giúp chẩn đoán xác định

Chẩn đoán giai đoạn TNM theo UICC (2002)

Khối U (T)

 Ung thư thanh môn

 Tis: Ung thư tại chỗ

 T1: Khối u giới hạn ở dây thanh, có thể xâm lấn mép trước hoặc sau với di động dây thanh bình thường

+ T1a: Khối u giới hạn ở 1 dây thanh

+ T1b: Khối u lan tràn ra hai dây thanh

 T2: Khối u giới hạn ở thanh quản với sự phát triển lên trên hoặc xuống dưới thanh môn, và sự giảm di động của dây thanh

 T3: : Khối u giới hạn ở thanh quản với sự cố định một hoặc hai dây thanh

 T4: Khối u lan tràn ra sụn giáp hoặc lan ra cấu trúc ngoài thanh

quản

<6cm, hoặc di căn nhiều hạch nhưng chưa vượt quá 6cm

+ N2a: Di căn chỉ một hạch cùng bên kích thước: 3cm < hạch <6cm

+ N2b: Di căn nhiều hạch cùng bên kích thước:hạch < 6cm + N2c: Di căn hạch đối bên hoặc hai bên, kích thước: hạch < 6cm

 N3: Di căn hạch kích thước :hạch> 6cm

Di căn xa (M)

 Mo: Không di căn

 - M1: có di căn

Cắt TQ ngang trên sụn nhẫn

- Cắt TQ bán phần trên nhẫn tạo

hình kiểu CHEP

- Cắt TQ bán phần trên nhẫn kiểu

treo nhẫn móng thanh thiệt

(CHEP) kiểu Pignat

Phẫu thuật Bảo tồn TQ 1.2.5 Điều trị phẫu thuật bảo tồn thanh quản

Đánh giá tổn thương Tiêm tê

.Bộc lộ và cắt dây thanh .Diện cắt

Một số hình ảnh của phương pháp soi treo cắt dây thanh:

Một số hình ảnh mở sụn giáp cắt dây thanh

Bộc lộ và mở vào sụn giáp Cắt bỏ dây thanh kèm

khối u

Diện cắt Khâu phục hồi sụn giáp