GIANG MAI

Mục tiêu Trình bày được căn nguyên, lây truyền bệnh giang mai..  Điều trị được bệnh giang mai...  Bài giảng Da liễu cho SV Y5 Bộ môn Da liễu  Bệnh học Da liễu Bộ môn Da liễu, ĐHYHN 

Mục tiêu

 Trình bày được căn nguyên, lây truyền bệnh giang mai

 Phân loại bệnh giang mai

 Trình bày được triệu chứng lâm sàng giang mai

 Điều trị được bệnh giang mai

 Bài giảng Da liễu cho SV Y5 (Bộ môn Da liễu)

 Bệnh học Da liễu (Bộ môn Da liễu, ĐHYHN)

 Da liễu học (Bộ Y tế, NXB Giáo dục Việt Nam)

 Hình ảnh lâm sàng, chẩn đoán và điều trị trong chuyên ngành da liễu

 Sexually Transmitted Infections and Sexually Transmitted Diseases (Gerd Gross • Stephen K Tyring).

 Color atlas & synopsis of Sexually transmitted diseases

- Third edition (H Hunter Handsfield)

Đại cương

 Giang mai: nhiễm trùng toàn thân

 Tiến triển kinh diễn, có hình ảnh lâm sàng phong phú

 90% không có triệu chứng (giang mai kín)

 Việt Nam, tỷ lệ bệnh khoảng 2-3%

Căn nguyên

 Xoắn trùng Treponema pallidum

 Xoắn trùng có các tính chất sau:

– Hình lò xo 6-14 vòng xoắn đều đặn– Rất di động

– Sinh sản theo lối phân chia

– Xà phòng và các chất sát khuẩn thông thường diệt xoắn khuẩn trong vài phút

Cách lây truyền

 Lây qua da và niêm mạc qua quan hệ tình dục

 Lây qua các vết xước trên da - niêm mạc

 Lây do truyền máu hoặc tiêm chích mà bơm kim tiêm không vô khuẩn

 Lây từ mẹ sang con trong thời kỳ mang thai, thường sau tháng thứ 3

Phân loại

1 GM mắc phải:

1.1 GM mới và lây (≤ 2 năm): gồm

- GM I: Săng giang mai, chia thành

+ GĐ tiền huyết thanh, 12 ngày đầu, huyết thanh (-) + Gđ huyết thanh, phản ứng huyết thanh (+)

- GM II sơ phát, tái phát: đào ban, mảng niêm mạc, sẩn.

- GM kín sớm: không có triệu chứng

Phân loại

1.2 GM muộn và không lây (> 2 năm):

- GM kín muộn: không có triệu chứng

- GM III: Gôm GM

+ Ăn sâu vào tổ chức dưới da, niêm mạc + Cơ quan vận động (cơ, xương, khớp) + Phủ tạng như tim mạch và thần kinh

Phân loại

2 Giang mai bẩm sinh

GM bẩm sinh sớm: trong 2 năm đầu sau sinh Các thương tổn giống như giang mai mắc phải ở thời kỳ II và rất lây

GM bẩm sinh muộn: 2 năm sau sinh Thương tổn giống giang mai thời kỳ III

– Màu đỏ thịt tươi

– Nền rắn, cứng như tờ bìa

– Không ngứa, không đau, không hóa mủ, tự khỏi.– Thường kèm theo viêm hạch

Giang mai 1

 Hạch:

- Sau vài ngày có săng thì viêm hạch vùng lân cận

- Hạch tập hợp thành trùm trong đó có một hạch to hơn gọi là hạch chúa

- Hạch nhỏ, rắn, không đau, không hoá mủ, không dính vào nhau và tổ chức xung quanh, di động dễ

 Tiến triển: từ 3-6 tuần

Nếu không điều trị, 75% các trường hợp có săng tự khỏi sau 3-6 tuần

Giang mai 1

Giang mai 2

 GM II sơ phát: 6 - 8 tuần sau khi có săng

- Hồng ban hay đào ban

+ Màu hồng tươi như hoa đào, hình bầu dục Sờ mềm, không thâm nhiễm, không ngứa không đau

+ Đôi khi phù nề dễ nhầm lẫn với nổi mề đay

+ Hai bên mạng sườn, mặt, lòng bàn tay, bàn chân Ở da đầu gây rụng tóc rừng thưa.

+ Tự mất để lại tăng giảm sắc tố loang lổ

- Nhức đầu: hay ra xảy ra vào ban đêm

- Rụng tóc kiểu “rừng thưa”

Giang mai 2

 GM II tái phát: tháng thứ 4 - 12 từ khi mắc GM 1

–Hồng ban tái phát: Ít vết hơn, nhưng kích thước to hơn

Khu trú thành một vùng, hay xếp thành hình vòng cung.

–Sẩn giang mai: xung quanh có viền vảy Biette Trên sẩn

Giang mai 2

BN nam, 26t

Bn nam, 23t

Giang mai 3

Năm thứ 3 của bệnh, thương tổn khu trú, phá huỷ tổ chức, tử vong Khả năng lây lan bị hạn chế

 Hồng ban ở: xếp thành hình vòng cung.

 Giang mai củ

 Gomme GM: đặc trưng nhất, ở hạ bì, 4 giai đoạn

– Cục rắn giống hạch không đau, không đỏ  mềm  vỡ tạo loét  dần dần lên da non và lành sẹo

Giang mai 3

 Tổn thương phủ tạng

- Tim mạch: gây phình động mạch, hở động mạch chủ

- Mắt: viêm củng mạc, viêm mống mắt

- Thần kinh: viêm màng não cấp, kinh, gomme ở não, tuỷ sống, gây liệt

Củ và gôm Giang mai

Giang mai bẩm sinh và di chứng

 Xoắn trùng GM từ người mẹ truyền sang con từ sau tháng thứ 3

– Xảy thai hoặc xảy thai liên tiếp

– Đẻ non, khó sống

– Thai đủ ngày nhưng chết lưu hoặc đẻ ra chết ngay– GMBS sớm

– GMBS muộn

Giang mai bẩm sinh và di chứng

 GM bẩm sinh sớm

– Thương tổn giống GM II

– Phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân (do sẩn bị phồng lên, trong nước có xoắn trùng)

– Nứt mép chân chim

– Sổ mũi, khụt khịt kéo dài

– Viêm xương sụn giả liệt Parrot

 Toàn thân: nhẹ cân, da nhăn nheo và vàng nhạt như ông già Bụng to, tuần hoàn bàng hệ, gan to, lách to, sút cân nhanh, có thể chết bất thình lình.

Giang mai bẩm sinh và di chứng

 GM bẩm sinh muộn: trên 2 tuổi

– Thương tổn này thường giống GM III

Xét nghiệm

 Trực tiếp: Tìm xoắn trùng:

– Trong GM I, II: tìm VK ngay trên thương tổn.

– Soi kính hiển vi nền đen hoặc nhuộm Foutana Triboudeau.

 GM ở người lớn:

– Giang mai I

+ Benzathine Penicillin G 2.400.000 đv, TB sâu (mông) liều duy nhất, chia đều 2 bên hoặc SKG + Dị ứng Peni: Tetracyclin 2 g/ngày, hoặc

Doxycyclin 200/ngày, PNCT: Erythromycin 2 g/ngày

– GM II sơ phát, kín dưới 2 năm:

+ Benzathin penicillin G: tiêm mông 2.400.000 đv/tuần trong 2 tuần hoặc SGK

+ Nếu dị ứng Peni:

- GM II tái phát, III, GM kín muộn, GMBS muộn ở

người lớn

+ Benzathine penicillin G: tiêm mông 2.400.000 đv/tuần trong 4 tuần liên tiếp

+ Nếu dị ứng Peni:

– GM thần kinh, tim mạch và GM/HIV cơ sở chuyên khoa:

+ Penicillin G tinh thể tan trong nước, TM cứ 4-6 h/1lần, mỗi lần 2 triệu đv, tổng liều trong ngày là 8-12 triệu đv, tiêm trong 3 tuần Hoặc

+ Procain Penicillin G tan trong nước, tiêm bắp sâu, mỗi ngày 1.200.000 đv kèm 1g Probenecid, uống 4 lần/mỗi ngày Tiêm và uống như vậy trong trong 3 tuần

Lưu y

- Điều trị có hiệu quả khi định lượng hiệu giá kháng thể sau điều trị giảm xuống

- Xét nghiệm lại RPR nên được tiến hành vào tháng thứ

3, 6 và 12 sau khi hoàn thành điều trị

- Phần lớn các trường hợp giang mai có HIV sẽ đáp ứng tốt với phác đồ điều trị chuẩn

Xin chân thành cảm ơn