Lich su the gioi trung đai

SỰ KIỆN & VẤN ĐỀ Kinh tế lãnh địa Chiến tranh thập tự Thành thị Trung đại Cải cách tôn giáo và chiến tranh nông dân Văn hoá phục hưng Những cuộc phát kiến địa lý lớn Sự ra đời của giai c

lịch sử phát triển xã hội

LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠI

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO DỰ ÁN ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC

E-mail: hoanganhkhiem@gmail.com Hoàng Anh Khiêm-CĐSP Đồng Nai

Tel: 0919150189

Giáo trình Lịch sử

history of social

development

LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠI

CÔNG NGUYÊN & CƠ ĐỐC GIÁO

Jerusalem

PHẢ HỆ CÁC THẦN TRONG THẦN THOẠI HY LẠP – LA MÃ

"NUMBERS AND NUMERALS"

Kỹ thuật làm giấy viết Phát minh ra số  = 3,14

SỰ KIỆN & VẤN ĐỀ

Kinh tế lãnh địa

Chiến tranh thập tự

Thành thị Trung đại

Cải cách tôn giáo và chiến tranh nông dân Văn hoá phục hưng

Những cuộc phát kiến địa lý lớn

Sự ra đời của giai cấp tư sản và vô sản

Kinh tế lãnh địa của lãnh chúa và Giáo hội là những thế lực quân quyền, thần quyền của đêm trường trung cổ Tây Âu.

Alexandrie đại đế chinh phục Tây Aâu, Địa Trung Hải, Tây Á, sự giao lưu giữa Phương Tây và phương Đông trong thời kỳ Hy Lạp hoá (334-323 tr.CN)

Phát minh la bàn

Vương quốc Franks mở đầu châu Aâu phong kiến Đế chế La mã diệt vong

Đế chế Byzantine giàu mạnh nhất phương Đông Đối tượng xâm lược chủ yếu của phương Tây

Charlemagne chinh phuïc Chaâu Aâu phong kieán

Thời kỳ Angkor Wat - Campuchia

Hành trình của Marco Polo (1271-1295)

Thành Cát Tư Hãn & quân Mông Cổ chinh phục Phương Đông – Phương Tây

Một số công trình kiến trúc tiêu biểu thế kỷ XI-XVI

Thành thị Trung đại

Thành thị Trung đại xuất hiện với sự ra đời của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa Nền kinh tế hàng hoá hình thành với các phường hội, hôi buôn trở thành các công trường thủ công, các Công ty thương mại quy mô lớn.

Những cuộc chiến tranh thập tự chinh Sự giao

lưu văn minh giữa phương Đông & phương Tây

Quá trình tích lũy tư bản nguyên thủy

VĂN HOÁ PHỤC HƯNG

Cuộc cách mạng tư tưởng văn hoá của giai cấp tư sản chống chế độ phong kiến

- Sự giao lưu giữa phương Đông và phương Tây

- Góp phần thủ tiêu nền kinh tế lãnh địa lạc hậu - Thành thị Trung đại phát triển

mạnh mẽ

Chiến tranh (1096-1270) với 8 cuộc thập tự chinh không chỉ để lại những dấu ấn tàn bạo, nặng nề Nó còn đem lại những tác động lịch sử to lớn:

Chiến tranh thập tự

 Sự phát triển của sức sản xuất mới, dẫn đến sự tăng trưởng của quan hệ sản xuất mới tư bản chủ nghĩa trong lòng chế độ phong kiến suy tàn ở Tây Aâu, đặc biệt từ sau những cuộc phát kiến địa lý lớn thế kỷ XV – XVI.

 Sự lớn mạnh của giai cấp tư sản Tây Aâu, một giai cấp mới, tiến bộ, đại diện cho quan hệ sản xuất mới tư bản chủ nghĩa Cuộc đấu tranh ngày càng quyết liệt, mạnh mẽ của giai cấp tư sản chống phong kiến, giáo hội ở thế kỷ XV – XVI đã làm suy yếu chế độ phong kiến, tạo thêm sức mạnh và kinh nghiệm cho giai cấp tư sản mới ra đời ở Tây Aâu trong việc giác ngộ, tập hợp tổ chức và lãnh đạo quần chúng nhân dân Và trên cơ sở này, giai cấp tư sản Aâu Mỹ mới có đủ điều kiện tiến tới lãnh đạo và thực hiện thành công hàng loạt các cuộc cách mạng tư sản ở các thế kỷ XVI, XVII, XVIII, lật đổ chế độ phong kiến, xác lập sự chiến thắng của chủ nghĩa tư bản trước hết ở các nước tiên tiến nhất (Hà Lan, Anh, Pháp, Bắc Mỹ…).

 Từ sau hàng loạt các cuộc cách mạng tư sản này, chủ nghĩa tư bản tiếp tục phát triển mạnh và trở thành hệ thống xã hội mới.

SỰ RA ĐỜI CỦA GIAI CẤP TƯ SẢN (VÀ VÔ SẢN).

► Vô sản bị bần cùng gồm:

Nông dân bị mất hết ruộng đất.

Thợ thủ công bị phá sản.

Dân nghèo thành thị…: Mất tư liệu sản xuất, bị phá sản, không thể tiến hành sản xuất độc lập, phải bán sức lao động cho các nhà tư bản Quá trình này diễn ra rõ rệt, nhanh chóng ở Hà Lan, Anh, Pháp, Đức… ở Tây Aâu.

► Quan hệ giữa các chủ công ty, xí nghiệp, hầm mỏ, đồn điền… với người lao động làm thuê là quan hệ chủ với thợ Các ông chủ kiếm được nhiều lợi nhuận do bóc lột sức lao động của người làm thuê, trong khi đó, những người thợ phải bán sức lao động làm thuê trở thành người vô sản Ở châu Aâu và một số thuộc địa đã xuất hiện hình thức kinh doanh tư bản chủ nghĩa Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa đã được hình thành.

Những mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản với phong kiến, giáo hội Thiên chúa giáo:

► Kinh tế Giai cấp tư sản mạnh về kinh tế nhưng chưa có địa vị chính trị tương xứng Quý tộc phong kiến hoảng sợ tìm cách chèn ép, kìm hãm sự phát triển của giai cấp

tư sản Thực chất giai cấp tư sản vẫn là giai cấp bị trị, thậm chí còn là kẻ thù của giai cấp quý tộc phong kiến Vì vậy giai cấp tư sản đấu tranh chống lại sự áp bức, bóc lột của giai cấp quý tộc phong kiến để giành lấy quyền thống trị xã hội

► Văn hoá, tư tưởng Lễ giáo phong kiến là một hệ tư tưởng đã lỗi thời và mục nát cùng với chế độ phong kiến và ngày càng trở nên hà khắc, phản động Nó chà đạp lên quyền sống, quyền tự do và thủ tiêu mọi quyền tự do dân chủ và tiến bộ xã hội.

► Tôn giáo chính trị Giáo hội Thiên chúa giáo cũng là một thế lực kinh tế lớn, là công cụ thống trị tinh thần của chế độ phong kiến Giai cấp tư sản đã mở đầu cuộc đấu tranh bằng phong trào văn hoá phục hưng, cải cách tôn giáo, cùng chiến tranh nông dân tấn công mạnh mẽ vào chế độ phong kiến.

► Nhân sinh quan và thế giới quan của giai cấp tư sản mới ra đời Giai cấp tư sản Tây Aâu đã tìm thấy trong nền văn hoá Hy Lạp - La Mã cổ đại những nét tương đồng, gần gũi với quan niệm và lợi ích của giai cấp mình những nét đối lập với nền văn hoá phong kiến Giai cấp tư sản phải tìm những điểm yếu trong hệ tư tưởng phong kiến để bài trừ nó và xây dựng nền văn hoá của riêng mình Phục hưng lại văn hoá Hy –

La là phương tiện đấu tranh chống văn hoá phong kiến, xây dựng nền văn hoá dựa trên tư tưởng nhân văn và tự do, đề cao giá trị con người.

Những cuộc phát kiến địa lý lớn

Columbus tìm ra châu Mỹ 1492

Đường biển đầu tiên của Vasco da Gama 1498

Thuyết nhật tâm của N Copecnic Leonardo da Vinci

Guitenberg phát minh ra máy in

Bài giảng tham khảo

VĂN HOÁ PHỤC HƯNG

CƠ SỞ HÌNH THÀNH VĂN HOÁ PHỤC HƯNG

KINH TẾ CHÍNH TRỊ VĂN HOÁ XÃ HỘI

- QHSX có những nhân tố nào mới xuất hiện?

- Đặc điểm kinh tế lãnh địa phong kiến?

-Giai cấp thống trị

gồm những thế lực

nào? Tính chất và

đặc điểm của thể chế

chính trị?

Những thành tựu văn hoá thế kỷ XI-XIII những mâu thuẫn và những yêu cầu bức xúc

Địa vị kinh tế &

chính trị của quí

tôc, tăng lữ so với

giai cấp tư sản mới

ra đời?

Yêu cầu đặt ra đối với thời đại?

Những điều kiện của

cách mạng xã hội ?

VĂN HOÁ PHỤC HƯNG

KINH TẾ CHÍNH TRỊ VĂN HOÁ XÃ HỘI

-Sự xuất hiện QHSX tư bản chủ nghĩa ở Tây Âu.

- Kinh tế lãnh địa phong kiến lạc hậu kìm hãm

-Quân quyền

-Thần quyền

Lỗi thời, hà khắc

& phản động

Những thành tựu văn hoá thế kỷ XI-XIII chưa đáp ứng nhu cầu giai cấp tư sản

Giai cấp tư sản

có thế lực kinh

tế, chưa có địa

vị chính trị.

Cách mạng tư tưởng & văn hoá

Những điều kiện của cách

mạng xã hội chưa chín

muồi.

CƠ SỞ HÌNH THÀNH VĂN HOÁ PHỤC HƯNG

► Phong trào diễn ra toàn diện trong mọi lĩnh vực văn học, nghệ

thuật, triết học và khoa học kỹ thuật:

► Nền tảng là chủ nghĩa nhân văn nhằm đề cao giá trị con người tư sản chống lại tư tưởng và hành động hủ bại của nhà thờ Thiên chúa giáo và bọn quý tộc phong kiến Văn hoá phục hưng lên án nghiêm khắc giáo hội Thiên chúa giáo và phê phán cả xã hội phong kiến

► Đề cao chủ nghĩa nhân văn tư sản: giá trị con người, quyền tự do cá nhân, đòi giải thoát khỏi mọi quy tắc, giáo điều và sự khổ hạnh, đề cao tình yêu nam - nữ và tình yêu tự do.

► Văn hoá phục hưng đề cao khoa học tự nhiên, xây dựng thế giới quan duy vật, tiến bộ, đả phá thế giới quan duy tâm thần bí của Cơ đốc

giáo.

► Thành tựu xuất sắc thể hiện

trong nhiều lĩnh vực: Trong tác

phẩm văn học như Hài kịch thần

thánh của Đan tê, Gácgăngchuya

& Pantagruen của Rabơle, Đôn

Kihôtê của Xécvantét, bi kịch của

Sechxpia, thơ trữ tình của

Rôngxa, trong những kiệt tác

điêu khắc và hội họa của

Lêônacđơ Vinxi, Mikenlănggiơ,

Raphaen… Các công trình khoa

học của các nhà khoa học như

Côpécnic, Galilê, Brunô, Vêdalơ…

góp phần to lớn vào nội dung đó

với những kết quả to lớn đã trở

thành cuộc đấu tranh công khai

đầu tiên của giai cấp tư sản đang

lên với giai cấp phong kiến suy

tàn ở Tây Âu.

Trích đọan Roméo và Juliete

Đề cao giá trị con người, ca ngợi tình yêu, tự do cá nhân, sự phát triển của tư tưởng, trí tuệ con người

THÀNH TỰU CỦA VĂN HOÁ PHỤC HƯNG

 Chủ nghĩa nhân văn: Đề cao giá trị con người , ca ngợi tình yêu, tự

do cá nhân, sự phát triển của tư tưởng, trí tuệ con người và ca ngợi đẳng cấp thứ 3 (giai cấp tư sản) đang lên.

 Chống lễ giáo phong kiến phản động , lỗi thời và giáo lý hà khắc của nhà thờ đã chà đạp lên nhân phẩm con người, kìm hãm sự tiến bộ nhân loại.

 Văn hoá phục hưng rực rỡ về mọi mặt: Văn học nghệ thuật – Triết học - Khoa học kỹ thuật Nổi bật nhất là những thành tựu về Văn học Nghệ thuật.

Tân giáo Tin Lành

Cải cách tôn giáo và chiến tranh nông dân

► Học thuyết Canvanh, Luthơ và phong trào đấu tranh của quần chúng theo Tân giáo chống Cựu giáo.

► Phong trào cải cách tôn giáo diễn ra ở nhiều nước Tây Aâu chống lại Giáo hội đã trở nên bảo thủ, phản động và hủ bại, đòi sửa đổi lại giáo lý Thiên chúa giáo cho phù hợp với lợi ích của giai cấp tư sản Cuộc đấu tranh thứ hai công khai đánh vào hệ tư tưởng phong kiến.

► Mục sư Luthơ (1483-1546) chủ trương chỉ thừa nhận kinh thánh, phủ nhận mọi điều và mọi quyết định của Giáo hoàng, giáo hội, chỉ nên cứu vớt con người bằng lòng tin, không xoá bỏ tôn giáo mà chỉ thủ tiêu giáo hội, giáo hoàng, bãi bỏ những thủ tục lễ nghi phiền hà Thực tế là xây dựng một tôn giáo “rẻ tiền” phủ nhận vai trò thống trị của giáo hội cùng với những giáo lý nhà thờ Thiên chúa giáo.

► Tại Thụy Sỹ, Canvanh (1509-1564) phát triển tư tưởng cải cách của Luthơ Ông đã đưa ra cách giải thích mới về định mệnh; tiến hành xây dựng “Công xã giáo hội Canvanh”

► Cải cách tôn giáo đã làm cho Cơ đốc giáo bị phân hoá thành hai giáo phái: Tân giáo (Tin Lành) và Cựu giáo (Kitô), châm ngòi cho một loạt cuộc nổi dậy của nông dân, tạo ra cuộc chiến tranh nông dân vĩ đại ở Đức do Tômát Muynxe (1493-1525) lãnh đạo Tất cả các phong trào trên đều tấn công mạnh mẽ vào chế độ phong kiến Tây Âu, mở đường cho cách mạng tư sản bùng nổ lật nhào chế o6ng kiến và thiết lập chế độ tư bản chủ nghĩa.

Towe of Babel thuộc Mesopotamia 1563.

Nguyên nhân các cuộc phát kiến địa lý thế kỷ XV-XVI

Đầu thế kỷ XV, nền sản xuất ở Tây Âu phát triển: nhu cầu cao về nguyên liệu, tài chính và thị trường.

 Con đường giao lưu buôn bán qua Tây Á và Địa Trung Hải bị người Ả Rập độc chiếm.

 Kinh tế phát triển nên việc tìm đường sang phương Đông (Ấn Độ, Trung Quốc) của xã hội Tây Âu trở nên bức thiết.

 Khoa học-kỹ thuật hàng hải tiến bộ: Tàu lớn có bánh lái, boong rộng và được trang bị đại bác Hệ thống buồm lớn La bàn và máy đo góc thiên văn…

Các cuộc phát kiến địa lý lớn:

Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha phát triển sớm và tiên phong

 1415, hoàng tử Henry (con vua Hoan I) khởi xướng đi dọc bờ biên châu Phi Vaxcôđơ Grama là người đầu tiên đến được Calocut ở Tây Nam Ấn Độ(1498).

 1492, Crixtôp Côlông (90 thủy thủ, Tây Ban Nha đi theo hướng Tây vượt ĐTD đến Cuba và các nước khác – quần đảo Caribê và lục địa ) tìm ra châu Mỹ.

 1519, Magienlăng (Bồ Đào Nha) vòng quanh thế giới bằng đường biển trở về nước 1522 Chứng minh quả đất tròn.

Vasco Da Gama Magienland

Columbus

NHỮNG CUỘC PHÁT KIẾN ĐỊA LÝ LỚN

Columbus đến châu Mỹ

Magienland và hành trình vòng quanh thế giới

Hạm tàu cướp biển của Tây Ban Nha thế kỷ XVI

HẬU QUẢ CỦA NHỮNG CUỘC PHÁT KIẾN ĐỊA LÝ LỚN

Kiến thức về địa lý, hải dương học và nhân chủng học.

Quá trình tích lũy tư bản nguyên thủy của Tây Aâu.

Quá trình xâm chiếm thuộc địa, chủ nghĩa thực dân.

Buôn bán nô lệ da đen, khai thác thuộc địa.

Nguồn vốn tư bản nguyên thủy to lớn Nguồn nhân lực khổng lồ khai thác thuộc địa

Điều kiện cải tiến kỹ thuật

Quá trình tích lũy tư bản chủ nghĩa

- Tăng cường bóc lột nhân dân trong nước Để có nguồn nhân công làm thuê rẻ mạt, bọn quý tộc và giai cấp tư sản đã dùng bạo lực cướp đoạt ruộng đất của nông dân, biến họ thành những người lang thang, tạo ra nguồn nhân công rẻ mạt Ở nước Anh diễn ra phong trào “rào đất cướp ruộng” biến ruộng đất thành đồng cỏ nuôi cừu Ở các nước khác cũng diễn ra tình trạng bần cùng hoá nông dân và thi dân nghèo biến họ thành người làm thuê.

- Vơ vét, cướp đoạt, khai thác ở các thuộc địa từ sau phát kiến địa lý.

Đầu thế kỷ XV, nền sản xuất ở Tây Aâu phát triển, thúc đẩy nhu cầu về nguyên liệu, tài chính, thị trường ngày càng tăng Sau những cuộc phát kiến địa lý, một khối lượng khổng lồ của cải cuớp bóc ở châu Á, châu Mỹ và châu Phi đã chuyển về Tâu Aâu (XV-XVI vàng tăng từ 550.000kg lên 1.192.000kg ; bạc tăng từ 7.000.000kg lên 21.000.000kg)

Buôn bán nô lệ da đen châu Phi… Các nguồn nhân công rẻ mạt trong các đồn điền, hầm mỏ, nhất là ở Nam Mỹ, hầu hết được cung cấp do nô lệ da đen từ châu Phi sang.

Đây là thời kỳ tích lũy tư bản nguyên thủy Thực chất đó là sự tước đoạt của giai cấp tư sản với những người sản xuất nhỏ bằng những thủ đoạn dã man, tàn bạo

Những tương quan lịch sử

Kinh tế lãnh địa

Chiến tranh thập tự

Thành thị Trung đại

Cải cách tôn giáo và chiến tranh nông dân

Văn hoá phục hưng

Những cuộc phát kiến địa lý lớn

Sự ra đời của giai cấp tư sản - vô sản

Kìm hãm sự phát triển xã hội Thủ tiêu lãnh địa, phát triển thành thị

Phương thức sản xuất TBCN Cách mạng tư tưởng văn hoá của tư sản

Chế độ PK suy sụp

Hai giai cấp cơ bản XH mới Tích lũy tư bản nguyên thủy

Kinh tế lãnh địa

Chiến tranh thập tự

Thành thị Trung đại

Cải cách tôn giáo và chiến tranh nông dân

Văn hoá phục hưng

Những cuộc phát kiến địa lý lớn

Sự ra đời của giai cấp tư sản - vô sản

Kìm hãm sự phát triển xã hội Thủ tiêu lãnh địa, phát triển thành thị Phương thức sản xuất TBCN hình thành Cách mạng tư tưởng, văn hoá của tư sản

Chế độ PK suy sụp

Hai giai cấp cơ bản XH mới Tích lũy tư bản nguyên thủy

Văn hoá phục hưng

Kinh tế lãnh địa Chiến tranh thập tự Thành thị Trung đại

Cải cách tôn giáo và chiến tranh nông dân

Những cuộc phát kiến địa lý lớn

Sự ra đời giai cấp tư sản & vô sản

CÁCH MẠÏNG TƯ SẢN THẾ KỶ XVI XVIII

THẾ KỶ I – THẾ KỶ XVI

Kìm hãm sự phát triển xã hội,

Thủ tiêu lãnh địa, phát triển thành thị

Martin Luther Columbus Thomas More

Magienland Vasco Da Gama

Leonardo da Vinci

NHỮNG NHÂN VẬT LỊCH

SỬ TIÊU BIỂU

Ngôi đền là một lăng mộ do vua Shah Jahan xây cho hoàng hậu Mumtaz Mhah đã chết khi sinh lần thứ 14 vào năm 1631 Một công trình tình yêu lãng mạn nhất thế giới

20.000 thợ, xây dựng trong 22 năm.

Những cây cột được chạm nổi bằng cẩm thạch và đá quý TAJ MAHAL DẤU ẤN VĂN MINH PHƯƠNG ĐÔNG THẾ KỶ XVII

NỀN VĂN MINH LƯU VỰC SÔNG HOÀNG HÀ, DƯƠNG TỬ

NỀN VĂN MINH CỦA NGƯỜI

HOA HẠ Ở TRUNG NGUYÊN

Sông Dương tử

Sông Hoàng Hà

Thượng lưu Hoàng Hà

TRUNG NGUYÊN