Bài giảng Viêm gân chi dưới

Bài giảng Viêm gân chi dưới có nội dung trình bày các dạng viêm gân chi dưới, nguyên nhân và cách điều trị, biện pháp phòng ngừa. Tham khảo nội dung bài giảng để nắm bắt nội dung chi tiết.

Trang 1

BS PHAN VƯƠNG HUY ĐỔNG

Trang 2

VIÊM GÂN GẬP – DUỖI NGÓN CHÂN

Là tình trạng viêm các gân có chức năng gập

hoặc duỗi các ngón chân, bắt đầu từ các cơ

cẳng chân, qua cổ chân và chạy dọc theo mu

bàn chân

Định nghĩa

Trang 3

 Khởi phát từ từ

 Đau mu bàn chân, sưng

Đau tăng khi gập và

duỗi các ngón, đặc biệt

khi chạy Nhấn vào gân

bị viêm thấy đau

 Trường hợp nặng nghe

tiếng cót két, lép bép

 Đi khập khiễng

Dấu hiệu

Trang 4

 Mang giày quá chật,

lưỡi giày đè ép lên gân

vùng mu chân

Nguyên nhân

 VĐV chạy nhảy nhiều,

buộc dây giày quá chật

Môn thể thao liên quan

Trang 5

 Ngưng chạy nhảy 1 tuần

 Chườm lạnh 48-72 giờ, mỗi

lần 20 phút

 Nới lỏng dây giày, cột

dây kiểu bậc thang thay

kiểu bắt chéo

 Chêm miếng lót cao su có

khoét lỗ trên mu chân

 Khám BS khi đau trên 2

tuần

Bạn nên làm gì

Kiểu bắt chéo

Kiểu bậc thang

Trang 6

 Kết hợp thuốc kháng viêm

– giảm đau thông thường

 Chích corticoid tại chỗ

 Tập phục hồi

Điều trị chuyên khoa

Trang 7

VIÊM BAO HOẠT DỊCH SAU GÓT

Viêm bao hoạt dịch thường gặp nhất ở vị trí sau gót, ngay trên chỗ gân gót bám vào xương gót

Định nghĩa

Trang 8

 Khởi phát từ từ 2-3 tháng

 Đau, sưng đỏ ngay trên

nơi bám gân gót Ấn

đau bao hoạt dịch

 Trường hợp nặng chỗ

sưng cứng hơn, dễ bị

cấn đau

Dấu hiệu

Trang 9

 Mép sau giày đè ép,

kích thích bao hoạt dịch

 Hoạt động thể thao

nhiều trên nền các yếu

tố nguy cơ:

 Bên trong: hình dạng

xương gót bất thường,

bàn chân bẹt, vòm bàn

chân cao

 Bên ngoài: giày cao gót,

giày thể thao

Nguyên nhân

Trang 10

 Ngưng hoạt động gây

đau 48-72 giờ, chườm

lạnh, tránh mang giày

cấn sau gót

 Dùng miếng chêm hình

bánh rán

 Miếng lót đế giày cho

bàn chân bẹt

 Mang giày hơi lớn, viền

mềm

 Tập lại sau 4-6 tuần

Trang 11

 Thuốc kháng viêm, chích

corticoid tại chỗ

 Trường hợp nặng sẽ

phẫu thuật

Trang 12

VIÊM XƯƠNG VỪNG

Là tình trạng viêm hoặc tổn thương các xương

vừng, hình bầu dục nằm bên trong gân bàn chân Thường gặp nhất ở dưới ngón chân cái

Định nghĩa

Trang 13

 Đau lòng bàn chân phần

dưới ngón cái, có thể lan

ra vòm bàn chân

 Đặc biệt đau trong pha

nhấc mũi bàn chân khi

chạy

 Ngón cái thường cứng

và yếu

Dấu hiệu

Trang 14

 Vi chấn thương xương

vừng lặp đi lặp lại trong

pha nhấc mũi bàn chân

khi chạy

Nguyên nhân

 VĐV chạy đường trường,

bóng chuyền (nhảy

phát bóng, đập bóng)

Trang 15

 Ngưng hoạt động gây

đau một tuần

 Lót miếng đệm nhỏ

 Kéo dãn ngón chân

trước khi chơi thể thao

Trang 16

 Thuốc kháng viêm, chích

corticoid tại chỗ

 Nẹp không cho ngón cái

bật lên

 Hiếm khi phẫu thuật

Trang 17

VIÊM CÂN GAN CHÂN

Là tình trạng viêm mô sợi cân dày dưới lòng bàn

chân từ gót đến mũi Viêm gân kéo dài có thể hình thành chồi xương nơi bám vào xương gót

Định nghĩa

Trang 18

 Khởi phát từ từ vài tuần

hoặc vài tháng

 Đau phía trong mặt dưới

gót chân Đau nhất khi

bước xuống giường buổi

sáng, giảm dần trong

ngày Đau tăng khi

khiêng nặng

 Có thể sờ được chồi

xương

Dấu hiệu

Trang 19

 Động tác nhón gót, bật

chân khi chạy hoặc nhảy

kéo căng cân gan chân

ở vị trí tiếp xúc xương gót

Nguyên nhân

 Các yếu tố nguy cơ:

 Bên trong: VĐV chạy với bàn chân xoay trong, bàn chân bẹt, gối quẹo trong, vòm bàn chân cao, cứng cơ bắp chân, gân gót

 Bên ngoài: giày mòn, giày không nâng đỡ vòm bàn chân, đế cứng

Trang 20

 Ngưng sớm các hoạt động gây đau

 Chườm lạnh 48-72 giờ khi mới đau Có thể dùng nạng

 Lót đệm dưới gót

 Tránh đi chân trần

 VĐV chạy đường trường, bất thường giải

phẫu học, kém mềm dẻo

Trang 21

 Tiếp tục tập các môn không chịu sức nặng như bơi, đạp xe tại chỗ

 Khi bớt đau, tập kéo dãn gân gót và cân gan chân

 Khi hết đau, không đi khập khiễng, không đau buổi sáng (khoảng 6 tuần) từ từ trở lại tập chạy, nên tập trên mặt sân mềm như cỏ, đường đất

 Khám BS nếu có bất thường giải phẫu học

Trang 22

 BS khám tìm nguyên

nhân chính xác để

cho bài tập hoặc

miếng lót giày thích

hợp

 Thuốc kháng viêm,

chích corticoid tại chỗ

 Không đáp ứng sau

4-6 tháng có thể phẫu

thuật

Trang 23

VIÊM GÂN CƠ CHÀY SAU

Là tình trạng viêm gân chạy xuống phía sau xương chày từ cơ chày sau đến mặt trong lòng bàn chân Bao gân hẹp, tình trạng viêm có thể gây co thắt VĐV không thể chạy đúng kỹ thuật và khó bật

nhảy mạnh

Định nghĩa

Trang 24

 Đau mặt trong cổ chân

khi chạy

 Ấn đau nơi bám gân vào

xương ghe và nơi vòng

phía sau cổ chân

 Có thể nghe tiếng cót

két, lép bép

Dấu hiệu

Trang 25

 Luyện tập quá mức (over use): tăng đột ngột về số lượng, cường độ, thời gian

 Yếu tố nguy cơ:

 Bên trong: bàn chân xoay trong, bàn chân quá dẻo, bàn chân bẹt, gân cơ chày sau yếu, kém mềm dẻo

 Bên ngoài: mặt sân cứng, giày mòn

Nguyên nhân

Trang 26

 Tránh hoạt động gây đau 2 tuần

 Tiếp tục tập các bài không liên quan đến gân bị viêm

 Chườm lạnh 48-72 giờ, sau đó chườm ấm

 Mang miếng lót trong cho bàn chân bẹt

 Khi hết triệu chứng, tập chạy trở lại từ từ

Trang 27

 Đau nhiều: mang nẹp

cổ chân hoặc giày

nhựa 2-3 tuần

 Dùng thuốc kháng

viêm

 Có thể phẫu thuật

(cần bất động 5

ngày)

Trang 28

BẬT GÂN CƠ MÁC

Gân cơ mác trượt ra vào rãnh ở xương gót do mạc giữ gân cơ mác bị rách khi lật cổ chân

Trường hợp cấp tính, gân cơ không thể trở lại vị trí bình thường Tổn thương hồi phục sau khi bất động 5-6 tuần Không nên cố đẩy gân vào vị trí cũ!

Định nghĩa

Trang 29

 Đau phía sau cổ chân

khi gập duỗi bàn chân

 Đau nhiều khi gân trượt

ra khỏi rãnh

 Có thể tự làm bật gân

bằng cách xoay bàn

chân lên trên ra ngoài,

hoặc đẩy gân phía sau

bằng ngón tay

 Khớp có thể mất vững

Dấu hiệu

Trang 30

 Tập nhiều động tác trên cạnh ngoài bàn chân

 Mạc giữ gân cơ mác bị rách do lật cổ chân

 Rãnh gân cơ mác nông hơn bình thường

Nguyên nhân

 VĐV ván trượt, patin

Trang 31

 Đến khám BS ngay

 Phẫu thuật, tạo hình

nếu cần

 Mang nẹp 6 tuần

Trang 32

VIÊM GÂN GÓT

Là tình trạng viêm gân cơ rất

to từ bắp chân đến gót

chân Gân bị kéo căng lặp đi

lặp lại gây ra một chuỗi vết

rách li ti làm viêm gân Tổn

thương này rất khó lành vì ít

mạch máu nuôi Viêm gân

gót thường gặp sau 30 tuổi

do bị lão hóa

Định nghĩa

Trang 33

VIÊM GÂN GÓT

 Sưng đỏ tại chỗ, đau khi

vận động

 Có thể nghe tiếng cót

két, lép bép

 Nếu cố tập luyện sẽ

nặng hơn: đau trước và

sau tập, ấn đau, đau

tăng khi bước lên dốc

hay cầu thang

Dấu hiệu

Trang 34

VIÊM GÂN GÓT

 Co cơ bắp chân lặp đi lặp lại gây ra các vết rách li ti trên gân gót

 Chủ yếu do quá tải và các yếu tố nguy cơ:

 Bên trong: cơ bắp chân, gân gót bị cứng, yếu, vòm bàn chân cao, bàn chân xoay trong

 Bên ngoài: giày mòn, mặt sân quá cứng,

nghiêng, gập ghềnh, thời tiết lạnh

Nguyên nhân

 VĐV chạy đường trường

Trang 35

VIÊM GÂN GÓT

 Ngưng hoạt động gây đau, chườm lạnh 20 phút trong 48-72 giờ

 Sau 72 giờ chườm ấm

 7-10 ngày sau tập kéo dãn và sức mạnh

 Mang giày gót cao 2cm cả 2 bên

 Tiếp tục tập vận động không ảnh hưởng gân gót như bơi, đạp xe

 Khám BS nếu không ổn sau 2 tuần

 Khi chạy trở lại phải kéo dãn trước tập và chườm lạnh sau tập nếu bị đau

Trang 36

VIÊM GÂN GÓT

 Chụp MRI nếu cần

 Tìm nguyên nhân để có chương trình tập hay

chọn giày thích hợp

 Dùng miếng chêm gót

 Trường hợp nặng đặt nẹp 3-6 tuần

 Có thể phẫu thuật nếu 2-3 tháng chưa ổn định

 Đặc biệt không nên chích corticoid vào gân gót

Trang 37

VIÊM GÂN GÓT

Tập phục hồi

Trang 38

Ở trẻ em, gập gối lặp đi lặp lại có thể kích thích nơi bám gân bánh chè mặt trên trước xương chày Cơ thể sửa chữa bằng phản ứng tạo xương nơi bám gân, dần dần gồ lên tạo thành lồi củ chày

Định nghĩa

Trang 39

 Khởi phát từ từ, đau nhẹ khi

bước xuống giường buổi

sáng cho đến nặng hơn sau

2 tuần

 Đau ngay nơi bám gân

bánh chè mặt trước xương

chày

 Trẻ không thể chạy nhanh

tối đa hoặc đi khập khiễng

 Đau nhiều khi ngồi xổm

đứng dậy, lên cầu thang,

leo dốc

Dấu hiệu

Trang 40

 Chơi thể thao thường xuyên kết hợp căng cứng chỗ nối gân-cơ, cùng với xương còn mềm nơi bám gân dần dần tạo thành lồi củ xương chày

Nguyên nhân

 VĐV 9-14 tuổi trong các môn chạy nhiều

như bóng đá…

 Tỷ lệ nam nhiều hơn nữ

Trang 41

 RICE: nghỉ ngơi, chườm lạnh, băng ép, kê cao chi

 Đến khám BS

 Tập vật lý trị liệu tăng cường sức

mạnh và độ mềm dẻo

 Hạn chế chạy nhiều

 Có thể phẫu thuật lấy chồi xương

sụn

Trang 42

Trang 43

HỘI CHỨNG CO RÚT DẢI CHẬU CHÀY

Dải chậu chày là một dải gân

dày, từ mào xương chậu chạy

xuống ngoài đùi và gối đến mặt

trước ngoài của xương chày,

giúp tăng độ vững khớp gối

Nơi viêm thường ở mặt ngoài

khớp gối chà xát với dải gân, có

thể kèm viêm bao hoạt dịch bên

dưới

Định nghĩa

Trang 44

 Căng cứng mặt ngoài khớp

gối, đau chói khi chạy

 Đau tăng khi chạy xuống

dốc hay đi xuống cầu

thang

 Lúc đau nhiều phải bước

thẳng chân bên đau

Dấu hiệu

Trang 45

 Gập duỗi khớp gối liên tục,

ví dụ chạy…

 Khởi động không kỹ, tăng

khối lượng tập đột ngột,

thay giày chạy, chạy trên

dốc

 Khớp gối quẹo ngoài

Nguyên nhân

 VĐV chạy mới tập, múa

ballet, aerobic, đạp xe

Trang 46

 Ngưng hoặc giảm tập luyện

 Chườm lạnh 20 phút x3 lần/ngày

 Tiếp tục tập các động tác không phải gập duỗi gối

 Tập kéo dãn, tập mạnh 6 lần/ngày

 Tránh mặt phẳng nghiêng

 Khám BS nếu sau 2 tuần chưa ổn định

Trang 47

 Có thể nẹp gối, chống nạng 3-5 ngày

 Thuốc kháng viêm

 Chọn giày thích hợp

 Có thể chích corticoid

 Hiếm khi phải phẫu thuật

Trang 48

Trang 49

VIÊM GÂN BÁNH CHÈ

Gân bánh chè nối từ xương bánh

chè đến xương chày hay bi viêm

ở các VĐV phải nhảy lên xuống

nhiều (jumper’s knee)

Gđ 1: đau sau tập, không ảnh

hưởng thành tích

Gđ 2: đau trong và sau tập

Gđ 3: đau kéo dài, ảnh hưởng

mọi hoạt động

Định nghĩa

Trang 50

 Đau ngay dưới xương bánh

chè, đặc biệt khi ngồi duỗi

chân hay ấn vào

 Đau sau khi chạy, nhảy

 Có thể bị đơ gối ở tư thế

duỗi một khoảng thời gian

 Khó làm động tác nhảy

 Đau thường xuyên ở giai

đoạn nặng

Dấu hiệu

Trang 51

 Nhảy lên xuống liên tục, gân

chịu lực căng khi nhảy bật

lên và cả khi đáp xuống

 Cơ đùi yếu, kém mềm dẻo

Trang 52

 Nếu chỉ đau trong và sau tập: tự xử trí

 Ngưng hoạt động gây đau 2-4 tuần

 Chườm lạnh trong 48-72 giờ

 Sau 72 giờ chườm ấm

 Tập đạp xe (chân duỗi thẳng)

 Từng bước trở lại tập luyện

 Khám BS nếu đau suốt ngày

Trang 53

 Nghỉ ngơi, chườm lạnh 72 giờ rồi chườm ấm

 Vật lý tri liệu: sức mạnh và độ dẻo

 Phẫu thuật nếu cần

Trang 54

Trang 55

VIÊM GÂN CƠ TỨ ĐẦU

Gân cơ tứ đầu nối từ cơ tứ đầu

đùi đến xương bánh chè Viêm

gân này ảnh hưởng nhiều đến

cơ chế duỗi khớp gối

Định nghĩa

Trang 56

 Đau ngay trên xương bánh

chè, đặc biệt khi duỗi chân

chống lại lực đối kháng

Kéo dãn cơ tứ đầu đùi

cũng đau

 Cứng cơ sau khi gắng sức

Dấu hiệu

Trang 57

 Co cơ tứ đầu liên tục khi chạy, nhảy

 Cơ tứ đầu yếu, kém mềm dẻo

Nguyên nhân

 Các môn chạy nhảy nhiều

 Nhẹ, trung bình: 2-4 tuần

 Nặng: đến 12 tuần

Phục hồi

Trang 58

VIÊM GÂN CƠ KHÉP HÁNG

Là tình trạng viêm nơi bám gân

cơ khép dài ở vùng xương mu

Định nghĩa

Trang 59

 Đau từ nơi bám gân vào xương mu lan xuống mặt trong đùi Bắt đầu tập nhẹ bớt đau, tập nhiều đau trở lại

 Sờ được điểm đau vùng xương mu

 Đau tăng khi cố gắng khép chân chống lại lực cản

 Khó chạy hoặc làm động tác khép háng

Dấu hiệu

Trang 60

 Động tác khép háng lặp đi lặp lại

Nguyên nhân

 Đặc biệt môn bóng đá, cử

tạ, nhảy cao, bóng ném

Trang 61

 Ngưng hoạt động gây đau

 Tập vật lý trị liệu phục hồi

 Tiếp tục tập các động tác không đau như đạp

xe, …

 Trở lại thể thao từ từ

 Khám BS nếu sau 2 tuần không giảm

Trang 62

 Vật lý tri liệu

 Hiếm khi phẫu thuật

Trang 63

VIÊM GÂN CƠ GẬP HÁNG

Cơ thắt lưng chậu là cơ gập

háng chính Viêm gây cơ này

thường kèm viêm túi hoạt dịch

bên dưới

Định nghĩa

Trang 64

Trang 65

 Động tác gập háng lặp đi lặp lại

Nguyên nhân

 VĐV tập sức mạnh, đặc biệt

là nâng tạ

 Cầu thủ sút bóng, VĐV nhảy

cao, nhảy xa

Trang 66

 Ngưng hoạt động gây đau

 Tập vật lý trị liệu phục hồi

 Tiếp tục tập các động tác không đau như đạp

xe, …

 Trở lại thể thao từ từ

 Khám BS nếu sau 2 tuần không giảm

Trang 67

 Vật lý tri liệu

Trang 68

Chân thành cảm ơn!

Định dạng
Số trang	68
Dung lượng	1,28 MB