Đi tìm dòng họ Lý ở Hàn Quốc - Kỳ 1: Hoàng tử ra đi Khoảng 800 năm trước, sau một biến cố lịch sử, nhiều người trong dòng họ nhà Lý của đất Việt đã lên thuyền vượt biển đến xứ Cao Ly tức
Trang 1Giai Thoại Lịch Sử Việt Nam - Anecdotes of Vietnamese History
Let this thread be the thread where we discuss interesting anecdotes of Vietnamese history
I'll start with the Lee of Hwasan - Dòng họ Lý ở Hoa Sơn
Đi tìm dòng họ Lý ở Hàn Quốc - Kỳ 1: Hoàng tử ra đi
Khoảng 800 năm trước, sau một biến cố lịch sử, nhiều người trong dòng
họ nhà Lý của đất Việt đã lên thuyền vượt biển đến xứ Cao Ly (tức bán đảo Triều Tiên) Qua bao vật đổi sao dời, dòng họ Lý ly hương đã xây dựng cơ nghiệp trên đất khách đến tận ngày hôm nay với những hậu duệ thành đạt
Phóng viên Tuổi Trẻ lần giở lại sự kiện này, đồng thời tìm gặp trực tiếp hậu duệ dòng họ Lý sinh sống tại Hàn Quốc - những người luôn mang nỗi niềm hoài hương
Đền thờ tám vị vua triều Lý tại Bắc Ninh (đền Lý Bát Đế) - Ảnh tư liệu
TT - 800 năm đã qua, giờ đây có quá ít tư liệu về sự kiện lịch sử này Những tư liệu hiếm hoi tìm được lại ít nhiều khác nhau về dữ kiện
Hoàng tử là ai?
Ngày 17-10-2006, trong bài viết “Hàn Quốc và Việt Nam ngày càng xích lại gần nhau” đăng trên website của Đại sứ quán Hàn Quốc tại VN có viết
Trang 2về sự kiện này như sau: “Khoảng 800 năm trước, một vị hoàng tử của
VN đã phải chạy trốn sang vương quốc Goryeo, chính là Hàn Quốc ngày nay Vua Kojong của vương quốc Goryeo (1192-1259) nồng nhiệt tiếp đón vị hoàng tử của VN cùng những tùy tùng của ông và ban tặng cho họ tên gọi “dòng họ Lý ở Hwasan” vào năm 1226” Vị hoàng tử đó là ai? Trước khi lên đường sang Hàn Quốc tìm gặp hậu duệ dòng họ Lý ở xứ người, chúng tôi đã tìm lại nhiều tài liệu chính sử như Đại Việt sử ký toàn thư, Việt Sử tân biên, Khâm định Việt sử thông giám cương mục để biết thêm về sự kiện này Các tài liệu này đều viết rất rõ về các đời vua nhà Lý, song tuyệt nhiên không có một chi tiết nào nhắc đến “vị hoàng
tử chạy trốn” Riêng trong Đại cương lịch sử Việt Nam (tập I, NXB Giáo Dục 1997) có một chi tiết ngắn ngủi: “Mùa xuân năm Bính Tuất (1226), Trần Thủ Độ giữ chức thái sư thống quốc, truất bỏ ngôi thượng hoàng của Lý Huệ Tông Trần Thủ Độ thực hiện nhiều biện pháp kiên quyết, diệt trừ thế lực còn lại của nhà Lý Một số hoàng thân tìm cách di cư ra nước ngoài như Lý Long Tường chạy sang Cao Ly”
Triều đại nhà Lý trị vì trong 216 năm (1010 -1225) với chín đời nối tiếp nhau: Lý Thái Tổ - Thái Tông - Thánh Tông - Nhân Tông - Thần Tông - Anh Tông - Cao Tông - Huệ Tông - Chiêu Hoàng Vua Lý Thái Tổ có công dời kinh đô về Thăng Long (Hà Nội ngày nay)
Thời vua Lý Nhân Tông đạt đỉnh cao sự thịnh trị, có danh tướng Lý
Thường Kiệt phạt Tống bình Chiêm, mở rộng cương thổ Đến đời Cao Tông triều Lý bắt đầu suy yếu Lý Huệ Tông đã chấm dứt triều Lý bằng việc truyền ngôi cho con gái (Chiêu Hoàng) và tin dùng họ Trần nên mất ngôi vào năm 1225
(Nguồn: Việt sử tân biên)
Vậy hoàng thân Lý Long Tường sang Cao Ly chính là vị hoàng tử chạy trốn? Theo tài liệu lịch sử, vua Lý Anh Tông có bảy người con là Long Xưởng, Long Minh, Long Đức, Long Hòa, Long Ích, Long Trát và Long Tường Hoàng tử Long Trát được đưa lên ngôi lúc 26 tháng tuổi, hiệu là Cao Tông, sau truyền ngôi cho con là Long Sảm, hiệu là Huệ Tông Như vậy Lý Long Tường là con thứ của vua Lý Anh Tông, em của vua Lý Cao Tông và là chú của vua Lý Huệ Tông Một tài liệu khác còn xác định Lý Long Tường do hiền phi Lê Mỹ Nga hạ sinh vào năm Giáp Ngọ 1174 Trở lại bối cảnh lịch sử lúc giao thời nhà Lý - Trần, vào năm 1225 Trần Thủ Độ tổ chức một cuộc đảo chính khôn khéo đưa cháu là Trần Cảnh, tức Trần Thái Tông lên ngôi, lật đổ nhà Lý lập ra nhà Trần (chính thức vào ngày 12 tháng chạp năm Ất Dậu, tức ngày 11-1-1226)
Năm 1226, Trần Thủ Độ thanh trừng 300 người trong hoàng tộc họ Lý vào ngày giỗ tổ Lý Công Uẩn ở Đông Ngàn Chính sự kiện đẫm máu này
đã khiến nỗi lo sợ của Lý Long Tường (lúc bấy giờ là thân vương duy nhất nắm nhiều quyền hành, tước Kiến Bình vương) lên đến đỉnh điểm, sớm muộn gì ông cũng sẽ bị diệt trừ nên đã mang gia quyến và đội thủy quân thực hiện cuộc di cư bằng đường biển
Trang 3Hành trình sóng gió
Cuộc di cư vượt biển của Lý Long Tường và gia quyến có nhiều tình tiết lẫn nhiều dị bản Theo tài liệu của Bách khoa từ điển mở Wikipedia: “Lý Long Tường đã mang đồ thờ cúng, vương miện, long bào và thanh
thượng phương bảo kiếm truyền từ đời vua Lý Thái Tổ cùng sáu ngàn gia thuộc qua cửa Thần Phù, Thanh Hóa chạy ra biển Đông trên ba hạm đội Đoàn thuyền bị bão dạt vào Trấn Sơn, huyện Bồn Tân, tỉnh Hoàng Hải, trên bờ biển phía tây Cao Ly (gần Busan ngày nay)” Cuối tháng
10-2006, phóng viên Tuổi Trẻ đã đến cảng Busan (Hàn Quốc), có dịp xác minh qua gia phả và hậu duệ dòng họ Lý, nhưng chưa tìm được bất cứ manh mối nào cho thấy đoàn thuyền của Lý Long Tường dạt vào khu vực gần Busan
Bản đồ hành trình trên biển của Lý Long Tường đến Cao Ly năm 1226 - Ảnh tư liệu
Một dữ liệu khác ở diễn đàn lịch sử - văn hóa sinh viên Đông du tại Nhật viết: “Lý Long Tường cùng với Lý Quang Bật (là em của học sĩ Lý Quang Châm đã bị Trần Thủ Độ giết trong cuộc diệt trừ dòng họ Lý) mang đồ thờ cúng chạy ra biển Đông Một thuyền bị bão dạt vào Trung Hoa không
rõ sống chết ra sao”
Theo tiểu thuyết dã sử Hoàng thúc Lý Long Tường của nhà văn, nhà nghiên cứu Kang Moo Hak thì Lý Long Tường có ghé Nam Kinh, Trung Hoa, nhưng khi ấy nhà Tống đã chấp nhận sứ thần nhà Trần (đồng nghĩa với việc công nhận vương triều mới của nước Đại Việt) nên ông đành
Trang 4phải tiếp tục đi tìm nơi nương tựa khác.
Theo thu thập cứ liệu lịch sử của nhà văn Vũ Ngọc Tiến (Hà Nội), đoàn
thuyền vượt biển của Lý Long Tường “lênh đênh trên biển gần một tháng
thì gặp bão lớn, phải ghé vào Đài Loan lúc đó hoang vu, thưa vắng
người Ở đó ít lâu, người chết vì đói hoặc say sóng, bệnh tật mất già nửa
Long Tường quyết định đi tiếp, nhưng con trai là Lý Long Hiền (có tài liệu
viết tên là Lý Đăng Hiền) ốm nặng, cùng gia đình và 200 thuộc hạ ở lại
đảo Đài Loan”
Chính chi tiết này đã làm nảy sinh một dấu hỏi khác từ nhiều học giả
quốc tế thời gian qua: liệu cựu lãnh đạo Đài Loan Lý Đăng Huy có phải là
hậu duệ của Lý Đăng Hiền - con trai Lý Long Tường năm xưa không? Cho
đến nay vấn đề lịch sử này vẫn còn tồn nghi
Gia phả hậu duệ dòng họ Lý tại Hàn Quốc mà phóng viên Tuổi Trẻ có
được cho biết vào mùa thu năm 1226, hạm đội của Lý Long Tường đã
tấp vào cửa biển Ongjin-gun (Khang Linh), tỉnh Hwanghae (Hoàng Hải)
thuộc phía đông bắc bán đảo Triều Tiên Toàn bộ đoàn thuyền còn hơn
1.000 người sống sót đều lấy họ Lý để tỏ lòng trung thành và biết ơn Lý
Long Tường
TRUNG NGHĨA
_
Tích xưa kể rằng nhà vua Cao Ly Kojong nằm mộng thấy một con chim
cực lớn bay từ phương nam đậu lại bên bờ Tây Hải, như báo điềm gặp
được dũng tướng phương xa Nhưng tại sao từ một hoàng thân thất thế
chạy loạn từ nước Đại Việt xa xôi, Lý Long Tường được trọng dụng và oai
phong lẫm liệt nơi xứ người?
Kỳ tới: Tướng quân tha hương
"War is God's way of teaching Americans geography."
-Ambrose Bierce
VietnamCalling
View Public Profile
Find More Posts by VietnamCalling
VietnamCalling
Registered User
Join Date: Aug 2006
Posts: 130
Part 2
Đi tìm dòng họ Lý ở Hàn Quốc (Kỳ: 2)
800 năm hoài cố hương
Trang 5“Thụ hàng môn” - nơi có bia ghi ơn công trạng Lý Long Tường tại Hoa Sơn - Ảnh chụp lại từ “Hoa Sơn Lý thị tộc phổ”
TT - Tích xưa kể rằng nhà vua Cao Ly Kojong nằm mộng thấy một con chim lớn bay từ phương Nam đậu lại bên
bờ Tây Hải, như báo điềm gặp được dũng tướng phương
xa
Sau đêm mộng báo điềm, nhà vua Kojong sai người đến Tây Hải tìm kiếm và gặp được hạm đội của Kiến Bình vương Lý Long Tường vừa trôi dạt vào bờ Vị hoàng thân nước Nam được diện kiến nhà vua và các đại thần triều Goryeo
>> Kỳ 1: Hoàng tử ra đi
Tướng quân tha hương
Theo các tài liệu phóng viên Tuổi Trẻ thu thập được qua chuyến đi Hàn Quốc, nhà vua Kojong đối đãi rất tốt với hoàng thân Lý Long Tường, đồng ý cho trú ngụ tại một khu đất rộng ở Hae-ju, tỉnh Hwang-hae (Hoàng Hải) Từ
đó, hoàng thân Lý Long Tường cùng tướng sĩ, thân bằng quyến thuộc bắt tay xây dựng cuộc sống lưu vong trên đất khách bằng các nghề trồng trọt, chăn nuôi, đánh cá
và cả mở trường dạy thi phú, lễ nhạc, võ thuật
Những hậu duệ Lý Long Tường đang sinh sống tại Seoul khi kể lại dòng dõi của mình đã không giấu niềm hãnh diện về sự kiện vẫn còn lưu trong nhiều sách sử cổ hay truyện dã sử Hàn Quốc về “Hoa Sơn tướng quân”: “Năm Quí Sửu 1253, quân Mông Cổ cậy binh hùng tướng mạnh xâm lăng Cao Ly Lý Long Tường năm ấy đã vào tuổi thất thập cổ lai hi, nhưng vẫn cưỡi ngựa trắng đôn đốc binh sĩ, dân chúng trong vùng xây thành An Nam chống trả quân Mông Cổ suốt năm tháng ròng
Ông còn mang binh pháp Đại Việt ra để tham mưu cho các tướng lĩnh Cao Ly và kết quả cùng lập chiến công lớn khi đánh bại giặc Nguyên Mông” Vua Kojong đã phong Lý Long Tường làm tướng quân, cho lập bia ghi
ơn công trạng Lý Long Tường tại nơi quân Nguyên Mông đầu hàng (gọi là “Thụ hàng môn”), đổi tên nơi họ Lý trú ngụ là Hoa Sơn Nên từ đó dân chúng trong vùng suy tôn Lý Long Tường là Hoa Sơn tướng quân hay Bạch mã tướng quân (dũng tướng cưỡi ngựa trắng)
Một điều khiến hậu duệ họ Lý ngày nay không khỏi xúc
Trang 6động là chi tiết gia phả kể lại năm xưa, dù được vua sở tại trọng thị, lập chiến công hiển hách nhưng Hoa Sơn tướng quân vẫn không nguôi nỗi nhớ về quê cha đất tổ Ông cho xây dựng một ngôi đình kiểu Đại Việt để thờ các vị vua Lý và muốn mọi người có một nơi chốn cụ thể
để hoài niệm cố hương Vào cuối đời, ông hay lên đỉnh núi Quảng Đại, ngồi nhìn về phương Nam xa xăm mà lệ tuôn trào vì nỗi nhớ quê Vì thế ngày nay nơi này được gọi là Vọng quốc đàn
Theo văn bia nơi “Thụ hàng môn” ở Ongjin, con cháu Hoa Sơn tướng quân có rất nhiều người đỗ đạt làm quan, giữ học vị cao hoặc có chức tước trọng thị trong triều đình Cao Ly Một chi tiết phóng viên Tuổi Trẻ ghi nhận được tại Hàn Quốc là đến hậu duệ đời thứ 6 của Lý Long Tường, danh sĩ Lee Maeng Woo trung thành với triều đình Goryeo đến nỗi khi triều đại vua Chosun bắt đầu thì ông quyết từ quan trở về quê ở ẩn để thể hiện lòng trung nghĩa “một tôi trung không thể thờ hai vua” Các hậu duệ họ Lý cho rằng cha ông họ “đã thể hiện truyền thống về sự trung thành và chính trực rất đáng
tự hào trên đất khách!”
Gia phả Lý Hoa sơn cho biết trên đất Cao Ly, dòng dõi
họ Lý lại chia làm hai nhánh rẽ Một số hậu duệ của Lý Long Tường từ Hoa Sơn đã di cư xuống miền Nam (tức Hàn Quốc ngày nay), lập nghiệp tại vùng An-dong và Bong-hwa (gần thành phố lớn Daegu) Qua nhiều đời, đến khi xảy ra cuộc chiến Triều Tiên thập niên 1950, cũng như nhiều người Triều Tiên, con cháu dòng họ Lý lại thêm một lần chia ly sống ở hai miền Triều Tiên Hiện nay dòng họ Lý Long Tường ở Hoa Sơn ngày xưa còn khoảng 1.500 hộ ở CHDCND Triều Tiên, còn ở Hàn Quốc thì trên 600 người Hằng năm vào dịp Tết Nguyên đán, các hậu duệ họ Lý lại về Hoa Sơn dự lễ tế tổ, gióng lên chín tiếng trống tượng trưng cho chín đời vua triều Lý để mọi người tưởng nhớ quê hương
Trang 7Trung Hiếu đường do hậu duệ Lý Long Tường xây theo kiểu kiến trúc mái đình Đại Việt tại Bong-hwa (Hàn Quốc) - Ảnh chụp lại từ “Hoa Sơn Lý thị tộc phổ”
“Tuy sống xa vạn dặm…”
Trải qua mấy trăm năm, các hậu duệ họ Lý ly hương đã
có nhiều người tìm đường quay trở về cố hương Báo chí Sài Gòn trước năm 1975 đã đưa tin tổng thống Đại Hàn dân quốc lúc bấy giờ là Lý Thừa Vãn (Syngman Rhee) khi sang Nam VN (ngày 6-11-1958) đã tuyên bố rằng tổ tiên ông là người Việt
Dòng họ Lý gốc Việt tại Hàn Quốc thừa nhận cựu tổng thống Lý Thừa Vãn là hậu duệ đời thứ 25 của hoàng thân Lý Long Tường Nhiều người thuộc dòng họ Lý tại Hàn Quốc còn cho biết trước năm 1975, ông Lý Khánh Huân - hậu duệ đời thứ 30 của Lý Long Tường - đã cất công sang Sài Gòn tìm kiếm cội nguồn nhưng ông chưa thể toại nguyện trong lúc đất nước VN còn chiến tranh Tại Seoul, qua sự giúp đỡ của các đồng nghiệp Hàn Quốc, phóng viên Tuổi Trẻ đã có được một bộ phim tư liệu quí giá do Đài truyền hình quốc gia KBS thực hiện
về dòng họ Lý gốc Việt tại Hàn Quốc (phát sóng cuối năm 1995)
Bộ phim chứa thông tin về một cột mốc quan trọng: Ngày 18-5-1994, người con của ông Lý Khánh Huân là ông Lý Xương Căn - hậu duệ đời thứ 31 - đã sang VN, lần đầu tiên về đến tận từ đường họ Lý ở làng Đình Bảng, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh để làm lễ cúng bái tổ tiên ở đền Lý Bát Đế (thờ tám vị vua Lý)
Trang 8Ông Lý Xương Căn (từng làm chủ tịch ủy ban tổ chức những người họ Lý gốc Việt ở Hàn Quốc) đã ghi vào sổ lưu niệm tại đền Lý Bát Đế rằng: “Cháu chắt xin thề nguyện không làm điều gì tổn thương đến vong linh tổ tiên bằng cả tinh thần và sứ mệnh đặc biệt” Các hậu duệ họ Lý cho rằng có thể hiểu “sứ mệnh đặc biệt” ở đây chính là việc tìm lại được quê cha đất tổ như nỗi mong đợi hàng trăm năm qua của dòng dõi
Năm 1995, người con hậu duệ đời thứ 31 ấy lại trở về
VN nhiều lần Ông dự lễ kỷ niệm Quốc khánh 2-9 tại quảng trường Ba Đình, được gặp Tổng bí thư Đỗ Mười và
đã tặng nhà lãnh đạo VN tấm liễn có dòng chữ đầy ý nghĩa: “Tuy sống nơi xa vạn dặm Nhưng lòng vẫn luôn hướng về Việt Nam” Năm 2001, ông Lý Xương Căn thành lập Công ty cổ phần Việt Lý hoạt động trong ngành xử lý nhựa ở Hà Nội Năm 2005, ông bắt đầu xúc tiến việc xây nhà thờ tổ tại huyện Từ Sơn
Sau bộ phim tư liệu của Đài KBS, đến lượt Đài truyền hình tư nhân SBS cũng sang VN thực hiện phóng sự tài liệu về chuyến đi tìm về cội nguồn của những hậu duệ
Lý Long Tường mang tên “Trở về quê hương sau 800 năm” Phóng sự này phát sóng tại Hàn Quốc năm 2002 tiếp tục tạo nên sự xúc động đối với nhiều người mang dòng họ Lý sống trên đất khách
Có hai họ Lý!
Trước khi Lý Long Tường sang Cao Ly năm 1226, đã có một người thuộc vương triều Lý là Kiến Hải vương Lý Dương Côn, chức tước đô đốc thủy quân, cũng mang gia quyến lên thuyền lưu vong đến Cao Ly vào năm 1150 (tức trước Lý Long Tường 76 năm) Lý Dương Côn là hoàng tử con nuôi của vua Lý Nhân Tông, khi vua Lý Thần Tông băng hà, triều thần muốn đưa Lý Dương Côn lên làm vua nhưng không được, rốt cuộc ông phải ra đi
để tránh bị diệt trừ hậu họa trong cuộc tranh giành ngôi báu lúc bấy giờ
Tại Hàn Quốc, giáo sư sử học Pyun Hong Kee đã công bố công trình nghiên cứu của mình về dòng họ Lý gốc Việt thứ hai tại Hàn Quốc, được gọi là dòng họ Lý Tinh thiện
- hậu duệ của Lý Dương Côn Theo gia phả “Tinh thiện
Lý thị tộc phả” lưu tại Thư viện quốc gia Hàn Quốc, hậu duệ đời thứ 6 của Lý Dương Côn là một nhân vật kiệt xuất trong lịch sử Cao Ly: tướng quân Lý Nghĩa Mẫn nổi lên dưới triều vua Uijiong, kế đó theo phò tướng Jeong Jung-bu, sau này giữ chức tể tướng suốt 14 năm
Tiếc là một cuộc binh biến trong triều đã hạ sát Lý Nghĩa
Trang 9Mẫn cùng các con trai, chỉ còn một người anh bà con trốn thoát Từ đó dòng họ Lý Tinh thiện phát triển không mạnh mẽ dù hậu duệ vẫn còn đến hôm nay (như giáo
sư Lý Gia Trung ở Đại học Seoul) Công lao của tể tướng
Lý Nghĩa Mẫn từng được phản ánh trong một bộ phim truyền hình nhiều tập thể loại dã sử do Đài truyền hình KBS phát sóng cuối năm 2002, trong đó đề cập cụ thể
Lý Nghĩa Mẫn có dòng dõi từ vua nhà Lý ở An Nam
TRUNG NGHĨA
Có một chủ tịch tập đoàn tài chính ở Seoul tìm lại gốc gác qua gia phả, nhiều lần sang VN thắp hương cúng bái
tổ tiên và quyết định góp tay đầu tư phát triển kinh tế ở
VN Từ đó, dòng máu Việt trong ông không ngừng thôi thúc
Kỳ tới: Đừng gọi tôi là người nước ngoài
"War is God's way of teaching Americans geography."
-Ambrose Bierce
VietnamCalling
View Public Profile
Find More Posts by VietnamCalling
VietnamCalling
Registered User
Join Date: Aug 2006
Posts: 130
Last part
Đi tìm dòng họ Lý ở Hàn Quốc (kỳ cuối): Đừng gọi tôi là người nước ngoài
Trang 10Ông Lý Tường Tuấn (trái) được Thủ tướng Phan Văn Khải tiếp vào ngày 4-1-2006 khi sang Hà Nội xúc tiến đầu tư - Ảnh tư liệu
TT - “Hồi nhỏ, cha tôi vẫn luôn nói với tôi: “Tổ tiên của con là người VN” Lúc nhỏ tôi chưa tin điều này Nhưng giờ đây tôi có thể tự hào: Tôi là người VN!” - người con hậu duệ đời thứ 36 của dòng họ Lý Long Tường, ông Lý Tường Tuấn, nói với phóng viên Tuổi Trẻ như vậy vào một chiều thu ở Seoul (Hàn Quốc)
>> Từ cái gốc này
>> Kỳ 1: Hoàng tử ra đi
>> Kỳ 2: 800 năm hoài cố hương
Gia đình ông Tuấn ở trong một căn hộ chung cư đơn sơ, ông là chủ tịch Tập đoàn tài chính Golden Bridge có trụ
sở ở trung tâm Seoul
Ngày trở về
Tuy không sử dụng được tiếng Việt để nói chuyện nhưng ánh mắt Lý Tường Tuấn ngời niềm hạnh phúc khi kể về cội nguồn của mình: “Tôi sinh ra ở Myungdong (trung tâm Seoul) Tôi luôn nhớ ơn cha vì chính cha đã cho tôi biết nguồn gốc và tổ tiên của mình Sinh thời, ông là một người làm việc có đạo đức và luôn dạy chúng tôi tính siêng năng cũng như tính chịu đựng vượt qua thử thách, và điều quan trọng là phải biết yêu kính nguồn cội của mình”
“Khi xem tivi hoặc nghe những câu chuyện nói về VN,