Nguyễn Huệ - Quang Trung

Lúc ấy, ở ấp Tây Sơn có ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ và Nguyễn Huệ nổi lên chống lại chúa Nguyễn.. Thấy thế, Nguyễn Huệ xông vào đánh chết viên quan tàn ác kia, rồi hô hào dân chúng

BỘ SƯU TẬP HÌNH ẢNH NGUYỄN HUỆ - QUANG TRUNG

Giáo viên ĐINH VĂN LONG

Lời mở đầu:

Kính thưa Quý thầy cô và các bạn, đây là bài sưu tầm tổng hợp về thiên tài quân sự Nguyễn Huệ - Quang Trung Bài được trình bày theo lối kể chuyện và minh họa bằng tranh ảnh từ nhiều nguồn Xin cảm ơn Quý thầy cô và các bạn đã cung cấp thông tin để tôi hoàn tất bài tổng hợp này

Giáo viên ĐINH VĂN LONG

Nguyễn Huệ ( chữ Hán : 阮惠 ;

1753 – 1792 ), còn được biết đến là Quang Trung Hoàng đế ( 光中皇 ), vua Quang Trung

hay Bắc Bình Vương, là vị

Sơn (ở ngôi từ 1788 tới 1792) sau Thái Đức Hoàng đế

Nguyễn Nhạc

Nước Việt Nam bị chia đôi từ giữa Thế kỷ thứ 16 Chúa Trịnh với vua Lê ở đàng ngoài, chúa Nguyễn ở đàng trong Họ đánh nhau liên miên khiến dân chúng rất khổ sở Ở ngoài Bắc, Kiêu binh làm loạn, giết hại các quan trong triều Ở miền Nam, Trương Phúc Loan chuyên quyền, hà hiếp, bóc lột dân chúng

Lúc ấy, ở ấp Tây Sơn

có ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ và Nguyễn Huệ nổi lên

chống lại chúa Nguyễn Trong ba người này, Nguyễn Huệ là người khỏe mạnh và thông minh hơn cả Thuở

nhỏ, Nguyễn Huệ theo học thầy giáo Hiến

Nguyễn Huệ học rất chăm chỉ nên giỏi cả về văn lẫn về võ

Năm 1770, có viên quan tới thu thóc tại

ấp Tây Sơn Y cho lính đánh đập và cùm chân những người thiếu thóc ở ngoài trời nắng

Thấy thế, Nguyễn Huệ xông vào đánh chết viên quan tàn

ác kia, rồi hô hào dân chúng nổi lên, chống lại quyền

thần gian ác là

Trương Phúc Loan

Ngay chiều hôm đó, dân ở trong ấp đều một lòng xin theo Nguyễn Huệ Rồi người

Thượng, người Kinh ở quanh vùng đất Tây Sơn nghe tin, cũng kéo

về theo rất đông Đêm đêm, Nguyễn Nhạc cho đốt đuốc, lửa cháy

sáng rực trời để cùng mọi người luyện tập võ nghệ và rèn binh khí cần dùng

Mùa xuân năm 1771, đất Tây Sơn sôi động,

lá cờ nghĩa bằng lụa

đỏ dài 10 m được

dựng lên với khẩu hiệu lấy của nhà giàu chia cho dân nghèo và lời hịch kể tội Trương

Phúc Loan được

truyền đi khắp nơi Các tầng lớp nhân dân

người Kinh, người

Thượng đều hăng hái tham gia

Được tin này tuần phủ Nguyễn Khắc Tuyên ở thành Quy Nhơn liền treo giải thưởng thật lớn cho người nào bắt được anh em Tây Sơn Nhân dịp đó, Nguyễn Nhạc tự trói mình, rồi ngồi vào cũi, cho người thân tín khiêng đi nộp

để lấy thưởng Khắc Tuyên đứng ở trên

thành, nhìn xuống, thấy đúng là Nguyễn Nhạc, liền cho khiêng cũi vào thành, giam lại

Đến đêm, Nguyễn Nhạc phá cũi nhảy

ra, cùng người thân tín giết lính canh, mở toang cửa thành

Quân Tây Sơn ở

ngoài ùa vào Lửa cháy rực trời Tuần phủ Nguyễn Khắc Tuyên chạy trốn

Quân lính của Chúa Nguyễn đầu hàng Toàn bộ thành Quy Nhơn, Kiều Dương, Đạm Thủy đều thuộc nhà Tây Sơn

Cuối năm 1773, quân chúa Nguyễn lại bị thua to Thế lực nhà Tây Sơn được mở rộng từ Quảng Ngãi đến Bình thuận Thừa dịp này, quân chúa Trịnh

ở ngoài Bắc liền vào đánh

chiếm Thuận Hóa Để rảnh tay tiêu diệt chúa Nguyễn ở phía Nam, Nguyễn Huệ bàn với anh

là hãy xin hòa với chúa Trịnh Chúa Trịnh liền sai Nguyễn

Hữu Chỉnh đem ấn kiếm vào phong cho Nguyễn Nhạc làm trấn thủ Quảng Nam

Năm 1777, Nguyễn Huệ

và Nguyễn Lữ tiến đánh Gia Định, giết được chú cháu chúa Nguyễn là

Nguyễn Phúc Thuần và Nguyễn Phúc Dương Riêng Nguyễn Phúc Ánh chạy thoát

Năm 1778, Nguyễn Nhạc lên ngôi vua, hiệu là Thái Đức, đóng đô ở Đồ Bàn Vua Thái Đức phong cho Nguyễn Lữ làm Tiết chế, Nguyễn Huệ làm Long nhương tướng quân

Nhờ giám mục Bá Đa Lộc (Évêque D''adran) cứu giúp, Nguyễn Phúc Ánh thoát chết Năm

1780 Nguyễn Phúc Ánh xưng vương ở Gia Định Nguyễn Huệ lại đem

thủy quân vào cửa Cần Giờ đánh tanh quân

Nguyễn Phúc Ánh vào năm 1782 Trong trận này, có người Pháp là Manuel bị chết cháy trên chiếc tàu bọc sắt

Nguyễn Phúc Ánh cho Châu Văn Tiếp sang Xiêm La (tức Thái Lan ngày nay) cầu cứu Vua Xiêm cho hai tướng là Chiêu Tăng và Chiêu Sương đem hai vạn

quân cùng 300 chiến thuyền sang chiếm

Rạch giá, Trà Ôn, Sa Đéc Đi đến đâu, quân Xiêm cũng giết người, cướp của đến đó, và làm nhiều điều rất tàn ác

Nguyễn Huệ lại vào Gia Định, nhử cho quân Xiêm đến gần vùng Rạch Gầm và Soài Mút (Mỹ Tho) rồi mới quay lại đánh thật mạnh Ba trăm chiến thuyền của quân Xiêm bốc cháy, tan vỡ, chìm đắm ngổn ngang Hai vạn lính Xiêm chỉ còn hơn một ngàn người, cùng chủ tướng cắm đầu chạy trốn, không dám quay lại nữa.

Việc Gia Định tạm yên, Nguyễn Huệ được lính

dò thám về báo cho biết tình hình miền Bắc rất là rối loạn

Ở Thăng Long vua Lê chỉ là bù nhìn, còn

chúa Trịnh và các

quyền thần luôn làm nhiều điều tàn ác, mất lòng dân Bọn kiêu

binh thì chia nhau đi phá nhà giết người, hết phế Trịnh Cán lại lập Trịnh Tông lên ngôi chúa

Nguyễn Hữu Chỉnh liền trốn vào Nam xin theo Nguyễn Nhạc Chỉnh

dâng kế là nhân lúc

miền Bắc đang rối loạn, nên đánh lấy thành Phú Xuân và cùng Thuận

Hóa Năm 1786, Long Nhương tướng quân

Nguyễn Huệ cùng Võ Văn Nhậm, Nguyễn Hữu Chỉnh đem quân đánh chiếm Thuận Hóa một cách dễ dàng

Nhân lúc gió nồm thổi mạnh, Nguyễn Huệ vượt sông Gianh ra Bắc Dân chúng ở các nơi thường

bị quân chúa Trịnh áp bức bóc lột từ lâu, nay cùng nổi dậy, theo đoàn quân của Nguyễn Huệ

Họ xin gia nhập làm lính hoặc cung cấp lương

thực và thông báo tin tức

ở ngoài Bắc cho Long Nhương tướng quân

được biết

Dẹp tan quân Trịnh Khải ở ngoài Bắc rồi, Nguyễn Huệ kéo đại quân vào thành

Thăng Long Ông ra lệnh cho binh lính phải rất

nghiêm chỉnh và giúp đỡ dân chúng rồi định ngày xin vào yết kiến vua Lê

Nguyễn Huệ tâu với vua Lê rằng lần này ra Bắc Hà là cốt để phù Lê, và diệt Trịnh chứ không có ý gì khác Vua Lê nghe nói, tỏ vẻ

mừng rỡ và cám ơn

Nguyễn Huệ

Vua Lê Hiển Tông cho gọi các hoàng tôn và công chúa

ra chào khách quý Rồi xuống chiếu,

gả công chúa Ngọc Hân cho anh hùng Nguyễn Huệ Lễ cưới được tổ chức rất trọng thể

Lý Hùng vào vai Nguyễn Huệ trong phim “Tây Sơn hào kiệt”

Sau khi vua Hiển Tông mất, hoàng tôn Lê Duy

Kỳ lên nối ngôi, hiệu là

Lê Chiêu Thống Tình hình miền Bắc tạm yên, khi Nguyễn Huệ kéo quân trở về thì được Trung ương hoàng đế Nguyễn Nhạc phong cho làm Bắc bình

vương trấn giữ đất

Thuận Hóa

Quân Tây Sơn rút về, Bắc Hà rối

loạn Lê Chiêu Thống kế vị Lê Hiển Tông bất lực, bị thế lực họ Trịnh do Trịnh Bồng đứng đầu lấn áp, phải dựa vào Nguyễn Hữu Chỉnh để

đánh bại quân Trịnh Nguyễn Hữu Chỉnh nhân đó lộng quyền, trước theo Tây Sơn, nay chống lại Tây

Sơn Nguyễn Huệ phái Ngô Văn Sở,

Vũ Văn Nhậm đem quân ra diệt

Chỉnh Nguyễn Hữu Chỉnh và Lê

Chiêu Thống chạy lên phía Bắc,

quân sĩ bỏ trốn hết không ai theo Chỉnh đến Yên Thế thì bị giết Lê Chiêu Thống trốn thoát, chạy qua Quảng Tây (Trung Quốc) cầu cứu

Vua Càn Long

Tôn Sĩ Nghị tâu với vua Càn Long nên đem binh

sang nói là để giúp Lê Chiêu Thống, nhưng thực ra

là để chiếm lấy đất An Nam

NSND Đoàn Dũng vào vai Tôn Sĩ Nghị trong phim Tây Sơn hào kiệt

Được vua Càn Long nhà Thanh chấp thuận, Tôn Sĩ Nghị điều động

29 vạn binh, chia làm

ba đạo tiến vào nước Nam Lúc đó trấn giữ ở Bắc hà chỉ có 5 vạn

quân Tây Sơn Ngô

Văn Sở và Ngô Thời Nhậm bàn nhau tạm rút quân về dãy núi

Tam Điệp để bảo vệ toàn lực lượng rồi sẽ báo tin về Phú Xuân

Đây là nơi Ngô

Thời Nhậm lập

cụm phòng tuyến Tam Điệp nổi

tiềng và luyện tập trước khi hợp nhất với đại quân của Quang Trung

Nguyễn Huệ tiến

ra Bắc đại phá

quân Thanh

Tôn Sĩ Nghị tiến quân, không thấy ai chống cự nên càng tỏ vẻ kiêu căng Khi đến Kinh Bắc (Bắc Ninh) vua Chiêu Thống

ra chào mừng rồi theo quân Tàu về Thăng

Long Lúc này, Chiêu

Thống ngày ngày thường phải ra chầu chực đợi

lệnh ở trước dinh của

Tôn Sĩ Nghị Sau đó trở

về nhà, Lê Chiêu Thống lại tìm cách trả thù những người trước đây đã ra làm việc với nhà Tây

Sơn

Lúc này ở Phú Xuân, Bắc Bình Vương đã

nhận được tin quân

Thanh tiến vào thành Thăng Long Vương hội họp các tướng sĩ lại

để bàn cách đánh giặc Mọi người đều xin

vương, trước hãy lên ngôi Hoàng đế, cho

yên lòng toàn dân, rồi sau mới cất quân ra Bắc Vương y theo ý kiến này

Ngày 25 tháng 11

năm Mậu Thân

(1788) vương làm lễ, lên ngôi Hoàng đế lấy niên hiệu là Quang Trung Dàn trống võ Tây Sơn gồm 12 cái lớn, nhỏ nổi lên vang rền, trong khi vua

Quang Trung làm lễ

tế cáo Trời Đất Sau

đó, ngài leo thẳng lên mình voi, thống lĩnh đại binh tiến ra Bắc

Trong khi hành quân,

đã có sẵn lương khô là những sọt bánh tráng (bánh đa) Bình Định đem theo Lúc đói, binh lính cứ việc lấy bánh tráng nhún vào nước cho mềm ra là ăn ngay được Nhờ vậy mà họ

có thể đi luôn, không phải ngừng lại để nấu cơm ăn, làm mất nhiều thì giờ vô ích

(lương khô = bánh

tráng, niềm tự hào của Tây Sơn )

Muốn cho binh lính đỡ mệt, vua Quang Trung

ra lệnh cho lấy những chiếc thuyền nan nhỏ, dùng thay cho võng để khiêng Rồi cứ thế luân phiên nhau, lần lượt

người nào cũng phải khiêng và người nào cũng được nghỉ gặp sông thì sẵn thuyền nan

đó, bỏ ngay xuống,

dùng để bơi qua sông

Tới đất Nghệ An, vua Quang Trung thân tới thăm cụ Nguyễn Thiếp tức La Sơn phu tử, một

cụ già học nhiều, hiểu rộng, đã sống ẩn dật từ lâu trên núi Thiên

thư của Nguyễn Huệ gửi La Sơn Phu Tử

Nguyễn Thiếp sinh năm Quý Mão (1723), quê ở làng Nguyệt

Ao, huyện La Sơn (nay là huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) Ông là một học giả, văn sĩ nổi tiếng cuối đời Lê Trung Hưng

và Tây Sơn Tên hiệu La Sơn Phu tử, vốn tên Minh, tự

Quang Thiếp, sau đổi thành Nguyễn Thiếp.

Ngày 20 tháng chạp, vua Quang Trung đã tới dãy núi Tam

Điệp Ngài cho quân

sĩ tạm nghỉ để ăn

bánh chưng Ngài nói: "Nay hãy làm lễ

ăn Tết Nguyên Đán trước, đợi đến sang xuân, ngày ta vào Thăng Long sẽ mở tiệc lớn Các ngươi hãy ghi nhớ lấy lời ta xem có đúng thế

không?"

Đêm trừ tịch (30 tháng Chạp) nhà vua chia quân làm năm đạo, tiến theo năm hướng khác nhau Trong mưa phùn và gió bấc rét buốt, mọi người hăng hái lên đường

Trong khi ấy thì ở Thăng Long, bọn

Tôn Sĩ Nghị và các tướng vẫn uống

rượu, ca hát say

sưa Chúng cho

rằng quân Tây Sơn vốn khiếp nhược, chưa đánh đã vội rút quân về Nam, thì không còn gì đáng

lo ngại nữa Đợi

ngoài Tết, chúng sẽ xua đại quân đuổi theo là tiêu diệt hết

Đêm mùng ba Tết,

quân ta vây chặt đồn

Hà Hồi Giặc phải xin hàng, không một tên nào chạy thoát Đêm mùng bốn, nhà vua ngồi trên mình voi, tiến sát đồn Ngọc Hồi

Giặc bắn tên đạn ra như mưa Quân lính khiêng những tấm ván

gỗ có lót rơm ướt để làm mộc che Rồi các dũng sĩ nấp ở phía

sau mà tiến tới phá đồn

Sầm Nghi Đống sợ quá liền treo cổ tự tử ở

gò Đống Đa Các tướng tài giỏi của nhà

Thanh như Hứa Thế Thanh, Trương Triều Long, Thượng Duy Thăng đều tử trận

Bị đánh bất ngờ, tới tấp, hơn hai chục vạn quân

Thanh bị tan rã trong cảnh hỗn loạn Chúng tranh

nhau bỏ chạy, leo lên cầu phao, cầu đổ ngã lăn

xuống sông, chết đuối như

rạ Dòng sông Nhị Hà đầy

ứ xác giặc Tổng đốc

Lưỡng Quảng Tôn Sĩ Nghị hoảng hốt bỏ chạy thoát thân, vất cả giấy tờ, ấn tín lại

Trưa mồng năm Tết năm Kỷ Dậu

(30.01.1789) đoàn

quân chiến thắng của vua Quang Trung tiến vào thành Thăng

Long, giữa tiếng hô vang dậy của mọi

người Nhà vua oai dũng, uy nghi trên

lưng voi trận, giơ tay chào dân chúng Áo bào đỏ chói của ngài

đã bị đen xẫm vì thuốc súng giặc

Đại thắng quân thanh rồi, vua Quang Trung muốn dốc toàn lực vào việc kiến thiết quốc gia Ngài không muốn kéo dài cuộc binh đao chỉ làm khổ dân, nên giao cho Ngô Thời Nhậm viết thư cầu hòa với nhà Mãn Thanh Vua Càn Long đành nuốt hận, phong cho vua

Quang Trung làm An Nam quốc vương

Sau đó, vua Quang Trung lo chỉnh đốn lại mọi việc ở trong nước Về việc học, ngài trọng dụng

nhân tài, cho sửa sang lại Văn miếu, lập ra Sùng chính viện để dịch sách chữ Hán ra chữ

Nôm Trong các kỳ thi, cũng như trong các văn thư, biểu

sớ, ngài bắt dùng toàn chữ Nôm

Khi vua Càn Long vời vua Quang Trung

sang chầu, ngài chọn Phạm Công Trị, cho

ăn mặc giả làm vua

để sang Tàu

Vua Càn Long tưởng thật, tiếp đãi rất hậu Nhân dịp này, vua Quang Trung còn xin

bỏ lệ cống người

vàng đã có từ đời Lê,

và cũng được vua Càn Long chấp

thuận

Để chuẩn bị cho việc đánh Tàu, năm Nhâm Tí (1792) vua Quang Trung lại thử ý vua Càn Long bằng cách sai xứ sang xin cầu hôn và đòi lại đất Lưỡng Quảng (Quảng Đông và Quảng Tây) Tiếc thay việc này đang tiến

hành thì vua Quang Trung mất, thọ 40 tuổi, Vua Quang Trung thật là một vị đại anh hùng của dân tộc Việt Nam

Hết

Phụ lục

Ấn tín và tiền thời Quang Trung

Quang Trung – Nguyễn Huệ người anh hùng của dân tộc Việt Nam

ở Tiền Giang… ở Hà Nội…

Tượng đài vua Quang Trung (chiều cao 21m, thân tượng cao 12m, từ tám khối đá với 18 mảng, mỗi mảng trọng lượng 10 - 60 tấn), tỉnh Thừa Thiên - Huế tiếp tục đầu tư 2,9 tỷ đồng để

trồng cây xanh, tôn tạo cảnh quan tại Khu tưởng niệm Trung tâm Công viên

cây xanh Huế

Tượng đài Quang Trung nằm ở gần chợ Nguyễn Tri Phương Đây là một vị trí quan trọng của phường 6 quận 10 Tp HCM,

Tranh Đông Hồ

Tượng Vua Quang Trung

bằng đồng tại Bình Định (tượng cao 5m khi đặt trên trên bệ đá thì cao khỏang 12m)

Biểu tượng và niềm tự

hào của đất võ Bình Định

Điện thờ vua Quang Trung – Nguyễn Huệ

Tượng thờ vua Quang Trung – Nguyễn Huệ Tại chùa Bộc – Hà Nội

Cây me cổ thụ

Hơn 200 tuổi, tương truyền

do thân sinh ba anh em Tây Sơn trồng, nằm ở bên cạnh điện Tây Sơn cành lá xum xuê che rợp cả một góc

vườn, gốc cây có chu vi tới 3,5m, cây me đã đi vào ký

ức dân gian trong một câu

ca quen thuộc, trữ tình,

đượm màu lịch sử:

“ Cây Me cũ, bến Trầu xưaKhông nên tình nghĩa thì cũng đón đưa cho trọn

niềm”

Giếng nước

Ở bên phải điện Tây Sơn,

tương truyền có từ thời thân sinh ba anh em Tây Sơn, được xây bằng đá ong, đường kính 0,9m, thành giếng cao 0,8m Đến nay giếng nước xưa vẫn mát trong như ngày nào chắt chiu từng giọt nước ngọt lành nuôi lớn tâm hồn và ý chí anh

em Tây Sơn

Từ TP Quy Nhơn (Bình

Định), theo Quốc lộ 19

khoảng 40 km, du khách sẽ đến Bảo tàng Quang Trung (ở làng văn hóa Kiên Mỹ,

khối 1, thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn) Bảo tàng tọa lạc trên một khoảnh đất rộng 6 ha, xưa kia là vườn nhà của gia đình anh em nhà Tây Sơn.

Còn đây là trường tôi…

• Địa chỉ: Ấp Châu Phúc Cẩm, P Long Thạnh Mỹ, Q 9, TP HCM

• ĐT: 08 37330255