A N TOÀN SỬ DỤNG , BẢO QUẢN VÀ VẬN CHUYỂN CÁCCHAI CHỨA MÔI CHẤT , ÁP LỰC I.KHÁI NIỆM BÌNH CHỊU ÁP LỰC BÌNH CHỊU ÁP LỰC: là một thiết bị dùng để chứa và chuyên chở môi chất có áp suất lớ
Trang 1An Toàn Sử Dụng, Bảo quản
và Vận chuyển chai chứa môi chất, áp lực
MÔN: AN TOÀN KĨ THUẬT
SINH VIÊN:
LỚP:
MSSV:
Trang 2A N TOÀN SỬ DỤNG , BẢO QUẢN VÀ VẬN CHUYỂN CÁC
CHAI CHỨA MÔI CHẤT , ÁP LỰC
I.KHÁI NIỆM BÌNH CHỊU ÁP LỰC
BÌNH CHỊU ÁP LỰC: là một thiết bị dùng để chứa và chuyên chở môi chất có áp suất lớn hơn áp suất khí quyển
1) PHÂN LOẠI BÌNH CHỊU ÁP LỰC
BÌNH CHỊU ÁP LỰC: được phân loại thành hai loại như sau:
- Các thiết bị bị đốt nóng
- Các thiết bị không bị đốt nóng
Các thiết bị không bị đốt nóng
- Gồm các loại bình như bể, xitec, thùng chứa, bình chứa không khí nén, các chai chứa khí như: Oxy, axetylen, CO2 các chai chứa khí hóa lỏng như: chai gas, LPG, chai gas NH3,
Các thiết bị bị đốt nóng
- Bao gồm các nồi hơi, nồi hấp, nồi sấy Nguồn nhiêt để đốt nóng các thiết bị này là ngọn lửa trực tiếp hay khói có nhiệt độ cao như ở các nồi hơi hoặc do bản thân môi chất trông nó như ở các nồi hấp sấy Hoặc dùng điện như các nồi hơi đun điện, nồi hấp y tê kiểm định bình chịu áp lực
2)NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG BÌNH CHỊU ÁP LỰC
BÌNH CHỊU ÁP LỰC: hoạt động dựa theo 2 quá trình cơ bản đó là nạp và xả
- Chu kỳ đầu tiên, khi đường ống giảm áp lực trên đường ống tác động thì điểm tiếp máy bơm sẽ hoạt động từ đầu họng đẩy của máy bơm chạy theo đường ống van một chiều mở Nguồn nước sẽ được đẩy ra ngoài đường ống
- Chu kỳ thứ hai, sau khi bơm áp lực vào trong đường ống tăng lên và tiếp điểm
Trang 3máy bơm sẽ dừng lại không cung cấp nước do tác động của rơ le vì vậy van một chiều ở đầu đẩy máy bơm sẽ đóng lại
- Khi mức độ và áp lực nước giảm đến mức độ nhất định thì nước trong bình sẽ được đẩy ra ngoài Chu kỳ hoạt động của bình tích áp sẽ hoạt động một chu kỳ mới
II.AN TOÀN VẬN HÀNH BÌNH ÁP LỰC
- Tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về thiết kế, chế tạo mà tiêu chuẩn đã quy định Loại bỏ các thiết bị không được chế tạo theo tiêu chuẩn Thiết kế, chế tạo theo các tiêu chuẩn quốc tế có uy tín
- Vận hành thiết bị ở áp suất dưới áp suất cho phép cũng như cài đặt các thiết bị bảo vệ (van an toàn, điều áp, rơ le,…) phù hợp
- Định kỳ kiểm tra, kiểm định nồi hơi, bình chịu áp lực cũng như các thiết bị an toàn, phụ kiện nhằm phát hiện các yếu tố ăn mòn, rò rỉ, nứt, vỡ… hay các khuyết tật khác Van an toàn phải được tháo ra trong quá trình kiểm định cũng như phải định kỳ kiểm tra tác động của chúng
- Lưu giữ hồ sơ cũng như các báo cáo kiểm tra để theo dõi các nguy cơ nhằm ngưng sử dụng thiết bị trước thời hạn có nguy cơ xảy ra sự cố
- Khi cải tạo, sửa chữa phải được thực hiện bởi những đơn vị có uy tín và có giấy phép về việc đó Cũng như phải tuân thủ các quy định về sửa chữa mà tiêu chuẩn quy định
- Cung cấp kiến thức về an toàn khi làm việc, vận hành các thiết bị này cũng như cách nhận biết các yếu tố không an toàn trong quá trình vận hành thiết bị
- Định kỳ cung cấp đào tạo cho doanh nghiệp về các quy trình vận hành bình chịu
Trang 4áp lực để tránh vận hành quá mức, cũng như cung cấp cho họ hướng dẫn đầy đủ
và phù hợp các hoạt động an toàn bình chịu áp lực
III.TIÊU CHUẨN AN TOÀN VỀ BÌNH CHỊU ÁP LỰC
Bình chịu áp lực là thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, mọi yếu tố đều phải tuân theo các tiêu chuẩn an toàn tối thiểu như sau:
– QCVN 01:2008 – BLĐTBXH – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn lao động nồi hơi và bình chịu áp lực;
– TCVN 8366:2010 – Bình chịu áp lực – Yêu cầu kỹ thuật an toàn về thiết kế, kết cấu, chế tạo;
– TCVN 6155:1996 – Bình chịu áp lực – Yêu cầu kỹ thuật an toàn về lắp đặt, sử dụng, sửa chữa;
– TCVN 6156:1996 – Bình chịu áp lực – Yêu cầu kỹ thuật an toàn về lắp đặt, sử dụng, sửa chữa, phương pháp thử;
– TCVN 6008:2010 – Thiết bị áp lực – Mối hàn yêu cầu kỹ thuật và phương pháp kiểm tra
Việc kiểm định kỹ thuật an toàn bình chịu áp lực có thể áp dụng theo tiêu chuẩn khác khi có đề nghị của cơ sở sử dụng, cơ sở chế tạo với điều kiện tiêu chuẩn đó phải có các chỉ tiêu kỹ thuật về an toàn bằng hoặc cao hơn so với các tiêu chuẩn quốc gia
IV NỘI DUNG AN TOÀN SỬ DỤNG
Trang 51) YẾU TỐ NGUY HIỂM KHI LÀM VIỆC VỚI BÌNH KHÍ NÉN
- Nổ áp lực: Có nguy cơ nổ khi bị nung nóng, đổ ngã , va đập hoặc khi bình bị
ăn mòn, rỗ quá mức qui định
- Nguy cơ nổ cháy môi chất, rò rỉ môi chất độc chứa trong bình
- Điện giật: Nguy cơ điện rò ra vỏ mô tơ, hỏng cách điện dây dẫn, …
2) QUY TẮC AN TOÀN LÀM VIỆC VỚI BÌNH KHÍ NÉN
Các bình trước khi đưa vào sử dụng phải được kiểm định KTAT, đăng ký sử dụng theo quy định Người sử dụng thiết bị phải giao trách nhiệm quản lý bình khí nén cho cán bộ quản lý thiết bị bằng văn bản
Việc vận hành các bình chỉ được giao cho những người từ 18 tuổi trở lên, có đủ sức khỏe, đã được huấn luyện và sát hạch đạt yêu cầu về kiến thức chuyên môn, quy trình KTAT vận hành thiết bị chịu áp lực và phải được người sử dụng lao động giao trách nhiệm bằng văn bản
Trên bình khí nén phải có đủ các thiết bị an toàn sau:
– Van an toàn : lắp đúng theo thiết kế Không cho phép làm giảm diện tích lỗ thoát hơi của van an toàn
– Áp kế: mỗi bình phải trang bị một áp kế có thang đo phù hợp, áp kế phải được kiểm định và niêm chì hàng năm
– Bình khí nén phải đặt xa nguồn nhiệt ít nhất 5 mét, không đặt ở những nơi dễ cháy, nổ
Trang 6– Không cho phép đặt trong hoặc gần kề những nhà có người ở, những công trình công cộng hoặc công trình sinh hoạt:
– Các bình có chứa các môi chất không ăn mòn, độc hoặc cháy nổ có tích số PV >
10000 (P tính bằng Kg/cm2, V tính bằng lít)
– Các bình có chứa môi chất ăn mòn, độc hoặc cháy nổ có PV > 500
– Đối với bình chứa không khí nén di động: Không được tự ý dời chỗ đặt máy và
sử dụng máy vào mục đích khác mà không được sự đồng ý của người quản lý thiết
bị Trước khi di chuyển bình phải cắt nguồn điện
3) Kiểm tra bình khí nén khi đang hoạt động
– Người trực tiếp vận hành bình phải thường xuyên kiểm tra tình trạng hoạt động của bình, sự hoạt động của các dụng cụ kiểm tra đo lường: áp kế, van an toàn, rơ
le khống chế áp suất Vận hành bình một các an toàn theo đúng quy trình của đơn vị
– Vào đầu ca vận hành, khi áp suất trong bình đạt 0,5 (1kg/cm2, công nhân vận hành cần kéo nhẹ van an toàn để thông van an toàn và mở van xả đáy để xả nước ngưng hoặc dầu đọng lại dưới đáy bình Sau mỗi ca làm việc phải xả các chất cáu cặn và nước đọng ở trong bình
– Định kỳ rửa sạch lưới lọc gió của máy nén ít nhất hai tháng một lần để đề phòng bụi và tạp chất lọt vào theo đường hút vô máy
4) Cấm
-Hàn, sửa chữa bình và các bộ phận chịu áp lực của bình trong khi bình đang còn
áp suất
Trang 7-Chèn hãm, thêm vật nặng hoặc dùng bất cứ biện pháp gì thêm tải trọng của van
an toàn khi bình đang hoạt động
-Sử dụng bình vượt quá thông số kỹ thuật do cơ quan kiểm định kỹ thuật an toàn cho phép đối với thiết bị
5) PHẢI LẬP TỨC ĐÌNH CHỈ SỬ DỤNG BÌNH KHÍ NÉN TRONG CÁC TRƯỜNG HỢP SAU
- Khi áp suất trong bình tăng quá mức cho phép mặc dù các yêu cầu khác quy định trong quy trình vận hành bình đều bảo đảm
- Khi các cơ cấu an toàn không hoàn hảo
- Khi phát hiện thấy các bộ phận chịu áp lực chính của bình có vết nứt, phồng, gỉ mòn đáng kể, xã hơi, nước ở các mối nối, mối hàn, các miếng đệm bị xé,…
- Khi xảy ra sự cháy đe dọa đến bình đang có áp suất
- Khi áp kế hư hỏng và không có khả năng xác định áp suất trong bình bằng một dụng cụ nào khác Những trường hợp khác theo quy định trong quy trình vận hành của đơn vị
6) NGUYÊN NHÂN CÁC VỤ TAI NẠN LAO ĐỘNG TRÊN
- Thiết bị bình chứa khí nén không an toàn:
- Các bình chứa khí nén không được kiểm định kỹ thuật an toàn, không đăng ký sử dụng
- Các bình đã được sửa chữa lại không đúng tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn bình chịu áp lực, trên bình không có áp kế, van an toàn Bình chứa CO2 bị
nổ toàn bộ đường hàn đáy bình Thành bình chứa không khí nén bị ăn
Trang 8mòn, chỗ mỏng nhất chỉ còn dày khoảng 1mm (bình khí nén được thiết kế
có bề dày thân bình 3,5cm) Các bình chứa khí nén bị nổ do không chịu được áp suất làm việc của bình
- Bình chứa khí nén: Chức năng chính của Bình chứa khí nén là tích trữ lượng khí nén mà máy nén khí sẽ nén lên với áp suất đặt sẵn, sau đó cung cấp lại cho hệ thống khi có nhu cầu sử dụng, nhằm duy trì áp suất làm việc trong hệ thống không giảm xuống một cách đột ngột gây ảnh hưởng đến quá trình làm việc của thiết bị và máy móc sử dụng khí nén
V HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG - BẢO QUẢN - VẬN CHUYỂN CHAI CHỨA KHÍ
1) SỬ DỤNG CHAI OXY – NITƠ – ARGON – KHÔNG KHÍ NÉN – CO 2
_Coi chừng va chạm mạnh và ngã đổ chai
Biện pháp an toàn: Xích chai lại
_Đừng bao giờ dùng chai làm đe
Người sử dụng đừng quên rằng chai chứa khí áp lực cao 150 kg/cm2,
do đó đừng làm hư hại chai tránh va chạm mạnh, ngã đổ có thể xé rách hoặc gây nổ chai:
● Đừng bao giờ dùng chai làm đe, con lăn, vật kê kích;
● Không sử dụng chai đã quá hoặc không có dấu kiểm tra niên hạn sử dụng;
● Chai đầy hơi đặt thẳng đứng hoặc xếp trong khung hoặc móc xích chắc chắn tránh đổ trượt phá hư đường ống, van;
Trang 9● Kho chai Oxy để riêng biệt với chai Acetylene, nơi khô ráo, thoáng mát không có hóa chất ăn mòn, vật liệu dễ cháy Trường hợp số lượng chai ít
có thể để chung nhưng phải có vách ngăn che chắn
_Không đứng đối diện miệng van khi mở hơi
VAN CHAI:
● Phải thao tác nhẹ nhàng, thận trọng tránh cọ xát mạnh
● Trước khi mở van, kiểm tra ren van, làm sạch bụi, các vết dầu mỡ;
● Mở van từ từ, không đứng đối diện miệng van và ngừng sử dụng khi áp lực hơi còn 0,5 kg/cm2;
● Không được tháo van sửa chữa bất kỳ lý do gì, đề nghị mang trả về Nhà cung cấp;
● Đừng bao giờ bôi dầu mỡ vào van chai;
● Tránh thao tác van khi tay dính dầu mỡ;
● Chai sử dụng xong đóng kín van lại để tránh bụi, vật lạ, xâm nhập vào chai có thể gây sự phát cháy về sau;
● Tuyệt đối không sử dụng Oxy để thổi bụi quần áo, làm vệ sinh máy
CHÚ Ý: Để tránh thông áp dễ gây cháy nổ, vít vặn của bộ điều áp được
nới lỏng hết mức trước khi mở van chai.
_Đừng bao giờ để chai ngoài nắng
● Khi làm nóng chai, áp suất trong chai tăng quá mức sẽ làm giảm độ bền chai
Thí dụ: Một chai đầy hơi áp lực 150 kg/cm2 ở nhiệt độ 15oC nếu tăng nhiệt
Trang 10->Vậy: Đừng bao giờ để chai ngoài nắng hoặc gần nguồn nhiệt Tránh xa
nguồn nhiệt ít nhất 10m
_Đừng bao giờ sử dụng oxy cho thiết bị khí nén
_ Đừng bao giờ sử dụng oxy thối đường ống khí đốt
_ Đừng bao giờ sử dụng oxy để khởi động máy nổ DIESEL
2) SỬ DỤNG CHAI AXETYLEN
Sử dụng chai Axetylen không nguy hiểm so với bình sinh khí, vì khí axetylen giữ được là nhờ hòa tan với dung môi Axeton, dung môi này phân
bố đều vào chất xốp chứa đầy trong chai Mọi sự làm nóng đều làm giảm tính hòa tan và làm tăng áp lực chai chứa
● Không để chai ngoài nắng, gần lò nhiệt hoặc gần ngọn lửa;
● Cấm sang chiết hơi từ chai này qua chai khác;
●Mở van từ từ và ngừng sử dụng khi áp lực hơi còn 2 – 3 kg/cm2;
● Không sử dụng chai ở tư thế nằm để tránh hao hụt Axeton
_Coi chừng rò rỉ axetylen ở van
● Nhanh chóng đóng kín van chai trong trường hợp phát sinh ngọn lửa; ● Dùng bọt xà phòng kiểm tra phát hiện rò rỉ
CHÚ Ý: Phát lửa dò rò khí axetylen ở đầu nối van và bộ điều áp.
_ Tránh lăn chai ở trạng thái nằm coi chừng va chạm mạnh ngã chai
CHÚ Ý : Để tránh thông áp dễ gây cháy nổ, vít vặn của bộ điều áp được
nới lỏng hết mức trước khi mở van chai
Trang 113) SỬ DỤNG CHAI CO 2
Chai CO2 bình thường (chứa khối lượng nạp CO2 đúng quy định) lưu trữ ở trạng thái lỏng dưới áp lực cao Ở 21,1oC áp lực chai khoảng 60 kg/cm2 là tốt, nhưng ở 31,7oC CO2 sẽ chuyển qua pha hơi và trở thành một khí áp lực cao với mật độ dày đặc và như thế tức thời áp lực chai có thể đạt tới phạm vi 120 kg/cm2
●Đừng bao giờ để chai ngoài nắng, tránh xa nguồn nhiệt Lưu trữ chai ở nơi thoáng mát
●Luôn mang kính bảo vệ mắt khi làm việc với khí nén vì khí xả có tốc độ cao có thể mang theo bụi bẩn và các hạt mãnh;
●Luôn mang găng tay để bảo vệ bỏng lạnh vì tác động của khí xả của chai
CO2 có thể làm lạnh dưới – 90oC
●Không được tháo van sửa chữa bất kỳ lý do gì, đề nghị mang trả về Nhà cung cấp;
●Cấm đóng bít đĩa phòng nổ loại van có đuôi sú-páp an toàn
VI BẢO QUẢN CHAI CHỨA KHÍ
– Không sử dụng, bảo quản tồn trữ chai chứa khí đã quá niên hạn kiểm định;
– Không tự ý sang chiết hơi từ chai này qua chai khác;
– Không bảo quản chai Oxy chung với các loại chai chứa khí cháy khác, dầu mỡ, các loại hóa chất ăn mòn;
– Kho chứa chai phải khô, thoáng khí
VII VẬN CHUYỂN CHAI CHỨA KHÍ ÁP LỰC CAO
Trang 12– Quần áo, găng tay không được dính dầu mỡ;
– Phương tiện vận chuyển có cơ cấu giảm xóc hoạt động tốt;
– Yêu cầu tắt máy xe và có biện pháp chống dịch chuyển trước khi lên xuống chai;
– Xếp dỡ chai phải nhẹ nhàng, không quăng ném va chạm mạnh chai
nọ với chai kia Khi dỡ hàng phải đưa đế chai xuống trước và phía dưới có lót cao su giảm chấn;
– Cấm kéo xệch, lăn chai trên mặt đường ở tư thế nằm ngang;
– Các chai xếp trên thùng xe phải để nằm ngang, đầu chai quay về một phía (không cùng hướng xả khói của ống bô) Đối với chai chứa khí Axetylen phải đặt thẳng đứng (trừ trường hợp đặt biệt);
– Không sắp xếp chai cao quá thành thùng xe;
– Khi xếp chai thành nhiều chồng giữa các chồng phải có đệm chèn chống va chạm;
– Cấm để lẫn chai với dầu mỡ, hóa chất ăn mòn, các loại chai chứa khí cháy và những vật liệu dễ cháy khác;
– Cấm chở người cùng với chai chứa khí;
– Cấm đậu xe ở nơi nắng gắt, nơi có nhiều người tụ họp, nơi đường phố đông đúc