Mục tiêu: Sau khi học xong bài này học sinh cần phải: - Nêu được bản chất của hô hấp ở thực vật, viết được phương trình tổng quát và vai trò của hô hấp đối với cơ thể thực vật.. - Phân b
Trang 1A - CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT
Bài 12 HÔ HẤP Ở THỰC VẬT
o0o
-I Mục tiêu:
Sau khi học xong bài này học sinh cần phải:
- Nêu được bản chất của hô hấp ở thực vật, viết được phương trình tổng quát và vai trò của hô hấp đối với cơ thể thực vật
- Phân biệt được các con đường hô hấp ở thực vật liên quan với điều kiện có hay không có ôxi
- Mô tả được mối quan hệ giữa hô hấp và quang hợp
- Nêu được ví dụ về ảnh hưởng của nhân tố môi trường đối với hô hấp
Nội dung trọng tâm: Các con đường hô hấp, mối quan hệ giữa hô hấp và quang hợp.
II Chuẩn bị
- Phương pháp:
o Phương pháp chính: hỏi – đáp và thảo luận
o Phương pháp xen kẽ: giảng giải
- Phương tiện dạy học:
o Hình 12.1/trang 51-SGK, hình 12.2/trang 53-SGK phóng to
o Phiếu học tập
III Nội dung và tiến trình lên lớp:
1 Kiểm tra bài cũ: <6 phút>
Ổn định lớp: kiểm tra sĩ số, vệ sinh
Hỏi: Trình bày các biện pháp tăng năng suất cây trồng thông qua sự điều tiết quang hợp?
2 Vào bài mới:
a Mở bài: <1 phút>
Đặt câu hỏi để vào bài:
Ở thực vật có hô hấp không? Hô hấp ở thực vật là gì? Diễn ra như thế nào? nội dung các câu trả lời đó chính là nội dung của bài học hôm nay
b Tiến trình dạy học: <35 phút>
* Bước 1
Giáo viên: Cho học sinh quan sát hình 12.1
Sách giáo khoa
? Hãy mô tả thí nghiệm Các TN a, b, c nhằm
chứng minh điều gì?
Sau khi mô tả cách làm thí nghiệm
Học sinh nêu đợc:
+ TN a: chứng minh hạt nảy mầm thải CO2
(cách lắp thiết bị nhằm loại bỏ CO2 của môi
trường)
+ TN b: nhằm phát hiện hạt nảy mầm hấp thụ
Oxi
+ TN c: phát hiện hạt nảy mầm thải nhiệt
? Hô hấp là gì? Bản chất của hiện tượng HH?
Học sinh nêu ý kiến có thể cha đầy đủ
Giáo viên: giải thích thêm về thực chất của quá
trình hô hấp
I KHÁI QUÁT VỀ HÔ HẤP Ở THỰC VẬT
1 Hô hấp ở thực vật là gì?
- Biểu hiện bên ngoài của hô hấp ở thực vật là: Hấp thụ O2 giải phóng CO2 và nhiệt lượng
- Bản chất của hô hấp là: quá trình phân giải hoàn toàn chất hữu cơ thành các sản phẩm vô cơ cuối cùng là CO2, H2O và giải phóng năng lượng
- Thực chất của hô hấp là quá trình Oxy hoá khử phức tạp, trong đó diễn ra các phản ứng tách điện tử (e) và hiđrô (H) từ nguyên liệu hô hấp chuyển tới Oxy không khí tạo thành H2O
Trang 2* Bước 2.
Giáo viên: Dựa vào kiến thức đã học ở lớp 10,
và kết quả phân tích các thí nghiệm nêu trên
? Hãy viết phương trình hô hấp tổng quát?
Học sinh viết phơng trình, sau đó Giáo viên cho
các học sinh khác bổ sung
* Bước 3.
Giáo viên cho học sinh đọc mục I.3 kết hợp với
kiến thức đã học ở lớp 10
? Hãy cho biết hô hấp có vai trò gì đối với cơ
thể thực vật?
Học sinh : sau khi thảo luận cần nêu đọc các ý
cơ bản: Tạo năng lượng để duy trì các hoạt
động sống của cơ thể
* Bước 4.
Giáo viên: Quan sát hình 12.2
? Ở thực vật có thể xảy ra những con đường hô
hấp nào?
Học sinh hai con đường hô hấp: hiếu khí và hô
hấp kị khí
Giáo viên cho học sinh đọc mục II.1, quan sát
hình 12.2 Phát phiếu học tập số 1 cho học sinh
Phiếu học tập số 1
Điều kiện
Nơi xảy ra
Sản phẩm
Năng lượng GP
? Hãy phân biệt phân giải kị khí và phân giải
hiếu khí?
- Giống nhau: có quá trình đường phân
- Khác nhau: điều kiện (oxi), nơi xảy ra, sản
phẩm cuối cùng, năng lượng đợc giải phóng
Học sinh trả lời bằng cách điền các thông tin
thích hợp vào phiếu học tập
Giáo viên gọi 1 học sinh lên điền các học sinh
khác làm vào phiếu cá nhân
Sau khi học sinh làm xong Giáo viên cho nhận
xét, bổ sung
* Bước 5.
Giáo viên: Cho học sinh nghiên cứu mục III, và
quan sát hình 12.3
? Hô hấp sáng là gì? Xảy ra ở đâu? Hô hấp sáng
có lợi hay có hại cho thực vật?
Học sinh sau khi thảo luận trả lời hiện tượng hô
hấp sáng, nêu tên các bào quan tham gia, và
thấy đợc tác hại của nó đối với thực vật
2 Phương trình hô hấp tổng quát
C6H12O6 + 6 CO2 6 CO2 + 6 H2O + 2886 KJ (nhiệt + ATP)
3 Vai trò của hô hấp đối với cơ thể thực vật
- Duy trì nhiệt độ thuận lợi cho các hoạt động sống của cây
- Cung cấp ATP cho các hoạt động sống của cây
II CON ĐƯỜNG HÔ HẤP Ở THỰC VẬT
1 Phân giải kị khí (đường phân và lên men)
- Đường phân: Khi thiếu Oxy
C6H12O6 + 2 NAD + 2 ADP
2C3H4O3 + 2ATP + 2NADH Lên men
Từ 2C3H4O3 2C2H5OH + CO2
Hoặc C3H6O3
(a lactic)
- Diễn ra trong tế bào chất
2 Hô hấp hiếu khí
-Điều kiện: có ôxy
- Gồm:
+ Chu trình Crep diễn ra trong cơ chất của ti thể 2CH3COCOOH+ 5O2 = 6CO2 +H2O
+ Chuỗi truyền điện tử : Diễn ra ở màng trong ti thể
+ Tạo ra 36ATP
III HÔ HẤP SÁNG:
Là quá trình hấp thụ O2 và giải phóng CO2 ở ngoài sáng (xảy ra ở thực vật C3), tức hô hấp diễn ra cùng lúc với quang hợp
Trong điều kiện cường độ ánh sáng cao, tại lục lạp của thực vật C3 lượng CO2 bị cạn kiệt, O2
tích luỹ nhiều (khoảng gấp 10 lần so với CO2) Enzim cacbôxilaza hoá thành enzim ôxigennaza
Trang 3* Bước 6.
Giáo viên cho học sinh đọc mục IV, kết hợp
với các kiến thức đã học
? Hãy cho biết hô hấp và quang hợp có quan hệ
với nhau như thế nào?
? Hô hấp chịu ảnh hưởng của những yếu tố
nào? Vai trò của mỗi yếu tố đó? Nêu ví dụ về
ảnh hưởng của nhân tố môi trường đối với hô
hấp
Học sinh nêu được:
+ Quang hợp tạo ra glucôzơ, cần ATP
+ Hô hấp sử dụng glucôzơ, giải phóng ATP
+ Các yếu tố ảnh hưởng : nước, nhiệt độ, Oxi,
CO2
ôxi hoá ribulôzơ - 1,5 điphốtphat đến CO2 xảy ra
kế tiếp nhau trong ba bào quan: bắt đầu từ lạp lục qua perôxixôm và kết thúc bằng sự thải ra khí CO2 tại ti thể Hô hấp sáng gây lãng phí sản phẩm của quang hợp
IV QUAN HỆ GIỮA HÔ HẤP VỚI QUANG HỢP VÀ MÔI TRƯỜNG
1 Mối quan hệ giữa hô hấp và quang hợp
Sản phẩm của quang hợp (C6H12O2 và O2) là nguyên liệu của hô hấp và chất ôxi hoá trong hô hấp Ngược lại sản phẩm của hô hấp là CO2 và
H2O lại là nguyên liệu để tổng hợp nên C6H12O2
và giải phóng ra ôxi trong quang hợp
2 Mối quan hệ giữa hô hấp và môi trường
a Nước
b Nhiệt độ
c Ôxy
d Hàm lượng CO2
3 Củng cố và dặn dò: <3 phút>
- Hô hấp ở cây xanh là gì?
- Hãy phân biệt quá trình đường phân, chu trình Crep, chuỗi truyền điện tử bằng cách điền vào phiếu học tập số 2:
Phiếu học tập số 2
1 Vị trí
2 Nguyên liệu
3 Sản phẩm
4 Năng lượng
Dặn dò về nhà:
- Chuẩn bị câu hỏi sách giáo khoa và ghi nhớ phần in nghiêng trong khung/trang 54
Trang 4- Nắm sơ đồ các con đường hô hấp sau:
Phần bổ sung kiến thức:
Yêu cầu học sinh đọc phần em có biết trang 55 sách giáo khoa lớp 11
-Đáp án phiếu học tập số 1 PHÂN BIỆT HÔ HẤP HIẾU KHÍ VÀ KỊ KHÍ * Giống nhau: (giai đoạn đường phân) * Khác nhau: Điểm phân biệt Hô hấp kị khí Hô hấp hiếu khí Ôxi Không cần ôxi Cần ôxi Nơi xảy ra Tế bào chất Ti thể Sản phẩm - Giai đoạn đường phân tạo ra axit piruvic - Lên men tạo ra rợu êtilic, CO2 hoặc axit lactic CO2 , H2O, tích luỹ ATP Năng lượng Tích luỹ năng lượng ít Tích luỹ 38 ATP Đáp án phiếu học tập số 2 Điểm phân biệt Đường phân Chu trình Crep Chuỗi truyền điện tử 1 Vị trí Tế bào chất Chất nền ti thể Màng trong ti thể 2 Nguyên liệu Glucôzơ axit piruvic NADH, FADH2 3 Sản phẩm axit piruvic ATP CO2 , NADH2, FADH, ATP CO2 , H2O ATP 4 Năng lượng 2ATP 2ATP 34ATP 4 Rút kinh nghiệm