Cấu tạo cơ quan sinh dục trong ở nữ Cùng với sự thay đổi của các bộ phận sinh dục bên ngoài, bên trong cơ thể, âm đạo, tử cung cũng lớn lên.. Trong một phần thời gian của chu kỳ kinh ng
Trang 1Cấu tạo cơ quan sinh dục nam
Trang 2Lúc dậy thì là lúc cơ quan sinh dục thay đổi nhiều nhất Bao tinh hoàn to ra, sẫm màu hơn, hai tinh hoàn cũng lớn lên theo Dương vật lớn lên cả bề ngang lẫn bề dài, thường cũng sẫm màu hơn trước Cùng với sự phát triển ấy, lông mọc lên quanh cơ quan sinh dục, lúc đầu lơ thơ vài sợi, sau mọc nhiều hơn, quăn hơn.
Dương vật
Dương vật là cơ quan đặc biệt của bộ phận sinh dục nam Đây là bộ phận đa năng, vừa dùng để tiểu tiện vừa có chức năng sinh dục Dương vật rất nhạy cảm, đặc biệt là ở quy đầu (đầu dương vật) tập trung số dây thần kinh lớn nhất trong cơ thể Bình thường dương vật chưa cương cứng dài khoảng 5,5 đến 9cm Khi cương cứng, kích thước trung bình của dương vật khoảng 9 đến 15cm Tuy nhiên, có một số người kích thước dương vật nhỏ hơn hoặc lớn hơn một chút thì cũng là bình thường, hoàn toàn không ảnh hưởng đến khả năng sinh hoạt tình dục cũng như khả năng có con
Cấu tạo dương vật:
Ngoài cùng là da, ở phần đầu dương vật có một đoạn da mỏng bảo vệ, gọi là bao quy đầu Bao quy đầu của bé trai hẹp, nhưng nó giãn ra khi tới tuổi dậy thì Nếu một người đã trưởng thành mà bao quy đầu không giãn, không lộn ra sau được thì nên đến bệnh viện cắt bao quy đầu để thuận tiện cho việc vệ sinh và phòng ngừa ung thư dương vật Hơn nữa, việc hẹp bao quy đầu có thể ảnh hưởng đến quan hệ tình dục như gây đau hoặc khó khăn cho quan hệ tình dục
Giữa dương vật có một đường ống gọi là niệu đạo, cả nước tiểu và tinh dịch đều thoát ra khỏi cơ thể bằng đường này, nhưng không bao giờ thoát ra cùng một lúc Khi tinh dịch đang được phóng ra khỏi
cơ thể thì lối thoát dành cho nước tiểu bị đóng lại nhờ một chiếc van "thông minh" và ngược lại, khi nước tiểu đi ra ngoài thì phần đóng sẽ quay lại phía đường ra của tinh dịch
Lúc bình thường khi dương vật mềm ở thể hang, các hốc máu có hình chữ V, H, X, Y Khi dương vật
bị kích thích bởi tác nhân cơ học (sờ, nắn, đụng chạm tại chỗ) hoặc bởi các yếu tố tâm lý (nghĩ, nghe, nhìn) thì sợi cơ trơn của các tiểu động mạch co lại, kéo các vòng chun giãn ra làm cho máu từ các tiểu động mạch tràn vào các hốc máu do vậy dương vật to, dài ra và cứng
Cơ chế cương cứng dương vật:
Cương cứng dương vật là hiện tượng tự nhiên Khi còn nhỏ, một bé trai đã có những lúc cương cứng
và đến khi bước vào tuổi dậy thì, hiện tượng cương cứng này xuất hiện dễ dàng vì đủ mọi lý do như: khi thoáng nghĩ đến bạn gái, khi sợ hãi, lo lắng, khi muốn đi tiểu, khi ngủ dậy buổi sáng hay bất cứ lúc nào mà chẳng vì lý do gì cả Bạn đừng lo lắng quá, khi trưởng thành, dương vật sẽ không “bất trị” như thế nữa, nó sẽ nghe theo sự điều khiển của ý thức của bạn và thường chỉ cương cứng khi có ham muốn tình dục
Khi dương vật cương cứng có thể có nhiều hình vẻ khác nhau, bạn thì cong vòng lên, bạn lại cong vòng xuống và mức độ dựng cao, thấp cũng khác nhau
Khi có một kích thích hay một ham muốn tình dục cho dù có tác động trực tiếp hay không trên dương vật, thì kích thích này sẽ phát ra một tín hiệu trên não bộ Từ đó, tín hiệu này được chuyển đến trung tâm gây cương ở tủy sống và làm cho nó hoạt động Sau đó tín hiệu sẽ gửi tiếp đến mô cương nằm
Trang 3Cấu tạo và sự phát triển của vú
Đến tuổi dậy thì, vú của các bạn gái bắt đầu phát triển Tuy nhiên, mỗi cơ thể bắt đầu phát triển
ở thời điểm riêng, vì vậy, chẳng ngạc nhiên khi ở cùng một lứa tuổi mà có bạn ngực phẳng còn bạn khác đã đầy đặn
Dấu hiệu đầu tiên nhận biết sự phát triển của ngực là quầng vú Đây
là vùng sẫm xung quanh núm vú Đầu tiên, quầng vú dầy lên, sẫm lại Sau đó, bầu vú nhú lên, nhọn nhọn, lớn dần và tròn trịa dần Trong thời gian này, vú bạn có thể ngứa hoặc đau tức một chút Cặp vú trưởng thành của nữ giới có cấu tạo cơ bản là mỡ Mỡ có chức năng bảo vệ, đồng thời làm cho cặp vú được mịn màng, hấp dẫn Bầu vú không có cơ, nhưng nó bám chắc vào cơ ngực ở trên xương sườn Ngoài ra, nó còn được nâng đỡ bởi các cơ xung quanh
và bởi các dây chằng liên kết nó với xương ở cổ, xương cánh tay và xương sườn Núm vú là nơi tập trung nhiều đầu mút thần kinh, nhạy cảm với kích thích
Bên trong vú là hệ thống sinh sữa gồm các khoang sinh sữa trông như chùm nho và các ống dẫn hình cây nối vào ống dẫn chính đưa
ra đầu vú Khi bạn gái dậy thì, hệ thống tạo sữa bắt đầu phát triển nhưng chưa sản xuất sữa Khi mang thai, hệ thống này phát triển hoàn thiện để sau khi sinh nở, sữa từ các khoang sinh sữa đổ vào các ống dẫn để em bé bú
Các tuyến sữa phát triển, lớp mỡ ngực dầy lên làm cho đôi vú nhú lên và ngày càng đầy đặn Kích thước vú phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: yếu tố gen di truyền, chế độ dinh dưỡng và do tầng mỡ quyết định, còn việc tạo sữa thì do tuyến sữa bên trong đảm nhiệm Sữa ít hay nhiều phụ thuộc chủ yếu vào chế độ dinh dưỡng và cách cho con bú sau này
Hình dạng cấu tạo của vú cũng khác nhau ở mỗi người, có bạn ngực lớn, có bạn ngực nhỏ Có người núm vú chĩa thẳng về phía trước, có người núm vú hướng sang hai bên, bạn vú tròn, bạn vú ngang, bạn
có vài sợi lông trên vú, bạn không bao nhiêu phụ nữ là bấy nhiêu bộ ngực khác nhau Cũng như sắc
da, vóc người mỗi người mỗi dạng, quầng vú, núm vú có màu sắc và độ lớn rất đa dạng
Cũng có bạn núm vú không nhô ra ngoài Đừng lo rằng sau này khó cho con bú, vì bạn sẽ học cách kéo núm vú ra để cho con bú bình thường
Hai bên ngực thường phát triển theo kiểu một lớn trước, một theo sau, vì thế bạn đừng ngạc nhiên nếu thấy ngực chỉ nhú một bên, chẳng mấy chốc bên kia sẽ đuổi kịp Một điều cần phải nói là cũng như đôi bàn tay thường một to một bé, cặp vú trường thành của nhiều bạn gái cũng có một bên nhỉnh hơn bên kia Có khi vì không biết mà bạn gái khổ sở cho rằng mình “dị dạng” Điều đó là hoàn toàn không đúng đâu nhé
Cấu tạo cơ quan sinh dục ngoài ở nữ
Trong thời kỳ dậy thì, cơ quan sinh dục bạn gái phát triển mạnh, đặc biệt là cơ quan sinh dục ngoài Tất cả các bộ phận như: môi lớn, môi nhỏ, âm vật, âm đạo của bạn gái đều lớn lên, lông mu mọc xung quanh âm hộ và màu sắc âm hộ sẫm hơn trước Cũng
Trang 4như gương mặt có mắt, mũi, miệng … nhưng mỗi người một vẻ, cơ quan sinh dục ngoài là một phần độc đáo với màu sắc và hình dạng riêng của mỗi người
Âm hộ, xương mu, lông sinh dục, môi lớn và môi nhỏ
Âm hộ là vùng cơ quan sinh dục bên ngoài, được phủ lông mu khi đến tuổi dậy thì Ban đầu quanh cơ quan sinh dục xuất hiện vài ba sợi, sau nhiều thêm, quăn hơn, có người chỉ có một dúm lông nhỏ, nhưng cũng có người lông dày và mọc lên cả phía bụng và xuống hai bên đùi, hậu môn
Bên dưới da, phần phía trên của âm hộ là một lớp đệm bảo vệ bằng mỡ trùm lên xương mu Bắt đầu từ bên dưới đệm là một rãnh kép do các nếp da hình vòng cung tạo thành, đó là các môi lớn (còn gọi là môi ngoài) và môi bé (còn gọi là môi trong) Chúng che chở toàn bộ hệ sinh dục, trước hết là âm vật, sau đó là lỗ niệu đạo và âm đạo nằm ở bên dưới lỗ đó
Âm vật
Là cơ quan sinh dục rất đặc biệt, cơ quan này không có một chức năng gì khác ngoài việc cung cấp khoái cảm tình dục Âm vật có kích thước chỉ bằng hạt đậu, nằm gép trong một nếp mô, ở chỗ hai môi
bé gặp nhau Nói một cách chính xác thì phần âm vật nhô lên mà bạn nhìn thấy chỉ là đầu âm vật, còn toàn bộ âm vật nằm bên trong cơ thể, có hình dài Bào thai nam nữ ở những tuần đầu có cơ quan sinh dục giống nhau, âm vật và dương vật chỉ là một, sau đó mới phát triển phân biệt thành nam hay nữ Khi được kích thích tình dục, âm vật cương cứng giống như một dương vật nhỏ Âm vật và các môi là những cơ quan quan trọng đối với phản ứng tình dục của người phụ nữ Khi có kích thích chúng được nhồi đầy máu xung quanh, căng phồng và ép lên các tuyến nhỏ nằm bên trong các môi bé, khiến tuyến này tiết ra một chất dịch làm ẩm ướt vùng xung quanh và phía trong là lỗ âm đạo Nhờ các chất dịch này giúp cho việc giao hợp được dễ dàng hơn và không gây đau cho bạn gái
Màng trinh
Màng trinh có nhiều loại hình khác nhau Nó là một nếp niêm mạc mọc ra từ chung quanh âm môn, che phủ lỗ ngoài của âm đạo, nhưng không phải kín bưng như tang trống Màng trinh có lỗ để máu kinh hàng tháng thoát ra Tùy theo hình dáng của lỗ mà màng trinh có hình dạng khác nhau (hình vẽ):
lỗ hình tròn nhỏ hay trái xoan, lỗ hình nửa vòng tròn, hoặc lỗ hình lá, hình bầu dục Ở lớp niêm mạc của màng trinh có những mao mạch Hơn 60% trường hợp màng trinh mỏng khi giao hợp lần đầu thì
dễ rách và chảy máu Cá biệt có loại khá dày giao hợp không được, cần phải nhờ thầy thuốc cắt rạch màng trinh Nhưng đáng lưu ý là có gần 30% các loại màng trinh dai và co giãn tốt, giao hợp không rách nên không ra máu Hoặc màng trinh hình cầu như dải lụa vắt vẻo từ bên này qua bên kia ở cửa âm đạo, khi giao hợp màng trinh chỉ ép vào một bên chứ không rách nên cũng không chảy máu
Muốn biết màng trinh còn hay "mất", bạn gái có thể
tự kiểm tra bằng một chiếc gương soi trong tư thế ngồi xổm hoặc nhờ bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa kiểm tra giúp Tuy nhiên như trên đã nói, màng trinh
có rất nhiều loại và tính chất khác nhau Có loại co dãn tốt, nên sau một vài lần giao hợp, nó vẫn còn nguyên xi và chẳng hề chảy máu Một số khác dễ rách khi đi xe đạp, chạy nhảy, tập thể dục thể thao
dù chưa quan hệ tình dục với ai bao giờ
Nói tóm lại, không có một căn cứ xác đáng nào khẳng định một cô gái là còn trinh hay không Nhiều bạn trai đã đánh mất hạnh phúc của mình chỉ vì
quanh quẩn với những câu hỏi "ngớ ngẩn" về màng
trinh Họ căn cứ vào những quan niệm cũ và không khoa học để nghi ngờ sự không chung thủy hay đánh
Trang 5giá đạo đức của bạn tình Đây có thể coi là một trong những sai lầm nghiêm trọng mà các bạn trai không nên mắc phải
Cấu tạo cơ quan sinh dục trong ở nữ
Cùng với sự thay đổi của các bộ phận sinh dục bên ngoài, bên trong cơ thể, âm đạo, tử cung cũng lớn lên Hai buồng trứng bắt đầu thực hiện chức năng tiết hóc môn sinh dục và phóng noãn (rụng trứng) Niêm mạc tử cung bắt đầu tăng trưởng và tự thải theo chu kỳ (hành kinh)
Âm đạo
Phía dưới âm vật và lỗ tiểu là cửa âm đạo Cửa âm đạo dẫn vào đường sinh dục trong Âm đạo là một khoang rỗng, dài, xẹp lép và có dạng đường ống nằm giữa âm hộ và cổ tử cung giống như một khoang
ảo Bình thường các thành của nó chạm sát vào nhau và chỉ tách rời nhau ra nhờ một màng dịch ở giữa Thành âm đạo bao gồm một số sợi cơ có tính đàn hồi, chúng sẽ giãn ra để chứa dương vật trong lúc giao hợp và giãn rộng trong lúc sinh để đưa em bé ra ngoài
Lối vào âm đạo nằm ngay bên dưới niệu đạo, được hai đôi môi lớn và môi bé che chở và bảo vệ Chiều dài của âm đạo khác nhau tuỳ theo từng người, trung bình khoảng 10 cm
Âm đạo tự làm sạch bằng cách tiết ra một chất dịch nhầy có tác dụng dọn sạch những tế bào đã chết cũng như máu và các tế bào do tử cung thải ra trong chu kỳ kinh nguyệt
Dịch tiết âm đạo
Bước vào tuổi dậy thì, bạn gái thấy cơ quan sinh dục nhiều khi ướt át, quần lót có dịch dính Đây là hiện tượng sinh lý bình thường của cơ thể Chất dịch này xuất hiện ở cửa âm đạo nên thường gọi là
“dịch tiết âm đạo”, nhưng vì xuất xứ từ cổ tử cung nên nó còn có tên gọi là “dịch tiết cổ tử cung” Dịch thường có màu trắng trong, trắng đục hoặc hơi ngả vàng, có thể nhiều hay ít tùy từng cơ thể Ngoài việc giữ ẩm cho âm đạo, dịch tiết âm đạo còn có chức năng tạo điều kiện thuận lợi cho tinh trùng vào tử cung khi có trứng rụng, hoặc cản trở việc thâm nhập đó khi không có trứng đợi tinh trùng
Do đó nó thay đổi theo thời gian trong chu kỳ
Sau khi hết đợt hành kinh, bạn gái có thể thấy khô ở âm đạo và không có dịch tiết hoặc có thể thấy một trong hai dạng chất dịch: đặc dính hoặc loãng ướt Tuy nhiên, ở khoảng thời gian giữa của một chu kì (giữa hai đợt hành kinh), bạn cũng có thể thấy dịch tiết nhiều hơn, loãng hơn, ướt át hơn Nó trong như lòng trắng trứng, có thể hơi hồng Cầm giữa hai ngón tay, bạn có thể kéo dài ra được Trứng thường rụng trong khoảng thời gian này Khi thấy dịch tiết nhiều trong khoảng thời gian này, nhiều bạn nghĩ mình bị bệnh, như vậy là nhầm đấy
Sau khi rụng trứng, dịch tiết dần mất đi độ ướt, trở nên đặc dính Ở một số bạn nó biến mất hẳn Một
số bạn có dịch đặc cho đến tận kỳ kinh sau Một số bạn khi sắp hành kinh lại có dịch loãng nên cảm thấy ướt át ở âm đạo
Đó là những thay đổi thông thường của dịch tiết âm đạo Còn nếu bạn bị viêm nhiễm ở đường sinh dục, chất dịch sẽ có biểu hiện bất thường, như màu vàng sậm, màu xanh, mùi hôi tanh khó ngửi, tiết ra nhiều hơn bình thường, kèm theo ngứa ngáy cơ quan sinh dục Lúc đó bạn cần đi khám
Một điều nữa, bạn đừng nhầm dịch tiết âm đạo với dịch sinh dục Dịch sinh dục là chất nhờn tiết ra khi
có kích thích tình dục (có thể là kích thích về tâm lý, có thể do cơ quan sinh dục được kích thích), có chức năng bôi trơn đường sinh dục giúp cho việc giao hợp được dễ dàng hơn
Trang 6Tử cung
Có cấu tạo gồm hai phần chính là thân và cổ tử cung, nối giữa hai phần này là eo tử cung
Cổ tử cung
Là một cơ quan sinh sản, có vai trò riêng của mình đối với khả năng sinh sản của người phụ nữ Bình thường cổ tử cung là một lỗ rất bé, đường kính chỉ khoảng 1-2 mm, nhưng khi sinh nở có thể mở rất rộng để em bé trong tử cung ra được bên ngoài
Một số tế bào của cổ tử cung sinh ra dịch nhầy, với liều lượng thay đổi theo sự lên xuống của tình trạng nội tiết
Trong một phần thời gian của chu kỳ kinh nguyệt, chất dịch nhầy này phong toả không cho tinh trùng
đi vào tử cung, còn trong thời gian có khả năng thụ thai (thời kỳ rụng trứng) của chu kỳ kinh nguyệt thì dịch nhầy thay đổi để cho tinh trùng đi qua một cách dễ dàng
Thân tử cung
Là một cơ quan hình quả lê, bên trong rỗng, nằm giữa bàng quang và trực tràng
Trước lần có thai đầu tiên, thân tử cung có kích thước khoảng 6 x 4 cm, trong thời kỳ mang thai, thân
tử cung tăng dần kích thước để trở thành một ổ nằm thoải mái cho một thai nhi nặng khoảng 3 kg
Sau khi sinh con, thân tử cung nhanh chóng co lại, nhưng sẽ to hơn một chút sau mỗi lần sinh, những phụ nữ sinh đẻ nhiều lần, kích thước của tử cung có thể lên tới 7 – 8 x 5 cm
Kích thước thân tử cung có thể thay đổi như vậy là do thành tử cung có cấu trúc cơ khoẻ, có thể đàn hồi Nó được cung cấp máu rất đầy đủ và có một lớp niêm mạc bên trong (gọi là nội mạc tử cung), có thể thay đổi vào mỗi kỳ kinh nguyệt cũng như vào lúc sinh đẻ
Thân tử cung được gắn chặt với cổ tử cung và âm đạo Thân tử cung được giữ nguyên ở một chỗ nhờ giải mô rộng và có tính đàn hồi, treo giữa thành ngoài của tử cung và thành trong của tiểu khung
Buồng trứng
Mỗi bạn gái đều có hai buồng trứng, là hai cơ quan hình bầu dục nằm ở hai bên, cạnh tử cung Các buồng trứng nằm lọt trong các dây chằng rộng (đó là những giải mô có tác dụng giữ cho tử cung treo ở đúng vị trí của nó) và nối với tử cung bởi dây chẳng riêng của buồng trứng
Kích thước buồng trứng ở người trưởng thành là 2,5 – 5 x 2 x 1 cm và nặng 4 – 8g Trọng lượng của chúng thay đổi trong chu kỳ kinh nguyệt
Các buồng trứng không sản xuất ra các tế bào trứng, mà nhiệm vụ của nó là nuôi dưỡng trứng Trứng
đã có sẵn ở buồng trứng ngay từ khi bé gái được sinh ra Mỗi trứng được lưu giữ trong một túi nhỏ, gọi là nang trứng, bé gái mới sinh có khoảng 400,000 nang trứng Tuy nhiên, nang trứng ở em bé mới sinh chưa thể thụ thai được mà phải được nuôi dưỡng để lớn lên và “chín” Chỉ có các nang trứng đã
“chín” mới có thể thụ thai Quá trình nang trứng “chín” chỉ xảy ra từ tuổi dậy thì Các nang trứng không cùng “chín” một lúc Hàng tháng, sẽ có vài nang trứng được kích hoạt để phát triển đến gần giai đoạn “chín” nhưng chỉ có duy nhất một nang trứng được cơ thể tự chọn để phát triển đến “chín” hẳn Nang này chứa nhiều dịch và một tế bào làm chức năng sinh sản gọi là noãn Khi đường kính của
Trang 7nang này lớn khoảng 20 mm (nang chín), nó tự vỡ để giải phóng noãn (được gọi là phóng noãn hay là rụng trứng) Noãn được hút vào vòi trứng, sẵn sàng cho quá trình thụ thai Nếu gặp tinh trùng, chúng
sẽ kết hợp với nhau (gọi là thụ tinh), rồi phát triển thành thai nhi
Bình thường, sau khi đã phóng noãn, nang trứng còn lại lớp vỏ bên ngoài gọi là hoàng thể Hoàng thể
sẽ tiết ra progesteron làm cho niêm mạc tử cung dày lên, sẵn sàng đón nhận noãn đã được thụ tinh đến làm tổ và phát triển Nếu noãn không được thụ tinh thì hoàng thể sẽ tự teo đi, làm cho lượng progesteron giảm xuống, lớp niêm mạc tử cung bong ra, cùng với sự co bóp của tử cung sẽ đẩy chúng
ra ngoài, gây ra hiện tượng chảy máu kinh
Các nang trứng không “chín hẳn” và noãn đã được phóng vào vòi trứng nếu không được thụ tinh cũng
sẽ thoái hoá dần
Như vậy là giống như tinh hoàn của nam giới, buồng trứng cũng đảm đương chức năng của tuyến nội tiết, sản sinh ra các nội tiết tố như Estrogen và Progesteron
Vòi trứng
Là cơ quan nối giữa các buồng trứng với tử cung, nằm ở bên phải và bên trái tử cung, uốn cong quanh buồng trứng Một đầu của vòi trứng dẫn vào tử cung, còn đầu kia để mở, kết thúc bằng những sợi tua có thể di chuyển một cách dễ dàng gọi là loa vòi trứng
Khi một noãn trưởng thành được giải phóng khỏi nang trứng thì các sợi tua có thể di chuyển ở đầu mở của vòi trứng tóm lấy nó và chuyển vào bên trong vòi trứng Sự thụ tinh giữa noãn và tinh trùng diễn ra bên trong vòi trứng (thường ở 1/3 phần ngoài của loa vòi) Chính tại đây, noãn được thụ tinh phát triển những bước đầu tiên Như vậy, vòi trứng có vai trò quan trọng trong quá trình sinh sản, phải "thông suốt" để tinh trùng có thể di chuyển vào gặp trứng cũng như đảm bảo quá trình thụ tinh của noãn và sự phát triển của phôi thai trước khi phôi thai di chuyển vào làm tổ trong tử cung
Kết luận: Như vậy là mỗi cơ quan sinh dục đều có chức năng khác nhau nhưng chúng hoạt động phối
hợp với nhau rất nhịp nhàng, bất kỳ một trục trặc ở cơ quan nào đều có thể ảnh hưởng đến hoạt động sinh sản của cơ thể
Quá trình hình thành những chú lính của sự sống !
Những tế bào mầm nguyên thuỷ (spermatogonie) ở gần màng đáy của ống sinh tinh phát triển thành tinh bào I Tinh bào I chịu sự phân chia giảm nhiễm (meiosis) 1 và 2 thực chất phân bào giảm nhiễm 2 là nguyên phân xảy ra rất nhanh, tiếp theo giảm phân1 và các tế bào sinh ra chỉ có một nửa số nhiễm sắc thể (n), 23 nhiễm sắc thể, đó là những tinh bào II, quá trình giảm phân tạo ra 4 tinh bào II phát triển thành tiền tinh trùng,cuối cùng thành tinh trùng mang một n, khi thụ tinh kết hợp với trứng cũng mang một n,tạo thành hợp tử 2n Ở người, quá trình phát triển từ tế bào mầm nguyên thuỷ thành tinh trùng mất khoảng 74 ngày
Trang 8Tinh hoàn sản sinh tinh trùng bắt đầu từ lúc dậy thì Việc sản sinh tinh trùng liên tục suốt đời (khác với buồng trứng hoạt động có giai đoạn) Tinh trùng sắp xếp hướng đầu vào những tế bào Sertoli, những tế bào giàu glycogen này sẽ cung cấp dinh dưỡng cho tinh trùng Những tinh trùng trưởng thành sẽ rời tế bào Sertoli vào lòng ống sinh tinh Những tế bào Sertoli cũng chế tiết estrogen, inhibin
Sản sinh tinh trùng cần nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ cơ thể Tinh hoàn nằm trong lớp cơ bìu (cơ dartos) và sự sắp xếp các mao mạch của tinh hoàn có tác dụng duy trì nhiệt độ thích hợp cho việc sản sinh tinh trùng Trường hợp tinh hoàn ẩn (cryptorchism), nghĩa là tinh hoàn không di chuyển xuống bìu còn nằm lại trong ổ bụng sẽ không có khả năng sinh tinh trùng
Tinh trùng có hai loại mang nhiễm sắc thể giới tính khác nhau và có lượng bằng nhau: loại mang nhiễm sắc thể Y và loại mang nhiễm sắc thể X Tế bào trứng chỉ có một loại mang nhiễm sắc thể X.Chúng khác nhau về đặc điểm cấu tạo, khả năng sống và tốc độ vận chuyển.Tinh trùng Y nhỏ, nhẹ, vận động nhanh hơn tinh trùng X, nhưng khả năng sống của tinh trùng Y kém so với tinh trùng X, đặc biệt trong môi trường acid Khi thụ thai, nếu tinh trùng mang nhiễm sắc thể Y gặp tế bào trứng mang nhiễm sắc thể X, sẽ thành cặp nhiễm sắc thể XY, như vậy là sinh con trai Nếu tinh trùng mang nhiễm sắc thể X gặp tế bào trứng mang nhiễm sắc thể X thì sẽ thành cặp nhiễm sắc thể XX, như vậy là sinh con gái
Hiện nay kỹ thuật huỳnh quang có thể xác định được nhiễm sắc thể Y ở tế bào hay tinh trùng, kỹ thuật này có thể áp dụng để xác định con trai hay con gái Với kỹ thuật bảo quản tế bào trong nitơ lỏng
ở nhiệt độ - 173 độ C, tinh trùng có thể bảo quản được trong nhiều năm Việc này có ý nghĩa trong đời sống và chăn nuôi
Các tuyến sinh dục phụ
Gồm tuyến tiền liệt và tuyến hành (tuyến Cowper)
- Tuyến tiền liệt là tuyến tương đối lớn, nặng chừng 15g, nằm dưới bóng đái (bàng quang), bao quanh phần đầu niệu đạo (ống đái) Tuyến tiền liệt tiết một chất dịch trắng như sữa hoà lẫn với tinh trùng từ túi tinh phóng ra tạo thành tinh dịch, nhờ đó tinh trùng hoạt động được dễ dàng
- Tuyến hành là đôi tuyến nhỏ nằm gần tuyến tiền liệt, tiết ra dịch nhờn đổ vào niệu đạo, dịch này vừa
có tác dụng rửa niệu đạo trước khi tinh trùng phóng qua, vừa làm giảm tính acid của dịch âm đạo, đảm bảo tỷ lệ sống sót cao của tinh trùng
Ngoài hai tuyến trên, túi tinh cũng được coi là một tuyến sinh dục phụ tiết dịch trong đó có chứa chất nuôi dưỡng tinh trùng trong thời gian tinh trùng ở trong túi tinh.Tất cả các tuyến sinh dục đều chỉ bắt đầu hoạt động từ tuổi dậy thì để thực hiện chức năng của cơ quan sinh sản
Con đường di chuyển của tinh trùng - Ống dẫn tinh
Tinh trùng được chuyển từ mào tinh hoàn qua ống dẫn tinh đến chứa trong túi tinh, từ đây tinh trùng sẽ được phóng qua ống phóng tinh vào niệu đạo rồi ra ngoài, đó là sự xuất tinh Khi đi qua phần đầu của niệu đạo nằm trong ống tiền liệt, tinh trùng được hoà lẫn với dịch từ tuyết tiền liệt tiết ra tạo thành tinh dịch để ra ngoài Tinh dịch có thể thoát ra
Trang 9ngoài qua những giấc mơ, đó là hiện tượng mộng tinh, một hoạt động sinh lý bình thường của cơ thể kể từ tuổi dậy thì
Hệ sinh dục nam
Ghi chú:
1 Ống dẫn tinh (vas deferens)
2 Tĩnh mạch bọc quanh ống dẫn tinh
3 Ống dẫn tiểu
4 Thân dương vật
5 Vành quy đầu
6 Quy đầu
7 Da quy đầu
8 Lỗ tiểu
9 Màng bọc tinh hoàn
10 Da
11 Tinh hoàn
12 Mào tinh hoàn
13 Ống dẫn tinh
14 Tuyến tiền liệt
15 Bàng quang
• Ống dẫn tinh đi từ đuôi mào tinh hoàn đến mặt sau bàng quang thì kết hợp với ống tiết của túi
tinh để tạo thành ống phóng tinh Nó dài khoảng 30 cm, đường kính 2-3 mm nhưng lòng ống chỉ rộng khoảng 0,5 mm
• Tinh hoàn là một cơ quan sinh tinh trùng, đồng thời là tuyến nội tiết (tiết ra tiết tố nam
testosteron) làm cho cơ thể phát triển giới tính nam
o Hình thể ngoài: Có hai tinh hoàn phải và trái nằm trong bìu Tinh hoàn trung bình có
kích thước dài 4,5cm, rộng 2,5cm, dày 1,5cm, cân nặng khoảng 20g Tinh hoàn được bao bọc bởi một lớp vỏ xơ dày, trắng và không đàn hồi gọi là lớp áo trắng
o Hình thể trong: Tinh hoàn được chia thành 300-400 tiểu thùy ngăn cách nhau bởi các
vách xuất phát từ mặt trong của lớp áo trắng Mỗi tiểu thùy có từ 2-4 ống sinh tinh xoắn Tinh trùng do các ống này sinh ra được đổ vào các ống sinh tinh thẳng, rồi vào lưới tinh hoàn ở phần sau trên của mỗi tinh hoàn Từ lưới tinh hoàn có 12-15 ống xuất dẫn tinh trùng vào các ống mào tinh Ở giữa các ống sinh tinh có những nhóm tế bào kẽ tiết ra hormon testosteron
• Túi tinh, hay tuyến tinh, là một tuyến sản xuất khoảng 60% thể tích tinh dịch Nó dài khoảng 5
cm, nằm ở mặt sau bàng quang, dọc bờ dưới của ống dẫn tinh Đầu dưới của túi tinh mở vào một ống bài xuất ngắn gọi là ống tiết Ống này kết hợp với ống dẫn tinh cùng bên tạo thành ống phóng tinh
• Mỗi ống phóng tinh 2 cm, do ống tinh và ống tiết của túi tinh kết hợp lại tạo thành Hai ống
chạy chếch qua tuyến tiện liệt và đổ vào niệu đạo tiền liệt Ống mào tinh, ống dẫn tinh, ống phóng tinh và niệu đạo nam hợp thành đường dẫn tinh
• Tuyến tiền liệt là một khối hình nón mà đáy ở trên, đỉnh ở dưới Tuyến rộng 4 cm, cao 3 cm và
dày 2,5 cm, nặng trung bình 15-20 g (ở người lớn độ tuổi 30-40); ở sau tuổi 45, tuyến thường to
ra Tuyến tiền liệt nằm ở dưới bàng quang và bao quanh niệu đạo tiền liệt Dịch tiết của tuyến tiền liệt đóng góp khoảng 25% thể tích tinh dịch và góp phần vào sự vận động và sức sống của tinh trùng Dịch tiết của tuyến tiền liệt được đổ vào niệu đạo tiền liệt
• Tuyến hành niệu đạo Có hai tuyến hành niệu đạo nằm ở hai bên niệu đạo màng Mỗi tuyến to
bằng hạt ngô và đổ dịch tiết vào niệu đạo hành xốp bằng một ống tiết Dịch tiết của tuyến là
Trang 10một chất kiềm có tác dụng trung hòa dịch acid của nước tiểu trong niệu đạo, qua đó bảo vệ cho tinh trùng Tuyến cũng tiết ra niêm dịch để bôi trơn đầu dương vật và niêm mạc niệu đạo
• Bìu là một túi da rất sẫm màu do các lớp của thành bụng trĩu xuống tạo thành Nó được chia
thành hai lớp ngăn, mỗi ngăn chứa một tinh hoàn và một mào tinh Trong bìu có lớp có Dartos được tạo nên bởi sợi cơ trơn, sợi đàn hồi và sợi liên kết, tương tự như một cơ bám da
Tinh hoàn và mào tinh hoàn
- Tinh hoàn là một đôi tuyến hình trứng nằm trong bìu nặng chừng 25-30g vừa làm nhiệm vụ sản xuất tinh trùng, vừa thực hiện chức năng của tuyến nội tiết Tinh hoàn gồm một số lượng lớn các ống sinh tinh uốn khúc nằm trong các ô được phân cách bởi các vách ngăn bằng mô liên kết Các ống sinh tinh
có chức năng sản sinh tinh trùng
Nằm chen giữa các ống sinh tinh là các tế bào kẽ thực hiện chức năng chế tạo hormon sinh dục nam.Tinh hoàn chỉ thực sự hoạt động bắt đầu ở tuổi dậy thì (14 đến 15 tuổi) Lúc này các ống sinh tinh bắt đầu sản sinh tinh trùng, các tế bào kẽ cũng bắt đầu hoạt động tiết hormon sinh dục nam testosterone, có tác dụng đến sự hình thành những đặc điểm giới tính nam rõ rệt, sự sản sinh tinh trùng tiến hành một cách thường xuyên,kéo dài suốt tuổi dậy thì cho đến lúc già Tinh trùng rất nhỏ, không nhìn được bằng mắt thường Tinh trùng gồm: đầu, cổ thân và đuôi, dài tổng cộng 0,06mm (đầu chiếm 1/10 độ dài).Trong môi trường kiềm của dịch dạ con tinh trùng có khả năng
- Mào tinh hoàn (thượng tinh hoàn) là phần phụ tinh hoàn Tinh trùng được sản sinh trong tinh hoàn sẽ theo các ống dẫn đi vào mào tinh hoàn Tại đây tinh trùng tiếp tục quá trình trưởng thành
Sinh sản hữu tính tự nhiên và nhân tạo
Đôi chim quyến luyến trên cành,
Không cha không mẹ ai sanh ra người!
Thói thường là như vậy! Có mẹ có cha, có chồng có vợ, có trai có gái mới có sự sinh sản, tạo nên con cái, hậu duệ Không phải chỉ ở người, thú mà cả thảo mộc cũng vậy: phấn bông đực bay dính vào bầu nhị cái, nhờ vậy ''bông đậu'' sinh ra trái quả cho ta ăn, tạo nên hạt để cây sinh tồn nối giống Trên bình diện sinh lý, sự sinh sản tự nhiên của sinh vật thượng đẳng, trong đó có loài người, là kết quả của sự phối hợp giữa tinh trùng (Samenzelle/Spermium) của phái nam và noãn/trứng (Ei/Ovum) của phái nữ
Sự phối hợp nầy xãy ra trong tình thương yêu hay cưỡng bức nếu đối với đôi nam nữ là một xúc cãm khó quên, thì đối với tinh trùng và trứng chỉ là chuyện ''ngoài tai'' Điểm quan trọng trong việc phối hợp sinh lý/thụ tinh là tinh trùng phải vào được noãn, đem những di thể (Gene) của riêng nó hòa đồng vào di thể trứng tạo nên một ''trứng thụ tinh'' (Zygote) Để hoàn tất nhiệm vụ nầy tinh trùng (trung bình 200-500 triệu ở mỗi lần giao hợp xuất tinh/Ejakulation) phải chạy một đoạn đường thật dài trong âm đạo (Vagina), vượt qua tử cung (Uterus), vào ống dẫn trứng (Oviduct); và trong số chỉ khoảng 300 tinh trùng mạnh khỏe may mắn vượt qua mọi chướng ngại trên đoạn đường dài khoảng 20 cm đến được nơi đây, chỉ một chàng tinh trùng tốt số duy nhất gặp gở hòa hợp được với trứng trưởng thành +1) (trứng nầy, khoảng 12-16 ngày trước khi các bà các cô có kinh, rớt ra khỏi buồng trứng (Eierstock/Ovar), rơi vào ống dẫn trứng và di chuyển lần xuống phía tử cung)
Sau lúc phối hợp ở ống dẫn trứng, nhân chứa nhiễm thể của tinh trùng sẽ vào hoà hợp với nhân của trứng, và như vậy trứng thụ tinh (Zygote=hợp tử) +2) bắt đầu phân hóa: 2 tế bào trong ngày thứ nhất,
4 tế bào ở ngày thứ hai, 8 tế bào ngày thứ ba và cứ như thế sự phân bào tiếp tục không ngừng Ở giai đoạn ''8 tế bào'' vào ngày thứ ba, những tế bào sinh ra hợp lại thành một cầu tròn có dạng như trái dâu tầm (Maulbeere) được gọi là ''Morula'' Quả cầu Morula lớn dần, cuối cùng với khoảng 30 tế bào, và vào ngày thứ tư chất lỏng có trong ống dẫn trứng thấm xuyên vào tận trung tâm Morula, xô đẩy những