Nhật thực

Ngay từ lúc 7g sáng, hàng trăm người đã tập trung tại sân của Nhà thiếu nhi TP để quan sát hiện tượng nhật thực với những trang thiết bị từ ống nhòm thiên văn, kính chuyên dùng để quan s

Cư dân Việt Nam và thế giới náo nức xem nhật thực

Sáng nay (22-7), người dân tại nhiều nước châu Á đã đổ xô ra xem nhật thực toàn phần dài nhất thế kỷ 21 Theo ghi nhận, nhiều khu vực rộng lớn của Ấn Độ và Trung Quốc đã chìm trong bóng tối khi nhật thực xảy ra…

Bạn Nguyễn Kiều Anh Tú, sinh viên năm 1 trường ĐH Bách khoa

TP.HCM dùng đến 5 cái kính… mát để quan sát nhật thực - Ảnh:

Minh Đức

Rất nhiều nhà chiêm tinh học và nhà khoa học nghiệp dư đã không quản ngại đường xa tìm đến những nơi nhật thực toàn phần xảy ra rõ nhất để chiêm ngưỡng hiện tượng kỳ thú này, kéo dài khoảng 5 phút.

Nhật thực được nhìn thấy đầu tiên ở miền đông Ấn Độ, dù ở một số khu vực trời khá nhiều mây, sau đó đến các vùng khác của Ấn Độ, tiếp đó đến Nepal, Burma, Bangladesh, Bhutan, Trung Quốc

và Thái Bình Dương.

TP.HCM: sôi động với nhật thực toàn phần

Sáng nay 22-7, hiện tượng nhật thực toàn phần đã xảy ra Tại TP.HCM, tuy tỉ lệ quan sát được nhật thực chỉ vào khoảng 25% nhưng không vì thế mà làm giảm đi tính sôi động và hào hứng của người dân.

Ngay từ lúc 7g sáng, hàng trăm người đã tập trung tại sân của Nhà thiếu nhi TP để quan sát hiện tượng nhật thực với những trang thiết bị từ ống nhòm thiên văn, kính chuyên dùng để quan sát nhật thực cho đến những chiếc kính mát hay đĩa mềm vi tính, chậu nước…

Vào thời điểm đầu giờ sáng, thời tiết có vẻ như không thuận lợi khi mặt trời bị che khuất bởi những đám mây làm cho mọi người tỏ vẻ lo lắng Nhưng đến 8g05, bầu trời trở nên quang đãng và mọi người có thể quan sát nhật thực rất rõ

Hầu như mọi công cụ có thể quan sát được nhật thực đều được sử dụng Những ai không có kính cũng được các bạn trong CLB thiên văn nghiệp dư TP.HCM (HAAC) cho mượn để chiêm

ngưỡng hiện tượng độc đáo này.

Các bạn trẻ hào hứng quan sát hiện tượng nhật thực tại sân Nhà thiếu nhi

TP sáng 22-7 - Ảnh: Minh Đức

Một thành viên CLB thiên văn nghiệp dư TP.HCM hướng dẫn các em thiếu nhi quan sát nhật thực - Ảnh:

Minh Đức

Nhóm các bạn học sinh trường THPT dân lập Huỳnh Thúc kháng, quận 3 TP.HCM quan sát nhật thực bằng phim X- quang - Ảnh: Minh Đức

Hình ảnh nhật tại TP.HCM vào lúc 8g37 qua kính lọc - Ảnh: HAAC

MINH ĐỨC

Một số hình ảnh nhật thực toàn phần sáng 22-7 ở Việt Nam và các nước:

Sinh viên Đặng Anh Tuấn chỉ vào hình ảnh nhật thực tại trạm quan sát ở Trường ĐH Giáo dục (ĐH Quốc gia Hà Nội) - Ảnh: AP

Xem nhật thực tại Trường ĐH Giáo dục thuộc ĐH Quốc gia Hà Nội (ảnh trên) và tại hồ Hoàn Kiếm (ảnh dưới) - Ảnh: AP

Hình ảnh nhật thực tại Hà Nội - Ảnh: HAAC

Hình ảnh nhật thực tại Huế - Ảnh: Thu Hà

Người dân tại khu vực đường Nguyễn Thị Minh Khai, TP Buôn

Mê Thuột háo hức cùng nhau quan sát nhật thực - Ảnh: Thái

Bá Dũng

Nhật thực tại TP Buôn Mê Thuột - Ảnh: Thái Bá Dũng

Một máy bay bay qua mặt trời trong thời gian diễn ra nhật thực ở New Delhi - Ảnh: Reuters

Du khách đổ xô xem nhật thực ở thành phố Haining, Trung Quốc - Ảnh: AP

Trẻ em Hàn Quốc xem nhật thực ở Seoul - Ảnh: AP

Một phụ nữ Hàn Quốc say sưa xem nhật thực và cố gắng ghi lại hình này bằng chiếc máy ảnh cá nhân - Ảnh: AP

Hào hứng xem nhật thực ở Hàn Quốc - Ảnh: AP

Nhật thực toàn phần tại khu tự trị Trùng Khánh, Trung Quốc - Ảnh: AP, Xinhua

Hình ảnh nhật thực một phần tại thị trấn Yanguan, thành phố Haining, Trung Quốc - Ảnh: AP

Mặt trăng nằm giữa mặt trời và trái đất khi nhật thực một phần xảy ra tại New Delhi - Ảnh: Reuters

Bóng của ngọn tháp một thánh đường Hồi

giáo được phản chiếu khi nhật thực một phần xảy ra ở Yinchuan, thủ phủ khu tự trị Ninh Hạ, Trung Quốc - Ảnh: Xinhua

Hai người Trung Quốc xem nhật thực qua kính hàn - Ảnh: AFP

Nhật thực một phần tại Brunei - Ảnh: AP

Nhật thực tại Dhaka, Bangladesh - Ảnh: AFP

Nhật thực một phần tại thị trấn Tatsugou, đảo Amamioshima, Nhật Bản - Ảnh: AP

Chị Katsura Ohi, 33 tuổi, chụp ảnh nhật thực tại Amamioshima - Ảnh: AP

Các nhà thiên văn Ấn Độ chuẩn bị kính thiên văn xem nhật thực - Ảnh: AFP

Học sinh Ấn Độ đeo kính râm xem nhật thực - Ảnh: AP

Nhật thực một phần tại đồn McClain thuộc tỉnh Logar, Afghanistan - Ảnh: Reuters

Người dân New Delhi xem nhật thực - Ảnh: AP

Nhật thực toàn phần tại thành phố Varanasi, Ấn Độ - Ảnh: AP

Tại Nhật Bản, rất đông du khách đổ về thị trấn Tatsugo nằm trên đảo Amami Oshima, cắm lều chờ xem nhật thực - Ảnh: AP

Người dân xem nhật thực tại thành phố Science ở Ahmadabad, Ấn

Độ - Ảnh: AP

Hai học sinh ở Allahabad, Ấn Độ đeo kính râm xem nhật thực - Ảnh:

AP

Nhật thực xảy ra khi Mặt Trăng đi qua giữa Trái Đất và Mặt Trời và che khuất hoàn toàn

hay một phần Mặt Trời khi quan sát từ Trái Đất Điều này chỉ có thể xảy ra tại thời điểm sóc trăng non được quan sát thấy từ Trái Đất, khi Mặt Trời và Mặt Trăng giao hội Nhật thực toàn phần được nhiều người coi là một hiện tượng thiên nhiên đặc biệt nhất mà người

đó có thể quan sát được Dĩ nhiên, nhật thực chỉ có thể quan sát thấy tại các vùng trên Trái Đất đang là ban ngày

Ảnh chụp khi diễn ra nhật thực ngày 11 tháng 8 năm 1999

Bóng Mặt Trăng quét ngang Thổ Nhĩ Kỳ năm 2006

Mô tả nhật thực

dụ nhật thực toàn phần ở Việt Nam vào năm 1995 chỉ kéo dài gần 2 phút

• Nhật thực hình khuyên xảy ra khi Mặt Trời và Mặt Trăng nằm chính xác trên một

đường thẳng, nhưng kích cỡ biểu kiến của Mặt Trăng nhỏ hơn kích cỡ biểu kiến của Mặt Trời Vì thế Mặt Trời vẫn hiện ra như một vòng đai rực rỡ bao quanh Mặt Trăng

• Nhật thực lai là một kiểu trung gian giữa nhật thực toàn phần và nhật thực hình

khuyên Ở một số điểm trên Trái Đất, nó được quan sát thấy là nhật thực toàn phần;

ở những nơi khác nó lại là nhật thực hình khuyên Thuật ngữ chung cho nhật thực

toàn phần, hình khuyên hay nhật thực lai là nhật thực trung tâm

• Nhật thực một phần xảy ra khi Mặt Trời và Mặt Trăng không nằm chính xác trên

cùng một đường thẳng, và Mặt Trăng chỉ che khuất một phần của Mặt Trời Hiện

•

tượng này thường được quan sát thấy ở nhiều nơi trên Trái Đất bên ngoài đường đi của nhật thực trung tâm Tuy nhiên, một số kiểu nhật thực chỉ có thể được quan sát thấy như là nhật thực một phần, bởi vì đường trung tâm không bao giờ giao nhau với bề mặt của Trái Đất

Ngày 1 tháng 8 năm 2008, vào lúc 16 giờ đến 18 giờ 30 tại Việt Nam có thể quan sát thấy nhật thực một phần[1]

Lý do để một số lần nhật thực là nhật thực toàn phần hay kiểu hình khuyên phụ thuộc vào quỹ đạo hình elíp của Mặt Trăng quanh Trái Đất Một trong những sự trùng hợp đáng lưu tâm nhất trong tự nhiên là (i) Mặt Trời nằm cách xa khoảng 400 lần so với khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trăng, và (ii) Mặt Trời cũng có đường kính lớp gấp khoảng 400 lần so với Mặt Trăng Vì thế, khi quan sát từ Trái Đất, Mặt Trời và Mặt Trăng có vẻ có cùng kích thước trên bầu trời - khoảng 1/2 độ nếu đo góc Bởi vì quỹ đạo của Mặt Trăng quanh Trái Đất là hình elíp chứ không phải là hình tròn, vì vậy, ở một số khoảng thời gian Mặt Trăng

ở xa hơn và lúc khác nó lại ở gần Trái Đất hơn so với khoảng cách trung bình

Nhật thực xảy ra khi Mặt Trăng ở gần Trái Đất nhất (gần điểm cận địa), thì nó đủ lớn để che khuất hoàn toàn cả đĩa sáng của Mặt Trời, và là nhật thực toàn phần Khi nó ở xa Trái Đất nhất, (gần điểm viễn địa), nó xuất hiện nhỏ hơn và không thể che khuất hoàn toàn Mặt

Trời Trong trường hợp đó vẫn còn lại một annulus (hay vòng nhẫn) nhỏ của đĩa sáng Mặt

Trời vẫn không bị che khuất Vì vậy sinh ra thuật ngữ "nhật thực hình khuyên" Nhật thực hình khuyên thường xảy ra hơn so với nhật thực toàn phần bởi vì nói chung Mặt Trăng nằm xa Trái Đất ở khoảng cách ít khi che khuất hoàn toàn được Mặt Trời Tỷ lệ giữa kích thước biểu kiến của Mặt Trăng và của Mặt Trời được gọi là độ lớn của nhật thực

Thuật ngữ

Vì hiện tượng này xảy ra đối với Mặt Trời (nhật) và người xưa khi thấy hiện tượng Mặt Trăng che khuất Mặt Trời nên cho rằng Mặt Trăng đã "ăn" (thực) Mặt Trời Do đó, hiện tượng này được gọi là "nhật thực", một từ Hán-Việt có nghĩa là "ăn Mặt Trời"

Quan sát nhật thực

Bức ảnh chụp nhật thực hình khuyên tại Valladolid (Tây Ban Nha) ngày 3 tháng 10 năm 2005

Người dân đang quan sát một vụ nhật thực tại Iceland, 2002

Nhìn trực tiếp vào quyển sáng của Mặt Trời (đĩa sáng của chính Mặt Trời), thậm chí chỉ trong vòng vài giây, có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho võng mạc mắt, bởi vì số lượng lớn những tia bức xạ nhìn thấy và không nhìn thấy được ra quyển sáng này phát ra Tổn thương có thể dẫn tới giảm thị lực vĩnh viễn, thậm chí gây mù loà Võng mạc không nhạy cảm với cảm giác đau, và những hậu quả khi võng mạc bị tổn thương có thể chưa xuất hiện trong nhiều giờ đồng hồ, vì thế chúng ta không nhận biết được sự thương tổn đang diễn ra

Ở các điều kiện thông thường, Mặt Trời quá sáng tới mức rất khó nhìn trực tiếp vào đó, vì thế thông thường con người không có xu hướng nhìn vào Mặt Trời ở mức có thể gây hại cho mắt Tuy nhiên, trong khi xảy ra nhật thực, khi đa phần Mặt Trời bị che khuất, mọi người cảm thấy dễ dàng hơn và cũng thường cố sức quan sát hiện tượng Không may thay, nhìn vào Mặt Trời khi nhật thực đang diễn ra cũng nguy hiểm như khi nhìn trực tiếp vào

nó, ngoại trừ chỉ trong một khoảng thời gian rất ngắn khi Mặt Trời bị che khuất "toàn bộ", (toàn bộ chỉ xuất hiện khi đĩa Mặt Trời bị che khuất hoàn toàn— nó không xảy ra trong nhật thực hình khuyên) Quan sát đĩa Mặt Trời thông qua bất kỳ một hình thức trợ giúp quang học nào (ống nhòm, kính thiên văn, hay thậm chí là một kính ngắm quang học máy

ảnh) thậm chí còn nguy hiểm hơn, dù chỉ cần nhìn bằng mắt thường cũng đã dễ dàng gây thương tổn.

Quan sát những nhật thực một phần và nhật thực hình khuyên

Theo dõi Mặt trời trong khi nhật thực một phần hay hình khuyên(và khi nhật thực toàn phần xảy ra mà chúng ta đang đứng ở ngoài bóng đen) yêu cầu chúng ta phải có thiết bị bảo vệ mắt đặc biệt, hoặc các cách theo dõi gián tiếp

Đĩa mặt trời có thể xem bằng cách sử dụng những thiết bị lọc để ngăn chặn ảnh hưởng có hại của bức xạ Mặt trời Kính râm là không đủ an toàn, vì chúng không ngăn chặn được các bức xạ của tia hồng ngoại nguy hiểm và không nhìn thấy, đủ để gây ra hỏng mắt Bạn chỉ được dùng những bộ lọc ánh sáng mặt trời được thiết kế và được chứng nhận để xem trực tiếp đĩa Mặt trời

Cách an toàn nhất để xem đĩa Mặt trời là cách quan sát gián tiếp Điều này có thể thực hiệnđược bằng cách đưa hình ảnh của đĩa Mặt trời lên trên một tờ giấy trắng hoặc tấm bìa trắngbằng cách dùng một cặp kính hiển vi (che thấu kính của một chiếc), một kính viễn vọng, hoặc một tấm bìa cứng khác có khoan một lỗ nhỏ (đường kính khoảng 1mm), thường đượcgọi là lỗ châm kim Hình ảnh nhận được này của Mặt trời có thể xem được một cách an toàn Kỹ thuật này có thể được sử dụng để quan sát các vết mặt trời, cũng như là các nhật thực Tuy vậy, cần phải cẩn thận phòng ngừa không cho ai được nhìn trực tiếp qua thấu kính (kính thiên văn, lỗ kim, v.v )

Quan sát đĩa Mặt trời trên một màn hình video (của một máy quay phim hoặc một máy quay phim kỹ thuật số) là an toàn, mặc dù chính thiết bị lại có thể bị hư hại do ánh sáng

trực tiếp của Mặt trời Nhìn qua ô nhìn thấu kính của các máy trên lại không an toàn.

Các phòng bị an toàn như trên áp dụng cho việc quan sát mặt trời bất kỳ lúc nào trừ quá trình nhật thực toàn phần