1/là một khớp chỏm lớn nhất trong cơ thể người vì thế khi trật khớp thường kèm theo đa chấn thương. 2/là khớp giứa bẹn và mông,có nhiều cơ che phủ vì vậy phẫu thuật vào khớp háng là rất khó kh
Trang 1§inh Ngäc S¬n- Bé m«n Ngo¹i
§inh Ngäc S¬n- Bé m«n Ngo¹i
Trang 2§¹i c ¬ng
§¹i c ¬ng
TrËt khíp h¸ng Ýt gÆp, chiÕm 5% tæng sè trËt khíp do chÊn th ¬ng.Hay gÆp ë ng êi tr ëng thµnh
Tû lÖ nam / n÷ lµ 5/1
TrËt khíp h¸ng Ýt gÆp, chiÕm 5% tæng sè trËt khíp do chÊn th ¬ng.Hay gÆp ë ng êi tr ëng thµnh
Tû lÖ nam / n÷ lµ 5/1
Trang 3Một số đặc điểm giải phẫu, sinh lý của khớp háng
Một số đặc điểm giải phẫu, sinh lý của khớp háng
Là một khớp chỏm, lớn nhất trong cơ thể vì thế khi có trật khớp th ờng kèm theo đa chấn
th ơng
Là khớp giữa bẹn và mông , có nhiều cơ che phủ vì vậy phẫu thuật vào khớp háng rất khó khăn
Góc cổ - thân x ơng đùi: 130 độ
Là một khớp chỏm, lớn nhất trong cơ thể vì thế khi có trật khớp th ờng kèm theo đa chấn
th ơng
Là khớp giữa bẹn và mông , có nhiều cơ che phủ vì vậy phẫu thuật vào khớp háng rất khó khăn
Góc cổ - thân x ơng đùi: 130 độ
Trang 4Nuôi d ỡng chỏm : là động mạch dây chằng
tròn, động mạch mũ , và động mạch thân x ơng
đùi Khi trật khớp, các động mạch này dễ bị
tổn th ơng
mu) tạo nên Khi vỡ ổ cối di lệch gây trật khớp háng trung tâm
Nuôi d ỡng chỏm : là động mạch dây chằng
tròn, động mạch mũ , và động mạch thân x ơng
đùi Khi trật khớp, các động mạch này dễ bị
tổn th ơng
mu) tạo nên Khi vỡ ổ cối di lệch gây trật khớp háng trung tâm
Trang 5Mạch máu nuôi cổ xương đùi
Trang 6X ¬ng ngåi
X ¬ng mu
X ¬ng chËu
X ¬ng ngåi
Trang 7Quanh æ cèi cã mét sôn viÒn tham gia gi÷
khíp, khi trËt th êng g©y bong diÖn sôn viÒn
nµy
§éng t¸c cña khíp h¸ng ® îc gäi theo tõng cÆp: gÊp - duçi, xoay ngoµi - xoay trong, vµ khÐp - d¹ng
Quanh æ cèi cã mét sôn viÒn tham gia gi÷
khíp, khi trËt th êng g©y bong diÖn sôn viÒn
nµy
§éng t¸c cña khíp h¸ng ® îc gäi theo tõng cÆp: gÊp - duçi, xoay ngoµi - xoay trong, vµ khÐp - d¹ng
Trang 8Gi¶i phÉu khíp h¸ng
Gi¶i phÉu khíp h¸ng
Trang 9Nguyên nhân, cơ chế
Hay bị do tai nạn khi ngồi trên xe ô tô, xe bị
dừng đột ngột
Nếu đùi khép, đầu gối bị dồn thúc vào phần
cứng ở phía tr ớc, lực mạnh truyền từ gối lên
thân x ơng đùi và chỏm, làm chỏm bị trật ra sau trên ổ cối, nhiều khi kèm vỡ sứt một mảnh x
ơng to ở vách sau trên của ổ cối
Hay bị do tai nạn khi ngồi trên xe ô tô, xe bị
dừng đột ngột
Nếu đùi khép, đầu gối bị dồn thúc vào phần
cứng ở phía tr ớc, lực mạnh truyền từ gối lên
thân x ơng đùi và chỏm, làm chỏm bị trật ra sau trên ổ cối, nhiều khi kèm vỡ sứt một mảnh x
ơng to ở vách sau trên của ổ cối
Trang 10Cơ chế CT gây trật khớp háng kiểu chậu
Trang 11th ơng tổn cùng bên
Th ơng tổn thần kinh hông to (đối với trật ra sau), thần kinh đùi, bịt (khi bị trật ra tr ớc)
Th ơng tổn gối cùng bên: vỡ bánh chè, đứt dây chằng
Th ơng tổn thần kinh hông to (đối với trật ra sau), thần kinh đùi, bịt (khi bị trật ra tr ớc)
Th ơng tổn gối cùng bên: vỡ bánh chè, đứt dây chằng
Trang 12BiÕn chøng thÇn kinh h«ng to
Trang 13Th n kinh vïng khíp h¸ngần kinh vïng khíp h¸ng
Th n kinh vïng khíp h¸ngần kinh vïng khíp h¸ng
Th n kinh vïng khíp h¸ngần kinh vïng khíp h¸ng
Trang 14Giải phẫu bệnh Giải phẫu bệnh
1 X ơng- khớp:
Chỏm th ờng trật ra sau lên trên (kiểu chậu) Đứt dây chằng bao khớp, đăc biệt là đứt dây chằng tròn
Khoảng 40% có vỡ trần ổ cối
Có thể gặp gãy cổ x ơng đùi kèm theo
Trang 152 Cơ: Phần lớn cơ vùng đùi, vùng chậu bị đụng dập, tụ máu.
3 Mạch nuôi chỏm: Đứt động mạch dây chằng tròn, chèn ép & đụng dập động mạch mũ
2 Cơ: Phần lớn cơ vùng đùi, vùng chậu bị đụng dập, tụ máu
3 Mạch nuôi chỏm: Đứt động mạch dây chằng tròn, chèn ép & đụng dập động mạch mũ
Trang 16Phân loại Phân loại
Kiểu chậu: chỏm x ơng đùi lên trên, ra sau, gặp 85%
Kiểu mu: chỏm lên trên, ra tr ớc
Kiểu ngồi: chỏm xuống d ới, ra sau
Kiểu bịt: chỏm xuống d ới, ra tr ớc
Trật khớp háng trung tâm: chỏm x ơng đùi chui qua ổ cối vỡ, vào tiểu khung
Kiểu chậu: chỏm x ơng đùi lên trên, ra sau, gặp 85%
Kiểu mu: chỏm lên trên, ra tr ớc
Kiểu ngồi: chỏm xuống d ới, ra sau
Kiểu bịt: chỏm xuống d ới, ra tr ớc
Trật khớp háng trung tâm: chỏm x ơng đùi chui qua ổ cối vỡ, vào tiểu khung
Trang 17KiÓu mu KiÓu chËu
t.t
Trang 18
TrËt khíp h¸ng kiÓu chËu, kiÓu bÞt vµ trËt trung t©m
TrËt khíp h¸ng kiÓu chËu, kiÓu bÞt vµ trËt trung t©m
Trang 20TrËt khíp h¸ng kiÓu bÞt
Trang 22Phân độ Phân độ
Độ 1: khớp vững sau khi nắn
Độ 2: trật khớp kèm vỡ một phần chỏm, hoặc một phần ổ cối, nh ng sau khi nắn khớp vững
Độ 3: tổn th ơng nh độ 2, nh ng khớp không vững, bị trật lại
Độ 4: trật khớp kèm gãy cổ x ơng đùi
Độ 1: khớp vững sau khi nắn
Độ 2: trật khớp kèm vỡ một phần chỏm, hoặc một phần ổ cối, nh ng sau khi nắn khớp vững
Trang 23ChÈn ®o¸n
1 L©m sµng Ngoµi c¸c dÊu hiÖu trËt khíp nãi chung ra, cßn
cã nh÷ng triÖu chøng ®iÓn h×nh cho tõng kiÓu trËt.
nhiÒu
1 L©m sµng Ngoµi c¸c dÊu hiÖu trËt khíp nãi chung ra, cßn
cã nh÷ng triÖu chøng ®iÓn h×nh cho tõng kiÓu trËt.
nhiÒu
Trang 24KiÓu mu KiÓu chËu
§ïi gÊp nhÑ
§ïi d¹ng, xoay ngoµi
§ïi khÐp,
xoay trong
§ïi gÊp nhiÒu
TT
Trang 252 X quangXquang: thấy chỏm bị trật, thấy cổ x ơng đùi dài ra, cung cổ bịt bị gãy, di lệch xa, không
thấy bóng mấu chuyển bé (vì đùi xoay trong, mấu chuyển bé nấp sau thân) xem có kèm gãy bong mấu chuyển lớn
Nếu có vỡ hõm khớp, sứt vỡ chỏm nên chụp cắt lớp vi tính, lát cắt 3mm
2 X quangXquang: thấy chỏm bị trật, thấy cổ x ơng đùi dài ra, cung cổ bịt bị gãy, di lệch xa, không
thấy bóng mấu chuyển bé (vì đùi xoay trong, mấu chuyển bé nấp sau thân) xem có kèm gãy bong mấu chuyển lớn
Nếu có vỡ hõm khớp, sứt vỡ chỏm nên chụp cắt lớp vi tính, lát cắt 3mm
Trang 26Góc cổ - thân và vòng cung cổ- bịt
Trang 28BiÕn chøng
BiÕn chøng
1 Ho¹i tö chám: Tû lÖ 5 - 10%
Hay gÆp víi nh÷ng trËt khíp h¸ng cò do tæn th ¬ng m¹ch nu«i d ìng chám
Trang 292 Tho¸i ho¸ khíp: (20 - 30%) gÆp ë trËt khíp h¸ng trung t©m v× æ cèi bÞ mÐo mã, can xÊu.
3 V«i ho¸ quanh khíp: g©y ¶nh h ëng tíi c¬ n¨ng cña khíp
2 Tho¸i ho¸ khíp: (20 - 30%) gÆp ë trËt khíp h¸ng trung t©m v× æ cèi bÞ mÐo mã, can xÊu
3 V«i ho¸ quanh khíp: g©y ¶nh h ëng tíi c¬ n¨ng cña khíp
Trang 30vỡ chỏm hoặc ổ cối kèm theo).
vỡ chỏm hoặc ổ cối kèm theo)
bạo có khi bị gãy cổ x ơng đùi
x ơng
Trang 31vải số 8
Bệnh nhân nằm ngửa trên bàn nắn, cố định đai chậu vào bàn nắn, háng và gối gấp 90 độ
Ng ời nắn ngồi cùng bên với bệnh nhân Một
đai vải quàng qua cổ ng ời nắn và qua gối bệnh nhân
Kéo thẳng đùi lên trời, đè cẳng chân bệnh nhân xuống tạo nên lực chính qua đai vải Tuỳ theo kiểu trật mà khép háng hoặc dạng háng cho
vải số 8
Bệnh nhân nằm ngửa trên bàn nắn, cố định đai chậu vào bàn nắn, háng và gối gấp 90 độ
Ng ời nắn ngồi cùng bên với bệnh nhân Một
đai vải quàng qua cổ ng ời nắn và qua gối bệnh nhân
Kéo thẳng đùi lên trời, đè cẳng chân bệnh nhân xuống tạo nên lực chính qua đai vải Tuỳ theo kiểu trật mà khép háng hoặc dạng háng cho
Trang 32N¾n trËt khíp theo Boehler
Trang 33Ph ¬ng ph¸p KOCHER:
T ¬ng tù nh ph ¬ng ph¸p BOEHLER nh ng cho gèi hoÆc tay ng êi n¾n vµo khoeo bÖnh nh©n
Ph ¬ng ph¸p KOCHER:
T ¬ng tù nh ph ¬ng ph¸p BOEHLER nh ng cho gèi hoÆc tay ng êi n¾n vµo khoeo bÖnh nh©n
Trang 34N¾n trËt khíp theo Kocher
Trang 35Ph ¬ng ph¸p STINPSON HiÖn nay Ýt lµm G©y mª, cho bÖnh nh©n n»m sÊp ch©n thâng, n¾n nhÑ nhµng, khíp
tù vµo.
Ph ¬ng ph¸p STINPSON HiÖn nay Ýt lµm G©y mª, cho bÖnh nh©n n»m sÊp ch©n thâng, n¾n nhÑ nhµng, khíp
tù vµo.
Trang 37Mæ n¾n khi n¾n kÝn kh«ng cã kÕt qu¶
Langebeck R¹ch bao khíp theo bê æ ch¶o,
lµm s¹ch hâm khíp cho hÕt m¸u côc, tæ chøc
bê viÒn bÞ r¸ch, m¶nh x ¬ng nhá
nhÑ nhiÒu tuÇn n÷a
Trang 392 §iÒu trÞ trËt khíp h¸ng trung t©m:
2 §iÒu trÞ trËt khíp h¸ng trung t©m:
§iÒu trÞ kh«ng mæ.
mm cho kÐo t¹ 5kg trong 6 - 8 tuÇn
§iÒu trÞ kh«ng mæ.
mm cho kÐo t¹ 5kg trong 6 - 8 tuÇn
Trang 40Mổ kết hợp x ơng:
Bệnh nhân trẻ thì phải mổ sớm để nắn và kết hợp x ơng bằng nẹp vít
Có mảnh x ơng kẹt vào khe khớp, chỏm không nằm đồng tâm với hõm khớp
Mổ kết hợp x ơng:
Bệnh nhân trẻ thì phải mổ sớm để nắn và kết hợp x ơng bằng nẹp vít
Có mảnh x ơng kẹt vào khe khớp, chỏm không nằm đồng tâm với hõm khớp
Trang 41KÕt hîp x ¬ng æ cèi
Trang 42Kéo liên tục: Gây mê bệnh nhân, kéo chân bên trật theo trục chi d ới, kiểm tra chiều dài hai chân bằng nhau là đ ợc (mục đích là để
chỏm ra khỏi tiểu khung, về vị trí cũ) Sau đó xuyên kim qua lồi cầu đùi kéo liên tục với
trọng l ợng bằng 1/6 trọng l ợng cơ thể, kéo
trong ba tuần
Kéo liên tục: Gây mê bệnh nhân, kéo chân bên trật theo trục chi d ới, kiểm tra chiều dài hai chân bằng nhau là đ ợc (mục đích là để
chỏm ra khỏi tiểu khung, về vị trí cũ) Sau đó xuyên kim qua lồi cầu đùi kéo liên tục với
trọng l ợng bằng 1/6 trọng l ợng cơ thể, kéo
trong ba tuần
Trang 443 Điều trị trật khớp háng cũ
3 Điều trị trật khớp háng cũ
Nếu d ới 3 tuần( 4 - 21 ngày): Kéo liên tục10 ngày, sau đấy nắn thử nhẹ nhàng
Nếu trên 3 tuần: Mổ để đặt lại khớp
Nếu trật khớp lâu năm: Đã có sự thích nghi với một khớp tân tạo ở cánh chậu, không nên mổ
đặt lại khớp, mà phẫu thuật đục x ơng d ới mấu chuyển sửa lại trục chi
Nếu d ới 3 tuần( 4 - 21 ngày): Kéo liên tục10 ngày, sau đấy nắn thử nhẹ nhàng
Nếu trên 3 tuần: Mổ để đặt lại khớp
Nếu trật khớp lâu năm: Đã có sự thích nghi với một khớp tân tạo ở cánh chậu, không nên mổ
đặt lại khớp, mà phẫu thuật đục x ơng d ới mấu chuyển sửa lại trục chi