ĐỌC HIỂU 3.0 điểm Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu ở dưới: Ta lớn lên bằng niềm tin rất thật Biết bao nhiêu hạnh phúc có trên đời Dẫu phải khi cay đắng dập vùi Rằng cô Tấm cũng v
Trang 1TRƯỜNG THPT NGUYỄN KHUYẾN
TỔ NGỮ VĂN BÀI VIẾT SỐ - LỚP 11 NĂM HỌC 2019- 2020 Môn: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 90 phút không kể thời gian phát đề
Đề 1:
PHẦN I ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu ở dưới:
Ta lớn lên bằng niềm tin rất thật Biết bao nhiêu hạnh phúc có trên đời Dẫu phải khi cay đắng dập vùi
Rằng cô Tấm cũng về làm hoàng hậu Cây khế chua có đại bàng đến đậu Chim ăn rồi trả ngon ngọt cho ta Đất đai cỗi cằn thì người sẽ nở hoa Hoa của đất, người trồng cây dựng cửa Khi ta đến gõ lên từng cánh cửa
Thì tin yêu ngay thẳng đón ta vào
Ta nghẹn ngào, Đất Nước Việt Nam ơi!…
Ta lớn lên khao khát những chân trời Những mảnh đất chân mình chưa bén được Những biển khơi chứa mặt trời đỏ rực Những ngàn sao trôi miết giữa màu xanh
(Trích Mặt đường khát vọng, Nguyễn Khoa Điềm,
NXB Văn nghệ giải phóng, 1974, tr.35-36)
Câu 1 Những từ ngữ, hình ảnh nào trong đoạn trích được lấy từ chất liệu văn học dân gian? (0.5 điểm)
Câu 2 Anh/chị hiểu như thế nào về nội dung câu thơ: “Đất đai cỗi cằn thì người sẽ nở hoa”? (0.5 điểm)
Câu 3 Nêu tác dụng của biện pháp điệp từ được sử dụng trong bốn câu thơ cuối đoạn trích (1.0 điểm)
Câu 4 Điều anh/chị tâm đắc nhất trong đoạn trích trên là gì? (1.0 điểm) PHẦN II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2.0 điểm)
Hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 15 đến 17 câu)trình bày suy nghĩ của anh/chị
về sức mạnh niềm tin trong cuộc sống được gợi ra từ đoạn trích.
Câu 2 (5.0 điểm)
Tác phẩm “Chiếu cầu hiền” của Ngô Thì Nhậm đã cho người đọc cảm nhận được tấm lòng và trí tuệ của vua Quang trung qua việc nhận thức đúng đắn về vai
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2trò của hiền tài đối với quốc gia, dân tộc; thể hiện sự thành tâm mong người hiền
ra giúp đời, giúp nước; đồng thời nhà vua cũng thẳng thắn thừa nhận những bất cập của thời đại mới và khéo léo nêu lên nhu cầu của đất nước.
Em hãy phân tích đoạn trích sau (trích Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm) để
là sáng tỏ nhận ý kiến trên
Từng nghe nói rằng: Người hiền xuất hiện ở đời, thì như ngôi sao sáng trên trời cao Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần, người hiền ắt làm sứ giả cho thiên di Nếu như che mất ánh sáng, giấu đi
vẻ đẹp, có tài mà không được đời dùng, thì đó không phải là ý trời sinh ra người hiền vậy.
[…]
Nay trẫm đang ghé chiếu lắng nghe, ngày đêm mong mỏi, nhưng những người học rộng tài cao chưa thấy có ai tìm đến Hay trẫm ít đức không đáng để phò tá chăng? Hay đang thời đổ nát chưa thể ra phụng sự vương hầu chăng?
Kìa như, trời còn tăm tối, thì đấng quân tử phải trổ tài Nay đương ở buổi đầu của nền đại định, công việc vừa mới mở ra Kỉ cương nơi triều chính còn nhiều khiếm khuyết, công việc ngoài biên đương phải lo toan Dân còn nhọc mệt chưa lại sức, mà đức hoá của trẫm chưa kịp nhuần thấm khắp nơi Trẫm nơm nớp lo lắng, ngày một ngày hai vạn việc nảy sinh Nghĩ cho kĩ thì thấy rằng: Một cái cột không thể đỡ nổi một căn nhà lớn, mưu lược một người không thể dựng nghiệp trị bình Suy đi tính lại trong vòm trời này, cứ cái ấp mười nhà ắt phải có người trung thành tín nghĩa Huống nay trên dải đất văn hiến rộng lớn như thế này, há trong đó lại không có lấy một người tài danh nào ra phò giúp cho chính quyền buổi ban đầu của trẫm hay sao ?
(Ngữ văn 11, tập một, NXB Giáo dục - 2009, tr.69)
HẾT
Trang 3ĐÁP ÁN - HƯỚNG DẪN CHẤM Đề 1
m
– Cây khế – Hoa của đất
Trả lời như Đáp án: 0.5 điểm.
Trả lời được 1 trong 3 thì cho 0,25 điểm
0.5
2 + “Đất đai cỗi cằn thì người sẽ nở hoa”, ý câu thơ muốn nói
thiên nhiên khắc nghiệt, điều kiện tự nhiên không cho phép không phải là cản trở mà ngược lại, là thử thách để con người khẳng định mình
+ Con người nở hoa là con người đạt được thành quả, con người thành công sau rất nhiều thử thách
- Trả lời như Đáp án: 0.5 điểm.
*Trả lời được 1 trong 2 ý trên đều được 0.25 điểm
0.5
cuối là biện pháp điệp từ những “Những chân
trời”, những mảnh đất”, “những biển khơi”,
“những ngàn sao” là những điều mơ ước của con người, nơi ta chưa đặt chân tới, nơi vẫn còn muốn chinh phục
+ Biện pháp điệp liệt kê một loạt những ước
mơ rất cao đẹp, thiêng liêng, cũng là những ước mơ rất thực Sau ước mơ đó là niềm tin vào thế hệ mình, thế hệ của chúng “ta” sẽ ước mơ, khao khát và biến những mơ ước đó trở thành hiện thực
- Trả lời như Đáp án: 1.0 điểm.
- Trả lời được một trong hai ý theo yêu cầu bên trên: 0.5 điểm
0.5 0.5
trong em Nhưng ấn tượng chung là đoạn thơ khắc họa hình tượng Đất Nước bắt nguồn từ văn hóa truyền thống xa xưa với chất liệu dân gian đậm đà và kéo dài tới chúng ta, tới mãi mai sau với những mơ ước rất đẹp, rất người, rất nhân văn Qua đó thấy được tình yêu quê hương đất nước của tác giả
- Lí giải quan điểm:
+ Lí giải rõ ràng, thuyết phục 1,0 điểm
+ Lí giải chung chung, chưa rõ ràng: 0.25 điểm đến 0.5 điểm
1.0
Trang 41 - Hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 15 đến 17 câu)trình bày
suy nghĩ của anh/chị về sức mạnh niềm tin trong cuộc
sống được gợi ra từ đoạn trích.
2.0
a Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn.
- Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch,
quy nạp, tổng – phân – hợp, móc xích hoặc song hành
- Chấm như Đáp án
0.25
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận.
sức mạnh niềm tin trong cuộc sống
- Chấm như Đáp án
0.25
c Triển khai vấn đề nghị luận
Thí sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển
khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng cần làm rõ
bệnh ung thư không đồng nghĩa là sẽ chết Có thể theo
hướng sau:
* Giải thích
– Niềm tin: sự tin tưởng, tín nhiệm vào những
điều có thể làm trong cuộc sống dựa trên cơ
sở hiện thực nhất định
– Sức mạnh niềm tin trong cuộc sống là sức
mạnh tinh thần, giúp con người làm được
những điều mong ước, hoàn thành những dự
định
– Sức mạnh niềm tin từ đoạn trích là sức mạnh
về hạnh phúc có thật ở trên đời, về quả ngọt
sau bao nỗi đắng cay và niềm tin vào mơ ước
ở tương lai
* Vì sao cần có sức mạnh niềm tin trong cuộc
sống?
* Biểu hiện của sức mạnh niềm tin trong
cuộcsống
* Bàn luận, mở rộng
* Bài học hành động và liên hệ bản thân
– Em có những niềm tin vào bản thân, gia đình
và xã hội như thế nào
– Em đã và đang làm gì để thực hiện hóa niềm
tin ấy
– Liên hệ bản thân
+ Đáp ứng các yêu cầu như Đáp án: 1.0 điểm
+ Đáp ứng 3 trong 5 yêu cầu như Đáp án: 0,5 điểm
1.0
d Chính tả, dùng từ, đặt câu
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt
Chấm như Đáp án
0.25
e Sáng tạo
Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn
đề nghị luận
0.25
Trang 5Chấm như Đáp án
2 Tác phẩm “Chiếu cầu hiền” của Ngô Thì Nhậm đã cho
người đọc cảm nhận được tấm lòng và trí tuệ của vua Quang
trung qua việc nhận thức đúng đắn về vai trò của hiền tài đối với
quốc gia, dân tộc; thể hiện sự thành tâm mong người hiền ra giúp
đời, giúp nước; đồng thời nhà vua cũng thẳng thắn thừa nhận
những bất cập của thời đại mới và khéo léo nêu lên nhu cầu của
đất nước.
Em hãy phân tích đoạn trích sau (trích Chiếu cầu hiền của
Ngô Thì Nhậm) để là sáng tỏ nhận ý kiến trên
5.0
a Đảm bảo cấu trúc của bài văn nghị luận
Mở bài giới thiệu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề,
kết bài khái quát được vấn đề
Chấm như Đáp án.
0.25
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Tấm lòng và trí tuệ của vua Quang trung qua việc nhận thức
đúng đắn về vai trò của hiền tài đối với quốc gia, dân tộc; thể
hiện sự thành tâm mong người hiền ra giúp đời, giúp nước; đồng
thời nhà vua cũng thẳng thắn thừa nhận những bất cập của thời
đại mới và khéo léo nêu lên nhu cầu của đất nước.
- HS xác định chưa đầy đủ vấn đề cần nghị luận, chỉ cho 0,25
điểm
0.5
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lĩ lẽ và
dẫn chứng
* Giới thiệu khái quát về tác giả Lê Hữu Trác và tp “Thượng kinh
kí sự”.
0.5
* Phân tích đoạn trích
Học sinh có thể cảm nhận theo nhiều cách nhưng cần đáp ứng các
yêu cầu sau:
- Nội dung:
+ Coi trọng người hiền tài với đất nước, cuộc đời
+ Sử dụng các câu hỏi tu từ vừa thể hiện sự thành tâm, khiêm
nhường của nhà vua
+ Tác giả thẳng thắn tự nhận những bất cập của triều đại mới,
khéo léo nêu ra những nhu cầu của đất nước bằng những lí lẽ; lời
văn mang giọng điệu khiêm nhường, tha thiết, kiên quyết khiến
hiền tài không thể không ra giúp nước, giúp vua
2.0
* Nhận xét: HS có thể có nhiều cách nhận xét đánh giá khác 1.0
Trang 6nhau nhưng cần theo hướng:
+ Tấm lòng và trí tuệ sáng suốt của vua Quang trung qua việc
nhận thức đúng đắn về vai trò của hiền tài đối với quốc gia, dân
tộc; thể hiện sự thành tâm mong người hiền ra giúp đời, giúp
nước; đồng thời nhà vua cũng thẳng thắn thừa nhận những bất cập
của thời đại mới và khéo léo nêu lên nhu cầu của đất nước Điều
này cho ta thấy được, QT là một người có tầm nhìn xa trông rộng,
biết giải tỏa những băn khoăn của người dân, thần dân kiến họ sẵn
sàng tham gia việc nước
d Chữ viết, chính tả, dùng từ, đặt câu
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt
Chấm như Đáp án.
0.25
e Sáng tạo
Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị
luận
Chấm như Đáp án.
0.5
TỔNG ĐIỂM
10.0
Trang 7
-Hết -TRƯỜNG THPT NGUYỄN KHUYẾN
TỔ NGỮ VĂN BÀI VIẾT SỐ 2 - LỚP 11 NĂM HỌC 2019- 2020 Môn: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 90 phút không kể thời gian phát đề
Đề 2:
PHẦN I ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu ở dưới:
TỰ SỰ
Dù đục, dù trong con sông vẫn chảy
Dù cao, dù thấp cây lá vẫn xanh
Dù người phàm tục hay kẻ tu hành Đều phải sống từ những điều rất nhỏ.
Ta hay chê rằng cuộc đời méo mó Sao ta không tròn ngay tự trong tâm?
Đất ấp ôm cho muôn hạt nảy mầm Những chồi non tự vươn lên tìm ánh sáng
Nếu tất cả đường đời đều trơn láng Chắc gì ta đã nhận ra ta
Ai trong đời cũng có thể tiến xa Nếu có khả năng tự mình đứng dậy.
Hạnh phúc cũng như bầu trời này vậy Đâu chỉ dành cho một riêng ai.
(Lưu Quang Vũ)
Câu 1 Xác định các phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản trên Câu 2 Anh/chị hiểu thế nào về ý nghĩa 2 câu thơ sau:
" Đất ấp ôm cho muôn hạt nảy mầm
Những chồi non tự vươn lên tìm ánh sáng”.
Câu 3 Theo anh/chị, vì sao tác giả lại nói rằng:
" Nếu tất cả đường đời đều trơn láng
Chắc gì ta đã nhận ra ta”
Câu 4 Thông điệp của văn bản trên có ý nghĩa nhất đối với anh/chị?
PHẦN II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Hãy viết một đoạn văn (khoảng 15 đến 17 câu) trình bày suy nghĩ của em về thông điệp nhắc đến trong câu thơ sau của văn bản phần Đọc hiểu:
" Ta hay chê rằng cuộc đời méo mó.
Sao ta không tròn ngay tự trong tâm ”
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 8Câu 2 (5.0 điểm)
Tác phẩm “Chiếu cầu hiền” của Ngô Thì Nhậm đã cho người đọc cảm nhận được tấm lòng và trí tuệ của vua Quang trung qua việc nhận thức đúng đắn về vai trò của hiền tài đối với quốc gia, dân tộc; thể hiện sự thành tâm mong người hiền
ra giúp đời, giúp nước; đồng thời nhà vua cũng thẳng thắn thừa nhận những bất cập của thời đại mới và khéo léo nêu lên nhu cầu của đất nước.
Em hãy phân tích đoạn trích sau (trích Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm) để
là sáng tỏ nhận ý kiến trên
Từng nghe nói rằng: Người hiền xuất hiện ở đời, thì như ngôi sao sáng trên trời cao Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần, người hiền ắt làm sứ giả cho thiên di Nếu như che mất ánh sáng, giấu đi
vẻ đẹp, có tài mà không được đời dùng, thì đó không phải là ý trời sinh ra người hiền vậy.
[…]
Nay trẫm đang ghé chiếu lắng nghe, ngày đêm mong mỏi, nhưng những người học rộng tài cao chưa thấy có ai tìm đến Hay trẫm ít đức không đáng để phò tá chăng? Hay đang thời đổ nát chưa thể ra phụng sự vương hầu chăng?
Kìa như, trời còn tăm tối, thì đấng quân tử phải trổ tài Nay đương ở buổi đầu của nền đại định, công việc vừa mới mở ra Kỉ cương nơi triều chính còn nhiều khiếm khuyết, công việc ngoài biên đương phải lo toan Dân còn nhọc mệt chưa lại sức, mà đức hoá của trẫm chưa kịp nhuần thấm khắp nơi Trẫm nơm nớp lo lắng, ngày một ngày hai vạn việc nảy sinh Nghĩ cho kĩ thì thấy rằng: Một cái cột không thể đỡ nổi một căn nhà lớn, mưu lược một người không thể dựng nghiệp trị bình Suy đi tính lại trong vòm trời này, cứ cái ấp mười nhà ắt phải có người trung thành tín nghĩa Huống nay trên dải đất văn hiến rộng lớn như thế này, há trong đó lại không có lấy một người tài danh nào ra phò giúp cho chính quyền buổi ban đầu của trẫm hay sao ?
(Ngữ văn 11, tập một, NXB Giáo dục - 2009, tr.69)
HẾT ĐÁP ÁN - HƯỚNG DẪN CHẤM Đề 2:
m
Trang 9I ĐỌC HIỂU 3.0
1 Biểu cảm, nghị luận
Trả lời như Đáp án: 0.5 điểm.
0.5
2 Ý nghĩa của 2 câu thơ:
" Đất ấp ôm cho muôn hạt nảy mầm Những chồi non tự vươn lên tìm ánh sáng”
+ “Đất” nguồn sống, nguồn dinh dưỡng cho hạt nảy mầm
Nhưng đất không phải của riêng cho một hạt mầm nào
+ Cũng như cuộc sống trong cõi đời này không dành riêng cho một ai mà cho tất cả chúng ta Hạnh phúc quanh ta nhưng không tự nhiên đến Nếu muốn có cuộc sống tốt đẹp, muốn có hạnh phúc, tự mỗi người phải có suy nghĩ và hành động tích cực; phải nỗ lực vươn lên, như “Những chồi non tự vươn lên tìm ánh sáng”
- Trả lời như Đáp án: 0.5 điểm.
- Trả lời được 1 trong 2 ý trên đều được 0.25 điểm
0.5
3 Tác giả cho rằng:
" Nếu tất cả đường đời đều trơn láng.
Chắc gì ta đã nhận ra ta”
=>Bởi vì: Đường đời trơn láng tức là cuộc sống quá bằng
phẳng, yên ổn, không có trở ngại, khó khăn Con người không được đặt vào hoàn cảnh có vấn đề, có thách thức;không phải
nỗ lực hết mình để vượt qua trở ngại, để chinh phục thử thách mới đến được đích Khi đó con người không có cơ hội để thể hiện mình nên cũng không khám phá và khẳng định được hết những gì mình có; không đánh giá hết ưu điểm cũng như nhược điểm của bản thân Con người có trải qua thử thách mới hiểu rõ chính mình và trưởng thành hơn
- Trả lời như Đáp án: 1.0 điểm.
- Trả lời được 1/2 theo yêu cầu bên trên: 0.5 điểm
0.5 0.5
4 Học sinh có thể chọn một trong những thông điệp sau và
trình bày suy nghĩ thấm thía của bản thân về thông điệp ấy:
- Dù là ai, làm gì, có địa vị xã hội thế nào cũng phải sống từ những điều rất nhỏ; biết nâng niu, trân trọng những cái nhỏ bé trong cuộc sống mới có được hạnh phúc lớn lao
- Con người có trải qua thử thách mới hiểu rõ chính mình và trưởng thành hơn
- Muốn có được hạnh phúc phải tự mình nỗ lực vươn lên
- Cuộc sống không phải lúc nào cũng như ta mong muốn, biết
đi hỏi nhưng cũng phải biết chấp nhận, biết nhìn đời bằng con mắt lạc quan, biết cho đi thì mới được nhận lại…
* Lí giải quan điểm:
1.0
Trang 10+ Lí giải rõ ràng, thuyết phục 1.0 điểm.
+ Lí giải chung chung, chưa rõ ràng: 0.25 điểm đến 0.5 điểm
1 - Hãy viết một đoạn văn (khoảng 15 đến 17 câu)
trình bày suy nghĩ của em về thông điệp nhắc đến trong câu thơ sau của văn bản phần Đọc hiểu:
" Ta hay chê rằng cuộc đời méo mó.
Sao ta không tròn ngay tự trong tâm ”
2.0
a Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn.
- Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng – phân – hợp, móc xích hoặc song hành
- Chấm như Đáp án
0.25
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận.
Mỗi cá nhân có thể tự bảo vệ bản thân bằng cách ngăn chặn các yếu tố chính gây bệnh ung thư.
- Chấm như Đáp án
0.25
c Triển khai vấn đề nghị luận
Thí sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng cần làm rõ bệnh ung thư không đồng nghĩa là sẽ chết Có thể theo hướng sau:
- Giải thích + Cuộc đời méo mó: cuộc đời không bằng phẳng, chứa đựng
nhiều ngang trái, trớ trêu, oái oăm, thậm chí là xấu xa, tồi tệ
Vì bản chất cuộc đời là không đơn giản, không bao giờ hoàn toàn chỉ là những điều tốt đẹp Không nên đi hỏi sự hoàn hảo
+ Tâm: là tấm lòng, là tình cảm chân thành “Tròn tự trong
tâm”: là cái nhìn, thái độ, suy nghĩ đúng đắn của con người,tích cực, lạc quan trước cuộc đời cho dù hoàn cảnh như thế nào
- Bàn luận:
+ Thói đời, con người thường hay chê bai, oán thán, cay cú, hậm hực khi cuộc sống không được như mong muốn Chính cái “chê” ấy nhiều khi khiến cuộc đời trở nên “méo mó” hơn
trước mắt chúng ta Thái độ “tròn tự trong tâm” là thái độ
tích cực, chủ động trước hoàn cảnh Đây là thái độ sống đúng, làm đúng, không gục ngã trước khó khăn, trước phi lý bất công Thái độ này sẽ giúp ích nhiều cho cá nhân và xã hội
1.0