NCS-Hội chứng tăng áp lực nội sọ

MỤC TIÊU• Sinh lý áp lực nội sọ • Sinh lý bệnh tăng áp lực nội sọ • Nguyên nhân TALNS • Triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng của TALNS • Hướng điều trị TALNS... • Chỉ số áp lực trong sọ

HỘI CHỨNG TĂNG ÁP LỰC

NỘI SỌ

THS.BS Nguyễn Duy Linh

BM Ngoại

MỤC TIÊU

• Sinh lý áp lực nội sọ

• Sinh lý bệnh tăng áp lực nội sọ

• Nguyên nhân TALNS

• Triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng của

TALNS

• Hướng điều trị TALNS

2 SINH LÝ (1)

• Trong điều kiện sinh lý bình thường, áp lực trong sọ bằng với áp lực dịch não tủy đo ở tư thế nằm và bằng 5 -15 mmHg (6-18 cmH2O)

• Chỉ số áp lực trong sọ giống nhau khi đo ở trong não thất, mô não hay khoang dưới-ngoài màng cứng

ICP waveform

CSF

KHOANG MẠCH MÁU

• Vblood  CBF

• CBF = CPP / CVR

• Lưu lượng thay đổi theo nhu cầu biến

dưỡng của não:

• pCO 2 ↑ → pH máu ↓ → dãn mạch (CVR ↓) →CBF ↑

• khi não bị tổn thương (dập não), não sẽ mất

tính tự điều chỉnh, nên dễ bị sung huyết não.

MÔ NÃO

Áp lực trong sọ chịu ảnh hưởng của độ dãn nở của não:

Độ dãn nở của não: C= ΔV/ΔPV/ΔV/ΔPP

3 SINH LÝ BỆNH (1)

Theo định luật Monro - Kellie, hộp sọ có thể tích không thay đổi:

Vmô não +Vdnt + Vmáu = K

Khi có sự tăng thể tích của một khoang, sẽ có sự giảm thể tích của 2 khoang kia, để giữ áp lực trong sọ không thay đổi Trong 3 thành phần trên thì mô não khó thay đổi thể tích nhất

3 SINH LÝ BỆNH (2)

Khi có một khối choáng chỗ phát triển trong hộp

sọ, ban đầu cơ chế bù trừ giúp giảm áp lực trong sọ bằng cách giảm thể tích của khoang DNT hay khoang mạch máu DNT bị đẩy ra khỏi hệ thống não thất và các khoang dưới nhện ở nền sọ; theo phương trình:

θVmô não + θVdnt + θVmáu = 0Vmô não + θVmô não + θVdnt + θVmáu = 0Vdnt + θVmô não + θVdnt + θVmáu = 0Vmáu = 0

HỆ QUẢ CỦA TALNS

• Huyết động học: ALNS và HA tương tác với nhau và có ảnh hưởng đến lưu lượng máu não, đặc biệt khi khả năng tự điều chỉnh của não bị rối loạn (như sau CTSN)

CBF = CPP/ CVR CPP = MAP – ICP

HỆ QUẢ CỦA TALNS

• Lưu lượng máu não được giữ không thay đổi khi ALĐMTB thay đổi khoảng 90-120 mmHg nhờ tính tự điều chỉnh Khi khả năng này bị mất, LLMN sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp của huyết áp và ALTS

HỆ QUẢ CỦA TALNS

CBF

CPP

HỆ QUẢ CƠ HỌC

• Thoát vị NÃO

• Chèn ép dây thần kinh (II) gây teo gai thị

• Tràn dịch não thất do tắc nghẽn lưu thông DNT

missinglink.ucsf.edu/ / HerniationGross.jpg

4 NGUYÊN NHÂN TALNS

• 1 Phù não

• 2 Sung huyết não

• 3 Khối choán chỗ: máu tụ, khối u, sọ lún, dị vật

• 4 tràn dịch não thất

• 5 Tăng huyết áp

• 6 Thuyên tắc xoang tĩnh mạch

• 7 Giảm thông khí  tăng CO 2 máu giãn mạch

• 8 Động kinh sau chấn thương

5 TRIỆU CHỨNG (1)

5.1 Triệu chứng cơ năng:

– Nhức đầu – Nôn ói

– Phù gai thị

5 TRIỆU CHỨNG (2)

5.2 Triệu chứng cận lâm sàng:

• Khám đáy mắt: phù gai, xuất huyết.

• Chụp X quang sọ tiêu chuẩn:

– Ở trẻ em <12 tuổi: dãn khớp sọ, dấu ấn ngón tay – Ở người lớn: bào mòn hố yên, mòn mấu giường trước và sau.

• Đo điện não (EEG): có thể phát hiện ổ sóng chậm delta, thêta lan tỏa.

5 TRIỆU CHỨNG (3)

5.2 Triệu chứng cận lâm sàng:

Chụp Cắt lớp điện toán: có giá trị cao để chẩn đoán TALTS.

• Não thất xẹp: trong phù não.

• Não thất dãn to: tràn dịch não thất.

• Não thất bị đẩy lệch: khối choáng chỗ

trong hộp sọ.

5 TRIỆU CHỨNG (4)

5.2 Triệu chứng cận lâm sàng:

• Chụp cộng hưởng từ (CHT): giúp tìm nguyên nhân TALTS

• Đo áp lực trong sọ: chọc kim vào sừng trán của não thất bên đo ALNS để chẩn đoán và điều trị.

7 CHẨN ĐOÁN

• Chẩn đoán xác định: dựa vào hội chứng TALNS và hình ảnh trên CLĐT

• Chẩn đoán phân biệt: nhức đầu do bệnh

Migrain, nhức đầu do căng cơ, viêm thị thần kinh, TALNS lành tính do thừa Vitamin A, kháng sinh Tetracycline, Corticoid.v.v

• Chẩn đoán nguyên nhân.

8 Chỉ định điều trị TALNS

• Đa số các trung tâm ngoại thần kinh thống nhất ngưỡng điều trị khi ALNS > 20-25 mmHg (mức chứng cứ độ II) Tuy nhiên cũng lưu ý thoát vị não có thể xảy ra khi ALNS < 20 mmHg, tùy thuộc vào vị trí khối choán chỗ Nên chỉ định điều trị phải dựa vào sự kết hợp cả lâm sàng và hình ảnh trên CT (chứng cứ mức III).

• Mục tiêu: giữ ALNS < 20 mmHg và CPP > 50 mmHg

• Điều trị TALNS phụ thuộc vào nguyên nhân gây

TALNS.

8 ĐIỀU TRỊ8.1 Điều trị nội khoa

Measures to use for documented IC-HTN

1 Heavy sedation and/or paralysis when necessary (also assists treatment of HTN)

2 “Osmotic therapy" when there is evidence of

ICP-HTN

3 Hyperventilation to PaCO2 = 30-35 mmHg

8 ĐIỀU TRỊ

8.2 Điều trị ngoại khoa

Điều trị nguyên nhân TALTS

• Phẫu thuật lấy u, máu tụ

• Dẫn lưu dịch não tủy