Danh ngôn: Tình bạn 1. Your friend is the man who knows all about you, and still likes you. Bạn của anh là người biết tất cả về anh mà vẫn thích anh. -- Elbert Hubbard 2. Who finds a faithful friend, finds a treasure. Tìm được một người bạn chân thành là tìm được một kho tàng. (Jewish saying) 3. Frienship ísingle soul dwelling in two bodies. Tình bạn là một tâm hồn ngự trong hai thể xác. -- Aristotle 4. Some people come into our lives and quickly go. Some stay for awhile and leave footprints on our hearts. And we are never, ever the same. Có người đến trong đời ta rồi đi qua mau. Có một vài người dừng lại, và để lại dấu trong tim ta. Và sau đó ta không bao giờ giống như trước nữa. -- Vô danh 5. "Friendship needs no words ." Tình bằng hữu không cần lời . -- Dag Hammarskjold. 6. A friend hears the song in my heart and sings it to me when my memory fails Bạn là người nghe được bài ca trong tim tôi, và hát lại cho tôi nghe, khi trí nhớ của tôi đã lụt. .-- Vô danh 7. Count your age with friends but not with years Nên tính tuổi bằng số bạn, không nên tính bằng năm. -- Vô danh 8. "My friend is he who will tell me my faults in private." Bạn là người nói riêng cho tôi biết các lỗi lầm của tôi. -- Solomon Ibn Gabirol 9. "There can be no Friendship where there is no Freedom." Không thể có tình bạn ở những nơi không có tự do. -- William Penn 10. A single rose can be my garden . a single friend, my world.Chỉ một cánh hồng cũng đủ là một khu vườn cho tôi, . một người bạn, là thế giới của tôi. -- Leo Buscaglia 11. When it hurts to look back, and you're scared to look ahead, you can look beside you and your best friend will be there . Khi ngoái lại sau là cực hình và ta không dám ngó về phía trước, ta vẫn có thể nhìn bên cạnh ta, và người bạn tốt nhất của ta sẽ có mặt ở đó. If you think that the world means nothing, think again. You might mean the world to someone else. Khi thế giới đối với bạn không còn ý nghĩa gì nữa, nên suy nghĩ lại. Có thể bạn là cả một thế giới dối với một người nào đó. Sometimes we expect far too much of the people around us, and because no one can ever live up to those expectations, we are almost always disappointed. Ðôi khi chúng ta đòi hỏi quá nhiều nơi những người quanh ta, và vì không ai có thể đáp ứng đầy đủ với các đòi hỏi đó, ta thường hay bị thất vọng. 12. It's much better for our friends and for ourselves if we drop our expectations and illusions, and accept them all just the way they are. Thật tốt hơn cho bạn hữu và cho chính chính ta, nếu ta bỏ hết các đòi hỏi và ảo tưởng, mà chấp nhận bạn hữu đúng theo bản chất của họ. 13. Whether we realize it or not, everyone we know is very special to us. Ta có thể nhận biết được hay không, nhưng tất cả những người mà ta quen biết đều hết sức đặc biệt đối với ta. 14. Friendship is born at that moment when one person says to another: "What! You, too? Thought I was the only one." Tình bạn nảy sinh ngay khi người này nói với người kia : "Ủa ! bạn cũng vậy sao ? Tôi tưởng chỉ có mình tôi mới như thế." -- C. S. Lewis 15. Truth springs from argument amongst friends. . Từ những tranh luận giữa bằng hữu mà nảy sinh ra sự thật. -- David Hume 16. We are all travelers in the wilderness of the world, and the best that we can find in our travels is an honest friend. Chúng ta đều là những người lữ hành trong sự hoang dã của thế giới, và điều tốt đẹp nhất mà chúng ta có thể tìm được trong các chuyến đi này là một người bạn chân chính. -- Robert L. Stevenson 17. Une amitié peut naître sur la terre la plus aride et la plus improbable. Một tình bạn có thể nảy sinh ra từ mảnh đất khô cằn và không chắc chắn nhất . (Maeve Binchy) . 18. L'amitié est une forme d'égalité comparable à la justice. Chacun rend à l'autre des bienfaits semblables à ceux qu'il a reçus. Tình bạn là một hình thức công bằng có thể so sánh với công lý. Họ hoàn trả cho bạn họ tất cả những lợi ích mà họ đã nhận được từ bạn họ (Aristote). 19. La littérature ne console guère. Elle donne juste la douce illusion de l'amitié ressuscitée. Văn chương không an ủi chút nào hết mà chỉ cho cáo ảo tưởng của tình bạn được khơi lại. (Christian Authier). 20. La grande différence entre l'amour et l'amitié, c'est qu'il ne peut y avoir d'amitié sans réciprocité. Sự khác biệt lớn giữa tình yêu và tình bạn, là không thể có tình bạn một chiều (Michel Tournier). 21. Vieille amitié ne craint pas la rouille. Tình bạn lâu dài không sợ rỉ sét (Proverbe français). 22. Le premier mérite qu'il faut chercher dans votre ami, c'est la vertu, c'est ce qui nous assure qu'il est capable d'amitié, et qu'il en est digne. N'espérez rien de vos liaisons lorsqu'elles n'ont pas ce fondement. Giá trị hàng đầu phải tìm nơi bạn ta, là đức hạnh, chính đức tính này bảo đảm là người đó có thể làm bạn với ta và xứng đáng với tình bạn . Đừng hy vọng gì ở các sự quan hệ khác nếu những mối quan hệ đó không có nền tảng trên (Madame de Lambert). 23. Nous ne pouvons rien aimer que par rapport à nous, et nous ne faisons que suivre notre goût et notre plaisir quand nous préférons nos amis à nous-mêmes; c'est néanmoins par cette préférence seule que l'amitié peut être parfaite. Ta chỉ có thể yêu thích một cái gì đó theo ý ta mà thôi, và ta chỉ theo sở thích và sự vui thích của ta khi ta thích bạn ta hơn ta; chính cái sự ưu tiên đó mới làm cho tình bạn được hoàn hảo (La Rochefoucauld) . 24. L'amitié n'était-elle pas une forme de la musique ? Tình bạn phải chăng là một dạng của âm nhạc (Erik Orsenna). 25. Nous perdons toujours l'amitié de ceux qui perdent notre estime. Ta luôn luôn mất tình bạn vói những người ta mất lòng quý mến (Joseph Joubert). 26. À chacun sa vie : c'est le secret de l'amitié. (Daniel Pennac). Mỗi người một cuộc sống : đó chính là bí quyết của tình bạn L'amitié se nourrit de communication. Tình bạn được nuôi dưỡng bằng sự liên lạc trao đổi nhau. (Montaigne). 27. La politique dénature et ruine l'amitié. Chính trị làm biến tính và hủy hoại tình bạn (Tahar Ben Jelloun). 28. Le temps est le meilleur bâtisseur de l'amitié. Il est aussi son témoin et sa conscience. Les chemins se séparent, puis se croisent. Thời gian là yếu tố xây dựng tình bạn tốt nhất và cũng là chứng nhân và lương tâm của tình bạn. Những con đường tách rời ra rồi lại giao nhau. (Tahar Ben Jelloun). 29. L'amitié est une vertu démocratique et républicaine. Tình bạn là đạo đức dân chủ và cộng hòa (Francesco Alberoni) . 30. L'amitié peut se passer longtemps de preuves.Il y a toujours un peu de vide dans les amitiés les plus pleines, comme dans les oeufs. Tình bạn có thể không cần chứng cớ trong thời gian dài. Luôn luôn có một khoảng trống nhỏ trong những tình bạn đầy đủ nhất, như trong cái trứng vậy. (Jules Renard). 31. Il ne faut pas confondre amitié et besoin de confidences. Không nên lẫn lộn giữa tình bạn và nhu cầu tâm sự (Erik Orsenna) . 32. L'amitié est le seul sentiment plus fort que l'amour, même s'il ressemble à l'amour dépouillé de l'attirance physique. Tình bạn là tình càm duy nhất mạnh hơn tình yêu, dẫu rằng nó giống với tình yêu thiếu sự lôi cuốn vật chất. (Nicolas Hulot). 33. Amitié vaut plus que parenté. Tình bạn có giá trị hơn bà con họ hàng (Proverbe corse). 34. Dans la vie politique, on ne se fait pas, on ne se crée pas de véritables amitiés. On a quelques bons compagnons. Trong đời sống chính trị, ta không có, ta không tạo ra tình bạn thực thụ. Ta có vài bạn đồng hành tốt (François Mitterrand). 35. Avec une femme, l'amitié ne peut être que le clair de lune de l'amour. Với một người đàn bà, tình bạn chỉ là ánh trăng của tình yêu (Jules Renard). 36. L'amitié diminue lorsqu'il y a trop de bonheur d'un côté et trop de malheur de l'autre. Tình bạn giảm khi (người này) một bên có quá nhiều hạnh phúc và (người) bên kia thì quá nhiều bất hạnh (Carmen Sylva). 37. L'admiration se passe de l'amitié. Elle se suffit à elle-même. Lòng khâm phục không cần tình bạn. Một mình nó cũng đủ. (Jules Renard). 38. Les blessures d'amitié sont inconsolables. Những xúc phạm tình bạn không thể khuây khỏa được (Tahar Ben Jelloun). 39. L'amitié entre une femme et un homme s'arrête au seuil de la chambre. Tình bạn giữa một người đàn bà và một người đàn ông ngừng lại tại ngưỡng cửa phòng ngủ (Grégoire Lacroix). 40. La véritable amitié ne gèle pas en hiver. Tình bạn thực thụ không đông cứng vào mùa Đông (Proverbe allemand) . 41. En amour on est un contre un, en amitié nous sommes deux. Trong tình yêu, một chọi một; trong tình bạn, ta là hai (Nicolas Hulot). 42. C'est ce que les hommes aiment ensemble qui fait l'amitié. Chính cái mà người ta thích cùng với nhau, tạo ra tình bạn (Nicolas Hulot). 43. Les amitiés d'enfance résistent parfois au temps, jamais à la distance. Tình bạn thời niên thiếu có khi chịu đựng được với thời gian, không bao giờ với khoảng cách (Fatou Diome). 44. L'amitié n'a de sens que si elle prête à se prouver par un sacrifice. Tình bạn chỉ có nghĩa khi nó có thể chứng tỏ bằng một sự hy sinh. (Sully Prudhomme). 45. L'amitié, c'est d'abord être lâche : il faut fermer sa gueule sans cesse. Tình bạn, trước tiên là hèn nhát : phải câm miệng luôn luôn. (Maurice Pialat). 46. Les amitiés les plus sincères sont souvent celles que l'on ne soupçonne pas. Những tình bạn chân thật nhất thường là những tình bạn mà ta không ngờ đến. (Vincent Gury). 47. En amitié, on progresse, en amour, on décroît. Ta thăng tiến trong tình bạn, và giảm dần trong tình yêu. (Jules Renard). 48. Entre un homme et une femme, l'amitié ne peut être que la passerelle qui mène à l'amour. Giữa một người đàn ông và một người đàn bà, tình bạn chỉ có thể là nhịp cầu dẫn đến tình yêu. (Jules Renard) . 49. Les vieilles amitiés s'improvisent. Tình bạn lâu dài ngẫu nhiên mà thành (Georges Courteline) . 50. En amitié, quand on s'est confié ses secrets d'argent, ça tourne mal. Khi người ta thố lộ những bí mật về tiền bạc trong tình bạn, mọi sự sẽ xấu đi. (Jules Renard). 51. Amitié : mariage de deux êtres qui ne peuvent pas coucher ensemble Tình bạn là sự phối hợp của hai người không ngủ chung với nhau được. (Jules Renard) . 52. L'avantage des amitiés platoniques, c'est qu'elles ne vous deçoivent jamais. Tình bạn tinh khiết có cái lợi là không bao giờ làm cho ta thất vọng. (David E. Kelley). 53. Une fausse amitié est comme un banc de sable (mouvant ?). Tình bạn giả dối giống như một bãi cát lún. (tiếng miền Nam : sình đất võng) (Proverbe indien). 54. La véritable amitié commence quand les silences ne pèsent plus. Tình bạn chân thật bắt đầu khi những lúc yên lặng không làm ta cảm thấy nặng nề. (Romain Werlen). 55. Offrir l'amitié à qui veut l'amour, c'est donner du pain à qui meurt de soif. Ðem tình bạn cho một người đang cần tình yêu, là đem bánh mì cho một kẻ đang chết khát. (Proverbe espagnol) . 56. L'amitié naît quant une personne dit à une autre "Quoi ! Vous aussi ? Je croyais que j'étais le seul". Tình bạn nảy sinh khi người này nói với người kia "Sao! bạn cũng vậy sao ? Tôi cứ ngỡ là chỉ có độc một mình tôi." (C.S. Lewis). 57. Mieux vaut perdre un peu d'argent qu'un peu d'amitié. Thà mất ít tiền còn hơn mất một chút tình bạn. (Proverbe malgache). 58. Une vie sans amour humain peut se concevoir - par exemple chez les religieux et les prêtres . traditionnels. Une vie sans amitié serait horriblement désertique. Đời không tình yêu có thể hình dung được- thí dụ như nơi các nhà tu hay tu sĩ . theo truyền thống. Đời không tình bạn sẽ trống vắng kinh khủng (Paul Guimard). 59. Une haie de séparation garde verte l'amitié. Một hàng rào ngăn cách sẽ giữ tình bạn xanh tươi. (Proverbe allemand). 60. N'empruntez rien de votre ami, si vous souhaitez que son amitié continue. Không nên mượn bất cứ gì của bạn mình, nếu muốn giữ tình bạn bền lâu. (Proverbe oriental). 61. Le respect est le lien de l'amitié. Sự kính trọng lẫn nhau là giềng mối của tình bạn. (Proverbe oriental) . 62. Si nos amis nous rendent des services, nous pensons qu'à titre d'amis ils nous les doivent, et nous ne pensons pas du tout qu'ils ne nous doivent pas leur amitié. Khi bạn bè giúp ta một vài điều nào đó, ta có thể nghĩ là vì họ là bạn nên họ phải giúp ta. Và ta toàn toàn không nghĩ là họ chẳng cần gì đến tình bạn của ta cả (Vauvenargues). 63. Les amis sont les anges qui nous soulèvent quand nos ailes n'arrivent plus à se rappeller comment voler. Bạn hữu là những thiên thần nâng đỡ ta khi ta quên không biết vỗ cánh thế nào để bay lên. 64. Si vous connaissez un ami qui ne vous accepte pas tel que vous êtes, c'est qu'il n'est pas votre ami. Nếu ta quen với một người mà họ không chấp nhận con người thật của ta thì họ không phải là bạn ta 65. L'amitié authentique est un trésor de très grande valeur qui ne peut absolument pas se trouver le long des routes par hasard. Tình bạn chân thật là một kho tàng quí giá mà ta không thể nào ngẫu nhiên tìm thấy dọc đường 66. L'amitié est le sel de la vie. Tình bạn là gia vị của cuộc đời. 67. Un ami, c'est comme un gâteau au chocolat, dur au coeur tendre. Một người bạn giống như một cái bánh sô cô la : bên ngoài cứng, bên trong mềm. 68. Il arrive que la route de l'amitié conduise à l'auberge de l'amour. Ðôi khi con đường của tình bạn dẫn đến quán tình yêu 69. Il est bon de traiter l'amitié comme les vins et de se méfier des mélanges. Nên xem tình bạn như rượu vang, và nên dè chừng các pha trộn. 70. Un ami . rien n'est plus commun que le nom, rien n'est plus rare que la chose. Một người bạn, danh xưng thì không gì thông thường hơn, mà sự vật thì không gì hiếm hơn 71. La terre nous fait attendre ses présents à chaque saison, mais on recueille à chaque instant les fruits de l'amitié. Ta phải chờ theo mùa mới có hoa quả do đất cho ta, nhưng lúc nào ta cũng nhận được các thành quả của tình bạn 72. Pouvoir s'asseoir ou marcher avec un ami pendant une heure sans avoir à s'occuper de sa présence . voilà l'amitié. Có thể ngồi hay đi bên cạnh một người bạn hằng giờ mà không phải chú tâm đến sự hiện diện của người đó . đó là tình bạn 73. Un ami c'est quelqu'un qui laisse ta liberté intacte mais qui t'oblige à être toi-même. Người bạn là người không đụng chạm đến tự do của ta, nhưng lại buộc ta phải là con người thực của ta 74. Un jour l'amour demande à l'amitié: -À quoi es-tu censé servir? -Je sèche les larmes que tu as fait couler. Một ngày tình yêu hỏi tình bạn : - Anh làm gì ở đời ? - Tôi lau khô những giọt lệ mà anh làm ứa ra 75. Il faut choisir ses amis comme des objets précieux; peu nombreux mais de qualité. Nên chọn bạn như chọn những món đồ quí, ít nhưng phẩm chất cao 76. Une véritable amitié, c'est comme une étoile. Elle ne brille vraiment que lorsque nous traversons les périodes sombres de notre vie. Tình bạn chân chính giống như một ngôi sao. Nó chỉ thật sự chiếu sáng khi ta trải qua những giai đoạn đen tối của cuộc đời 77. Les meilleurs amis sont souvent ceux qui comprennent votre besoin de solitude et de silence. Những người bạn tốt nhất thường là những người thông hiểu nhu cầu biệt lập và yên lặng của ta 78. Ne te hâte ni de faire des amis nouveaux, ni de quitter ceux que tu as. Đừng hấp tấp kết bạn mới, cũng như đừng vội vã bỏ bạn cũ Kinh-Nghiệm Thành-Đạt của Cuộc Đời Đức Khổng-Tử Vietsciences- KCPKT 23 tháng 10/2004 I. Kinh-Nghiệm Thành-Đạt của Cuộc Đời Đức Khổng-Tử Khổng-Tử đã kể lại các giai-đoạn thành-đạt của cuộc đời ngài như sau: "Ngô thập hữu ngũ nhi chí vu học, tam thập nhi lập, tứ thập nhi bất hoặc, ngũ thập nhi tri thiên-mệnh, lục thập nhi nhĩ thuận, và thất thập nhi tùng tâm sở dục bất du củ" (Ta tới mười lăm tuổi mới chuyên-chú vào việc học, ba mươi tuổi mới tự-lập, bốn mươi tuổi mới thấu-hiểu hết sự lý trong thiên-hạ, năm mươi tuổi mới biết mệnh trời, sáu mươi tuổi mới có kiến-thức và kinh-nghiệm hoàn-hảo để có thể phán- đoán ngay được mọi sự-lý và nhân-vật mà không thấy có điều gì chướng-ngại khi nghe được, và bảy mươi tuổi mới có thể nói hay làm những điều đúng theo ý-muốn của lòng mình mà không ra ngoài khuôn-khổ đạo-lý). Trong lời phát-biểu trên, Đức Khổng-Tử có ý nói rằng con người tới một lứa tuổi nào đó mới có khả-năng nhận-thức và thực-hành những điều mà người chưa đạt đến lứa tuổi đó thì chưa nhận- thức và thực-hành được. Để giúp các bạn trẻ hiểu rõ trọn-vẹn ý-nghĩa lời phát-biểu của Khổng-Tử trên đây, chúng tôi xin bàn về từng phần của lời phát-biểu này. 1- Ngô Thập Hữu Ngũ Nhi Chí Vu Học Trong câu "ngô thập hữu ngũ nhi chí vu học," chúng tôi thấy có mấy chữ cần phải được giải-thích để giúp các bạn trẻ hiểu cho rõ. Chữ "hữu" có nghĩa là "thêm" (thập hữu ngũ: mười thêm năm, tức là 15), chữ "chí" có nghĩa là "để hết tâm ý," và chữ "vu" có nghĩa là "đối với" Cả câu "ngô thập hữu ngũ nhi chí vu học" có nghĩa là khi tới 15 tuổi, ta mới có thể tự-mình chuyên-tâm vào việc học. Có biết như thế, các bậc cha mẹ mới không buồn-phiền khi thấy các con mình mải chơi đùa và không chịu chuyên tâm học-hành trước khi chúng chưa tới lứa tuổi 15. Và cũng nhờ đó, các bậc cha mẹ mới đem hết kiên-nhẫn, kỹ-năng, và nghệ-thuật để chăm-nom săn-sóc cho các con mình ngay từ khi chúng còn nhỏ (trước 15 tuổi) hầu giúp chúng thành-công trong việc học. 2- Tam Thập Nhi Lập "Tam thập nhi lập" có nghĩa là khi người ta tới 30 tuổi thì sức tự-lập mới có thể chắc-chắn và vững-vàng. Thực vậy, khi đạt tới 30 tuổi, con người có thể tự-lập và gây-dựng nên sự-nghiệp cho mình với điều-kiện là họ phải có chí tự-lập cũng như được cha mẹ săn-sóc và giáo-dục chu đáo. Chí tự-lập của con người giữ vai-trò quyết-định trong việc tự-ập. Trong thực-tế đã có nhiều người tự-lập từ trước lứa tuổi 30 và cũng có người không tự-lập được ở ngoài lứa tuổi 30. Đây là trường- hợp của những người có chí tư- lập hay không. Nếu không có chí tự-lập thì dù cha mẹ có săn-sóc và giáo-dục cũng vẫn không tự-lập được. Họ là những người ăn bám gia-đình và xã-hội. 3- Tứ Thập Nhi Bất Hoặc "Tứ thập nhi bất hoặc" có nghĩa là khi người ta tới 40 tuổi mới có thể hiểu thấu mọi sự-lý trong thiên-hạ, phân biệt được việc phải hay trái cũng như hiểu được ai là người tốt hay xấu, phân biệt được những ai là người chân-chính yêu nước thương nòi và biết được cái gì nên làm hay không. Không phải người nào ở cái tuổi 40 cũng được như vậy. Muốn đạt tới trình độ "nhi bất hoặc," con người phải được giáo-dục kỹ-lưỡng và tự mình cố công học-hỏi chuyên-cần ngay từ khi còn nhỏ. 4- Ngũ Thập Nhi Tri Thiên-Mệnh "Ngũ thập nhi tri thiên-mệnh" có nghĩa là khi người ta tới 50 tuổi mới có thể thông-suốt chân- lý của tạo-hoá, tức là hiểu được mệnh của trời. Không phải bất cứ ai tới 50 tuổi là đạt được trình-độ "tri thiện-mệnh" Muốn đạt được trình độ "tri thiên-mệnh," con người cũng phải có căn-bản vững- vàng về giáo-dục, kiến-văn, và kinh-nghiệm sống. 5- Lục Thập Nhi Nhĩ-Thuận "Lục thập nhi nhĩ-thuận" có nghĩa là khi người ta tới 60 tuổi thì mới đạt đến mức độ hoàn-hảo về mặt tri-hành, kiến-văn, và kinh-nghiệm về cuộc sống. Nhờ đó, người ta có thể nhận-xét và phán- đoán được ngay tức-khắc và chính-xác về các sự-kiện và nhân-vật trong thiên-hạ. Khi nhìn hay nghe thấy điều gì, người ta không những không cảm thấy chướng-ngại mà còn hiểu thấu ngay mọi lẽ. Không phải tự-nhiên mà ta đạt được trình-độ "nhi nhĩ thuận" Muốn đạt được trình-độ này, con người cũng phải có căn-bản giáo-dục, đạo-đức, kiến-văn, và kinh-nghiệm từng-trải về sự đời. 6- Thất Thập Nhi Tùng Tâm Sở Dục Bất Du Củ "Thất thập nhi tùng tâm sở dục bất du củ" có nghĩa là tới 70 tuổi, con người sẽ đạt đến tình- trạng rất hoàn-hảo về cách xử-sự và xử-thế. Nhờ đó mà mỗi khi người ta định nói điều gì hay làm việc gì thì tự-nhiên thể-hiện đúng với chủ tâm của lòng mình, muốn sao được vậy, và không bao giờ vượt ra khỏi khuôn-khổ của đạo-lý hay lẽ thường. Đây là trình-độ tuyệt-hảo của con người ở vào tuổi từ 70 trở lên nếu trước đó họ được giáo-dục đúng cách, tự tìm tòi học-hỏi, có kiến-văn quảng-bác, có tu-tâm dưỡng-tánh, và đã từng-trải cũng như rút được ưu khuyết-điểm trong các kinh-nghiệm về nỗi ê-chề đớn-đau của cuộc đời. Tuy rằng Khổng-Tử đã trình bày về những lứa tuổi cuộc đời cụ-thể của ngài như đã nói ở trên, chúng ta phải hiểu rằng đây cũng là ý của ngài muốn nói về từng giai-đoạn tác-thành-của các lứa tuổi cuộc đời con người. Muốn đạt tới khả-năng nhận-thức và thực-hành ở mỗi lứa tuổi như đã đề- cập ở trên, người ta phải được giáo-dục và tự mình chuyên-tâm vào việc học-hỏi liên-tục ngay từ khi còn trẻ, tức là từ trước khi tới lứa tuổi 15 và tiếp-tục cho tới 70 tuổi, để trau-giồi kiến-văn, đạo-đức, và rút-tỉa kinh-nghiệm trong cuộc sống hàng ngày. Mỗi lứa tuổi 15, 30, 40, 50, 60, và 70 thể-hiện kết-quả của việc giáo-dục trong gia-đình và học- đường cùng kiến-văn có được qua sự học-hỏi ở trường đời. Nếu không được giáo-dục đúng cách và nếu không biết tự tu tâm dưỡng tánh, tự trau-giồi kiến-văn cho hoàn-hảo, và tự rút tỉa kinh- nghiệm trường đời thì con người giống như "ông bình vôi," càng sống lâu càng ngu và càng làm hại dân hại nước dù rằng có bằng cấp cao đến thế nào đi nữa. Có tuổi là một việc, nếu không được giáo-dục đúng cách và không tự trau-giồi kiến-văn cùng kinh-nghiệm sống thì dù tới 30 tuổi, 40 tuổi, 50 tuổi, 60 tuổi, hay 70 tuổi đi nữa, người ta cũng không có sức tự-lập, không hiểu hết sự lý, không biết được mệnh trời, không thông-suốt mọi lẽ, và không thể làm chủ được hành-động và tư-tưởng của mình nhiên-hậu sẽ vượt ra ngoài khuôn khổ đạo lý. Việc quan- trọng nhất là nếu đã tới 30 tuổi mà không tự-lập được vững-vàng, ta sẽ gặp nhiều gian-truân chứ đừng nói chi đến việc có thể giúp mình và giúp đời một cách có hiệu- quả được. II. Việc Học và Trau Giồi Kiến-Văn 1. Học Kinh-Nghiệm Của Người Muốn lập thân cho đúng nghĩa của nó, các bạn trẻ phải chú-tâm vào việc học. Học không phải có nghĩa là chúng ta chỉ cần cắp sách đến trường và đọc nhiều sách vở để biết chữ nghĩa hay học được một nghề để kiếm nhiều tiền hầu vinh-thân phì-gia là đuViệc học phải gồm đủ mọi mặt và nhiều cách. Mục-đích của việc học là để thành con người với đúng nghĩa của nó, tức là con người hoàn-hảo, có đạo-đức, và hữu-dụng cho nhà cho nước. Học là noi gương sáng của tiền-nhân và các bậc vĩ-nhân quân-tử, tức là bắt-chước những việc làm ích quốc lợi dân mà các bậc tiền-nhân đã làm. Ngoài ra, chúng ta cũng cần phải bắt-chước những việc làm của các người đồng thời với ta khi việc làm của họ có ý-nghĩa và đáng cho ta học-hỏi và noi theo để cứu-nhân độ-thế. Cần phải giao-thiệp rộng và lăn-lộn với đời để học kinh-nghiệm sống và trau-giồi kiến-văn cho quảng-bác. Học để phân-biệt được điều phải điều trái. Thấy điều tốt điều phải, ta phải bắt-chước. Thấy điều sai quấy, ta phải tránh. Người khôn là người biết học kinh-nghiệm của người khác, người dại là người chỉ biết học kinh-nghiệm của chính mình. 2. Học Một Biết Mười Từ những hiểu-biết căn-bản của việc học có được tại học-đường và trong gia-đình, ta có thể nghiên-cứu thêm và nhiên-hậu phát-minh ra những điều mới. Làm sao học một để biết mười, tức là học cách tìm tòi nghiên-cứu, suy-diễn, nhận-xét, và phê-phán. Không nên quá tin vào sách-vở [...]... cui cựng lng-giỏ cựng rỳt u-khuyt- im ci-tin hu giỳp-ớch cho i-sng con ngi tt p hn 4 Hc Lm Ngi õy l cỏi hc quan-trng nht Cỏi hc ca - ng chỳng ta chỳ-trng ti vic xõy-dng con ngi ton-din v kin-thc cng nh v o-c Cỏi hc ca Tõy-u chỳ-trng v mt chuyờnmụn o-to cỏc chuyờn-gia hn l o-to con ngi Tui tr Vit-Nam hi-ngoi ó cú lừict ca cỏi hc - ng ta, nay li c hc thờm cỏi tinh-tuý v khoa-hc k-thut Tõy-u thỡ tht... tng-kớnh, khoa-hc, v dõn-ch Cú cn-trng v cú tớn thỡ ta mi cú th lm vic ớch-quc li-dõn c Bc-M ny nu ta b coi l ngi "no trust," tc l k bt-tớn, thỡ khụng th no tin-thõn c v sut i phi sng trong s khinh-khi ca ngi i - Phi Hc Sao Cú c Lũng T-i, Khoan-Dung, v -Lng o Pht coi trng cỏc hnh "i-t ,i-bi, i-h, i-xu" i-t l lũng hin-lnh ln nhm em li nim-vui cho tt-c chỳng-sinh, i-bi l lũng thng-xút ln nhm cu-kh cho tt... mang ti bt-hiu thỡ chc-chn h ch l k sõu-dõn mt-nc Hc Sao Cú vi Anh Ch Em ca Mỡnh "" cú ngha l kớnh yờu, thng yờu, v ho-thun i vi anh ch em Núi mt cỏch khỏc, ix t-t, hp o-lý, v gi trn tỡnh-ngha trc sau vi anh ch em u c gi l "" Cú thỡ anh ch em mi ho, ng-bo mi thng yờu nhau, v nhiờn-hu xó-hi mi thnh-vng - Hc sao t c c-Tớnh Cn-Trng v Chõn-Thnh Khi lm vic gỡ v khi tip- ói ai, "cn-trng" l iu ta phi chỳ... bnh t-dc ca mỡnh l khc-k, hi-phc c chõn-lý ca tri l phc l, ú l nhõn Núi túm-li, nhõn l lũng thng yờu v kớnh-trng ngi Pht-Giỏo,Thiờn-Chỳa-Giỏo, v Khng-Giỏo u dy ta tm lũng yờu thng tha-nhõn, khoandung -lng vi mi ngi, v n phi cú lũng nhõn Ta phi sỏng-sut gn-gi ngi cú nhõn "Khoan- dung -lng" cú ngha l tha-th v thng yờu mi ngi khi h v - vng phi lilm -[ b] Phi Hc Sao Lp-Chớ Khi mun lm vic gỡ, ta quyt-nh... chõn-thnh Chõn-thnh l ngha l duyờn, Bt phn t-ỏi to nờn thõn tỡnh (th Khi Chớnh) S chõn-thnh phi coi l nũng-ct vỡ cú chõn-thnh mi cú tớn Tớn l bỏu-vt ca c nhõn- loi Khụng cú tớn, con ngi s bin thnh k bt-lng v l hng sõu-dõn mtnc Khi lm vic, ta phi cn-trng v chõn-thnh, tc l cú tớn, thỡ mi vic s thnh-cụng Mun th, khi lm mt cụng vic gỡ, ta phi cú k-hoch thi-hnh, ụn-c, v kim-soỏt trong tinh-thn cng-tỏc, tng-kớnh,... lp-thõn, ri ra gp hi phong-võn cú ngy; lm trai quyt-chớ tang-bng, sao cho t mt anh- hựng mi cm" Vy chớ l cỏi lũng mun lm v quyt-nh lm mt vic gỡ cho n thnh-cụng mi thụi Ta phi hc-tp lm sao thc-hin c "lũng mun v quyt-nh" ny mi khi ta bt tay vo lm mt cụng-vic gỡ Cú nh th thỡ mi vic ta theoui mi thnh-cụng tt p Khi ó cú hiu, , cn-trng, chõn-thnh, t-ỏi, khoan-dung -lng, v lp c chớ thỡ cỏi hc ca ta mi ton-vn... Tõy-u thỡ tht l iu tuyt-diu Hc cú kin-thc v chuyờn-mụn cao thỡ d, nhng mun hc lm ngi, con ngi ton-din, thỡ rt khú Chớnh vỡ th m cỏc bn tr cn phi ch - cỏc mt sau vic hc ca ta thờm hon-ho: - trong Gia-ỡnh Phi Hc sao Lm Ngi Con Hiu-Tho "Hiu-Tho" l rng- mi ca mi nt n- trờn i Cha m l ngi sinh ra mỡnh, sn-súc v nuụi-nng mỡnh rt vt-v, v cũn lo giỏo-dc cho mỡnh nờn ngi t-t na Cụng-c y k sao cho xit c!... khi cũn tr v tip-tc hc mói cho n gi Vic hc phi bao-gm t s bt-chc, trau-gii kin-thc, nghiờn-cu, ỏp-dng, thc-hnh, n vic hc lm ngi Ngoi ra, ta phi c-gng v cú quyt-tõm hc-hi thỡ mi mong t ti trỡnh- t "tam thp nhi lp" n "tựng tõm s dc bt du c" mt cỏch ỳng ngha ca nú c Danh ngụn thi Xuõn Thu VietsciencesT V 18 thỏng 03 / 2004 BI-HNH-KIM K s cn nht khớ phi cho to, kin thc phi cho rng CHIN-QUC SCH Khụng... th no hon-ton tin vo ú c 3 Hc phi Hnh Nhng iu gỡ hc c phi em thc-hnh giỳp-ớch cho i Bit m ú cng ging nh khụng bit v cỏi bit ú l mt iu v - ch Bit iu phi m khụng lm thỡ cỏi bit ú chng cú ớch gỡ cho nhõn-qun xó-hi Hn-na, khi ta hc c iu hay m khụng em ra ph-bin v thc- hnh thỡ cỏi hc ca ta cng mai-mt i Chớnh vỡ th m vic hc cỏc nc tõn-tin u i t kin- thc ti thớ-nghim, trc-nghim, ỏp-dng, ri thi-hnh, v cui... ton-vn Tuy-nhiờn, cuc i vn cú nhiu ngoi-l, nht l thi nay Hon-cnh v dũng-ging cng cú nh-hng n s hiu-bit v s lp-nghip ca con ngi Xa cng nh nay, vn cú ngi lp-nghip v t-lp c cỏi tui hai mi v cú ngi cũn sm hn na Tuy nhiờn, vn cú nhiu ngi ngoi cỏi tui 30 m vn khụng lp-nghip v tlp c Cựng mt trỡnh- hc-vn m mi tui ngi ta hiu s-vt mt khỏc Cựng mt tỏc-phm m mi ln c li, ta li hiu k hn Cuc sng v s hc-hi giỳp . tòi học-hỏi, có kiến-văn quảng-bác, có tu-tâm dưỡng-tánh, và đã từng-trải cũng như rút được ưu khuyết-điểm trong các kinh-nghiệm về nỗi ê-chề đớn-đau của. công việc gì, ta phải có kế-hoạch thi-hành, đôn-đốc, và kiểm-soát trong tinh-thần cộng-tác, tương-kính, khoa-học, và dân-chủ. Có cẩn-trọng và có tín thì ta