Biểu mô (Bộ môn tổ chức phôi thai học)

Biểu mô là loại mô có một hay nhiều lớp tế bào bao phủ mặt ngoài cơ thể , mặt trong các khoang cơ thể và các khoang phủ tạng . Biểu mô là tổ chức mà các tế bào nằm gần như sát vào nhau giữa các tế bào có khe rất hẹp chứa dịch gian bào và chúng ngăn cách với mô liên kết bởi màng đáy . Biểu mô có nguồn gốc ngoại bì như da , niêm mạc xoang miệng , mũi , hậu môn , ...hay nguồn gốc nội bì gồm thanh quản , khí quản , phế quản , niêm mạc ống tiêu hoá , gan mật bàng quang ...

Bộ môn:

Tổ Chức Phôi Thai Học (nhóm 1- LO1)

Chủ đề: Biểu mô

 Bùi Khánh Ly

 Nông Thị Thùy Trang

 Nguyễn Mai Nhung

 Trần Văn Minh

 Nguyễn Huy Mạnh

 Phan Thị Thu Xuân

Biểu Mô

Nguồn gốc:

 Đa số các tế bào biểu mô có nguồn gốc từ nội bì (biểu mô lợp mặt trong ống tiêu hóa, biểu

mô các tuyến phụ thuộc ống tiêu hóa,…) và ngoại bì (biểu bì, biểu mô giác mạc,…)

Ngoài những biểu mô có nguồn gốc nội bì và ngoại bì còn có những biểu mô có nguồn gốc trung bì (biểu mô phủ thanh mạc, phủ các tạng đặc).

Định nghĩa: Biểu mô là mô cấu tạo bởi các tế bào liên kết chặt chẽ và không có bất kì cấu trúc gian bào nào, liên kết với nhau bằng nhiều loại liên kết tế bào, bào tương chứa sợi siêu sợi keratin, biểu mô gắn vào mô liên kết qua trung gian 1 màng đáy.

Phân loại: chia làm 2 loại:

Biểu mô phủ:

 Biểu mô lát đơn:cấu tạo bởi một lớp tế bào đa diện, dẹt

 Xuất hiện: - lá ngoài bao Bownman, đoạn lên quai Henle

 - màng bụng,màng phổi,màng tim( trung biểu mô)

 - Nội mô mao mạch

Biểu mô vuông đơn:

 - Được cấu tạo bởi một lớp tế bào hình khối vuông

 - Xuất hiện: thấy nhiều ở các ống tuyến nhỏ, tiểu phế quản tận, thành của nang tuyến giáp

Biểu mô trụ đơn

 - Cấu tạo bởi 1 lớp tế bào cao nhiều hơn rộng, mỗi tế bào có một cực đáy và một cực đỉnh hướng vào lòng ống

 - Cực đỉnh có thể biến đổi như chứa một giọt chất nhầy

do tế bào chế tiết, vi nhung mao, lông giả, lông chuyển

 Gặp ở ống thẳng,ống góp,dạ dày,ruột

Biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển

 Thực chất là một biểu mô phủ đơn tầng

 Biểu mô đường hô hấp

 Nhân tế bào ở các độ cao khác nhau, cùng với các tế

bào dự trữ tăng cảm giác là 1 biểu mô đa tầng nhưng

thực ra chỉ có 1 lớp trụ đơn tầng tựa vào 1 màng đáy

Biểu mô lát lát tầng sừng hóa

 Chỉ gặp ở da, tạo bởi 1 lớp đáy gồm các tế bào hình khối vuông, tế bào dẹt không nhân và hóa sừng

 Gồm 5 lớp từ ngoài vào trong:lớp sừng, lớp bóng,lớp hạt,lớp gai,lớp đáy

Biểu mô phủ vuông tầng

 Gặp ở ống bài xuất của 1 số tuyến như tuyến nước bọt, tuyến mồ hôi

 Lớp đáy thường có cấu trúc đặc biệt là nếp gấp đáy.Nếp gấp đáy là những chỗ màng bào tương ở cực đáy lõm sâu vào bào tương tạo thành những mê đạo đáy

Biểu mô niệu

 Chỉ gặp trong các đường dẫn tiểu, đặc trưng các tế bào hình vợt dễ nhận biết

Biểu mô tuyến

Gồm các tế bào có nhiệm vụ tổng hợp và bài xuất các sản phẩm đặc hiệu,chất tiết

 1, Tuyến ngoại tiết:

 - Là các tuyến đổ thẳng các sản phẩm chế tiết gọi

là chất chế tiết vào môi trường ngoài

 - Cấu tạo gồm 2 phần: Phần bài xuất và phần chế

tiết

 - Hình dạng tế bào tuyến thay đổi tùy theo bản

chất của chất chế tiết

 - xuất hiện ở dạ dày và cổ tử cung

Biểu mô tuyến

Gồm các tế bào có nhiệm vụ tổng hợp và bài xuất các sản phẩm đặc hiệu,chất tiết

 2, Tuyến nội tiết:

 - Tiết ra các chất đặc hiệu(hoocmon) và ngấm vào máu

 - Cấu tạo: Gồm tế bào chế tiết và mao mạch

 - Cận tiết( Paracrine) và tự tiết (autocrine) cũng được coi

là nội tiết Các tế bào đứng rải rác hệ nội tiết phân tán

TRẮC NGHIỆM LƯỢNG GIÁ:

Câu 1: Biểu đồ mô phủ

A. Chỉ có nguồn gốc ngoại bì

B. Chỉ có nguồn gốc nội bì

C. Tạo các bao xơ của các tạng

D. Có khả năng đổi mới nhanh

E. Tất cả đều sai

Câu 2: Vi nhung mao là

A. Siêu ống

B. Siêu sợi

C. Nhung mao ở ruột

D. Cấu trúc chỉ có ở biểu mô

E. Tất cả đều sai

Câu 3: Vi nhung mao

A. Thường phát triển ở tế bào hấp thu và tái

hấp thu

B. Thường phát triển ở tế bào bảo vệ

C. Giúp tế bào chuyển động

D. Giúp tế bào liên kết với nhau

E. Tất cả đều sai

Câu 4: Lông chuyển

A. Có cấu tạo giống vi nhung mao

B. Gồm nhiều siêu sợi xếp song song

C. Giúp tế bào chuyển động

D. Là cấu tạo tương tự với trung tử

E. Chỉ có ở biểu mô hô hấp