hay lam tai didiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii
Trang 1NHỮNG CÂU CA DAO, TỤC NGỮ, DANH NGÔN NÓI VỀ LÒNG TỰ TRỌNG
- Cọp chết để da, người ta chết để tiếng
- Danh dự quý hơn tiền bạc
- Đói miếng hơn tiếng đời
- Được tiếng còn hơn được miếng
- Ăn một miếng, tiếng một đời
- Áo rách cốt cách người thương
- Giữ quần áo lúc mới may, giữ thanh danh lúc còn trẻ
- Người chết nết còn
- Giấy rách phải giữ lấy lề
- Đói cho sạch, rách cho thơm
- Quân tử nhất ngôn
- Thuyền dời bến nào bến có dời Khăng khăng quân tử một lời nhất ngôn
- Chết đứng hơn sống quỳ
- Rượu ngon bất luận be sành
Áo rách khéo vá, hơn lành vụng may
- Biết thì thưa thốt Không biết thì dựa cột mà nghe
- Cười người chớ vội cười lâu Cười người hôm trước hôm sau người cười
- Nói lời phải giữ lấy lời Đừng như con bướm đậu rồi lại bay
- Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng
Trang 2Nhụy vàng bông trắng lá xanh Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn
NHỮNG CÂU CA DAO, TỤC NGỮ NÓI VỀ LÒNG YÊU THƯƠNG CON NGƯỜI
- Anh em nào phải người xa Cùng chung bác mẹ một nhà cùng thân Yêu nhau như thể tay chân Anh em hoà thuận hai thân vui vầy
- Anh em cốt nhục đồng bào
Vợ chồng cùng nghĩa lẽ nào không thương
- Vợ chồng là ruột là rà Anh em có cửa có nhà anh em Sao cho trong ấm ngoài êm Như thuyền có bến như chim có bầy
- Chị em một ruột cắt ra Chị không em có cũng là như không
- Đôi ta cùng bạn chăn trâu Cùng mặc áo vá nhuộm nâu một hàng Bao giờ cho gạo bén sàng Cho trăng bén gió cho nàng bén anh
- Nhiễu điều phủ lấy giá gươngNgười trong một nước phải thương nhau cùng
- Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ
- Một miếng khi đói bằng 1 gói khi no
- Lá lành đùm lá rách
- Anh em như thể chân tayRách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần
NHỮNG CÂU CA DAO, TỤC NGỮ, THÀNH NGỮ NÓI VỀ TRUNG THỰC
- Ăn ngay nói thẳng
- Ăn ngay nói thật mọi tật mọi lành
- Đời loạn mới biết tôi trung
Trang 31
- Mật ngọt chết ruồi, những nơi cay đắng là nơi thật thà
- Của ngang chẳng góp, lời tà chẳng thưa
- Thật thà ma vật không chết
- Mất lòng trước, được lòng sau
- Thật thà là cha quỷ quái
- Người gian thì sợ người ngay Người ngay chẳng sợ đường cày cong queo
- Chớ nghe lời phỉnh tiếng phờ Thò tay vào lờ mắc kẹt cái hom
- Khôn ngoan chẳng lọ thật thà Lường thưng tráo đấu chẳng qua đong đầy
- Nhà nghèo yêu kẻ thật thà Nhà quan yêu kẻ giàu ra nịnh thần
- Những người tính nết thật thà
Đi đâu cũng được người ta tin dùng
NHỮNG CÂU CA DAO, TỤC NGỮ, DANH NGÔN NÓI VỀ TỰ TIN
- Thua keo này bày keo khác
- Trời sinh voi, trời sinh cỏ
- Hết cơn bĩ cực, đến kì thái lai
- Ai đội đá mà sống ở đời
- Ba cái vui thì trẻ, ba cái bẽ thì già
- Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo
- Chớ vì nghẹn một miếng mà bỏ bữa bỏ ăn, chớ vì ngã một lần mà chân không bước
Trang 4- Người đời ai khỏi gian nan Gian nan có thuở thanh nhàn có khi
- Có bột mới gột nên hồ Tay không mà dựng cơ đồ mới ngoan
- Ai ơi giữ chí cho bền
Dù ai đổi hướng xoay chiều mặc ai
- Trời nào có phụ ai đâu Hay làm thì giàu, có chí thì nên
- Non cao cũng có đường trèo Đường dù hiểm nghèo cũng có lối đi
- Non cao cũng có đường trèo Những bệnh hiểm nghèo có thuốc thần tiên
Cô gíao Như AN muốn kiếm những câu ca dao về "lòng tự trong" cho học trò học nhưng kiếm không thấy Ca Dao kiếm thử cũng chẳng thấy Suy nghĩ một lúc thì Ca Dao thấy rằng: Tụ Trọng thì phải biết dùng chữ "chớ" do đó Ca Dao áp dụng và thấy nhiều câu lắm lắm Đây là thư Ca Dao trả lời cho Co Giáo Như An qua điện thư: (có 363 câu
có chữ chớ cho nên phải cắt ra làm hai để post)
Trang 5Phần đầu
Ăn ớt rủi cay, hít hà chịu vậy
Chớ nhăn mặt nhăn mày, họ thấy cười chê
(Câu số 27917 )
Đường giao tiếp cốt vẹn toàn
Việc mình không muốn chớ làm cho ai
(Câu số 2603 )
Đường lên xứ Lạng bao xả
Cách một trái núi với ba quãng đồng
Ai ơi đứng lại mà trông
Kìa núi thành Lạng, kìa sông Tam Cờ
Anh chớ thấy em lắm bạn mà ngờ
Bụng em võn thẳng như tờ giấy phong
(Câu số 2607 )
Đường về Kiếp Bạc bao xa?
Đường về Kiếp Bạc có cây đa Bồ Đề
Có yêu anh cắp nón ra về
Giàu ăn, khó chịu chớ hề thở than
(Câu số 2612 )
Được mùa chớ phụ ngô khoai
Đền khi thân, dậu lấy ai bạn cùng
(Câu số 2593 )
Đất quê chớ người không quê
(Câu số 11327 )
Đầu hè gió mát trăng thanh
Em ngồi chẻ lạt cho anh chắp thừng
Lạt chẳng mỏng sao thừng được tốt
Duyên đôi ta đã trót cùng nhau
Trăm năm thề những bạc đầu
Chớ tham phú quí đi cầu trăng hoa
(Câu số 2211 )
Đậu xanh rau muống của chua
Có tính dã thuốc chớ cho uống cùng
(Câu số 7621 )
Đồng chiêm xin chớ nuôi bò
Mùa đông tháng giá bò dò làm sao
Bò không chịu được lạnh và không khỏe bằng trâu (Câu số 19762 )
Đổ máu chớ không đổ rượu
(Câu số 11731 )
Đời vua Thái Tổ Thái Tông
Trang 6Con bế con dắt, con bồng con mangĐánh giặc thì đánh giữa sông
Chớ đánh trong cạn, phải chông mà chìm(Câu số 2501 )
Đừng khinh chó chớ cậy giàu
Đàn bầu ai gẩy nấy nghe
Làm thân con gái chớ nghe đàn bầu(Câu số 1561 )
Đánh giặc thì đánh giữa sông
Chớ đánh trong cạn phải chông mà chìm.(Câu số 1590 )
Đêm khuya trăng tỏ gió thanh,
Tứ bề vắng lặng cùng anh đưa kề
Cùng nhau cất một tiếng thề :
Sơn cùng thủy tận chớ hề sa tâm,
Nguyện cùng nhau hai chữ sắc cầm.(Câu số 26615 )
Đêm qua gió mát trăng thanh
Em ngồi chẻ lạt cho anh chấp thừng
Em chẻ mỏng cho thừng được tốt
Duyên đôi ta đã trót cùng nhau
Trăm năm thề những bạc đầu
Chớ tham phú quý đi cầu trăng hoa(Câu số 2310 )
Đêm qua kẻ trộm vào nhà
Làm thinh, lẳng lặng để mà coi trâuNằm đây chớ chẳng ngủ đâu
Thức mà giữ lấy con trâu, con bò
Nằm đây, nào đã ngủ cho
Thức mà giữ lấy con bò con trâu!
(Câu số 2311 )
Đi đường chớ uống rượu say
Cho vay chớ ham nhiều lãi
(Câu số 7769 )
Đi đâu mà chẳng thấy về (2
Con thơ nhỏ dại, chớ hề viếng thăm
Trang 7Anh cũng muốn viếng thăm mà sợ nàng mang tiếngGiả khách qua đường sớm viếng tối thăm.
(Câu số 28627 )
Đi qua nhà nhỏ
Thấy đôi liễn đỏ có bốn chữ vàng
Thạnh suy anh chưa biết chớ thấy nàng anh vội thương(Câu số 2382 )
Đó thì ăn sắn ăn khoai
Chớ thấy lúa rỗ tháng hai mà mừng
Kỳ này lúa mới đòng đòng
Vái trời đừng nổi cơn dông mưa rào!
Đôi ta từ biệt năm bảy tháng nay
Bây giờ gặp mặt anh chớ rày hỏi thăm
(Câu số 28408 )
Đói thì ăn khoai
Chớ thấy lúa lỗi tháng hai mà mừng
(Câu số 7592 )
Đói thì ăn ráy ăn khoai,
Chớ thấy lúa trổ tháng hai mà mừng
(Câu số 27532 )
Ơn trời mưa nắng phải thì (thời)
Nơi thì bừa cạn nơi thì (thời) cày sâu
Công ơn (Ra công) chẳng quản bao lâu
Ngày nay nước bạc, ngày sau cơm vàng
Ai ơi chớ bỏ ruộng hoang
Bao nhiêu tấc đất tấc vàng bấy nhiêu
(Câu số 5443 )
Ầu ơ Mẹ ơi chớ đánh con hoài
Để con bắt ốc hái xoài cho mẹ ăn
(Câu số 621 )
Ở đây lắm kẻ gièm pha
Trang 8Nói vào thì ít nói ra thì nhiềụ
Thương anh thương đủ mọi điều
Gió quanh em sẽ liệu chiều em chẹ
Ai nói chi chàng chớ có nghe
Ông Tơ bà Nguyệt đã xe ta rồi
Ai ơi chớ chê dượng già
Dượng còn gánh nổi một và trăm kim(Câu số 81 )
Ai ơi chớ chê dượng hèn
Dượng còn gánh nổi mỗi bên bốn lờ
thuở trước dượng con trai tơ
Có bốn cái lờ dượng sẻ làm đôi
Ai ơi chớ lấy chân dài
Ngày mai đến tối ở hoài dưới sông!
(Câu số 27341 )
Ai ơi chớ lấy gái La
Làm tương thối, muối cà, cà thâm
(Câu số 85 )
Ai ơi chớ lấy học trò
Dài lưng tốn vải ăn no lại nằm
Hay nằm thời có võng đào,
Dài lưng thời có áo bào nhà vua
Hay ăn thời có gạo kho (sẵn thóc mấy kho),Việc (Lo) gì mà chẳng ăn no lại nằm
(Câu số 4565 )
Ai ơi chớ nghĩ mình hèn
Nước kia dù đục lóng phèn cũng trong(Câu số 87 )
Trang 9Ai ơi chớ phụ đèn chai
Thắp trong Cần Chánh ra ngoài Ngọ Môn
Trong cung điện thắp đèn Lưu Ly hay là đèn chai, trong khi bần dân thắp đèn bằng cây dầu chai (Câu số 7437 )
Ai ơi chớ phụ nghề nông
Đồng cao ruộng thấp ra công cấy cày
Chân bùn tay lấm càng hay
Có công vất vả, có ngày phong lưu
(Câu số 25580 )
Ai ơi chớ uống mà say
Họ hàng ghét bỏ, chê bai lắm lời
(Câu số 88 )
Ai ơi chớ vội cười nhau
Ngẫm mình cho kỹ trước sau hãy cười
(Câu số 27915 )
Ai ơi chớ vội cười nhau (2)
Cây nào mà chẳng có sâu chạm cành
(Câu số 89 )
Ai ơi chớ vội cười nhau (3)
Ngắm (Gẫm) mình cho tỏ trước sau hãy cười
(Câu số 90 )
Ai làm kẻ ở người về
Anh đừng quên hết lời thề thâm say
Anh về em nắm cổ tay
Em dặn câu nầy anh chớ có quên
Đôi ta đã trót lời nguyền
Chớ xa xôi mặt mà quên mảng lòng
(Câu số 7313 )
Ai làm miếu nọ xa đình
Hạc xa hương ấm, đôi đứa mình chia xa
Lìa cây, lìa cội, ai nỡ lìa hoa
Lìa người bội bạc, chớ đôi đứa ta đừng lìa
(Câu số 61 )
Ân sâu nghĩa nặng chớ quên
Làm con phải giữ lấy nền phong gia
(Câu số 8443 )
Anh đừng môi miếng miếng môi
Ở đây nói vậy, chớ có đôi ở nhà
(Câu số 302 )
Anh đi bương chải kiếm tiền
Khuyên em mựa chớ lo phiền hao dung
(Câu số 274 )
Trang 10Anh đi ba tháng thì về
Rừng thiêng, nước độc chớ hề ở lâu
(Câu số 273 )
Anh đi làm ruộng ba trăng (giăng)
Ở nhà em giữ đạo hằng chớ sai
(Câu số 286 )
Anh ơi chớ có nóng lòng
Chúng ta cùng đến Châu Phong gặp Bà
(Câu số 491 )
Anh ơi em bảo anh này
Công cha nghĩa mẹ cao dày chớ quên
Anh coi đồng tiền sớm mai còn chiều mất
Chớ nhân nghĩa bạn vàng vững chắc như thiên kim
(Câu số 252 )
Anh em ăn ở thuận hoà
Chớ điều chếch lệch người ta chê cười
(Câu số 7655 )
Anh tỉ phận anh thà ở lều tranh
Như thầy Tăng, thầy Lộ
Chớ không ham mộ của Vương Khải, Thạch Sùng
Đạo người anh giữ vẹn, bần cùng sá chi
Vương Khải, Thach Sùng là hai người giàu nhất thiên ha thời xưa bên Tầu (Câu số
532 )
Anh thương em đừng để ai biểu, ai bày,
Thâm thâm, dìu dịu mỗi ngày mỗi thương
Nước mía trong, họ nấu lọc thành đường,
Anh thương em, anh biết chớ thói thường biết đâu
(Câu số 26285 )
Anh thương em như thể dây lang,
Dưới rỏng, trên hàng ai dứt đừng cho
Anh ơi! chớ liệu đừng lo
Trang 11Em dặn câu này anh chớ có quên
Đôi ta đã trót lời nguyền
Bạn ơi chớ vội tình vong,
Nước lên có thuở, nước ròng có khi
(Câu số 26291 )
Bạn nghèo thuở trước chớ quên
Vợ cùng kham khổ, chẳng nên phụ tình
(Câu số 723 )
Bảo nhau gặt lúa vội vàng
Mang về nhặt, suốt, luận bàn thóc dôi
Người thì nhóm bếp bắc nồi
Người đem đãi thóc để rồi đi rang
Người đứng cối, kẻ giần sàng
Nghe canh gà gáy phàn nàn chửa xong
Trong làng giả trẻ thong dong
Sớm khuya bện chổi chớ hòng rỗi tay
(Câu số 29273 )
Bảy mươi chưa đui
chưa què chớ khoe rằng mình tốt
A man is as old as he feels (himself to be) (Câu số 9043 )
Bảy mươi chưa què chớ khoe mình lành
A man is as old as he feels (himself to be) (Câu số 9046 )
Bắt đứa có tóc chớ ai bắt đứa trọc đầu
Bán gà kiêng ngày gió bán chó kiêng ngày mưa
Có bản khác: Chớ bán gà ngày gió chớ bán chó ngày mưa (Câu số 8834 )
Bánh này bánh lọc bánh trong
Ngoài tuy xám ủng trong lòng có nhân
Ai ơi! xin chớ tần ngần,
Trang 12Lòng son em vẫn giữ phần dẻo dang!
(Câu số 735 )
Cười người chớ khá (vội) cười lâu
Cười người hôm trước hôm sau người cười
Who laughs the last will laugh the loudest, OR: Let them laugh that win, OR: He laughs best who laughs last Có bản khác: Ai ơi chớ vội cười nhau (Câu số 1521 )
Biết nhau từ thuở hàn vi
Dù phải lận đận khi đi khi về
Nhớ xưa cùng học một nghề
Cùng thầy cùng bạn chớ hề quên nhau!
(Câu số 916 )
Cầu sắt mà bắc ngang sông (Câu 2)
Bây giờ đục sắt bắc cầu
Cột ngang, cột dọc, đường tàu song song
Bắc từ Dốc Gạch bắc sang
Chính giữa đường sắt làm đường tàu đi
Đôi bên nhịp sắt chữ chi
Bên đi, bên lại chớ hề gặp nhau
Còn hai bên cạnh rìa cầu
Sắt chằng hoa thị đi cầu không kinh
Hai vì đèn máy sáng tinh
Ai đi đến đấy có xinh chăng là
Kẻ đi người lại hằng hà
Mưu kia nào kiệt tính đà cũng thông
Bề khoát tàu chạy bên trong
Khoát vừa ba thước đủ dùng không hơn
Đường ô-tô chạy rập rờn
Cũng khoát thước rưỡi đường trơn phẳng lì
Còn đường của An Nam đi
Khoát hơn nửa thước vậy thì tính sao
Bây giờ kể đến bề cao
Cao hơn mười thước ai nào biết không
Làm xong Tây tính tiền công (Còn Tiếp Câu 3)
(Câu số 29550 )
Cớ gì mà nắm giữa đường
Nợ chàng không nợ, vay chàng không vay
Em van chớ nắm cổ tay
Buông ra em nói lời này thở than
Xin chàng chớ vội nắm ngang
Xa xôi cách mấy dặm đàng cũng nên
Tơ hồng chỉ thắm là duyên
Bao giờ em thuận thì nên bấy giờ
Trang 13(Câu số 1845 )
Của Già lam chớ tham mang tội
(Câu số 19730 )
Củi than nhem nhuốc với tình
Ghi lời vàng đá xin mình chớ quên!
(Câu số 1503 )
Cứ trong đạo lý luân thường (*)
Làm người phải giữ kỷ cương làm đầu (*)
Đừng cậy mạnh chớ khoe giầu
Phật trời còn ở trên đầu chúng ta
Đường lối sống và đạo lý phải theo; Kỷ cương là phép tắc, giềng mối (Câu số 2184 )
Cứ trong nghĩa lý luân thường
Làm người phải giữ kỷ cương mới mầu
Đừng cậy khỏe chớ khoe giàu
Trời kia còn ở trên đầu còn kinh
(Câu số 1478 )
Cửa Tam Quan có bốn chữ đề
Anh mắc vòng lao lý em chớ hề viếng thăm
(Câu số 28649 )
Cựa đá đẩy gà ngoài
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau
(Câu số 7656 )
Cá rô canh cải nấu gừng
Không ăn thì chớ xin đừng mỉa mai
Khuyên chàng đừng ở đơn sai,
Mỏi miệng thổi kèn
Hỡi cô trồng sen
Chớ cho hái lá
Hỡ cô trồng bưởi
Chớ cho hái hoa
(Câu số 425 )
Cái cò là cái cò quăm
Mày hay đánh vợ mày nằm với ai?
Có đánh thì đánh sớm mai,
Chớ đánh chập tối chẳng ai cho nằm!
(Câu số 1032 )
Trang 14Cái kiến mà kiện củ khoai
Mày chê tao khó, lấy ai cho giầu
Nhà tao chín đụn mười trâu
Lại thêm ao cá, bắc cầu rửa chân
Cầu nầy là cầu ái ân
Một trăm con gái rửa chân cầu nầy
Có rửa thì rửa chân tay
Chớ rửa lông mày chết cá ao anh
Nhà anh có một cây chanh
Nó chửa ra nhành nó đã ra hoa
Nhà anh có một mụ già
Thổi cơm không chín, quét nhà chẳng nên
Ăn cỗ khì đòi ngồi trên
Mâm son bát sứ đem lên hầu bà
(Câu số 1046 )
Chẳng vui cũng thể Chùa Thầy
Chẳng trong cũng thể Hồ Tây Xứ Đoài
Rửa chân đi hán đi hài
Rửa chân đi đất chớ hoài rửa chân!
Xem bài Chùa Thầy: Chùa Thầy (Câu số 1276 ) Cha mẹ anh có đánh quằn đánh quại
Bắt anh ra treo tại nhành dương
Biểu từ ai anh từ đặng,
Chớ biểu anh từ người thương anh không từ(Câu số 1180 )
Canh cải mà nấu với gừng
Không ăn thì chớ xin đừng chê bai (mỉa mai)Khuyên chàng chớ ở đơn sai
Vắng mặt, chàng muốn yêu ai mặc lòng
(Câu số 1084 )
Canh tư bước sang canh năm
Trình anh dậy học chớ nằm làm chi
Nữa may chúa mở khoa thi
Bảng vàng chói lọi, trên đề tên anh
(Câu số 1094 )
Cành tre ba bảy cành tre
Phải duyên thì lấy chớ nghe họ hàng
(Câu số 2080 )
Cây tre non chẻ lựa chàng ơi
Thiếp phải lòng, mặt chớ cười thiếp chi?
Dẫu ai thì cũng một thì,
Sớm nom thấy mặt, hôm về nhớ thương
Trang 15Ruột tằm nên mới tơ vương
Đã trót dan díu thì thương nhau cùng
(Câu số 1165 )
Chấp tay khuyên bạn chớ cười
Ông tiên còn phải đọa huống chi người thế gian
(Câu số 27941 )
Chị ngã em nâng
Chớ đừng chi.ngã, em bưng miệng cười
To be kind to one's siblings (Câu số 1352 )
Chớ đi ngày bảy chớ về ngày ba
Đi chơi cũng lỗ huống là đi buôn
(Câu số 1628 )
Chớ chê em xấu em đen
Em như nước đục, đánh phèn lại trong
(Câu số 1621 )
Chớ dung kẻ gian chớ oan người ngay
Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo
He that spares the bad, injures the good (Câu số 10072 ) Chớ khinh chùa Thích không thờ (*)
Mà đem oản chuối cúng nhờ gốc cây
Chùa Phật (Câu số 1642 )
Chớ khinh chùa Tích không thờ
Mà đem xôi oản cúng nhờ gốc cây
Chớ nghe lời phỉnh tiếng phờ
Thò tay vào lờ, mắc kẹt cái hom
Trang 16Bởi không áo ngắn phải mang áo dài
(Câu số 1656 )
Chớ thấy áo rách mà cười
Những giống gà nòi, lông nó lơ thơ
Chớ cho áo dài là sang (*)
Bởi không áo ngắn mới mang áo dài!
Có bản khác: Áo dài chớ tưởng là sang (Câu số 1657 ) Chớ thấy của mà tối mặt
Chớ thấy mật mà nhúng tay
(Câu số 7770 )
Chớ thấy duyên muộn mà phiền
Tuy rằng duyên muộn có tiên đợi chờ
(Câu số 1658 )
Chớ thấy hùm ngủ vuốt râu
Đến khi hùm dậy đầu lâu chẳng còn
(Câu số 1659 )
Chớ thấy sóng cả mà lo
Sóng cả mặc sóng chèo cho có chừng
Làm người phải biết đắn đo
Phải cân nặng nhẹ, phải dò nông sâu
(Câu số 1660 )
Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo
It is all in the day's work (Câu số 10105 )
Chớ tham đồng bạc con cò
Bỏ cha bỏ mẹ đi phò Lang-sa
(Câu số 1653 )
Chớ tham ngồi mũi thuyền rồng
Tuy rằng tốt đẹp nhưng chồng người ta
Chớ tham vóc lĩnh trừu hoa
Lấy chồng làm lẽ người ta giày vò
(Câu số 1654 )
Chớ than phận khó ai ơi
Còn da lông mọc, còn chồi nẩy cây
(Câu số 1655 )
Chớ vội hờn duyên, hãy khoan giận nợ
Muốn nên chồng vợ, phải tính lâu dài
Này anh ơi, võ mai phi tugiả' bất cao thú, hốt ai!
Đi tu chi uổng ai ơi
Khoan khoan, tính chuyện lâu dài với em
(Câu số 19836 )
Chợ Bến Thành dời đổi (*)
Người ở đời sao khỏi hợp tan
Trang 17Xa gần giữ nghĩa tào khang
Chớ ham nơi quyền quý mà đá vàng xa nhaụ
Xem bài đọc thêm: Chợ Sàigòn (Câu số 1618 )
Chân em đi hán đi hài
Dọc xe dây trúc chớ nài dây loan
(Câu số 1201 )
Con gà năm móng con chó huyền đề
Đừng đem đi bán đem về mà nuôi,
Dù ai buôn bán ngược xuôi
Mua gà năm móng mà nuôi chớ nề
Dù ai buôn bán trăm nghề
Chẳng bằng nuôi chó huyền đề bốn chân
huyền đề là có móng treo (Câu số 1994 )
Con gái mười bảy chớ ngủ với ba
Con trai mười ba đừng nằm chung với mẹ
(Câu số 2058 )
Con gái mười bảy chớ ngủ với cha
Con trai mười ba chớ nằm với mẹ
(Câu số 10700 )
Chàng về thời thiếp xin đưa
Cầu Trời đừng nắng, chớ mưa trơn đường
Chiều chiều mượn ngựa ông Đô
Mượn ba chú lính đưa cô tôi về
Cô về thăm quán thăm quê
Thăm cha thăm mẹ chớ hề thăm ai
ông đô là ông đô thống, quan tước quân đội ngày xưa (Câu số 7310 )
Chim sa cá nhảy chớ chơi
Những người lông bụng chớ chơi bạn cùng
(Câu số 1461 )
Chín mươi chưa què chớ khoe mình lành
A man is as old as he feels (himself to be) (Câu số 10028 )
Chó khôn chớ cắn càn
An old dog barks not in vain (Câu số 10084 )
Cô ơi gian khổ chớ nề ,
Bình dân (l) đã mở, sao không hề tham gia ?
Bình dân: Tức Bình dân , một phong trào xóa nạn mù, chữ thời kháng chiến chống Pháp (1945 - 1954) học vụ (Câu số 27961 )
Trang 18Cô kia đội nón chờ ai
Chớ lấy chú Chệt mà hoài mất thân
(Câu số 1858 )
Con ơi chớ lấy vợ giàu
Cơm ăn chê hẩm, cá canh (kho) bầu chê tanh(Câu số 2093 )
Con ơi ghi nhớ lời này
Công cha, nghĩa mẹ, công thầy chớ quên(Câu số 2095 )
Con ơi ham học chớ đùa
Bữa mô ngày Tết thỉnh bùa thầy đeo
(Câu số 1144 )
Con chim nho nhỏ, cái mỏ hắn vàng
Hắn đứng trước cửa tam quan
Hắn kêu hỏi bác lính khố vàng
Chớ có ham nơi giàu sang sắc mắc
Mà phụ phàng duyên nợ đôi ta
(Câu số 19847 )
Con cò bay lả bay la
Bay từ cửa tổ bay ra cánh đồng
Suốt mình trắng nõn như bông
Gió xuân thỉnh thỏang bợp lông trên đầuHỏi cò vội vã đi đâu
Xung quanh mặt nước một mầu bao la
Cò tôi bay lả bay la
Bay từ cửa tổ bay ra cánh đồng
Cha mẹ sinh đẻ tay không
Cho nên bay khắp tây đông kiếm mồi
Trước là nuôi cái thân tôi
Sau nuôi đàn trẻ nên đời cò con
Một mai khôn lớn vuông tròn
Rủ nhau bay khắp nước non xa gần
Kiếm mồi tự lập lấy thân
Vẻ vang hãnh diện cho dân con cò
Mỗi ngày một lớn một to
Chớ đừng ỷ lại mà lo cậy người
Để cho nông vạc chê cười
Ấy tôi lấy thế làm vui tuổi già
Nên tôi bay lả bay la
Bay từ cửa tổ bay ra cánh đồng
(Câu số 1998 )
Con cò là con cò con
Trang 19Mẹ đi xúc tép để con coi nhà
Mẹ đi lặn lội đường xa
Chân mẹ la đà đạp phải khúc lươn
Ông kia có chiếc thuyền lườn
Chớ vào bụi rậm xem lươn bắt cò
Ông kia chống gậy lò dò
Đi vào bụi rậm xem cò bắt lươn
(Câu số 2007 )
Con khỉ hái một trái chanh
Ngỡ rằng trái chín trên cành thì ngon
Ruột chua loát vỏ bồ hòn
Cắn rồi liền nhả, lăn tròn trái chanh
Ê răng khỉ mới dặn mình
Phải dò trong ruột, chớ tin bề ngoài
(Câu số 28399 )
Con không cha thì con bị trễ
Cây không rễ thì cây bi.hư
Bình phong cẩn ốc xà cừ (*)
Vợ hư rẫy vợ chớ từ mẹ cha
Bình phong là tấm mành che gió (Câu số 2069 ) Con kiến mày kiện củ khoai
Mày chê tao khó lấy ai cho giàu ?
Nhà tao chín đụn mười trâu
Có ao thả cá có cầu rửa chân
Cầu nầy là cầu ái ân
Một trăm con gái rửa chân cầu nầy
Có rửa thì rửa chân tay
Chớ rửa lông mày chết cá ao anh
Dương gian sao thì âm phủ vậy
Chớ đi ngày bảy chớ về ngày ba
Người khôn thì lại chóng già
Người dại luẩn quẩn vào ra tối ngày
(Câu số 7441 )
Dạo xem phong cảnh Long Thành (Câu 4)
Trang 20Linh Quang, An Tập, Thuyền Quang
Bích Lưu, Linh Đổng, Liên Đàng, Nam Ngư
An Trung, Thượng, Hạ dân cư
Bắc Thượng, Bắc Hạ vốn như một phường
Tiên Mỹ, Phụ Khánh gần trường
Đông Mỹ, Mỹ Đức lại đường bên trên
Tổng Thuận Mỹ ở ngay liền
Hăm hai thôn với phường bên cho rành
Chớ nhầm An Nội Đông Thành
Cổ Vũ An Nội phận đành đôi nơi
Phường Đồng Lạc, phường Đại Lời
Cách xa thôn chợ Tân Khai mới dừng
Đông Môn, Nhân Nội phỏng chừng
Hội Vũ, Bảo Khánh, Chân Cầm bên kia
Phúc Tô, Kim Cổ đó kìa
Báo Thiên, Tự Tháp tới vừa chợ Tiên
An Thái, Thuận Mỹ, Xuân Yên
Tô Tịch, Khánh Thụy cách bên Đông Hà
Phường thôn Đông Thọ mười ba
Cựu Lâu, Hương Dính, Thanh Hà mé sông
Nam Phố, Ưu Nghĩa cùng thông (còn tiếp câu 5…)Xem Tiếp 29223 (Câu số 29222 )
Dạo xem phong cảnh Long Thành (Câu 6)
Tổng Nội chín trại chớ nhầm
Liễu Giai, Giảng Vũ tiếp gần Đại An
Thủ Lệ, Cỗng Vị là năm
Hữu Tiệp, Vạn Bảo, Cống An, Ngọc Hà
Bẩy phường, tổng Thượng nào xa
Nghi Tàm, Yên Phụ, Nhị Hà neo lên
Nhật Tên, Quảng Bá ở trên
Thạch Khối, Giai Cảnh cùng bên Tây Hồ
Duyên ai phận nấy, chớ ghen mà già
In black and white (Câu số 2885 )
Giận nhau thì ném bã trầu
Chớ có ném đá vỡ đầu nhau ra
Trang 21Tục ăn trầu có ở hầu hết các nước Đông Nam Á; Xem: Trầu Cau Trong Ca Dao (Câu số
2868 )
Dao phay kề cổ, máu đổ tôi không màng
Chết tôi tôi chịu chớ buông nàng tôi không buông
(Câu số 28644 )
Em ơi anh bảo (dặn) em này (*)
Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ đi
Có bản khác: Ra đi mẹ có dặn dò (Câu số 2686 )
Em ơi chớ khá bôn hành
Duyên đâu nợ đó, ai giành mà lo
Có bản khác: Ai ơi chớ khá bôn hành (Câu số 2689 )
Em chớ thấy anh bé mà sầu
Con ong bao nhiêu tuổi nó châm bầu, bầu thâm ?
(Câu số 2629 )
Gặp đây (Sang đây) anh nắm cổ tay (5)
Buông ra em nói lời này thở than
Châu Trần chớ vội bắc ngang
Xa xôi vượt mấy ngày đàng nên quen
Tơ hồng chỉ thắm là duyên
Dầu bao giờ gặp thì nên bấy giờ
(Câu số 2811 )
Gặp ba trò xin hỏi ba trò
Hỏi đường vô bếp có đò hay không ?
- Đàn bà ăn nói bất thông,
Đường đi vô bếp chớ phải sông đâu mà có đò
Khuyên đoàn kết, gắn bó với nhau (Câu số 12173 )
Giả ơn canh cải nấu gừng
Chẳng ăn thì chớ xin đừng mỉa maị
(Câu số 2860 )
Giỏi giang chớ vội khoe tài
Sông sâu sào ngắn bể trời mênh mông
Nước to sóng cả khôn chừng
Đã vào gian hiểm khuyên đừng non tay
(Câu số 2954 )
Giàu ba mươi tuổi chớ mừng
Khó ba mươi tuổi cũng đừng vội lo
(Câu số 28062 )
Trang 22Giàu thì thịt cá cơm canh
Khó thì rau muối cúng anh tôi đi lấy chồng
Hỡi anh xấu số, chồng cũ tôi ơi
Có khôn thiêng về hưởng đĩa xôi nhang đèn
Anh đà hết kiếp, xin chớ ghen
Để cho người khác cầm quyền thê nhi
Miệng em khóc, tay bưng cái thần vì
Tay em gạt nước mắt tay thì thắp nhang
Bởi vì đâu gây nỗi xót xa muôn vàn
Em cầm lòng chẳng được nên sang ngang từ rày
(Câu số 2882 )
Gió đưa cột phướn hao dầu
Thương thì để dạ, chớ sầu mà hư
(Câu số 2914 )
Gió đưa cột phướng hao dầu,
Thương em để dạ chớ sầu mà hư
(Câu số 28448 )
Gió đưa tờ giấy lên mây
Gió đưa, cô ấy lại đây ăn trầu
Yêu nhau thì ném bã trầu
Làm ơn, ắt hẳn nên ơn
Trời nào phụ kẻ có nhơn bao giờ?
(Câu số 3020 )
Hỏi vợ thì cưới liền tay
Chớ để lâu ngày lắm kẻ dèm pha
(Câu số 3227 )
Hồi nhỏ tôi ở với cậu với mợ (2)
Mợ cho ăn cơm nguội
Uống nước lạnh, ngủ nhà ngoài
Đêm khuya đau bụng tôi lần tôi vô
Mợ nghe sục sạt, mợ hỏi: đứa mô ?
Thưa rằng, đau bụng con vô kiếm gừng
Dang tay mợ rút mối dây lưng
Độc thời con giải độc, chớ kiếm gừng làm chi ?
thông thường kẻ thấp cổ bé miệng, ưa trêu ghẹo bề trên, như câu hát của thân phận đi ở mướn sau đây: (Câu số 25481 )
Hỡi ai chớ khá bơ phờ
Trang 23Đừng quen đường cũ bước trờ gãy chân
(Câu số 3160 )
Hai ta như rượu với nem
Đang say ngây ngất ai gièm chớ xa
(Câu số 2990 )
Hò ơ Buồn thay số kiếp con người
Cơm ăn không đủ (ờ)
Hò ơ Chớ cơm ăn không đủ nụ cười ốm nhom
(Câu số 3051 )
Hò ơ Chớ bông trang trước cửa ai sửa bông trang vàng
Ngày thời chuyện vãn (ờ)
Hò ơ Ngày thời chuyện vãn nên tối lại mơ màng thấy em
(Câu số 3057 )
Hò ơ Nói vậy mà chơi
Chớ gió thổi hiu hiu, lục bình trôi líu ríu
Anh đừng bận bịu, bớ điệu chung tình
Con nhạn bay cao khó băn.(ợ)
Hò ơ Con nhạn bay cao khó bắn, con cá ở ao quỳnh khó câu
- Hò ơ Ớ này em ơi, hãy nghe cho kỹ
Xưa nay gái không cưới chồng, trai không ở góa
Đoái thấy thương nàng xinh đã quá xinh
Buông lời vừa vỗ vế non, nếu như nàng lo việc cháu con
Sao không kiếm chốn trao thân, gởi thế?
Trên đời bá công bá nghệ
Dưới lại đà tứ thứ tứ dân
Làm người sao khỏi chữ lương nhân
Mà nàng chịu để phòng không ở góả
Sách có chữ rằng phụ thân nan hóa, ít kẻ yêu vì
Nên lấy chồng phải luận phải suy
Phải xem trong lóng đục
Đây đã đến thời phải lúc
Hay là nàng còn cúc đục cù lao
Để anh ngơ ngẩn ra vaọ(ợ)
Hò ơ Để anh ngơ ngẩn ra vào
Vì thầm yêu trộm nhớ thì dạ nào em bỏ anh?
(Câu số 3085 )
Hò ơ (chớ) Biết anh thích mắm cá trèn
Nên em chịu khó (ờ)
Hò ơ (chớ) Nên em chịu khó bẻ thêm đọt xoài
Hò ơ… (chớ) Chớ bông trang trước cửa ai sửa bông trang vàngNgày thời chuyện vãn (ờ)
Hò ơ… (chớ) Ngày thời chuyện vãn nên tối lại mơ màng thấy em
Trang 24(Câu số 28180 )
Hò ơ (chớ) Buồn thay số kiếp con người
Cơm ăn không đủ (ờ)
Hò ơ (chớ) Chớ cơm ăn không đủ nụ cười ốm nhom
(Câu số 28182 )
Hò ơ (chớ) Nói vậy mà chơi
Chớ gió thổi hiu hiu, lục bình trôi líu ríu
Anh đừng bận bịu, bớ điệu chung tình
Con nhạn bay cao khó bắn (ờ)
Hò ơ… (chớ) Con nhạn bay cao khó bắn, con cá ở ao quỳnh khó câu(Câu số 28174 )
Hoa bí đỏ ngoài
Hoa bầu trắng xóa
Muốn ăn được quả
Xin chớ ngắt hoa
Ai về nhắn chị em nhà
Muốn cho hoa tốt liệu mà bón phân
Dấu hiệu bầu bí thiếu phân bón (Câu số 19505 )
Khôn ngoan đối đáp người ngoài
Khôn ngoan nhờ đức cha ông
Làm nên phải đoái tổ tông phụng thờ
Đạo làm con chớ hững hờ
Phải đem hiếu kính mà thờ tổ tiên
(Câu số 2106 )
Kẻ ăn người ở trong nhà
Sớm khuya công việc giúp (đỡ) ta nhọc nhằn
Thương người đày đọa chút thân
Chớ nên ngược đãi lòng nhân mới là
(Câu số 3261 )
http://e-cadao.com http://haphuonghoai.net http://cadao.org
http://vietnam-on-line.com
Trang 25Cô gíao Như AN muốn kiếm những câu ca dao về "lòng tự trong" cho học trò học nhưng kiếm không thấy Ca Dao kiếm thử cũng chẳng thấy Suy nghĩ một lúc thì Ca Dao thấy rằng:
Tụ Trọng thì phải biết dùng chữ
"chớ" do đó Ca Dao áp dụng và thấy nhiều câu lắm lắm Đây là thư Ca Dao trả lời cho Co Giáo Như An qua điện thư: (có 363 câu có chữ chớ cho nên phải cắt
có thể nghĩ ra một hay hai chữ tương tự để diễn dịch ra
"Lòng Tự Trọng" rồi tìm sẽ có kết quả
Đây với chữ "Chớ" tôi tìm thì được bây nhiêu câu ca dao (Dĩ nhiên có nhiều câu chẳng ăn nhập gì đến "lòng tự trọng" Như An chịu khó lựa nhé Thân kính
hphPhần hai
Trang 26Khăn anh nàng lấy vá vai
Bây giờ nàng đã nghe ai dỗ dành?
Chẳng nên ra, tháo chỉ lấy mụn trả anh
Để anh đem bán lấy hai trăm vàng
Một trăm anh đưa cho nàngCòn một trăm nữa để chàng treo ngọn cây đạ
Chứ em không nhớ lời thề nguyện với ta
Sông có Nhị Hà,núi có Tản ViênBây giờ, nàng ở thế sao nênTôi khấn Nam Tào, Bắc Đẩu biên tên rành rành
Đã yêu anh, thời quyết với anhNhà tre, cót nứa, lợp tranh vững vàng
Chớ tham nhà gỗ bức bàn
Gỗ lim chẳng có, làm xoàng gỗ vông
Chỉ nhọc mình thôi lại luống công
Phòng khi gỗ mục, lại dùng nhà trẹ
Còn duyên anh bảo chẳng nghe !(Câu số 3285 )
(Câu số 7406 )
Khuyên ai chớ tiếc đầu heo Người ta thường nói : vợ theo
Trang 27không bền
(Câu số 3433 )
Khuyên em chớ giận anh chi Thoa son, giồi phấn rồi đi chụp hình
Trở về lấy chú từng tưng (*)
Ăn no ngủ kỹ chớ đừng lấy aiTiêu xưng là bị vu oan; từng tưng là chú hát xẩm đánh đàn từng tưng (Câu số 7166 ) Lắm kẻ yêu như diều gặp gióChẳng ai ngó như chó đầu hèGió đưa kẽo kẹt cành tre
Làm thân con gái chớ nghe đàn bầu
Đàn bầu một loại nhạc cụ độc đáo của Việt Nam chỉ có một giây tiếng ngân ai oán ru ngủ làm lắm người mê (Câu số
7421 )
Lời nguyền trước cũng như sau
Ta không ham vui bỏ bậu, bậu chớ tham giàu bỏ ta
(Câu số 25397 )
Làm trai giữ trọn ba giềngThờ cha, kính mẹ, vợ hiền chớ vong
(Câu số 3549 )
Làm trai học đạo Thánh hiềnNăm hằng đã trễ, ba giềng chớ sai
Trang 28(Câu số 3552 )
Làm trai hiếu sự vi tiên
Chớ mộ thê tử mà quên sinh thành
(Câu số 3551 )
Làm trai quyết chí tu thân
Công danh chớ vội, nợ nần chớ lo
Khi nên Trời giúp công choLàm trai năm liệu bảy lo mới hào
Khi nên (Trời sinh) trời chẳng phụ nào
Công danh (Phong vân) gặp hội anh hào ra tay
Làm trai chớ giữ phận hènXách điếu bưng tráp ho hen cho người
Làm tôi thì ở cho trung
Chớ ở hai dòng mà hóa dở dang(Câu số 3531 )
Làm trai chí ở cho bền
Đừng lo muộn vợ, chớ phiền muộn con
(Câu số 3533 )
Lành với Bụt chẳng ai (chớ ai) lành với ma
(Câu số 13742 )
Trang 29Lìa cây lìa cội ai nỡ lìa hoaLìa người bội bạc, chớ đôi ta đừng lìa
(Câu số 3701 )
Lòng em như thạch, sạch như gương
Anh chẳng thương thì chớ còn mang lòng ngờ
Nếu em ngang tắt đi về
Anh đem xuống miếu Cậu, em thề cho coi
Ngay gian xin Cậu xét soi
Em gian thì Cậu gọt gáy bôi vôi
(Câu số 25416 )
Muối mặn ba năm còn mặn,Gừng cay chín tháng còn cay.Đạo can thường chớ đổi đừng thay,
Dẫu làm nên danh vọng
Hay rủi ăn mày ta vẫn thương nhau
(Câu số 26807 )
Muối mặn ba năm muối còn mặnGừng cay chín tháng gừng còn cay
Đạo nghĩa cương thường chớ đổiđừng thay
Dẫu có làm nên danh vọng hay rủi có ăn mày cũng thương như
Trang 30(Câu số 4383 )
Mẹ ơi chớ đánh con đau
Để con hát bộ làm đào mẹ coị(Câu số 4003 )
Mẹ ơi chớ đánh con đau (2)
Để con bắt ốc hái rau cho mẹ nhờ
(Câu số 4004 )
Mẹ ơi chớ đánh con hoài
Để con bắt ốc hái xoài cho mẹ xơi (ăn)
(Câu số 4005 )
Mẹ em hằng vẫn khuyên rănLàm thân con gái chớ ăn trầu người
Có bản khác: Ra đi mẹ có dặn rằng; Tục ăn trầu có ở hầu hết các nước Đông Nam Á; Xem: Trầu Cau Trong Ca Dao (Câu số
3966 )
Mồng năm mười bốn hăm ba (3)
Là ngày nguyệt ky chớ ra xuất hành
(Câu số 4163 )
Một cành tre năm bảy cành treLấy ai (Phải duyên) thời lấy chớ nghe họ hàng
(Câu số 3573 )
Một lòng chí quyết lấy anhOng bay bướm lượn chung quanh mặc trời
Trang 31Yêu nhau xa cũng thành gầnTham nơi phú quý, phụ bần khó coi
Yêu nhau do duyên phận mà thôịCủa trời thì vẫn khi vơi khi đầy(Câu số 4216 )
Một miếng trầu năm ba lời dặnMột chén rượu năm bảy lời giaoAnh chớ nghe ai sóng bể ba đàoTục ăn trầu có ở hầu hết các nước Đông Nam Á; Xem: Trầu Cau Trong Ca Dao (Câu số 4223)
Mã nhật tượng điền xe liền pháo cách (*)
Vô sư vô sách bất trách qủy thần(*)
Mua lầm chớ bácn chẳng lầmNết na con gái tiếng tăm thầy đồ
Mã nhật… những cách đi con cờtướng; Bất trach Nếu không có sach , không có thầy để học thì
sơ xuất qủy thần cũng không trách (Câu số 7407 )
Mai anh đi thú Cao Bằng
Giã em ở lại đạo hằng chớ quên(Câu số 3836 )
Mía sâu có đốt nhà dột có nơiMình có thương, mình cắt tóc mình thề
Chỉ trời, vạch đất chớ hề bỏ nhau
(Câu số 4039 )
Mình có thương mình cắt tóc mình thề
Chỉ trời, vạch đất chớ hề bỏ nhau
(Câu số 4079 )
Muốn nên phụ đức nữ tài
Chớ nghe những chuyện dông dài quàng xuyên