TRÁI PHIẾU

KHÁI NIỆM: - Trái phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần vốn nợ của tổ chức phát hành (CHỨNG KHOÁN NỢ). - Hiểu theo nhĩa đơn gi

TRÁI PHI U Ế

I. KHÁI NI M Ệ :

- Trái phi u là lo i ch ng khoán xác nh n quy n và l i ích h p pháp c a ngế ạ ứ ậ ề ợ ợ ủ ườ ở i s

h u đ i v i m t ph n v n n c a t ch c phát hành (CH NG KHOÁN N ).ữ ố ớ ộ ầ ố ợ ủ ổ ứ Ứ Ợ

- Hi u theo nhĩa đ n gi n thì trái phi u là 1 kho n vay gi a nhà phát hành ( ngể ơ ả ế ả ữ ười đi vay) v i nhà đ u t (ngớ ầ ư ười cho vay)

II. M C ĐÍCH PHÁT HÀNH TRÁI PHI U: Ụ Ế

- Là m t hình th c huy đ ng v n (vay n ) c a Chính Ph và Doanh nghi p nh m gi iộ ứ ộ ố ợ ủ ủ ệ ằ ả quy t v n đ tài chính.ế ấ ề

- Là công c giúp Chính Ph th c hi n chính sách vĩ mô (chính sách ti n t ) nh m giụ ủ ự ệ ề ệ ằ ữ

n n kinh t n đ nh và tăng trề ế ổ ị ưởng

- T o kênh đ u t tạ ầ ư ương đ i n đ nh, hi u qu cho nhà đ u t ố ổ ị ệ ả ầ ư

III Đ C ĐI M C B N: Ặ Ể Ơ Ả

- Ch th phát hành ủ ể trái phi u ế :Chính ph Trung ủ ương, Chính quy n đ a phề ị ương, doanh nghi p, công ty.ệ

Chính ph khi c n huy đ ng v n cho ngân sách (trong trủ ầ ộ ố ường h p này g i là côngợ ọ trái ho c trái phi u chính ph ) , doanh nghi p khi huy đ ng v n đ đ u t phát tri nặ ế ủ ệ ộ ố ể ầ ư ể

s n xu t, kinh doanh ả ấ

- Ng ườ i mua trái phi u ế (trái ch ) ủ ch là ngỉ ười cho ch th phát hành vay ti n và làủ ể ề

ch n c a ch th phát hành ủ ợ ủ ủ ể trái phi uế Khác v i ngớ ười mua c phi uổ ế là ngườ i

Ch s h u Công ty.ủ ở ữ

- Thu nh p c a ậ ủ trái phi u ế là ti n lãi, là kho n thu c đ nh không ph thu c vào k tề ả ố ị ụ ộ ế

qu s n xu t kinh doanh c a công ty.ả ả ấ ủ

- Trái phi uế là ch ng khoán n , vì v y khi Công ty b gi i th ho c phá s n thì trứ ợ ậ ị ả ể ặ ả ướ c

h t Công ty ph i có nghĩa v thanh toán cho các Ch trái phi u trế ả ụ ủ ế ước, sau đó m iớ chia cho các C đông.ổ

IV. Đ C TR NG: Ặ Ư

- M nh giá trái phi u ệ ế : hay còn g i là giá tr danh nghĩa c a trái phi u là giá tr ghiọ ị ủ ế ị trên trái phi u Giá tr này đế ị ược coi là s v n g c M nh giá trái phi u là căn c đố ố ố ệ ế ứ ể xác đ nh s l i t c ti n vay mà ngị ố ợ ứ ề ười phát hành ph i tr M nh giá cũng th hi n sả ả ệ ể ệ ố

ti n ngề ười phát hành ph i hoàn tr khi trái phi u đ n h n.ả ả ế ế ạ

- Lãi su t danh nghĩa ấ : Lãi su t trái phi u thấ ế ường được ghi trên trái phi u ho cế ặ

người phát hành công b đố ược g i là ọ lãi su t danh nghĩaấ Lãi su t này đấ ược xác đ nhị theo t l ph n trăm so v i m nh giá trái phi u và cũng là căn c đ xác đ nh l i t cỷ ệ ầ ớ ệ ế ứ ể ị ợ ứ trái phi u.ế

Cung c u v n trên th trầ ố ị ường tín d ng Lụ ượng cung c u v n đó l i tuỳ thu c vào chu kỳầ ố ạ ộ kinh t , đ ng thái chính sách c a ngân hàng trung ế ộ ủ ương, m c đ thâm h t ngân sách c aứ ộ ụ ủ chính ph và phủ ương th c tài tr thâm h t đó.ứ ợ ụ

M c r i ro c a m i nhà phát hành và c a t ng đ t phát hành C u trúc r i ro c a lãi su tứ ủ ủ ỗ ủ ừ ợ ấ ủ ủ ấ

s quy đ nh lãi su t c a m i trái phi u Và m t đi u hi n nhiên là r i ro càng l n, lãi su tẽ ị ấ ủ ỗ ế ộ ề ể ủ ớ ấ càng cao

Th i gian đáo h n c a trái phi u N u các trái phi u có m c r i ro nh nhau, nhìn chung th i ờ ạ ủ ế ế ế ứ ủ ư ờ gian đáo h n càng dài thì lãi su t càng cao ạ ấ

- Th i h n c a trái phi u ờ ạ ủ ế : là kho ng th i gian t ngày phát hành đ n ngày ngả ờ ừ ế ườ i phát hành hoàn tr v n l n cu i Trái phi u có th i h n khác nhau, trái phi u trungả ố ầ ố ế ờ ạ ế

h n cóa th i gian t 1 năm đ n 5 năm Trái phi u dài h n, có th i gian t 5 năm trạ ờ ừ ế ế ạ ờ ừ ở lên

Th i đi m đáo h n ờ ể ạ : là ngày tháng c th th c hi n kho n chi tr cu i cùng.ụ ể ự ệ ả ả ố

- Kỳ tr lãi ả : Là kho ng th i gian ngả ờ ười phát hành tr lãi cho ngả ườ ắi n m gi tráiữ phi u Lãi su t trái phi u đế ấ ế ược xác đ nh theo năm, nh ng vi c thanh toán lãi su t tráiị ư ệ ấ phi u thế ường được m i năm hai ho c m t l n.ỗ ặ ộ ầ

- Giá phát hành: Là giá bán ra c a trái phi u vào th i đi m phát hành Thông thủ ế ờ ể ườ ng giá phát hành được xác đ nh theo t l ph n trăm (%) c a m nh giá Tùy theo tìnhị ỷ ệ ầ ủ ệ hình c a th trủ ị ường và c a ngủ ười phát hành đ xác đ nh giá phát hành m t cách thíchể ị ộ

h p Có th phân bi t 3 trợ ể ệ ường h p: ợ

1. Giá phát hành b ng m nh giáằ ệ (ngang giá): Là phát hành trái phi u v i giáế ớ đúng b ng m nh giá c a trái phi u Trằ ệ ủ ế ường h p này thợ ường x y ra khi lãiả

su t th trấ ị ường b ng lãi su t danh nghĩa c a trái phi u phát hành.ằ ấ ủ ế

2. Giá phát hành dưới m nh giáệ (giá chi t kh u): ế ấ Là phát hành trái phi u v iế ớ giá nh h n m nh giá c a trái phi u Ph n chênh l ch gi a giá phá hànhỏ ơ ệ ủ ế ầ ệ ữ

trái phi u nh h n m nh giá c a trái phi u g i là chi t kh u trái phi u.ế ỏ ơ ệ ủ ế ọ ế ấ ế

Trường h i này thộ ường x y ra khi lãi su t th trả ấ ị ường l n h n lãi su t danhớ ơ ấ nghĩa c a trái phi u phát hành.ủ ế

3. Giá phát hành trên m nh giáệ (giá gia tăng): Là phát hành trái phi u v i giáế ớ

l n h n m nh giá c a trái phi u Ph n chênh l ch gi a giá phát hành tráiớ ơ ệ ủ ế ầ ệ ữ phi u l n h n m nh giá c a trái phi u g i là ph tr i trái phi u Trế ớ ơ ệ ủ ế ọ ụ ộ ế ườ ng

h p này thợ ường x y ra khi lãi su t th trả ấ ị ường nh h n lãi su t danh nghĩaỏ ơ ấ

c a trái phi u phát hành.ủ ế

Chi t kh u và ph tr i trái phi u ch phát sinh khi doanh nghi p đi vay b ng hìnhế ấ ụ ộ ế ỉ ệ ằ

th c phát hành trái phi u và t i th i đi m phát hành có s chênh l ch gi a lãiứ ế ạ ờ ể ự ệ ữ

su t th trấ ị ường và lãi su t danh nghĩa đấ ược các nhà đ u t mua trái phi u ch pầ ư ế ấ

nh n.ậ

Chi t kh u và ph tr i trái phi u đế ấ ụ ộ ế ược xác đ nh và ghi nh n ngay t i th i đi mị ậ ạ ờ ể phát hành trái phi u S chênh l ch gi a lãi su t th trế ự ệ ữ ấ ị ường và lãi su t danh nghĩaấ sau th i đi m phát hành trái phi u không nh hờ ể ế ả ưởng đ n giá tr kho n ph tr iế ị ả ụ ộ hay chi t kh u đã ghi nh n.ế ấ ậ

Dù trái phi u đế ược bán v i giá nào (ớ ngang giá, giá chi t kh uế ấ hay giá gia tăng), thì l i t c luôn đợ ứ ược xác đ nh theo m nh giá c a trái phi u và khi đáo h n, ngị ệ ủ ế ạ ườ i

có trái phi u s đế ẽ ược thanh toán theo m nh giá c a trái phi u.ệ ủ ế

V. PHÂN LO I: Ạ

Có nhi u cách phân lo i trái phi u ề ạ ế

1) Phân lo i theo ng ạ ườ i phát hành :

Trái phi u c a Chính ph ế ủ ủ: Đáp ng nhu c u chi tiêu c a Chính ph , chính ph phátứ ầ ủ ủ ủ hành trái phi u đ huy đ ng ti n nhàn r i trong dân và các t ch c kinh t , xã h i nh mế ể ộ ề ỗ ổ ứ ế ộ ằ

m c đích bù đ p thâm h t ngân sách, tài tr cho các công trình công ích, ho c làm côngụ ắ ụ ợ ặ

c đi u ti t ti n t Trái phi u chính ph là lo i ch ng khoán không có r i ro thanh toánụ ề ế ề ệ ế ủ ạ ứ ủ

và cũng là lo i trái phi u có tính thanh kho n cao Do đ c đi m đó, lãi su t c a tráiạ ế ả ặ ể ấ ủ phi u chính ph đế ủ ược xem là lãi su t chu n đ làm căn c n đ nh lãi su t c a các côngấ ẩ ể ứ ấ ị ấ ủ

c n khác có cùng kỳ h n Chính ph luôn đụ ợ ạ ủ ược coi là Nhà phát hành có uy tín nh tấ trên th trị ường; Vì v y, Trái phi u Chính ph đậ ế ủ ược coi là lo i ch ng khoán có ít r i roạ ứ ủ

nh t.ấ

Trái phi u c a ngân hàng và các t ch c tài chính ế ủ ổ ứ : các t ch c này có th phát hànhổ ứ ể trái phi u đ tăng thêm v n ho t đ ng.ế ể ố ạ ộ

Trái phi u c a doanh nghi p ế ủ ệ : Là nh ng trái phi u do doanh nghi p nhà nữ ế ệ ước, công ty

c ph n và công ty trách nhi m h u h n phát hành đ tăng v n ho t đ ng Trái phi uổ ầ ệ ữ ạ ể ố ạ ộ ế doanh nghi p có nhi u lo i và r t đa d ng.ệ ề ạ ấ ạ

Trái phi u công ty có đ c đi m chung sau: Trái ch đế ặ ể ủ ược tr lãi đ nh kỳ và tr g c khiả ị ả ố đáo h n, song không đạ ược tham d vào các quy t đ nh c a công ty Nh ng cũng có lo iự ế ị ủ ư ạ trái phi u không đế ược tr lãi đ nh kỳ, ngả ị ười mua được mua dưới m nh giá và khi đáoệ

h n đạ ược nh n l i m nh giá Khi công ty gi i th ho c thanh lý, trái phi u đậ ạ ệ ả ể ặ ế ượ ư c u tiên thanh toán trước các c phi u Có nh ng đi u ki n c th kèm theo, ho c nhi uổ ế ữ ề ệ ụ ể ặ ề hình th c đ m b o cho kho n vay.ứ ả ả ả

2) Phân lo i l i t c trái phi u ạ ợ ứ ế :

Trái phi u có lãi su t c đ nh ế ấ ố ị : Là lo i trái phi u mà l i t c đạ ế ợ ứ ược xác đ nh theo m t tị ộ ỷ

l ph n trăm (%) c đ nh tính theo m nh giá.ệ ầ ố ị ệ

Trái phi u có lãi su t bi n đ i ế ấ ế ổ (lãi su t th n i): ấ ả ổ Là lo i trái phi u mà l i t c đạ ế ợ ứ ượ c

tr trong các kỳ có s khác nhau và đả ự ược tính theo m t lãi su t có s bi n đ i theo m tộ ấ ự ế ổ ộ lãi su t tham chi u.ấ ế

Trái phi u có lãi su t b ng không ế ấ ằ : Là lo i trái phi u mà ngạ ế ười mua không nh n đậ ượ c lãi, nh ng đư ược mua v i giá th p h n m nh giá (mua chi t kh u) và đớ ấ ơ ệ ế ấ ược hoàn trả

b ng m nh giá khi trái phi u đó đáo h n.ằ ệ ế ạ

3) Phân lo i d a vào hình th c trái phi u: ạ ự ứ ế

Trái phi u vô danh ế : Là lo i trái phi u không ghi tên c a ngạ ế ủ ười mua và trong s sáchổ

c a ngủ ười phát hành Trái ch là ngủ ườ ượi đ c hưởng quy n l i Nh ng phi u tr lãiề ợ ữ ế ả đính theo t ch ng ch , và khi đ n h n tr lãi, ngờ ứ ỉ ế ạ ả ười gi trái phi u ch vi c xé ra vàữ ế ỉ ệ mang t i ngân hàng nh n lãi Khi trái phi u đáo h n, ngớ ậ ế ạ ườ ắi n m gi nó mang ch ng chữ ứ ỉ

t i ngân hàng đ nh n l i kho n cho vay.ớ ể ậ ạ ả

Trái phi u ghi danh ế : Là lo i trái phi u có ghi tên c a ngạ ế ủ ười mua và trong s sách c aổ ủ

người phát hành Hình th c ghi danh có th ch th c hi n cho ph n v n g c, cũng có thứ ể ỉ ự ệ ầ ố ố ể

là ghi danh toàn b , c g c l n lãi D ng ghi danh toàn b mà đang ngày càng ph bi nộ ả ố ẫ ạ ộ ổ ế

là hình th c ghi s Trái phi u ghi s hoàn toàn không có d ng v t ch t, quy n s h uứ ổ ế ổ ạ ậ ấ ề ở ữ

được xác nh n b ng vi c l u gi tên và đ a ch c a ch s h u trên máy tính.ậ ằ ệ ư ữ ị ỉ ủ ủ ở ữ

4) Phân lo i d a vào tính ch t trái phi u: ạ ự ấ ế

Trái phi u có th chuy n đ i ế ể ể ổ : Là lo i trái phi u c a công ty c ph n mà trái chạ ế ủ ổ ầ ủ

được quy n chuy n sang c phi u c a công ty đó Vi c này đề ể ổ ế ủ ệ ược quy đ nh c th vị ụ ể ề

th i gian và t l khi mua trái phi u.ờ ỷ ệ ế

Trái phi u có quy n mua c phi u ế ề ổ ế : Là lo i trái phi u có kèm theo phi u cho phép tráiạ ế ế

ch đủ ược quy n mua m t s lề ộ ố ượng nh t đ nh c phi u c a công ty.ấ ị ổ ế ủ

Trái phi u có th mua l i ế ể ạ : Là lo i trái phi u cho phép nhà phát hành đạ ế ược quy n muaề

l i m t ph n hay toàn b trạ ộ ầ ộ ước khi trái phi u đ n h n thanh toán.ế ế ạ

5) Phân lo i theo m c đ đ m b o thanh toán c a ng ạ ứ ộ ả ả ủ ườ i phát hành:

Trái phi u b o đ m ế ả ả : Là lo i trái phi u mà ngạ ế ười phát hành dùng m t tài s n có giá trộ ả ị làm v t đ m b o cho vi c phát hành Khi nhà phát hành m t kh năng thanh toán, thì tráiậ ả ả ệ ấ ả

ch có quy n thu và bán tài s n đó đ thu h i l i s ti n ngủ ề ả ể ồ ạ ố ề ười phát hành còn n Tráiợ phi u b o đ m thế ả ả ường bao g m m t s lo i ch y u sau: ồ ộ ố ạ ủ ế

Trái phi u có tài s n c m c : ế ả ầ ố Là lo i trái phi u b o đ m b ng vi c ngạ ế ả ả ằ ệ ười phát hành

c m c m t b t đ ng s n đ b o đ m thanh toán cho trái ch Thầ ố ộ ấ ộ ả ể ả ả ủ ường giá tr tài s nị ả

c m c l n h n t ng m nh giá c a các trái phi u phát hành đ đ m b o quy n l i choầ ố ớ ơ ổ ệ ủ ế ể ả ả ề ợ trái ch ủ

Trái phi u b o đ m b ng ch ng khoán ký qu : ế ả ả ằ ứ ỹ Là lo i trái phi u đạ ế ược b o đ mả ả

b ng vi c ngằ ệ ười phát hành thường là đem ký qu s ch ng khoán d chuy n nhỹ ố ứ ễ ể ượ ng

mà mình s h u đ làm tài s n b o đ m.ở ữ ể ả ả ả

Trái phi u không b o đ m ế ả ả : Là lo i trái phi u phát hành không có tài s n làm v t b oạ ế ả ậ ả

đ m mà ch b o đ m b ng uy tín c a ngả ỉ ả ả ằ ủ ười phát hành

VI. L I ÍCH VÀ R I RO C A VI C MUA TRÁI PHI U: Ợ Ủ Ủ Ệ Ế

Khi quy t đ nh đ u t vào m t lĩnh v c nào đó thì ch c ch n chúng ta s ph i cân nh cế ị ầ ư ộ ự ắ ắ ẽ ả ắ

nh ng l i ích cũng nh r i ro nh t đ nh mà nó mang l i Vi c đ u t trái phi u m tữ ợ ư ủ ấ ị ạ ệ ầ ư ế ộ

m t mang l i nhi u l i ích cho trái ch m t khác cũng ch a đ ng nhi u r i ro:ặ ạ ề ợ ủ ặ ứ ự ề ủ

L I ÍCH: Ợ

- Trái phi u là công c n có đ tin c y cao nh t, đ c bi t là trái phi u chính ph ế ụ ợ ộ ậ ấ ặ ệ ế ủ

- Trong môi trường l m phát th p, đ u t trái phi u là m t cách an toàn đ duy trìạ ấ ầ ư ế ộ ể ngu n thu nh p thồ ậ ường xuyên

- Khi th trị ường ch ng khoán bi n đ ng, đ u t trái phi u là m t cách giúp đ m b oứ ế ộ ầ ư ế ộ ả ả

an toàn v n đ u t và phân tán r i ro.ố ầ ư ủ

- Dù làm ăn kém hi u qu , công ty v n ph i tr đ ti n lãi, không c t gi m ho c bệ ả ẫ ả ả ủ ề ắ ả ặ ỏ

nh c phi u N u công ty ng ng ho t đ ng, thanh lý tài s n, trái ch đư ổ ế ế ừ ạ ộ ả ủ ược tr ti nả ề

trước người có c ph n u đãi và c ph n thông thổ ầ ư ổ ầ ường

R I RO Ủ

- R i ro do lãi su t th tr ủ ấ ị ườ : Giá c a m t trái phi u công ty s thay đ i theo ng ủ ộ ế ẽ ổ

hướng ngượ ạ ớc l i v i lãi su t th trấ ị ường Khi lãi su t th trấ ị ường tăng, giá trái phi uế

s gi m và ngẽ ả ượ ạc l i Ch ng h n, nhà đ u t bán m t trái phi u trẳ ạ ầ ư ộ ế ước ngày đáo

h n, thì khi lãi su t th trạ ấ ị ường tăng, nhà đ u t s l v n Có nghĩa là bán trái phi uầ ư ẽ ỗ ố ế

th p h n giá mua vào.ấ ơ

Khi lãi su t th trấ ị ường gi m, giá trái phi u nhà đ u t đang n m gi s tăng B i lãi su tả ế ầ ư ắ ữ ẽ ở ấ

đ nh kỳ c a trái phi u đã đị ủ ế ượ ấc n đ nh t trị ừ ước, lãi su t th trấ ị ường gi m làm cho các tráiả phi u cũ v i m c lãi su t cao h n tr nên h p d n h n Trái phi u có th i gian đáo h nế ớ ứ ấ ơ ở ấ ẫ ơ ế ờ ạ càng dài thì m c đ tăng giá càng cao Ngứ ộ ượ ạc l i, khi lãi su t th trấ ị ường tăng, giá trái phi u s gi m Trái phi u có th i gian đáo h n càng dài thì m c gi m giá càng l n.ế ẽ ả ế ờ ạ ứ ả ớ

- R i ro tín nhi m: ủ ệ m c đ r i ro tín nhi m c a trái phi u đứ ộ ủ ệ ủ ế ược đánh giá d a trênự các y u t kinh t và kh năng hoàn tr lãi và g c trái phi u c a nhà phát hành Tráiế ố ế ả ả ố ế ủ phi u chính ph thế ủ ường được coi là có m c đ r i ro th p nh t, vì Chính ph cóứ ộ ủ ấ ấ ủ

kh năng thu thu ho c phát hành ti n đ tr n Các công ty không có nh ng quy nả ế ặ ề ể ả ợ ữ ề

đó, do v y trái phi u công ty có m c đ r i ro cao h n và ph i tr lãi su t cao h nậ ế ứ ộ ủ ơ ả ả ấ ơ cho nhà đ u t ầ ư

- R i ro thanh kho n: ủ ả khi nhà đ u t trái phi u c n ti n m t mà th trầ ư ế ầ ề ặ ị ường l i thi uạ ế tính thanh kho n, s khó lòng tìm đả ẽ ược ngườ ẵi s n sàng mua l i trái phi u, ho c n uạ ế ặ ế tìm được thì ph i bán l i v i giá r h n so v i giá tr th c c a trái phi u ả ạ ớ ẻ ơ ớ ị ự ủ ế

- R i ro khi TTCK s t giá m nh ủ ụ ạ : thông thường, giá trái phi u không bi n đ ngế ế ộ nhi u nh giá c phi u, do v y khi TTCK s t giá m nh, các nhà đ u t có xu hề ư ổ ế ậ ụ ạ ầ ư ướ ng chuy n đ u t t c phi u sang trái phi u, qua đó đ y giá trái phi u tăng lên Tuyể ầ ư ừ ổ ế ế ẩ ế nhiên, khi TTCK đã xu ng đ n m c đáy, nhà đ u t l i có xu hố ế ứ ầ ư ạ ướng chuy n sang cể ổ phi u đang m c giá th p, đi u đó làm giá trái phi u gi m tr l i.ế ở ứ ấ ề ế ả ở ạ

- R i ro tái đ u t ủ ầ ư : Tính toán t l l i nhu n n i t i m t trái phi u d a trên giỷ ệ ợ ậ ộ ạ ộ ế ự ả

đ nh là lị ượng ti n m t thu vào đề ặ ược tái đ u t Thu nh p t nh ng ho t đ ng táiầ ư ậ ừ ữ ạ ộ

đ u t nh th đôi khi đầ ư ư ế ược g i là “lãi-trên-lãi” và ph thu c m c lãi su t thọ ụ ộ ứ ấ ị

trường vào th i đi m tái đ u t , cũng nh chi n lờ ể ầ ư ư ế ược tái đ u t Kh năng thay đ iầ ư ả ổ

t l tái đ u t theo m t chi n lỷ ệ ầ ư ộ ế ược do nh ng thay đ i lãi su t th trữ ổ ấ ị ường trên thị

trường được g i là r i ro tái đ u t ọ ủ ầ ư

- R i ro do thu h i ủ ồ Trái phi u công ty có m t đi u kho n cho phép nhà phát hành thuế ộ ề ả

h i hay “g i” t t c hay m t ph n trái phi u m i trồ ọ ấ ả ộ ầ ế ớ ước ngày đáo h n Nhà phát hànhạ

thường gi l i quy n này đ có th linh đ ng chi tr ti n v n nh m thu h i tráiữ ạ ề ể ể ộ ả ề ố ằ ồ phi u trong tế ương lai n u lãi su t th trế ấ ị ường xu ng th p h n lãi su t trái phi u Đ iố ấ ơ ấ ế ố

v i nhà đ u t , có 3 b t l i v i đi u kho n v l nh “g i” Th nh t, m c ti n m tớ ầ ư ấ ợ ớ ề ả ề ệ ọ ứ ấ ứ ề ặ giao d ch cho m t trái phi u có đi u kho n l nh “g i” không đị ộ ế ề ả ệ ọ ược bi t ch c Thế ắ ứ hai, do nhà phát hành s ra l nh “g i” thu h i trái phi u khi lãi su t th trẽ ệ ọ ồ ế ấ ị ườ ng

xu ng, nên nhà đ u t ch u r i ro tái đ u t Th ba, kh năng tăng tr giá v n c aố ầ ư ị ủ ầ ư ứ ả ị ố ủ trái phi u s gi m b t, vì giá c a m t trái phi u có đi u kho n v l nh “g i” khôngế ẽ ả ớ ủ ộ ế ề ả ề ệ ọ

th tăng cao h n nhi u so v i m c giá mà nhà phát hành s g i thu h i trái phi u.ể ơ ề ớ ứ ẽ ọ ố ế

- R i ro tín d ng ủ ụ là nguy c công ty phát hành không có kh năng chi tr đúng h n.ơ ả ả ạ

T c là s không th chi tr m nh giá và lãi đúng h n R i ro tín d ng đứ ẽ ể ả ệ ạ ủ ụ ược đánh giá

b ng các d ch v đánh giá kh năng tín d ng c a cá nhân hay công ty.ằ ị ụ ả ụ ủ

- R i ro l m phát ủ ạ hay r i ro s c mua phát sinh b i tr giá l u lủ ứ ở ị ư ượng ti n m t c aề ặ ủ

m t trái phi u thay đ i do l m phát Lộ ế ổ ạ ạm phát là k thù c a nhà đ u t trái phi u,ẻ ủ ầ ư ế

b i nó ăn mòn giá tr đ ng ti n L m phát càng cao, lãi su t th c c a trái phi uở ị ồ ề ạ ấ ự ủ ế (b ng lãi su t danh nghĩa c a trái phi u tr l m phát) càng gi m, do v y làm m t giáằ ấ ủ ế ừ ạ ả ậ ấ

tr c a trái phi u.ị ủ ế Ví d , n u nhà đ u t mua m t trái phi u có lãi su t 8%/năm,ụ ế ầ ư ộ ế ấ

nh ng t l l m phát là 9%/năm, thì th c t , s c mua l u lư ỷ ệ ạ ự ế ứ ư ượng ti n m t đã gi m.ề ặ ả Ngo i tr trái phi u lãi su t th n i, còn đ u t vào t t c trái phi u khác đi u ch uạ ừ ế ấ ả ổ ầ ư ấ ả ế ề ị

r i ro l m phát, vì m c lãi su t đủ ạ ứ ấ ược công ty phát hành cam k t s c đ nh trongế ẽ ố ị

su t kỳ h n c a trái phi u.ố ạ ủ ế

- R i ro v t giá : ủ ề ỷ M t trái phi u không d a trên đ n v đ ng n i t không ch u nhộ ế ự ơ ị ồ ộ ệ ị ả

hưởng c a l u lủ ư ượng ti n m t đ ng n i t L u lề ặ ồ ộ ệ ư ượng ti n m t đ ng n i t lề ặ ồ ộ ệ ệ thu c vào t giá h i đoái và th i đi m thanh toán Ví d , m t nhà đ u t mua tráiộ ỷ ố ờ ể ụ ộ ầ ư phi u d a vào đ n v đ ng b ng Anh N u đ ng b ng Anh m t giá so v i đ ngế ự ơ ị ồ ả ế ồ ả ấ ớ ồ USD, thì ngườ ầ ư ẽi đ u t s nh n đậ ược ít USD h n R i ro đây đơ ủ ở ược g i là r i ro vọ ủ ề

t giá hay r i ro ti n t ỷ ủ ề ệ

- R i ro thanh lý: ủ hay r i ro v tính th trủ ề ị ường ph thu c vào kh năng bán d dàngụ ộ ả ễ

m t trái phi u m i b ng hay g n b ng tr giá c a nó Cách đo lộ ế ớ ằ ầ ằ ị ủ ường ch y u khủ ế ả năng thanh lý là m c chênh l ch gi a giá đ t mua và giá đ t bán Chênh l ch càngứ ệ ữ ặ ặ ệ

l n, r i ro thanh lý càng nhi u Đ i v i m t nhà đ u t đ nh gi l i trái phi u choớ ủ ề ố ớ ộ ầ ư ị ữ ạ ế

đ n ngày đáo h n, r i ro thanh lý ít quan tr ng h n ế ạ ủ ọ ơ

- R i ro do bi n c b t ng ủ ế ố ấ ờ :Đôi khi kh năng chi tr lãi và m nh giá c a nhà phátả ả ệ ủ hành thay đ i l n lao và b t ng b i vì m t tai n n do thiên nhiên hay công nghi pổ ớ ấ ờ ở ộ ạ ệ

ho c m t thay đ i v quy đ nh nào đó… Các r i ro này đặ ộ ổ ề ị ủ ược g i chung là r i ro doọ ủ

bi n c b t ngế ố ấ ờ

- R i ro tái thi t k t c u ủ ế ế ấ :Thường phát sinh do có nh ng s ki n nh mua đ t cữ ự ệ ư ứ ổ

ph n đ thúc đ y công ty, k nhi m hay nh ng s a đ i ho c tái thi t k t c u bi uầ ể ẩ ế ệ ữ ử ổ ặ ế ế ấ ể

đ i kê tài s n công ty Nhóm thi t h i thố ả ệ ạ ường là nh ng ch trái phi u vì ph i ch uữ ủ ế ả ị

đ ng s xu ng giá th trự ự ố ị ường đ i v i các trái quy n c a h Đ “ăn ch c” khi đ uố ớ ề ủ ọ ể ắ ầ

t vào th trư ị ường ch ng khoán, thi t nghĩ, các nhà đ u t c n nên nghiên c u k ,ứ ế ầ ư ầ ứ ỹ tránh không g p ph i nh ng r i ro trên.ặ ả ữ ủ

VII TH C TR NG Ự Ạ

1) KHÓ KHĂN:

(Ngu n ồ http://www.thesaigontimes.vn/Home/thoisu/sukien/31358/)

Các khó khăn c a th trủ ị ường trái phi u Vi t Nam:ế ệ

Th nh t: Quy mô nh , thanh kho n th p ứ ấ ỏ ả ấ

Th trị ường trái phi u Vi t Nam có quy mô quá nh Ch y u trái phi u Chính ph đangế ệ ỏ ủ ế ế ủ ''th ng lĩnh'' th trố ị ường, trong khi trái phi u c a các DN phát hành r t h n ch Tínhế ủ ấ ạ ế thanh kho n c a các lo i trái phi u còn th p ả ủ ạ ế ấ

Th trị ường trái phi u Chính ph thi u m t c ch giao d ch có kh năng cung c p thanhế ủ ế ộ ơ ế ị ả ấ kho n cho các trái phi u Chính ph nh các nhà t o l p th trả ế ủ ư ạ ậ ị ường, h p đ ng mua l i.ợ ồ ạ

trái phi u Chính ph phát hành v i kh i lế ủ ớ ố ượng và giá tr niêm y t l n, trong khi nh ngị ế ớ ữ

ngườ ắi n m gi trái phi u Chính ph trên th trữ ế ủ ị ường s c p là các nhà đ u t có t ch cơ ấ ầ ư ổ ứ (tr các đ t phát hành riêng l qua h th ng Kho b c) Nhu c u giao d ch phát sinh là cácừ ợ ẻ ệ ố ạ ầ ị giao d ch l n và ít mang tính tị ớ ương thích th i đi m, h n ch tính thanh kho n c a tráiờ ể ạ ế ả ủ phi u ế

V năng l c h th ng giao d ch, trái phi u hi n đề ự ệ ố ị ế ệ ược niêm y t theo giá và áp d ngế ụ nguyên t c đ u giá gi ng nh c phi u ( u tiên v giá, u tiên v th i gian), không ápắ ấ ố ư ổ ế ư ề ư ề ờ

d ng biên đ dao đ ng giá Tuy nhiên, c phi u và trái phi u là hai lo i hàng hóa có đ cụ ộ ộ ổ ế ế ạ ặ

đi m và tính ch t hoàn toàn khác nhau, vi c áp d ng giao d ch trái phi u và c phi uể ấ ệ ụ ị ế ổ ế

nh nhau trên cùng m t h th ng giao d ch t i Trung tâm Giao d ch Ch ng khoán làư ộ ệ ố ị ạ ị ứ không có hi u qu Do đó, c n tách bi t giao d ch trái phi u và giao d ch c phi u raệ ả ầ ệ ị ế ị ổ ế thành 2 b ng giao d ch riêng bi t là c n thi t H n n a, gi a các trái phi u cùng ch thả ị ệ ầ ế ơ ữ ữ ế ủ ể phát hành nh ng khác đ t phát hành cũng khác nhau v lãi su t và th i gian đáo h n.ư ợ ề ấ ờ ạ

Vi c y t giá trái phi u theo th giá cũng không làm n i b t s khác bi t đó ệ ế ế ị ổ ậ ự ệ

Th hai: H th ng các nhà đ u t ch a phát tri n ứ ệ ố ầ ư ư ể

H th ng các nhà đ u t ch a phát tri n, nh t là các nhà đ u t t ch c Hi n nay thi tệ ố ầ ư ư ể ấ ầ ư ổ ứ ệ ế

l p đậ ược h th ng các nhà t o l p th trệ ố ạ ậ ị ường; các th ch trên th trể ế ị ường ch a hoànư

ch nh Nhi u đ nh ch tài chính trung gian nh các qu đ u t tỉ ề ị ế ư ỹ ầ ư ương h , qu đ u tỗ ỹ ầ ư

m o hi m, công ty đ nh m c tín nhi m ch a đạ ể ị ứ ệ ư ược thành l p ậ

Th trị ường trái phi u v n ch a th c s h p d n các nhà đ u t và có r t nhi u nguyênế ẫ ư ự ự ấ ẫ ầ ư ấ ề nhân khi n các nhà đ u t ít quan tâm đ n lo i ch ng khoán này Lý do là giao d ch tráiế ầ ư ế ạ ứ ị phi u đòi h i m t lế ỏ ộ ượng v n l n, ch thích h p v i các nhà đ u t có t ch c, trong khiố ớ ỉ ợ ớ ầ ư ổ ứ

th trị ường trái phi u hi n nay có r t ít các nhà đ u t có t ch c ế ệ ấ ầ ư ổ ứ

Th ba: Tính đ ng b c a th tr ứ ồ ộ ủ ị ườ ng này còn th p ấ

Kh năng t p trung và phân b ngu n l c tài chính qua th trả ậ ổ ồ ự ị ường ch a th c s hi uư ự ự ệ

qu , còn có s ch a ăn kh p gi a c c u và kỳ h n huy đ ng v n v i s d ng v n Sả ự ư ớ ữ ơ ấ ạ ộ ố ớ ử ụ ố ự

ph i h p gi a các kênh huy đ ng v n còn ch a đ ng b ; vai trò c a trái phi u Chínhố ợ ữ ộ ố ư ồ ộ ủ ế

ph trong vi c đ nh hủ ệ ị ướng lãi su t th trấ ị ường còn h n ch t l huy đ ng v n dài h nạ ế ỷ ệ ộ ố ạ qua kênh tín d ng ngân hàng hi n nay th p Trong khi đó, vi c s d ng quá nhi u v nụ ệ ấ ệ ử ụ ề ố

ng n h n cho đ u t dài h n, làm gi m hi u qu s d ng và tăng nguy c r i ro tàiắ ạ ầ ư ạ ả ệ ả ử ụ ơ ủ chính; vi c ph i h p đi u hành lãi su t gi a th trệ ố ợ ề ấ ữ ị ường ti n t và th trề ệ ị ường v n ch aố ư

th t ăn kh p, ti n trình c i cách h th ng t ch c tín d ng còn ch m; vi c ki m soátậ ớ ế ả ệ ố ổ ứ ụ ậ ệ ể các dòng v n trong n n kinh t ch a th c s có hi u qu , v n còn tình tr ng v n dàiố ề ế ư ự ự ệ ả ẫ ạ ố

h n chuy n sang đ u t ng n h n và ngạ ể ầ ư ắ ạ ượ ạc l i

Th t : ứ ư H th ng pháp lý ch a hoàn ch nh ệ ố ư ỉ

Khung pháp lu t m i đậ ớ ược hình thành bước đ u; m t s lĩnh v c v n ch a có h th ngầ ộ ố ự ẫ ư ệ ố văn b n pháp lý hoàn ch nh, nh t là lĩnh v c ch ng khoán Các nguyên t c qu n lý vàả ỉ ấ ự ứ ắ ả chu n m c qu c t v tính minh b ch, k toán, ki mẩ ự ố ế ề ạ ế ể toán tuy đã được áp d ngụ

nh ng còn ph m vi h p ư ở ạ ẹ

Th ch pháp lu t còn thi u các qui đ nh c n thi t nên h n ch s d ng các công cể ế ậ ế ị ầ ế ạ ế ử ụ ụ

b o hi m r i ro nh hoán đ i lãi su t, mua bán kỳ h n hay tái mua l i nh m giúp nhàả ể ủ ư ổ ấ ạ ạ ằ

đ u t có th b o v r i ro cho mình ầ ư ể ả ệ ủ

Th năm: ứ Tính c nh tranh th p ạ ấ

Trái phi u Chính ph ch a c nh tranh đế ủ ư ạ ược v i s thu n ti n c a hình th c g i ti tớ ự ậ ệ ủ ứ ử ế

ki m, đ u t kỳ phi u các ngân hàng thệ ầ ư ế ở ương m i cùng v i tính thanh kho n kém h nạ ớ ả ơ nên ch a thu hút đư ược ti n nhàn r i c a các t ch c kinh t và cá nhân ề ỗ ủ ổ ứ ế

C ch xác đ nh lãi su t đ u th u trên th trơ ế ị ấ ấ ầ ị ường s c p hi n không mang tính thơ ấ ệ ị

trường vì áp d ng lãi su t ch đ o nên ch a thu hút đụ ấ ỉ ạ ư ược nhu c u đ u t c a các cáầ ầ ư ủ nhân, t ch c Quy đ nh lãi su t đ t th u ph i cao h n lãi su t ch đ o s khi n cho lãiổ ứ ị ấ ặ ầ ả ơ ấ ỉ ạ ẽ ế

su t trúng th u mang tính khiên cấ ầ ưỡng ch quan h n là mang tính khách quan th trủ ơ ị ường

Đi u này cũng có th d n t i tình tr ng kh i lề ể ẫ ớ ạ ố ượng trúng th u s b h n ch đi r tầ ẽ ị ạ ế ấ nhi u so v i kh i lề ớ ố ượng d đ nh phát hành và s ch bó h p trong ph m vi m t s nhự ị ẽ ỉ ẹ ạ ộ ố ỏ các nhà đ u t Kh i lầ ư ố ượng trúng th u th p c ng v i m t s nh các nhà đ u t n mầ ấ ộ ớ ộ ố ỏ ầ ư ắ

gi s làm gi m tính thanh kho n c a trái phi u trên th trữ ẽ ả ả ủ ế ị ường th c p ứ ấ

Th sáu: ứ T phía các công ty, ch a quen v i kênh huy đ ng v n thông qua phát ừ ư ớ ộ ố hành trái phi u ế

Th trị ường trái phi u công ty kém phát tri n do các công ty ch a quen v i vi c huy đ ngế ể ư ớ ệ ộ

v n vay tr c ti p qua phát hành trái phi u mà v n d a vào ngu n v n vay c a ngânố ự ế ế ẫ ự ồ ố ủ hàng, đ c bi t là các T ng công ty l n, các DN Nhà nặ ệ ổ ớ ước do có kh năng ti p c n cácả ế ậ ngu n v n vay ngân hàng, vay u đãi Các đ n v này cũng thi u t ch c đ nh m c tínồ ố ư ơ ị ế ổ ứ ị ứ nhi m giúp cho vi c xác đ nh tín nhi m và làm tăng tính minh b ch cho các trái phi uệ ệ ị ệ ạ ế phát hành; ch a xây d ng đư ự ược đường cong l i su t phi r i ro cho trái phi u Chính phợ ấ ủ ế ủ phát hành làm tiêu chu n cho vi c đ nh lãi su t phát hành các công c n khác nh tráiẩ ệ ị ấ ụ ợ ư phi u công ty, trái phi u đô th ế ế ị

Th b y: Thông tin th tr ứ ả ị ườ ng ch a đ y đ ư ầ ủ

Theo đánh giá c a các chuyên gia tài chính, nguyên nhân quan tr ng khi n th trủ ọ ế ị ường trái phi u c a Vi t Nam kém h p d n chính là vi c thi u m t h th ng cung c p thông tinế ủ ệ ấ ẫ ệ ế ộ ệ ố ấ

đ y đ Th hi n rõ nh t là cho đ n nay v n ch a có nh ng công ty đ nh m c tínầ ủ ể ệ ấ ế ẫ ư ữ ị ứ nhi m ệ