ỨNG DỤNG CỦA SIÊU ÂM TRONG Y HOC

Chào mừng cô và các bạn đến với bài thuyết trình của nhóm 1 Chủ đề 6: Ứng dụng của siêu âm trong y học... * Tác dụng cơ học: - Giao động của siêu âm gây nên hiện tượng nén giãn trong các

Chào mừng cô và các bạn đến với bài thuyết trình của

nhóm 1

Chủ đề 6: Ứng dụng của siêu âm trong y học

1 Ứng dụng trong điều trị

a Đặc điểm của siêu âm:

- Ít bị nhiễu xạ, có thể tạo thành chùm hội tụ

- Truyền thẳng, độ hấp thụ, phản xạ phụ thuộc vào đặc tính của môi

trường

- Chùm siêu âm khi bị hấp thụ làm tăng nhiệt độ tại chỗ làm giãn mạch tăng cường thẩm thấu của màng tế bào, làm đứt liên kết môi trường, diệt các tế bào, vi khuẩn

- Sóng siêu âm có bước sóng khoảng 2nm truyền trong không khí với vận tốc 331m/s, nước 1497m/s, ở mỡ 1450m/s, tổ chức sống 1530m/s, kim loại 6000m/s

*) Tác dụng cơ học:

- Giao động của siêu âm gây nên hiện tượng nén giãn trong các tổ chức theo tần

số giao động của siêu âm

- Siêu âm liên tục làm tăng nhiệt ở các tổ chức không giới hạn nên dễ gây tai biến khi nhiệt quá cao

- Siêu âm ngắt quãng tăng nhiệt ở tổ chức

ít lại có tác dụng cơ học cao

*) Tác dụng hóa học: Siêu âm

có thể gây ra hoặc làm tăng

các phản ứng hóa học mà ở

điều kiện bình thường khó có

thể xảy ra Đặc biệt siêu âm

làm tăng các phản ứng phân li

và ion hóa các hợp chất hữu

cơ, tăng quá trình thẩm thấu

*) Tác dụng nhiệt: Nhiệt đc

phát sinh khi các mô của cơ

thể hấp thu năng lượng của

sóng siêu âm

b) Tác dụng của siêu âm:

https://giamdau.net/vat-ly-tri-lieu/

c) Điều trị:

- Người ta sử dụng siêu âm có tần số khoảng 0,5MHz đến 3MHz, tùy theo từng loại bệnh khác nhau mà có thể dùng siêu âm với tần số, thời gian thích hợp

- Siêu âm dùng điều trị một số bệnh như đau khớp, viêm dính, xơ dính các tổ chức lâu ngày và trong nha khoa, giảm béo, chứng viêm tế bào, diệt khuẩn

=> Không đc dùng trong trường hợp: u ác tính, viêm tắc động mạch nặng, vùng da mất cảm giác nóng, có thai

https://nhattao.com/threads/cam-bien-sieu-am-do-muc-chat-long.7119112/

2 Ứng dụng trong chẩn đoán

a, Cơ sở

-Siêu âm có thể truyền theo chùm sáng song song hoặc hội tụ

+ chiếu vào cơ thể gây ra các hiệu ứng sinh vật

+ phụ thuộc tốc độ, năng lượng siêu âm, đặc tính của tổ chức mô

+khái niệm tốc độ siêu âm: quãng đường chùm tia siêu

âm đi được trong 1 đơn vị thời gian Phụ thuộc bản chất của môi trường truyền âm VD: xương 2700-4100 m/s; tổ chức mỡ 1460-1470 m/s

-Siêu âm qua môi trường bị hấp thụ theo quy luật

+Năng lượng siêu âm biểu thị mức n/l mà chùm siêu âm đi vào trong cơ thể

+ phụ thuộc vào nguồn phát

+ thường dùng ở mức n/l thấp1mw-10mw -có thể gây lên phản xạ

+ cơ thể là mở trường k đồng nhất: nhiều quan tổ chức có cấu trúc khác nhau

+ siêu âm đến biên giới 2 môi trường có độ kháng âm khác nhau 1 phần phản xạ lại 1 phần đi theo hướng ban đầu và đặc trưng bởi hệ số r

+ vd: độ kháng âm của 1 số tổ chức, cơ quan trong cơ thể: k khí 0,0004;

mỡ 1.38; gan1.65 + Khái niệm: khoảng cách giảm năng lượng 1/2: k/c chùm siêu âm đi đk nhưng năng lượng giảm 1/2 so với ban đầu +vd k khí0.08cm; xương0.2-0.7cm

- Khi tác dụng với cơ quan tổ chức sẽ tạo ra 2 hiện tuợng tạo thành

nhiệt: làm nóng tổ chức mà nó đi qua + tạo bọt khí ( tạo hốc)

• Sơ đồ chẩn đoán bằng siêu âm

b, Chẩn đoán :Siêu âm dùng trong chẩn đoán bệnh

- Tìm di vật, các ổ áp xe, tụ máu não và trong sản phụ

- Bệnh gan, mật, sọ não, tim, đo độ loãng xương

Một số hình ảnh của siêu âm dùng trong chẩn đoán

http://vuanhhospital.com.vn

https://benh.vn/hinh-anh-sieu-am-benh-viem-ap-xe-gan-ky-sinh-trung-trong-gan-6381/

* Đầu dò

http://thanhanmedical.com.vn

• Phát chùm tia siêu âm vào trong cơ thể và thu nhận chùm tia siêu âm phản xạ quay về

• 1880, chế tạo đầu dò siêu âm dựa trên Hiệu ứng áp điện có tính thuận nghịch: khi nén, dãn tinh thể thạch anh theo phương nhất định thì bề mặt thạch anh vuông góc với lực nén kéo xuất hiện điện tích trái dấu

=> tạo thành dòng điện, có chiều phụ thuộc vào lực kéo dãn và ngược lại dòng điện chạy qua tinh thể thạch anh sẽ tạo lực kéo, dãn liên tục theo tần số => dao động cơ học

• Cấu tạo :

- Lớp đệm

- Lớp điện cực :1 tinh thể thạch anh nối với dòng

điện xoay chiều

- Lớp giảm rung

=> xử lý và chuyển thành tính hiệu trên

màn hình => tất cả chum sóng âm

quét tạo hình ảnh siêu âm

• Phân loại : dựa theo phương thúc chum tia siêu âm người ta phân đầu dò làm 2 loại

- Đầu dò quét cơ học:

- Đầu dò quét điện tử:

http://giaphatmed.com

• Độ phân giải là khoảng cách gần nhất giữa 2 cấu trúc cạnh nhau hiện

trên màn hình Chia làm 3 phần :

- Độ phân giải dọc ( trên – dưới màn hình )

- Độ phân giải ngang ( phải – trái )

- Độ phân giải theo chiều dày (vuông góc với mặt phẳng cắt)

* Bộ phận xử lí tín hiệu thông tin

-Tín hiệu siêu âm phản hồi từ cơ thể được đầu dò thu nhận và biến thành dòng điện

-Dòng điện này mang theo thông tin về độ chênh lệch trở kháng giữa các cấu trúc mà chùm tia siêu âm đã xuyên qua và thông tin về khoảng cách cấu trúc phản

xạ siêu âm đến đầu dò

sieu am.vn

-Khoảng cách này tính bằng công thứcD=C.t/2 D: Khoảng cách C:tốc độ siêu âm trong cơ thể t:tgian khi phát xung đến khi nhận xung

-Những tín hiệu này sau khi xử lí tuỳ theo kiểu siêu âm

mà cho chúng ta các thông tin khác nhau về cấu trúc và chức năng của các cơ quan mà ta nghiên cứu

sieuam tim.vn

-Ngoài ra máy siêu âm còn chứa nhiều chương trình phần mềm khác nhau cho phép chúng ta có thể đo đạc tính

toán các thông số như khuoảng cách,diện tích,thời

gian, theo không gian 2 chiều,3 chiều

-Từ những thông tin này kết hợp với những chương trình

đã được tính toán sẽ cung cấp cho chúng ta những thông tin cao hơn

Bao doi song.vn

-Những thông tin về cấu trúc và chức năng của các cơ quan sẽ được hiển thị trên màn hình,đồng thời cũg có thể được lưu trữ trong các bộ phận ghi hình qua các phương tiện như video,đĩa CD,máy in và có thể nối mạng với các phương tiện khác

bvduckhang.com

* Các kiểu siêu âm:

1 Siêu âm kiểu A: là kiểu siêu âm cổ điển nhất

2 Siêu âm kiểu 2D

3 Siêu âm kiểu Động (Dynamic)

https://phongkhambschuong.com/sieu-am-2 d-la-gi/

4 Siêu âm kiểu TM:

5 Siêu âm Doppler:

6 Siêu âm 3D:

7 Siêu âm 4D

https://vi.wikipedia.org/wiki/Siêu_âm_3D

https://eva.vn/ba-bau/sieu-am-4d-nhung-d ieu-me-bau-can-biet-c85a353944.html

+ Bộ phận xử lý thông tin tín hiệu

+ Các kiểu máy siêu âm

Câu hỏi lượng giá

Câu 1 : bản chất cả sóng siêu âm là

A Sóng điện từ

B Sóng dọc

C Sóng ngang

D Sóng cơ học

Câu 2 : khi nói về sóng siêu âm, phát biểu nào sau đây sai ?

A Sóng siêu âm có thể truyền được trong chất rắn

B Sóng siêu âm có thể bị phản xạ khi gặp vật cản

C Sóng siêu âm có thể truyền được trong chân không

D Sóng siêu âm có tần số lớn hơn 20 kHz

Câu 3: sóng siêu âm dùng để điều trị bệnh nào sau đây?

A Viêm tắc động mạch nặng

B U ác tính

C Cơ thể sống

D Đau khớp

Câu 4: sóng siêu âm có đặc điểm cơ bản nào sau đây?

A Ít bị nhiễm xạ, có thể tạo thành chùm tia phân kỳ

B Ít bị nhiễm xạ, có thể tạo thành chùm tia hội tụ

C Hay bị nhiễm xạ, có thể tạo chùm tia hội tụ

D Hay bị nhiễm xạ, có thể tạo thành chùm tia phân kỳ

Câu 5 : sơ đồ chẩn đoán siêu âm được sắp xếp đúng theo trình tự nào sau đây?

a Đầu dò và máy phát siêu âm

b Độ biến tín hiệu siêu âm thành hình ảnh