Tiểu luận Thời kỳ quá độ lên CNXH

C.Mác gọi giai đoạn đầu xã hội chủ nghĩa là thời kỳ quá độ chính trị lên giai đoạn cao của xã hội cộng sản.Vận dụng học thuyết C.Mác vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô trư

Lý luận về hình thái kinh tế- xã hội của C.Mác cho thấy sự biến đổi của các xã hội là quá trình lịch sử tự nhiên Vận dụng lý luận đó vào phân tích xã hội tư bản, tìm ra các quy luật vận động của nó, C.Mác và Ph Ăngghen đều cho rằng, phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa có tính chất lịch sử và xã hội tư bản tất yếu bị thay thế bằng xã hội mới- xã hội cộng sản chủ nghĩa.Đồng thời C.Mác và Ph Ănghghen cũng dự báo trên những nét lớn về những đặc trưng cơ bản của xã hội mới, đó là: có lực lượng sản xuất xã hội cao; chế độ sở hữu xã hội về tư liệu sản xuất được xác lập, chế độ người bóc lột người bị thủ tiêu; sản xuất nhằm thỏa mãn nhu cầu của mọi thành viên trong xã hội, nền sản xuất được tiến hành theo một kế hoạch thống nhất trên phạm vi toàn xã hội, sự phân phối sản phẩm bình đẳng; sự đối lập giữa thành thị và nông thôn, giữa lao động trí óc và chân tay bị xóa bỏ Để xây dựng xã hội mới có những đặc trưng như trên cần phải qua hai giai đoạn: giai đoạn thấp hay giai đoạn đầu và giai đoạn sau hay giai đoạn cao Sau này V.I.Lênin gọi giai đoạn đầu là chủ nghĩa xã hội và giai đoạn sau là chủ nghĩa cộng sản C.Mác gọi giai đoạn đầu xã hội chủ nghĩa là thời kỳ quá độ chính trị lên giai đoạn cao của xã hội cộng sản.Vận dụng học thuyết C.Mác vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô trước đây, V.I.Lênin đã phát triển lý luận về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

I tích tính tất yếu và đặc điểm của thời kỳ quá độ

Thời kỳ quá độ lên CNXH là thời kỳ cải biến cách mạng sâu sắc toàn bộ các lãnh vực đời sống của XH, tạo ra

những tiền đề vật chất và tinh thần cần thiết để hình thành một XH mà trong đó những nguyên tắc căn bản của XH XHCN sẽ được thực hiện Thời kỳ này bắt đầu từ khi giai cấp công nhân giành được chính quyền nhà nước cho đến khi CNXH đã tạo ra được những cơ sở của mình trong các lãnh vực của đời sống XH Xét về bản chất, mục tiêu nhất quán của các chế độ XH từ khi có Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo thì thời kỳ quá độ lên CNXH nằm trong giai đoạn thấp của hình thái KT-XH CSCN

1 Tính tất yếu khách quan của thời kỳ quá độ lên CNXH

Quá độ lên CNXH là một tất yếu lịch sử Tính tất yếu khách quan của thời kỳ quá độ được quy định bởi 2 lý do

cơ bản sau đây :

Một là CNXH - giai đoạn đầu của hình thái KT-XH CSCN - không thể tự phát ra đời trong lòng XH cũ CNTB

dù phát triển ở trình độ cao cũng chỉ tạo ra những tiền đề vật chất cho sự ra đời của CNXH Còn bản thân công cuộc xây dựng CNXH chỉ có thể thực hiện được chỉ khi giai cấp công nhân và nhân dân lao động giành lấy chính quyền nhà nước và sử dụng bộ máy nhà nước của mình để cải tạo XH cũ, xây dựng XH mới từ cơ sở hạ tầng đến kiến trúc thượng tầng

Hai là với điểm xuất phát về KT - XH của XH tiền tư bản và tư bản, sau khi giai cấp công nhân và nhân dân lao

động trở thành chủ thể cầm quyền, trong XH đó còn chưa có đủ những tiền đề vật chất, văn hóa và tinh thần cần thiết để thực hiện những chuẩn mực của XH XHCN Muốn đạt được những đặc trưng đó, phải trãi qua quá trình tổ chức, xây dựng để từng bước cải tạo các quan hệ KT-XH tư bản và tiền tư bản, phát triển lực lượng sản xuất và thay đổi tương ứng trên lĩnh vực QHSX, phát triển một cơ cấu XH tiến bộ, đời sống văn hóa tinh thần lành mạnh, phù hợp với nhu cầu giải phóng con người Nói riêng trên lĩnh vực KT, toàn bộ sự phát triển của sản xuất và các quan hệ vật chất, tinh thần khác cho phép áp dụng một cách phổ biến nguyên tắc phân phối theo lao động

2 Đặc điểm thời kỳ quá độ lên CNXH :

Đặc điểm nổi bật của thời kỳ quá độ lên CNXH là những nhân tố của XH mới và tàn tích của XH cũ tồn tại, đan xen lẫn nhau, đấu tranh trên mọi lãnh vực của đời sống KT, chính trị, văn hóa, XH, tư tưởng, tập quán trong XH biểu hiện dưới dạng cái cũ còn tồn tại, những bộ phận, những mảnh, những tàn dư (của XH cũ bị đánh bại nhưng chưa bị tiêu diệt hoàn toàn) xen kẻ với cái mới nảy sinh đã ra đời nhưng chưa hoàn chỉnh, còn non yếu

Thời kỳ quá độ cũng là thời kỳ đấu tranh giai cấp quyết liệt, gay go, phức tạp diễn ra trên tất cả mọi lĩnh vực, rất khó khăn đòi hỏi giai cấp công nhân phải biết phân biệt, bình tĩnh và chủ động khắc phục Thể hiện cụ thể:

- Về lĩnh vực chính trị : bản chất nhất thời của thời kỳ quá độ là sự quá độ về chính trị, ở đó nhà nước chuyên

chính vô sản được thiết lập, củng cố và ngày càng hoàn thiện

- Về lĩnh vực KT : sự phát triển chưa đồng đều của LLSX trong thời kỳ này quy định tính tất yếu khách quan

trong sự tồn tại nhiều thành phần KT khác ngoài thành phần KT XHCN, trong đó có cả những thành phần KT tư bản.đối lập

- Về lĩnh vực XH: do kết cấu KT trên đây quy định, trong XH còn nhiều giai cấp và tầng lớp khác nhau, trong

đó có sự đối lập - đối kháng nhất định về những lợi ích căn bản Trong thời kỳ này còn có sự khác biệt cơ bản giữa thành thị và nông thôn, đồng bằng và miền núi, lao động trí óc và lao động chân tay, vấn đề bình đẳng và công bằng XH cần phải được xác lập dần dần

- Về lĩnh vực tư tưởng và VH : còn tồn tại nhiều loại tư tưởng, văn hóa tinh thần khác nhau, có cả sự đối lập

Bên cạnh nền văn hóa mới, lối sống vừa xây dựng còn tồn tại những tàn tích của nền văn hóa cũ, lối sống cũ, tư tưởng lạc hậu, thậm chí phản động gây cản trở không nhỏ cho con đường đi lên CNXH của các dân tộc sau khi mới được giải phóng

Tương ứng với tính phức tạp trong kết cấu KT-XH, tư tưởng tinh thần đó, thời kỳ quá độ là thời kỳ đấu tranh giai cấp chưa kết thúc Trong thời kỳ này vẫn diễn ra cuộc đấu tranh giữa giai cấp vô sản với giai cấp tư sản, giữa con đường phát triển đất nước lên CNXH hay đi lên CNTB Song, đây là cuộc đấu tranh diễn ra trong điều kiện mới (giai cấp công nhân đã trở thành giai cấp cầm quyền), với nội dung mới (mà trung tâm là xây dựng toàn diện

XH mới, trong đó xây dựng nền KT XHCN là nhiệm vụ cơ bản nhất) và hình thức mới (cơ bản là hòa bình với tổ chức xây dựng)

Cùng với những bước tiến trong quá trình xây dựng CNXH, các thành phần nhân tố mang tính XHCN sẽ ngày càng phát triển và vươn lên vị trí chi phối trên mọi lĩnh vực; con đường XHCN sẽ giữ vững vai trò chủ đạo

Từ đó có thể nói, thời kỳ quá độ là thời kỳ, xét trên mọi phương diện , còn tồn tại nhiều yếu tố khác nhau, đối lập nhau, thâm nhập vào nhau, ảnh hưởng lẫn nhau Tuy nhiên, xét về xu hướng tất yếu, các yếu tố mang tính chất XHCN sẽ ngày càng phát triển, nhưng không loại trừ khả năng ở những lúc, những nơi nhất định, cái cũ tạm thời lấn áp cái mới; trong đó tính tự phát TBCN còn có cơ sở rộng lớn Trình độ thấp trong sự phát triển KT-XH của thời kỳ quá độ lên CNXH quy định tính khó khăn, lâu dài của thời kỳ này Trong quá trình đó, sự phát triển tiến bộ

có thể đan xen với những sự thoái lui tạm thời, những tìm tòi, thử nghiệm nhiều khi phải làm đi, làm lại mới xác định được giá trị chân thật của nó trong quá trình xây dựng XH mới

3 Các quan niệm về TKQĐ:

+Qúa độ trực tiếp: là hình thức quá độ giành cho các nước đã trải qua phát triển TBCN

+Qúa độ gián tiếp: là hình thức quá độ giành cho các nước chưa trải qua phát triển TBCN

Các nhà sáng lập CN XHKH đã nêu ra hai kiểu quá độ lên CNXH: Quá độ trực tiếp từ CNTB lên CNXH và quá

độ gián tiếp từ XH tiền TBCN lên CNXH Dù là trực tiếp hay gián tiếp thời kỳ quá độ đều phải trãi qua một quá trình gay go, phức tạp, lâu dài

Ở mỗi nước do những điều kiện lịch sử, KT, XH khác nhau mà độ dài, ngắn của thời kỳ quá độ có khác nhau nhưng nhìn chung đều phải trãi qua một thời kỳ quá độ để đổi mới nền sản xuất XH, thay đổi căn bản trong mọi lãnh vực của đời sống XH và phải trãi qua một cuộc đấu tranh quyết liệt mới có thể thắng được sức mạnh to lớn của thói quen quản lý theo kiểu tiểu tư sản và tư sản

4 Ba điều kiện Lê-nin đưa ra để một nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa :

Phân tích tính chất và đặc điểm của chủ nghĩa tư bản trong thới kỳ tự do cạnh tranh, C.Mác và Ph Ăngghen đã nêu ra khả năng quá độ lên chủ nghĩa cộng sản ở các nước lạc hậu khi cách mạng vô sản ở các nước Tây Âu giành được thắng lợi.Khi phân tích đặc điểm của chủ nghĩa tư bản trong thời kỳ độc quyền, phát triển ra quy luật phát triển không đều về kinh tế và chính trị của chủ nghĩa tư bản, V.I.Lênin rút ra kết luận quan trọng về khả năng thắng lợi của chủ nghĩa xã hội ở một số nước riêng lẻ chứ không thể thắng lợi cùng một lúc ở tất cả cả nước Khi chủ nghĩa xã hội thắng lợi ở một nước, thì nhân loại bắt đầu bước vào thời đại mới- thời đại quá độ lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới Trong điều kiện đó, các nước lạc hậu có thể quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế

độ tư bản chủ nghĩa Theo V.I.Lênin, điều kiện để một nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là:

Thứ nhất:điều kiện bên trong, có Đảng cộng sản lãnh đạo giành được chính quyền và sử dụng chính quyền nhà

nước công, nông, trí thức liên minh làm điều kiện tiên quyết để xây dựng chủ nghĩa xã hội

Thứ hai: phương thưc sản xuất cũ tỏ ra là đã lỗi thời lạc hậu

Thứ ba: phương thức sản xuất mới xuất hiện , đồng thời cùng với sự giúp đỡ của giai cấp vô sản của các nước

tiên tiến đã giành thắng lợi trong cách mạng vô sản.Các nước lạc hậu có khả năng quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa nhưng không phải là quá độ trực tiếp, mà phải qua con đường gián tiếp với một loạt những bước quá độ thích hợp, thông qua “chính sách kinh tế mới” Chính sách kinh tế mới là con đường quá độ gián tiếp lên chủ nghĩa xã hội, được áp dụng ở Liên Xô từ mùa xụân 1921 thay cho “ chính sách cộng sản thời chiến” được áp dụng trong nhửng năm nội chiến và can thiệp vũ trang của chủ nghĩa đế quốc

II Qúa độ lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN ở nước ta

1 Vấn đề của nước ta khi đi lên chủ nghĩa xã hội:

Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là tất yếu đối với mọi quốc gia đi lên chủ nghĩa xã hội, nhưng nó lại có đặc điểm riêng đối với mỗi quốc gia ; do điều kiện xuất phát riêng của mỗi quốc gia quy định Vì vậy, cuộc cách mạng

xã hội chủ nghĩa là sự tiếp tục hợp lôgíc cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ, làm cho cách mạng dân tộc, dân chủ được thực hiện triệt để đặc điểm đặc trưng bao trùm nhất của thời kỳ quá độ ở nước ta là bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa Nhưng, thế nào là bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa? Gỉai quyết vấn đề này có ý nghĩa lớn cả về nhận thức và hoạt động thực tiễn Sẽ là sai lầm và phải trả giá nếu quan niệm “bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa” theo kiểu phủ định sạch trơn, đem đối lập chủ nghĩa xã hội với chủ nghĩa tư bản, bỏ qua cả những cái “không thể bỏ qua” như đã từng xảy ra ở các nước xã hội chủ nghĩa trước đây.bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là “bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa, nhưng tiếp thu, kế thừa những thành tựu

mà nhân loại đã đạt được dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, đặc biệt về khoa học công nghệ để phát triển nhanh lực lượng sản xuất, xây dựng nền kinh tế hiện đại”

Bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa thực chất là phát triển theo con đường “rút ngắn” quá trình lên chủ nghĩa xã hội Nhưng “rút ngắn” không phải là đốt cháy giai đoạn, duy ý chí, coi thường quy luật, như muốn xóa bỏ nhanh sở hữu

tư nhân và các thành phần kinh tế “phi chủ nghĩa xã hội” hoặc coi nhẹ sản xuất hàng hóa Trái lại, phải tôn trọng quy luật khách quan và biết vận dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể của đất nước, tận dụng thời cơ và khả năng thuận lợi để tìm ra con đường, hình thúc, bước đi thích hợp Phát triển theo con đường “rút ngắn” là phải biết

kế thừa những thành tựu mà nhân loại đã đạt được ở chủ nghĩa tư bản không chỉ về lực lượng sản xuất mà cả về quan hệ sản xuất, cơ sở kinh tế và kiến trúc thượng tầng,

Bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa nhưng không thể thực hiện quá độ trực tiếp lên chủ nghĩa xã hội mà phải qua con đường gián tiếp, qua việc thực hiện hàng loạt các hình thức quá độ

Tóm lại, xây dựng chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa ở nước ta tạo ra sự biến đổi về chất của xã hội trên tất cả các lĩnh vực là quá trình rất khó khăn, phức tạp, tất yếu “phải trải qua một thời kỳ quá độ lâu dài với nhiều chặng đường, nhiều hình thức tổ chức kinh tế, xã hội có tính chất quá độ” Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại đang phát triển như vũ bão và toàn cầu hoá kinh tế đang diễn ra mạnh mẽ, mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế trở thành tất yếu; nó mở ra khả năng thuận lợi để khắc phục những hạn chế của nước kém phát triển như thiếu vốn, công nghệ lạc hậu, khả năng và kinh nghiệm quản lí yếu kém , nhờ đó ta có thể thực hiện “ con đường rút ngắn”

Thời đại ngày nay, quá độ lên chủ nghĩa xã hội là xu hướng khách quan của loài người Đi trong dòng chảy đó của lịch sử, chúng ta đã, đang và sẽ nhận được sự đồng tình, ủng hộ ngày càng mạnh mẽ của bạn bè quốc tế, của các quốc gia độc lập đang đấu tranh để lựa chọn con đường phát triển tiến bộ của mình Nước ta có nguồn lao động dồi dào với truyền thống lao động cần cù và thông minh, trong đó đội ngũ làm khoa học, công nghệ, công nhân lành nghề có hàng chục ngàn người là tiền đề rất quan trọng để tiếp thu, sử dụng các thành tựu khoa học và công nghệ tiên tiến của thế giới Nước ta có nguồn tài nguyên đa dạng, vị trí địa lí thuận lợi và những cơ sở vật chất - kĩ thuật

đã được xây dựng là những yếu tố hết sức quan trọng để tăng trưởng kinh tế Những tiền đề vật chất trên tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế, thu hút vốn đầu tư, chuyển giao công nghệ, tiếp thu kinh nghiệm quản lí tiên tiến của các nước phát triển Qúa độ lên chủ nghĩa xã hội không những phù hợp với quy luật phát triển lịch sử mà còn phù hợp với nguyện vọng của tuyệt đại đa số nhân dân Việt Nam đã chiến đấu, hi sinh không chỉ vì độc lập dân tộc mà còn vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc, xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Những yêu cầu ấy chỉ có chủ nghĩa xã hội mới đáp ứng được Quyết tâm của nhân dân sẽ trở thành lực lượng vật chất để vượt qua khó khăn, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội Nhà nước xã hội Chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân ngày càng được củng cố vững mạnh và khối đại đoàn kết toàn dân, đó là những nhân tố chủ quan vô cùng quan trọng bảo đảm thắng lợi côngcuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

2 Liên hệ với thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta :

Quá độ lên CNXH ở mỗi nước có những nét đặc thù đo điều kiện lịch sử cụ thể đất nước đó Dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản, giai cấp công nhân và nhân dân lao động nước ta đã vận dụng nguyên lý phổ biến của chủ nghĩa Mác-Lênin về thời kỳ quá độ lên CNXH vào hoàn cảnh lịch sử cụ thể của Việt Nam, phù hợp với đặc điểm và truyền thống quý báu của nước ta đồng thời tận dụng các ưu thế của thời đại để định ra mục tiêu tổng quát, phương hướng và bước đi thích hợp nhằm thực hiện thành công bước quá độ đi lên CNXH Xuất phát từ một nước nông nghiệp có nền KT lạc hậu, Đảng đã xác định con đường phát triển đất nước quá độ lên CNXH không qua chế độ TBCN Mặc dù CNXH trên thế giới đang ở giai đoạn thoái trào, chúng ta không còn có sự giúp đở của các nước XHCN tiên tiến nhưng chúng ta vẫn có thể đứng vững và tin tưởng rằng con đường quá độ đi lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN ở nước ta vẫn là con đường tất yếu và có khả năng thực hiện là vì những điều kiện khách quan và chủ quan sau đây:

-Về khách quan: Thời đại ngày nay cũng là thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH trên phạm vi toàn thế giới, do đó Việt Nam lựa chọn con đường đi lên CNXH là phù hợp với xu thế tiến bộ của thời đại Mặt khác thế kỷ XXI là thế

kỷ khoa học và công nghệ có những bước nhảy vọt, KT trí thức ngày càng có vai trò nổi bậc trong sự ảnh hưởng đến quá trình lực lượng sản xuất của các quốc gia Bên cạnh đó toàn cầu hóa KT là một xu hướng khách quan lôi cuốn ngày càng nhiều các nước tham gia trong đó có nước ta Chính những yếu tố khách quan này đã tạo điều kiện thuận lợi cho tiến trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa ở nước ta

- Về chủ quan: chúng ta quá độ lên CNXH với sự lãnh đạo của Đảng cầm quyền là Đảng Cộng sản Việt Nam, một Đảng giàu tinh thần cách mạng gắn bó với quần chúng và là nhân tố vô cùng quan trọng Trong những thời điểm phong trào XHCN, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế có sự khủng hoảng, chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông âu sụp đổ, Đảng ta vẫn vững vàng lãnh đạo nhân dân ta thực hiện đường lối đổi mới vượt qua những hiểm nghèo đưa công cuộc xây dựng CNXH và bảo vệ đất nước của nhân dân ta tiến lên một cách vững chắc Kế thừa truyền thống và những kinh nghiệm cách mạng đã tích lũy, trãi qua thể nghiệm tìm tòi, qua việc phát huy trí tuệ của toàn Đảng toàn dân, Đảng ta đã xây dựng được đường lối đổi mới đúng đắn hình thành những nét chủ yếu quan niệm về XH XHCN mà nhân dân ta xây dựng và con đường xây dựng CNXH ở nước ta Công cuộc đổi mới do Đảng chủ trương và tổ chức thực hiện mấy năm qua đã thu được thành tựu to lớn có ý nghĩa rất quan trọng Nhờ có đường lối đổi mới đúng đắn đất nước đã thoát khỏi cuộc khủng hoảng KT-XH để từng bước vượt qua nước nghèo tiến lên giàu mạnh nhân dân có cuộc sống ấm no hạnh phúc Đội ngũ cán bộ Đảng viên của Đảng đại đa số đều là những người trung thành với sự nghiệp cách mạng, nhất trí với đường lối của Đảng, có ý chí biến đường lối đó thành hiện thực Nhân dân ta cần cù, thông minh, sáng tạo rất cách mạng, có lòng yêu nước gắn bó với chế độ, với Đảng Bên cạnh đó, Việt Nam là một nước có nhân lực dồi dào, tài nguyên đa dạng, chúng ta cũng đã xây dựng CNXH được mấy chục năm và bước đầu đã xây dựng được một số cơ sở vật chất kỹ thuật của CNXH Như vậy, nước ta bỏ qua chế độ TBCN quá độ lên CNXH là sự lựa chọn có tính chất lịch sử phù hợp với lợi ích dân tộc và nhân dân, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại Nhưng làm cho CNXH trở thành hiện thực ở một nước như nước ta thật không đơn giản Hiện nay cuộc khủng hoảng toàn diện và sâu sắc của CNXH hiện thực đang đặt

CNXH trước sự công kích gay gắt chưa từng có và từ chiều hướng này đã làm nảy sinh những khuynh hướng dao động hoài nghi tậm chí phụ định khả năng đi lên CNXH ở những nước còn lạc hậu về KT, trong khi đánh giá đầy

đủ những khó khăn hiện nay, nước ta vẫn kiên trì đi theo con đường XHCN mà ND ta đã chọn lựa và thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện sự nghiệp xây sựng đất nước Để thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh; XH công bằng dân chủ, văn minh theo con đường XHCN, điều quan trọng nhất phải là cải tiến căn bản tình trạng KT- XH kém phát triển; đẩy mạnh CNH; HĐH đất nước; chiến thắng những cản trở trong việc thực hiện mục tiêu đó trước hết là các thế lực thù địch chống độc lập dân tộc và CNXH Bài học kinh nghiệm đầu tiên của thắng lợi là: " Nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và CNXH."

Về mặt lịch sử, thời kỳ quá độ ở nước ta trãi qua 2 giai đoạn : giai đoạn trước khi thống nhất đất nước năm 1975

và giai đoạn cả nước thống nhất quá độ đi lên CNXH sau năm 1975

- Trước năm 1975, miền Bắc đã có trên 20 năm cải tạo XH cũ và từng bước xây dựng các mặt XH mới Trong những năm này, nhân dân miền Bắc đã làm nhiều việc trong sự nghiệp xây dựng KT, phát triển văn hóa CN Mác Lênin đã thâm nhập vào quần chúng cách mạng như một hệ tư tưởng chính thống; những tổ chức chính trị - XH rộng lớn dưới sự lãnh đạo của chính đảng Mác Xít đã hoạt động và đạt những thành tựu nhất định Mặc dù có những mặt chưa hòan thiện trong tổ chức và hoạt động của mình, chính quyền nhà nước do nhân dân lao động làm chủ, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là một bước ngoặt đáng kể làm thay đổi bộ mặt dân chủ về chính trị - XH nước ta Các nhân tố đó bước đầu đã mang tính chất tiến bộ, tính chất XHCN và ngày càng tăng lên quy mô tồn tại ngày càng mở rộng Thêm vào đó, sự giúp đỡ có hiệu quả cả về vật chất lẫn tinh thần của những nước XHCN anh em cũng như sự cổ vũ của phong trào đấu tranh của nhân dân tiến bộ trên thế giới … mang lại

cho chúng ta không ít những nhân tố thuận lợi cho sự phát triển của đất nước Những nhân tố bên trong và bên ngoài đó tạo ra khả năng cho phép chúng ta bỏ qua chế độ TBCN, tiến lên CNXH Miền Nam trước ngày giải phóng đã đi vào quỹ đạo TBCN, đã làm nảy sinh phát triển giai cấp tư sản, tư tưởng tư sản, sức mạnh của con đường TBCN ở Miền Nam còn được nhân lên do bọn đế quốc xâm lược

- Sau năm 1975, cả nước thống nhất quá độ đi lên CNXH Tuy nhiên nền KT nước ta còn chưa thoát khỏi tình trạng kém phát triển Sức mạnh của giai cấp tư sản vẫn còn được tiếp sức bởi sự ủng hộ của giai cấp tư sản quốc tế

và các thế lực phản động Nền sản xuất nhỏ có lực lượng XH đai diện là tầng lớp tiều tư sản thành thị và nông thôn, trong đó đông đảo nhất là nông dân Những lực lượng này không phải là tự nhiên sẽ đi lên CNXH nếu không có sự tác động quản lý của Nhà nước và sự lãnh đạo của Đảng Tư tưởng tiểu tư sản xâm nhập mọi tầng lớp nhân dân… Khuynh hướng phát triển TBCN tồn tại trong hầu hết tất cả các nhân tố đó; tạo thành khả năng khách quan cho sự phát triển của CNTB Từ những đặc điểm trên cho thấy ở nước ta hiện nay có sự đan xen, thâm nhập lẫn nhau của nhiều yếu tố và khuynh hướng khác nhau, đối lập nhau giữa TBCN với CNXH Sự liên hệ, tác động qua lại giữa những khuynh hướng đối lập vừa nêu tạo thành bản chất của toàn bộ thời kỳ quá độ ở nước ta Nhận thức rõ vấn đề này, Đảng ta đã có nhiều chủ trương, chính sách phát triển KT, cải biến XH Song, do nhận thức không đầy đủ về hình thức, bước đi nên chúng ta cũng phạm phải một số sai lầm nghiêm trọng, cộng với những di sản quá khứ nặng nề do chiến tranh để lại và tác động tiêu cực của bối cảnh quốc tế đã đưa đất nước rơi vào tình trạng khủng hoảng về KT - XH những năm trước 1986 Trên cơ sở nhìn thẳng vào những sai lầm đã mắc phải để sửa chữa, khắc phục, Đại hội Đảng lần VI đã khởi xướng công cuộc đổi mới toàn diện đất nước Việc thực hiện hóa đường lối đổi mới đã mang nhiều thành tựu to lớn trên nhiều phương diện Về lý luận : con đường đi lên CNXH ngày càng được làm sáng tỏ hơn Về Chính trị : định hướng XHCN được vững vàng, vai trò lãnh đạo của Đảng được tăng cường, nhà nước XHCN Việt Nam của dân, do dân và vì dân ngày một củng cố Quan hệ quốc tế được mở rộng Về KT : chúng ta đã từng bước chuyển từ nền KT tập trung, quan liêu, bao cấp sang nền KT thị trường có sự quản lý nhà nước theo định hướng XHCN; nền KT có sự phát triển nhanh và tương đối liên tục Về văn hóa – tinh thần : CN Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ngày càng tỏ rõ sức sống vững bền, nhiều nét mới trong giá trị văn hóa và chuẩn mực đạo đức từng bước hình thành.Thể chế chính trị ổn định, đất nước ta đã ra khỏi tình trạng khủng hoảng về KT

- XH để bước vào giai đoạn đẩy mạnh CNH-HĐH, đó là thành tựu vĩ đại của hơn 15 năm đổi mới vừa qua

1 Tính tất yếu của thời kỳ quá độ lên CNXH ở VN :

Ở nước ta, thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được bắt đầu từ năm 1954 ở miền bắc và từ năm 1975 trên phạm

vi cả nước, sau khi cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đã hoàn thành thắng lợi, đất nước đã hòan thành thắng lợi, đất nước đã hòa bình thống nhất quá độ lên chủ nghĩa xã hội.Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là tất yếu khách quan đối với mọi quốc gia xây dựng chủ nghĩa xã hội, dù điểm xuất phát ở trình độ phát triển cao hay thấp

a, Cơ sở lý luận:

+Quá độ lên CNXH ở mỗi nước có những nét đặc thù đo điều kiện lịch sử cụ thể đất nước đó Nhiệm vụ của các ĐCS và nhân dân mỗi nước là vận dụng nguyên lý phổ biến của chủ nghĩa Mác-Lênin về thời kỳ quá độ lên CNXH vào hòan cảnh lịch sử cụ thể phù hợp với đặc điểm và truyền thống quý báu của nước mình đồng thời tận dụng các

ưu thế của thời đại để định ra mục tiêu tổng quá, phương hướng và bước đi thích hợp nhằm thực hiện thành công bước quá độ đi lên CNXH Lênin viết: Tất cả các dân tộc đều sẽ đi lên CNXH, đó là điều không tránh khỏi nhưng các dân tộc tiến tới CNXH không phải hoàn toàn giống nhau, mỗi dân tộc sẽ đưa đặc điểm của mình vào hình thức này hay loại khác của chuyên chính vô sản, vào nhịp độ này hay nhịp độ khác của việc cải tạo XHCN đối với các mặt khác nhau của đồi sống XH

+Chính MÁC, ANGHEN, LÊNIN đều cho rằng các nước lạc hậu về kinh tế vẫn có khả năng tiến thẳng lên CNXH

mà không phải trãi qua chế độ TBCN

+Lịch sử TG cũng đã có nhiều trường hợp bỏ qua một hoặc một số hình thái kinh tế- xã hội tiến bộ hơn

b, Cơ sở thực tiễn:

 Nước ta có nền kinh tế lạc hậu, nhưng có điều kiện là đảng CS lãnh đạo, có khối liên minh công nông vững chắc và được sự giúp đỡ của các nước XHCN cho nên quá độ lên CNXH ở VN là một tất yếu lịch sử

 Nước ta quá độ lên CNXH không qua chế độ TBCN là sự lụa chọn phù hợp với đặc điểm tình hình của đất nước và quy luật phát triển của lịch sử

 Thời đại ngày nay là thời đăị quá độ từ CNTB lên CNXH trên phạm vi toàn TG, Vn lựa chọn con

đường đi lên CNXH là phù hợp với xu thế tiến bộ của thời đại

 Từ khi thực dân Pháp xâm lược nước ta đến năm 1930 các phong trào cứu nước của nhân dân ta từ phong trào Cần Vương đến các phong trào theo lập trường tiểu TS và TS, qua khảo nghiệm đều lần lược thất bại Từ năm 1930 dưới ngọn cờ lãnh đạo của Đảng nhân dân ta đã phát huy cao độ truyền thống anh hùng bất khuất chiến đấu hy sinh ròng rã gần nữa TK để giành độc lập thống nhất cho tổ quốc hoàn thành cơ bản nhiệm vụ của cuộc CM DTDC nhân dân (CMDC TS kiểu mới) Bài học kinh nghiệp đầu tiên của thắng lợi là “nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và CNXH “ Nhan dân ta chiến đấu

hy sinh không chỉ cốt giành được độc lập dân tộc mà còn vì cuộc sống tự do hạnh phuc theo lý tưởng XHCN

2.Những điều kiên trong nước và ngoài nước của nước ta khi đi lên CNXH bỏ qua TBCN

Chúng ta có cơ sở KH tin tưởng rằng con đường quá độ đi lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN ở nước ta –cả trong điều kiện hiện nay – vẫn là tất yếu và có khả năng thực hiện là vì

-Ngoài nước : Ngọn cờ độc lập dân tộc và CNXH đã động viên được sức mạnh của toàn dân đồng thời tranh thủ được sự ủng hộ rộng rãi và có hiệu quả của quốc tế tiêu biểu là sự ủng hộ và giúp đở của các nước XHCN Sự giúp

đở ủng hộ đó đã tạo điều kiện thuận lợi để nhân dân ta hoàn thành nhiệm vụ của cuộc CM dân tộc DC nhân dân và đang quá độ lên CNXH Hiện nay không có sự giúp đở của cácnước XHCN tiên tiến thì chúng ta có đứng vững được không và có đi lên CNXH được không ?

Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại đang phát triển như vũ bão và toàn cầu hoá kinh tế đang diễn ra mạnh mẽ, mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế trở thành tất yếu; nó mở ra khả năng thuận lợi để khắc phục những hạn chế của nước kém phát triển như thiếu vốn, công nghệ lạc hậu, khả năng và kinh nghiệm quản lí yếu kém , nhờ

đó ta có thể thực hiện “ con đường rút ngắn”.Thời đại ngày nay, quá độ lên chủ nghĩa xã hội là xu hướng khách quan của loài người Đi trong dòng chảy đó của lịch sử, chúng ta đã, đang và sẽ nhận được sự đồng tình, ủng hộ ngày càng mạnh mẽ của loài người, của các quốc gia độc lập đang đấu tranh để lựa chọn con đường phát triển tiến

bộ của mình

-Trong nước:

+ Kế thưà truyền thống và những kinh nghiệm CM đã tích lũy, trãi qua thể nghiệm tìm tòi, qua việc phát huy trí tuệ của toàn Đảng toàn dân, Đảng ta đã xây dựng được đường lối đổi mới đúng đắn hình thành những nét chủ yếu quan niệm về XH XHCN mà nhân dân ta xây dựng và con đường xây dựng CNXH ở nước ta Công cuộc đổi mới

do Đảng chủ trương và tổ chức thực hiện mấy năm qua đã thu được thành tựu to lớn có ý nghĩa rất quan trọng Nhờ

có đường lối đổi mới đúng đắn đất nước đã thoát khỏi cuộc khủng hoảng KT XH để từng bước vượt qua nước nghèo tiến lên giàu mạnh nhân dân có cuộc sống ấm no hạnh phúc

+ Đội ngũ cán bộ Đảng viên của Đảng tuy có bộ phận thoái hoá biến chá6t giảm ý chí chiến đấu nhưng số đông vẫn là những người trung thành với sự nghiệp CM nhất tr1I với đường lối của Đảng có ý chí biến đường lới đó thành hiện thực Nhiều người đã trải qua rèn luyện gian khổ máy chục năm chiến đấu họ gắn bó cuộc đời với Đảng với dân tộc và chế độ Điều quan trọng là Đảng ta đoàn kết trung thành với sự nghiệp CM vững vàng về CT có khả na7ng lãnh đạo đất nước đối phó với những khó khăn thử thách

+ Nhân dân ta rất CM có lòng yêu nước găn bó với chế độ , với Đảng Qua các sự kiện diễn ra ở một số nước nhiều người thấy rõ đi theo con đường của các nước đó thì thành quả CM sẽ bị xoá sạch, đất sẽ rối loạn, quyền làm chủ của nhân dân sẽ mất, cuộc sống của bản thân, gia đình của họ sẽ bị uy hiếp

+ VN là một nước có 80 triệu dân, nhân lực dồi dào tài nguyên đa dạng Nhân dân ta đã xây dựng CNXH được mấy chục năm đã bước đầu xây dựng được cơ sỡ CT KT XH của CNXH Điều quan trọng là đã từng bước tìm ra con đường đúng đắn đi lên CNXH Những bài học kinh nghiệm thành công cũng như thất bại của CNXH thế giới

và của bản thân giúp ta có thêm kinh nghiệm Một khó khăn của ta là thiếu vốn, thiếu công nghệ, kiến thức quản lý

để xây dựng CNXH nguồn vốn áy trước hết phải tự ta tạo ra từ các nguồn trong nước, kết hợp với mở rộng quan hệ quốc tế, với chính sách đối ngoại đúng đắn, đa phương hóa, đa dạng hoá cho phép chúng ta có thể thu hút vốn đầu

tư công nghệ và kinh nghiệm quản lý từ nước ngoài

+ Sự lãnh đạo của Đảng một Đảng giàu tinh thần CM gắn bó với quần chúnglà nhân tố vô cùng quan trọng Trong những thời điểm phong trào XHCN, phong trào CS và công nhân quốc tế có sự khủng hoảng, chế độ XHCN ở LX

và Đông âu sụp đổ, Đảng ta vẫn vững vàng lãnh đạo nhân dân ta thực hiện đường lối đổi mới vượt qua những hiểm nghèo đưa công cuộc xây dựng CNXH và bảo vệ đất nước của nhân dân ta tiến lên một cách vững chắc

Như vậy, nước ta bỏ qua chế độ TBCN quá độ lên CNXH là sự lựa chọn có tính chất lịch sử phù hợp với lợi ích dân tộc và nhân dân, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại Nhưng làm cho CNXH trở thành hiện thực ở một nước như nước ta thật không đơn giản Hiện nay cuộc khủng hoảng toàn diện và sâu sắc của CNXH hiện thực đang đặt CNXH trước sự công kích gay gắt chưa từng có và từ chiều hướng này đã làm nảy sinh những khuynh hướng dao động hoài nghi tậm chí phụ định khả năng đi lên CNXH ở những nước còn lạc hậu về KT, trong khi đánh giá đầy đủ những khó khăn hiện nay, nước ta vẫn kiên trì đi theo con đường XHCN mà ND ta đã chọn lựa và thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện sự nghiệp xây sựng đất nước Để thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh; xã hội công bằng dân chủ, văn minh theo con đường XHCN, điều quan trọng nhất phải là cải tiến căn bản tình trạng kinh tế- xã hội kém phát triển; đẩy mạnh CNH; HĐH đất nước; chiến thắng những cản trở trong việc thực hiện mục tiêu

đó trước hết là các thế lực thù địch chống độc lập dân tộc và CNXH Bài học kinh nghiệm đầu tiên của thắng lợi là:

" Nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và CNXH."

3- Nhiệm vụ kinh tế cơ bản trong thời kì qúa độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam : Thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội là

thời kì cải biến cách mạng sâu sắc, triệt để, toàn diện xã hội cũ thành xã hội mới

:a- Phát triển lực lượng sản xuất, coi công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là nhiệm vụ trung tâm của cả thời kì quá độ nhằm xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội:Cơ sở vật chất - kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội theo V.I.Lênin, là

nền sản xuất đại cơ khí ở trình độ hiện đại được áp dụng trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân, kể cả trong nông nghiệp.Ngày nay,

cơ sở vật chất - kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội phải thể hiện được những thành tựu tiên tiến nhất của khoa học và công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin và công nghệ sinh học Chỉ khi lực lượng sản xuất phát triển đến trình độ cao mới tạo ra được năng suất lao động cao trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân, nhờ đó những mục tiêu và tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội mới được thực hiện ngày càng tốt hơn trên thực tế.Qúa độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, khi đất nước ta chưa có tiền đề

về cơ sở vật chất - kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội do chủ nghĩa tư bản tạo ra; do đó phát triển lực lượng sản xuất nói chung, công nghiệp hoá, hiện đại hoá nói riêng trở thành nhiệm vụ trung tâm của suốt thời kì quá độ Nó có tính chất quyết định đối với thắng lợi của chủ nghĩa xã hội ở nước ta.Nhiệm vụ không kém phần quan trọng khác của phát triển lực lượng sản xuất, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là phát triển nguồn lực con người - lực lượng sản xuất cơ bản của đất nước, yếu tố cơ bản của tăng trưởng kinh tế, tạo đội ngũ lao động có khả năng sáng tạo, tiếp thu, sử dụng, quản lí có hiệu quả các thành tựu khoa học, công nghệ hiện đại Vì vậy, phải phát huy nguồn lực trí tuệ và sức mạnh tinh thần của con người Việt Nam, coi phát triển giáo dục

và đào tạo, khoa học và công nghệ là nền tảng và động lực của công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là “ quốc sách hàng đầu” trong

chiến lược phát triển đất nước

b- Xây dựng từng bước quan hệ sản xuất mới theo đinh hướng xã hội chủ nghiã:Xây dựng chủ nghĩa xã hội là xây dựng một

chế độ xã hội mới có nền kinh tế phát triển dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về những tư liệu sản xuất chủ yếu Chế độ công hữu tư liệu sản xuất chủ yếu là đặc trưng của quan hệ sản xuất xã hội chủ nghiã; nó là sản phẩm của nền kinh tế phát triển với trình độ xã hội hoá cao, các lực lượng sản xuất hiện đại, nó sẽ chiếm ưu thế tuyệt đối khi chủ nghĩa xã hội được xây dựng xong về cơ bản Vì vậy, không thể nôn nóng, vội vàng, duy ý chí trong việc xây dựng quan hệ sản xuất mới xã hội chủ nghĩa Nó chỉ được hình thành trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội lâu dài, qua nhiều bước, nhiều hình thức từ thấp đến cao.Như vậy, xây dựng quan hệ sản xuất mới định hướng chủ nghĩa xã hội ở nước ta phải đảm bảo các yêu cầu sau đây :

Một là, quan hệ sản xuất mới được xây dựng phải dựa trên kết quả của sự phát triển lực lượng sản xuất, “ bất cứ một sự cải biến

nào về mặt quan hệ sở hữu cũng đều là kết quả tất yếu của việc tạo nên những lực lượng sản xuất mới”

Hai là, quan hệ sản xuất biểu hiện trên ba mặt: sở hữu tư liệu sản xuất, tổ chức quản lí và phân phối sản phẩm, do đó, quan hệ sản xuất mới phải được xây dựng một cách đồng bộ cả ba mặt đó.B

a là, tiêu chuẩn căn bản để đánh giá tính đúng đắn của quan hệ sản xuất mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa là ở hiệu quả của

nó: thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất, cải thiện đời sống nhân dân, thực hiện công bằng xã hội.Trong thời kì quá độ ở nước

ta, tất yếu còn tồn tại nhiều hình thức sở hữu, hình thành nhiều thành phần kinh tế với những hình thức tổ chức sản xuất, kinh doanh đa dạng, đan xen, hỗn hợp Do đó, xây dựng quan hệ sản xuất định hướng xã hội chủ nghĩa đồng thời phải tôn trọng và sử dụng lâu dài và hợp lí cơ cấu kinh tế nhiều thành phần

c- Mở rộng và nâng cao hiệu quả của quan hệ kinh tế quốc tế ;Trong điều kiện toàn cầu hoá kinh tế và sự tác động mạnh mẽ

của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, xu hướng mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế trở thành tất yếu đối với các quốc gia Nền kinh tế nước ta không thể khép kín mà phải tích cực mở rộng và ngày càng nâng cao hiệu quả của quan hệ kinh tế quốc tế.Toàn cầu hoá kinh tế và cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại tạo ra những thách thức và nguy cơ cần phải đề phòng, khắc phục; mặt khác, tạo ra cho nước ta những cơ hội, thuận lợi cho quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước theo con đường “ rút ngắn” Đó là thu hút các nguồn vốn từ bên ngoài, nhập được các loại công nghệ hiện đại và những kinh nghiệm quản

lí tiên tiến nhờ đó, khai thác có hiệu quả các nguồn lực trong nước, đẩy mạnh tốc độ phát triển kinh tế, thu hẹp khoảng cách lạc

hậu so với các nước khác Đó là sự kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.Để mở rộng và nâng cao hiệu quả quan hệ kinh tế quốc tế, phải nâng cao sức cạnh tranh quốc tế, khai thác thị trường thế giới, tối ưu hoá cơ cấu xuất - nhập khẩu, đa dạng hoá quan hệ kinh tế với các tổ chức và các quốc gia trong khu vực và quốc tế Tuy nhiên, phải xử lí đúng mối quan hệ giữa mở rộng kinh tế quốc tế với độc lập tự chủ, bảo vệ an ninh kinh tế quốc gia, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc với kế thừa, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại

III Những phương hướng cơ bản trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta

1. CƯƠNG LĨNH XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI NĂM 1991 : đã nêu bảy phương hướng cơ bản của quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ quá

độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta Bảy phương hướng này đồng thời cũng là những định hướng xã hội chủ nghĩa trong sự phát triển của đất nước

Để tiếp tục đưa cách mạng nước ta tiến lên, chúng ta phải tiếp tục thực hiện có hiệu quả những phương hướng

cơ bản sau :

Một là, "xây dựng Nhà nước XH chủ nghĩa, Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, lấy liên minh

giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức làm nền tảng do Đảng Cộng sản lãnh đạo Thực hiện đầy đủ quyền dân chủ của nhân dân, giữ nguyên kỷ cương XH, chuyên chính với mọi hành động xâm phạm lợi ích

Tổ quốc và của nhân dân"

Hai là, "phát triển lực lượng sản xuất, công nghiệp hóa đất nước theo hướng hiện đại gắn liền với phát triển một

nền nông nghiệp toàn diện là nhiệm vụ trung tâm nhằm từng bước xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa

XH, không ngừng nâng cao năng suất lao động XH và cải thiện đời sống nhân dân"

Ba là, "phù hợp với sự phát triển của lực lượng sản xuất, thiết lập từng bước quan hệ sản xuất XH chủ nghĩa từ

thấp đến cao với sự đa dạng về hình thức sở hữu Phát triển nền KT hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng

XH chủ nghĩa, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước KT quốc doanh và KT tập thể ngày càng trở thành nền tảng của nền KT quốc dân Thực hiện nhiều hình thức phân phối, lấy phân phối theo kết quả lao động và hiệu quả KT là chủ yếu"

Bốn là, "tiến hành cách mạng XH chủ nghĩa trên lĩnh vực tư tưởng và văn hóa làm cho thế giới quan Mác -

Lênin và tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh giữ vị trí chủ đạo trong đời sống tinh thần XH Kế thừa và phát huy những truyền thống văn hóa tốt đẹp của tất cả các dân tộc trong nước, tiếp thu những tinh hoa văn hóa nhân loại, xây dựng một XH dân chủ, văn minh, vì lợi ích chân chính và phẩm giá con người, với trình độ tri thức, đạo đức, thể lực và thẩm mỹ ngày càng cao Chống tư tưởng, văn hóa phản tiến bộ, trái với những truyền thống tốt đẹp của dân tộc và những giá trị cao quý của loài người, trái với phương hướng đi lên chủ nghĩa XH"

Năm là, "thực hiện chính sách đại đoàn kết dân tộc, củng cố và mở rộng Mặt trận dân tộc thống nhất, tập hợp

mọi lực lượng phấn đấu vì sự nghiệp dân giàu, nước mạnh Thực hiện chính sách đối ngoại hoà bình, hợp tác và hữu nghị với tất cả các nước; trung thành với chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân, đoàn kết với các nước XH chủ nghĩa, với tất cả các lực lượng đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ XH trên thế giới"

Sáu là, "xây dựng chủ nghĩa XH và bảo vệ Tổ quốc là hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam Trong

khi đặt lên hàng đầu nhiệm vụ xây dựng đất nước, nhân dân ta luôn luôn nâng cao cảnh giác, củng cố quốc phòng, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn XH, bảo vệ Tổ quốc và các thành quả cách mạng"

Bảy là, "xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức ngang tầm nhiệm vụ, bảo đảm

cho Đảng làm tròn trách nhiệm lãnh đạo sự nghiệp cách mạng XH chủ nghĩa ở nước ta"

Đó là những định hướng lớn về chính sách KT, XH, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, những quan điểm về hệ thống chính trị và vai trò lãnh đạo của Đảng và cũng là định hướng cho quá trình quá độ đi lên chủ nghĩa XH ở nước ta Thực hiện có hiệu quả những phương hướng đó luôn luôn là nhiệm vụ cơ bản của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta

Mục tiêu tổng quát phải đạt tới khi kết thúc thời kỳ quá độ là xây dựng xong về cơ bản những cơ sở kinh tế của

chủ nghĩa xã hội, với kiến trúc thượng tầng về chính trị và tư tưởng, văn hóa phù hợp làm cho nước ta trở thành một nước xã hội chủ nghĩa phồn vinh

Quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta là quá trình lâu dài, trải qua nhiều chặng đường Mục tiêu của chặng

đường đầu là: thông qua đổi mới toàn diện, xã hội đạt tới trạng thái ổn định vững chắc, tạo thế phát triển nhanh ở

chặng sau

Để thực hiện tốt các mục tiêu nói trên, trong Cương lĩnh đã nêu những định hướng lớn về chính sách kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, phương hướng cơ bản xây dựng hệ thống chính trị, trong đó nêu bật vai trò lãnh đạo của Đảng11

DỰ THẢO CƯƠNG LĨNH XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI (BỔ SUNG, PHÁT TRIỂN NĂM 2011) :

Một là, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức.

Hai là, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghiã.

Ba là, xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Bốn là, bảo đảm vững chắc quốc phòng và an ninh quốc gia.

Năm là, thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hoà bình, hợp tác và phát triển; chủ động và tích cực hội

nhập quốc tế

Sáu là, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc, củng cố và mở rộng Mặt trận

dân tộc thống nhất

Bảy là, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân.

Tám là, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.

Trong quá trình thực hiện các phương hướng cơ bản đó, phải đặc biệt chú trọng nắm vững và giải quyết tốt các mối

quan hệ lớn như Quan hệ giữa đổi mới, ổn định và phát triển; giữa đổi mới kinh tế và đổi mới hệ thống chính trị;

giữa kinh tế thị trường và định hướng xã hội chủ nghĩa; giữa phát triển lực lượng sản xuất và xây dựng, hoàn thiện từng bước quan hệ sản xuất; giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển văn hoá, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội; giữa xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa; giữa độc lập tự chủ và hội nhập quốc tế; giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ; Không phiến diện, cực đoan, duy ý chí