Ebook tâm lý trị liệu phần 2

càc bài tàp này là nàm bàt và luu giù càc hình ành tuòiig tUdiig dù dai de eó ditde nhùng ành hitdng eò hièu qua lén boat dòng cùa he thàn kinh tit chù khòi phue, tàng cUÒng hoàc kiém c

3 4

-PHAN VI

NHÙNG LIÉU PHÀP TÀM LY Cd BAN

Lieh sù loài iiguòi dà biét ap dung càc phuoiig phàp tàm ly

de kiém soàt xùc càm h à n h vi t ù hàng ngàn nàm trUóc day Vi

du, càc pliiWng phàp Tình khi còng Duòng sinh Thién Yoga cùa iigUÒi Phuong Dòng de ra ba ngiiyén ly cO bàn: diéu tue diéu tàm diéu t h à n trong tàp luyén càc mòn phài này Tuy nhién viéc sit dung mot cach có he thòng cac nguyen tàc và phUdng phap t à m ly de loai bo mot chùng bénh ròi nhiéu tàm tri thi chi có Tàm ly hoc làm sàng mói di sàu nghién citu và chu véli n g à n h nàv mói chi xuàt hién cach dàv hdn 100 nàm

Dén nay Tàm ly hoc làm sàng dà phàt trien dxióc trén 100

liéu phap khac nhau dung cho viéc diéu tri càc chi:nig ròi nhieu

t à m ly và roi loan tàm thàn Có già tri nhàt -trong so càc lièu

phàp này là cac nhóm liéu phàp: thw giàn, thd bung, giài man càm có he thóng diéu chinh nhàn thi/c, thi/dng cùng co, thi/dng quy dó'i, trò ehdi phàn vai, tàm kich, i/ng phó giài quyét van de, tri Hèu nhóm-gia dinh

Tuv nhién de tra lòi càu bòi nén sit dung lièu phàp nào là thich bop cho tùng loai roi nhieu t à m tri trén tùng ea làm sàng

cu thè là diéu khòng de dàng Quyet dinh dùng nhóm lièu phàp nào cho tùng ca tri hèu làm sàng cu the là tuy thuòc vào tay nghé k m h nghièm diéu tri làm sàng cùa chnih nhà tri hèu tùy

thuòc vào kiéu ròi nhieu bàn chat cùa roi nhiéu hoàn cành su dòng y cùa t h à n chù và kel qua tri héu khdi dàu

Duói day chùng tòi xin giói thièu mot so nhóm ky t h u à t tri liéu t à m ly ed bau Trén ed sd nliùng hiéu biet và k m h nghiém tliUc h à n h tri liéu cùa bau t h à n và dòng nghiep chùng tói làn

ìxiót giói thiéu khoàng 20 nhóm liéu phàp tàm ly ma chùng

khóng t h u à n tuy thuòc ve mot trUdng phài duy n h à t nào

• Liéu phàp Thif giàn

T h u giàn difdc xem là mot trong nhùng phitdng phàp

t h u ò n g dùng và r a t có hièn qua trong vièc diéu tri càc chùng

b è n h l à m tri Dò là qua trình làm giàn mém ed bàp giùp cho

t h à n kinh t à m tri diWc t h u thai qua do làm giàm n h ù n g càm xùc tiéu cUc hoàc chùng bènh t à m t h à n (càng thàng thàn kinh

lo àu, à m sd t r a m nhùdc, dau dàu ) do càc nhàn tò'Stress gay

ra Càc chuyén già t à m t h à n cac nhà tri liéu tàm ly déu cho

r à n g t h u giàn làm giàm chuyén hoa ed bàn, tiét kiem nang lUdiig, khièn m à u ve tini de hdn và nhiéu hdn Thir giàn giùp

t à p t r u n g t u tuòng ùc che vò nào ngàt bò nhùng kich thich ben ngoài giùp tinh t h a n het càng thàng iòm chu dUdc giac quan và cani giàc T h u giàn giùp dàp tàt dàn nhùng phàn xa dùdc diéu kién hoà có hai cho ed thè

T h ù c h à n h t h ù giàn có le dà xuàt hièn d Phùdng Dòng cach

n a y vài iighìn nani di hén vói phep luyèn khi còng thién vóga Tuy n h i é n vói t ù càch là mot ky t h u a t cO bàn cùa tri hèu t à m ly dùdc càc n h à tri liéu sù dung mot cach eò bài bàn trong diéu tri

t à m b é n h ly thi chi mói tòn tai vài chue n à m nay

Hièn tai eó nhiéu ky t h u à t tliU giàn khàc n h a u dUOc dùng trong tri liéu t à m ly Tuy nhién càc ky thuat này chù yéu dUde

p h à t trién tù hai phudng phàp; Thu giàn dòng, càng - chùng ed (Progressive Musele Relaxation) do Edmund Jacobson (1938), mot bàc sy tàm t h à n ngUÒi My de xUóng hoàc thU giàn tình -dUa vào tuòng tUdng (Autogenies; imagery based relaxation) do

J o h a n n e s Schultz (1932), mot bàc sy tàm thàn ngifdi Due de xuàt

1 Phu'ofng p h à p t h i i g i à n d o n g , c à n g - c h ù n g ed

PhUdng phàp t h u giàn dòng cùa Jaebson con goi là phUdng phap thu giàn càng-chùng ed Phitdng phàp này dUa trén già thuyè't eho ràng càng và giàn mém ed có lién quan dén cac pha hUng phan và ùc che cùa he thàn kmh giao càm và doi giao càm ràng mot ca n h à n khòng the cùng mot lue vùa càng vùa tlià long mot nhóm ed nào dò

Klii ed the ò trang thai bi kich dòng bi de doa sd hai, giàn

dù hoàc phàn khich thi bè thàn kmh giao càm tu tàng cUÒng

khà nàng boat dòng dUa có the vào trang thai "bao dòng" san

sàng dap ùng Lue này màu tù khu trung tàm dUde huy dòng de cung càp nàng lUdng cho càc nhóm ed, nhip tini tàng, huyét àp

tàng, trUdng htc ed tàng dang kè, nhip thd tàng, mó bòi tièt ra

nhiéu hdn Tuy nhién, boat dòng cùa pha giao càm ngày càng phu thuòc dàng ke vào kiéu stress Thùdng thi mot nhóm (hoàc nhiéu nhóm) ed nào dò sé tàng trùdng lite Sù càng cùng này phu thuòc vào moi tùdng tàc giùa n h à n to gay stress va sù trai nghièm cach thùc mot cà n h à n doi phó vói stress (chàng han dòi VÓI nguòi này càng ed d lùng, vói ngùòi khàc càng ed 0 eò hoàc d tran) Sue càng thay dòì tÙ nhe dén nàng tuy thuòc vào mùc dò nghiém trong cùa tàc n h à n gay stress

NgUdc lai, khi ta d vào t r a n g thai yèn làng tình tàm, tàm

t r a n g bài long hoàc ngù, thi he t h à n kinh dòì giao càm dUde kiém soàt Nhip tini giani, huyét àp giàm xuóng mùc buih

t h u ò n g , n h i p thd chàm lai và de hdn, mau trò ve khu trung tàm cua ed t h è de lày dinh duòng, trao dòi nàng lUdng TrUdng lite ed

giam dàng ké, moi ngùòi có càm giàc nàng d ed hoàc ed dUde thà

long Day là qua t r ì n h xày ditng và khòi phue

H o a t dòng cùa càc qua trình oriao càm và dòi giao càm dó'i lap n h a u , ve m à t ed che, hai he thò'ng này có khà nàng han che làn n h a u Klii mot bè thò'ng tàng cUÒng boat dòng thi làp tue he

t h ò n g kia giani boat dòng Cà hai bè thò'ng này khòng the boat dòng tòi da d cùng mot tliòi dièm Do vày khòng thè vùa càng trUdng lite mot nhóm ed lai vùa chùng nhóm ed dò tai cùng mot tliòi dièm Jacobson n h à n ra dièu này và tuyén bò ràng ta có thè kiém soàt trite tiép sù càn bang d he t h à n kinh tu diéu chinh Diéu n à y t h à c h thùc ly thuyèt khoa hoc hién có khi nhiéu nhà khoa hoc elio r à n g he t h à n kinh tit diéu chinh kiém soat gàn

n h u t o à n bò càc chùc n à n g song con cùa ed thè (vi du; kiém soàt nhip tim nhip thd, t h à n nhiét ) là he thò'ng tù chù Vi theo ho

càc qua t r ì n h này vàn tiep dién cà khi ngxx và thùc, và ve màt

hình t h ù c thi logie này ditdc chàp nhàn Nhitng thitc chat thi khòng p h à i hoàn toàn n h ù vày Bang chùng là cac nhà thitc

h à n h thién, yoga eó thè ha nhip tim, ha t h à p nhiét dò ed thè, eó the t h a y dòi song nào, chùng tò ho cò nàng htc tò't, kiém soàt trite tiep b o a t dòng cùa he t h à n kinh t ù chù, màc dù ed che giài thich v à n cinta t h a t rò ràng

V a n de càn dùdc làm sàng tò là cài gì nén dUde làm vói ly

t h u y è t ve he t h à n kinh khòng chù dinh Nliùng còng t r m h

n g h i é n cùu sau dò dà k h à n g dinh r à n g nhi/ng dàp l'/ng cua ed

the (thuóe SI/ kiem soàt cùa he thàn kinh klióng tù chù) có thè di/de kiém soàt, diéu khien mot càch có chù dinh Trong nhùng

nghién cùu cùa mình Jacobson dà t h à n h còng dàt 2 pha càng chùng Cd vào mot ehUdng t r m h huàn luyèn thU giàn NhU vay

-theo Jacobson, thi/giàn là mot phi/dng pliap hanh vi có chu tàm nhóm kiém soàt va thay doi mói quan he giùa 2 pha hi/ng phàn

và i/c che cùa he thàn kinìi ti/chu

Trong còng trình nghién cùu cùa mình Sjnitli (1988) khàng dinh có 3 qua t r m h n h a n thùc hén quan dén luyen tap thu giàn:

1 Top trung: Nàng htc duy trì chù y vào mot kich thich don

n h à t trong mot khoàng thdi gian nhàt dinh

2 Thu dòng: Nàng htc dùng cac boat dòng có muc dich thói

quen phàn tich de dUa co the vào trang tbai tnih làng trong mot khoàng tildi gian nhàt dmh

3 Ihii cam: Nang lite chàp nhan và chiù dUng nhùng trai

^ y ^

nsihièm gay khó chiù hoàc khóug ì)iet chàc chàn

Viéc hoc ky thuàt t h u giàn doi bòi pliài co nhùng diéu kién

n h a t djnh Truóc hét doi lioi phài thay dòì càu true nhan thùc bàlio- nhiéu cach Vi du nhan thùc eho ràng; Can phài trd thànii mot ngUdi co già tri có ich cho già dình xà hòi cach nghì này bòi thùc chu the phài boat dong hén tue kiém tién tham già vào cac boat dòng xà boi Kliong boat dòng coi nhu la khòng dàc dung tham chi bi coi là luòi bièng Nhùng ai theo cach nhni này

dà tù thòì phóng già tri cua nhùng hoat dòng trite tiép dàn dén

vièc dat muc dich ma danh già thap hoàc phot Id nhùng boat dòng gian tièp nhU tình tam de khòi phue nàng litdng khai trien tri sang tao Nhùng ai dà thuc hành thir giàn indi thày rò già tri cua cac qua trình tap trung thu dong và tù càm nhàn có già tri nhif ^l^e nào dòì vói viéc phue bòi chùc nàng hoat dòng

cùa bé t h a n kinh Cùng co kbòng it nguOi khòng tin vào tinh hièu qua cùa viéc luyèn tap t h u giàn hoàc khòng dù kién tri de lliUc h à n h ky t h u a t bang ngày,

Thitc h à n h thit giàn giùp chùng ta ró nàng lite kiém soàt cac t r a n g thài xùc càm, nhò dò có the ditdng dàu có biéu qua vói càc rói nhièu t a m ly Mot nguòi thuc bành t h u giàn thitdng xuvén có thè bièt và phàn biét dttdc su khac nhau gitìa tnang thai t h u giàn và t r a n g thài càng t h à n g cà d góc dò n h à n thùc lan goc dò càm n h à n N h ù n g càu trùc n h à n thùc sai lèch ditdc

n h à n thùc lai, dUde diéu chnih Mot loat nhùng mém t m ve bàn

t h à n ve già tri cùa tinh chù dòng dòi lap vói tinh tini dòng cùng

t h a v dói

Ky t h u à t t h u giàn hai pha càng và chùng ed là mot ky thuàt

de tliUc h à n h khòng dòi bòi cao n h u cac ky t h u à t thién, tinh khi còng

Diéu kién de tàp luyén:

- Ndi t à p phài thòng thoàng, tàch bièt khòi càc kich thich

gay m à t t à p t r u n g chù y

- Kliòng de cliuòng dièn thoai ò ehó tàp

- PGiòiig bàt tivi, bang cassette, dai

- Kién tri t à p 2-3 làn /ngày moi làn 30-40 phùt

- Neu muòìi, ta cò thè md nhac nhe lue tàp

Tao mot tàm trang thich hcrp cho viéc tap luyén:

- Duy tri SI/ chu y thu dòng: Hoc t h ù giàn dòi hòi ta phài

càn b a n g giùa chù y và im làng Chù y t h u dòng là càn thiet de hoc càch n h a n biet khi nào sù càng t h à n g dang có màt Bòi vi

càng tritdng \xlc có là he thòìig "dén dò" cùa ed thè', bào dóng cho

chùng ta biet ràng stress dang có mat

- Khóng co gang làm cho thi/ giàn nhanh xày ra: Thù giàn

khòng giong nhù chay, chay n h a n h de mau dén dich NgUdc lai,

t h u giàn là mot ky t h u à t dòi hòi sù tinh te dat dUde bang yèn lang, tinh tàm Ta khòng nén che ngù bang ép buòc, dùng sùc

m a n h cùa y chi

- Khóng vói và: ThU giàn khòng giong nhU cac thao tàc còng

vièc, làm n h a n h de som két thùe de nghi ngdi Luyén tàp thù giàn dòi bòi sU t h ù thà t h à n h thdi giòìig nhU nàm trén bài bièn, trén boong tàu nghe tiéng song vò nhin nhùng con bài àu dùa

gidn

- Ti/ nhàn biét, ti/ quan sàt: Trong nhùng tuàn dàu tién

thitc h à n h thU giàn, ta hày Uu tién cho sU nhàn bièt sù khac

n h a u giùa 2 trang thai càng và thà long ed Tàp trung vào sU

n h à n biét quan sat noi tàm diéu này giùp ta phat trién tmh nhay càm dòì vói nhùng dàu hiéu càng thàng

- Khóng lo làng sd hai khi bàt gap càc càm giàc la: Klu thitc

h à n h t h u giàn d mot so ngUÒi eó the xuàt hièn càm giac nhU

m à t kiém soat lo làng hoàc ào giac Nhin ehung nhùng ào giàc này qua nhanh, khi ngUÒi thitc h à n h dUde cành bao tritóc và bàn thàn ho trai nghièm nhùng cai Idi cùa phUdng phap thu giàn Ho có the de dàng thoàt ra khòi qua trình thU giàn, dùng cac càm giac la lai bang cach chù dòng "rùng mình" hoàc bam manh vào dàu ngón chàn cài

Qua trình thu giàn:

- Cac bài tàp thu giàn dién ra xung quanh vièc tàp luyèn

càng - chùng 16 nhóm ed sau:

1 C à n h tay phài 9 Nhóm ed vùng ngitc

2 C à n h tay trai 10 Nhóm ed vùng da day bung

3 B à n tay phài 11 Nhóm ed lung

4 B à n tay t r a i 12 Nlióm ed mòng

5 Cd vai: vai phài vai trai 13 Dui phài

6 Cd cò 14 Dui trai

7 Cd t r a n , màt, da d à u 15 Chàn và eò chàn phài

8 Nhóm ed miéng ràng ludi 16 Chàn và eò chàn trai

Ngitòi t a p có thè t h u giàn 16 nhóm ed theo trình tit, tàp tìt

c a n h tay dèn chàn hoàc chon mot iilióni ed bàt ky tàp tritóe cùng

ditdc Tliòi gian càng-chùng cùa 1 nhóm ed khoàng 30 giày (10 giày càng ed 20 giày t r ù n g ed) làp lai khoàng 3 làn vói 1 nhóm

Cd Mói buoi t à p kéo dai 30-60 phùt

Ngùdi t a p nèn t ù theo dòi, quan sàt nhùng phàn ùng càng

t h à n g cua ed thè khòng ehi trong khi tàp ma ca khi khòng tàp, ghi vào mot euòìi so ubò n h ù n g dàìi hiéu nliU: Càng ed xày ra khi nào, kéo dai bao làu, t m h huòng gay stress, nhùng iigUdi co

h é n q u a n Thói quen này giùp ngitòi tàp nhay cani vói càc tàc

n h à n ben trong, ben ngoài gay stress

- Có thè giàm 16 nhóm ed xuóng con 8 nhóm ròi 4 nhóm:

S a u khi q u e n vói viéc t h ù giàn 16 nhóm ed ngùòi tàp có thè cùng mot hic t h ù giàn nhiéu nhóm ed; 16 nhóm ed ditdc phói hdp lai chi còli 8 nhóm ròi 4 nhóm:

Thi/giàn vài 8 nhóm ed:

1 Hai cành tay 5 Ngùc, da day bung

2 Hai b à n tay 6 Lùng, mòng

3 Vai, co 7 Dui

4 Tran, vùng dàu 8 Chàn

Thi/giàn vói 4 nhóm ed: •^' ' '

] Canh tay bàn tay 2 Vai co dàu

3 Ngitc da day lUng mòng 4, Dui chàn

IJoc càch phan hiet càc mùc dà càng - chùng co:

NgUÒi tap khi dà quen vói thU giàn biét dildc su khac nhau giùa 2 pha càng-chuiig cO ho dUOc yeu cau giàm cUong do càng cùng khi thùc hanh càng ed nhUng van giù nguyen tliOi gian giù nguyen chu ky càng-chung co De giùp cho ngiloi tap de nhàn biét ho duoc yéu càu tUÒng tUdng ra mot thang do gòm

100 diém mùc do càng thàng - cang trUdng lUc co cao nhat là

100 diém

Ngaòi tap hày tUdng tUung nule cang ed cùa mmh lue dàu là 90-100 diém sau do giàm xuóng 75 diem ròi 50 diem va cuoi cùng giàm xuóng chi con 25 diém Có' gang tUdng tUdng ra mùc càng ed chi con có 25% so vói lue dàu Miie dich cua viee giàm cuòng do cùa pha càng cùng là de tàng mùc do nhay càm eòa ed the do do co the càm nhan dUdc sU càng thàng bàt ky khi nào

no vùa có mat và bat ky d dau khi no vua xày ra Cadi luyen tap này tàng kha nang càm nhan dUdc nhùng càng thàng tmh

te nhàt dòng thdi sé giup cho ta co nàng htc dUa ed thè vào trang thai thu giàn hoàn toàn mot cach nhanh nhàt

Tóm lai phKdng phap thù giàn dòng bao gom 5 giai doan sau;

1 Thu giàn làn lUdt 16 nhóm ed

2 Giani tù 16 nhom ed xuóng con 8 nhóm ed qua 1-2 tuan tap luyèn khi ban có the thU giàn nhanh và sàu nhu trUde do

3 Giàm mite do càng ed co chu y xuóng con 75% mùc ban

dàu

4 Giam t ù 8 nhom ed xuóng con 4 nhóm ed sau 1-2 tuàn

t à p luyén

5 G i à m mùc dò cang ed chù y xiió'ng con 50% mite ban dau

6 Giàm mùc dò càng ed cìiù y xiKÓng con 25% mùc ban dàu

- T h u giàn két bop vói thò sàu quan tifòng (dung tam y de tuòng tUgng) b a n g idi

H à u hét cac nhà tri héu hudiig dàn cac bài tap tjut giàn déu

sù dung sù q u a n tuòng bang Idi Vi du thd ra thi noi "thu giàn"

•'buong long" Sù dung loi de quan tuòng thu giàn con goi k\ su

nià hoa tàm thi/c, mot p h à n xa co diéu kién n h à m tao ra mot dap ìnig t ù dòng Thu giàn là dap (ing ma chung ta muóìi kiém soat tit này khi ta nhu thàm là mot tin hiéu gay ra mot dap

ìtiig ciia Cd t h è - cac ed buòng long, t h u giàn

Tre em t ù 6 tuoi trd lén có the tàp thu giàn dòng dUoc, tuy nhién bae sy tri liéu càn bièì c a d i "che bièn" cac dòng tac t h à n h

cac trò chdi thi dàu; thi uóii déo, tap di cau thang bang, tap

d ù n g mot chàn tap chiù qua "óìig cóìig",

2 Thif g i à n t ì n h di/a vào tiròng titc/ng

PhUdiig p h a p tri liéu này n h a n m a n h den tuòng tUdiig vò tu

àm thi (suggestions) giòng nhit phùdng pliap thién cùa A Dòng Kln tliit giàn, ngitòi tàp dóng thdi q u a n titòng nhùng cành nhu dao elidi t r é n bài bien thanli bùili lue sang som màt tròi moc hoàc n g h e tiéng song vò nhe nhe, hoàc tiéng kéu cùa dàn chim bài àu Cùng có thè q u a n tùdng dang d trén mot mòm nùi cao phóng t à m m à t vào khoàng khóng luyèt dep ménh mòng ròng

lón phia truóc trong khi nghe tiéng gió thi thàm qua nhùng

hàng cày Cùng cò the tUdng tUdiig ra mot khuòii màt cùa bau

bé, nguòi t h à n hoàc ngUÒi yèn

Tàt cà càc ky t h u à t tUdng tUdng dèu nhàm kiém soàt tam

tri và ed the ThU giàn sàu bang quàn tUdng có thè sinh ra song

Alpha, mot loai song nào có bude song thàp (12 dén 14 H,) Loai

song Alpha này thuòng xuyén xuàt hièn khi ta vita ngù hoàc

sàp tinh giàc Theo Joe Kamiya ngitòi di tièn phong trong hnh

vite nghién cùu song nào qua pbitong phàp mach phàn boi sinh

hoc (biofeedback) dà chi ra ràng mot ngUÒi cò thè hoc càch kiém

soat nlnp Alpha bang phitdng phap thU giàn tình qua thòng tm

phàn bòi sinh hoc

Liéu phàp t h u giàn tình là mot phitOng phap kiém soat stress có hièu qua do mot bae ,sy tàm thàn ngUÒi Due -

J o h a n n e s Schultz de xUÓng (1932) Theo Schultz và cac cong sU

thu giàn tinh là phUdng phap luyén tàp nhàm dat tói sU eàn

bang tàm smh ly ben trong cùa cO the bang phUdiig phap này

ngUdi tap co the dat dén ngUdng cùa cùa sù vò thùc

Kliac vói ky thuàt thvf giàn dòng nhàm nhan ra sù khac nhau giùa trang thai càng ed và thà long ed nuie tiéu cùa thU

giàn tnih là phat trien mot mò'i lién he gii~/a mot y nghì thòng qua ti/dng ti/dng ^'à (^i^^ f^^'^K^ ^^'"'^ ^^^' ^'"^ ^''^'"^ ^^^""^ thi/giàn mong muón Trong lue thu giàn tình tàp chung chù y vào tu t h è cùa ed

the tUdiig tUdng (tif am tin) trang thài tàm thàn mong muón thi toàn bò Cd the dùde dua vào trang thai yèn làng thu dòng

Chuan hi càc diéu kién cho viec luyén tap thu giàn tình

Luyén tàp thu giàn tình dòi bòi eó sù tàp trung tàm tri cao cùa ngùòi tàp:

1 T u à n t h ù n h ù n g ehi dàn cò dòng ed t à p luyèn

2 Có khà n à n g duy trì su tu kiém soàt t u huóng dàn

3 Biét sù ditng và duy tri dùng tu the cd the khi tàp,

4 Giàm cac kich thich ben ngoài và tàp t r u n g có chù dinh vào t r a n g thai t à m t h à n the chat ben troncr

5 Sù dung cach tiép càn déu déu làp di làp lai vói cac càm giàc khàc n h a u

6 Tap t r u n g vào cac qua trhih thitc thè de y thùc dinh hitóng vào bèli trong

Mòi nguòi hoc càch t h u giàn tình phài dxióc chuàn bi san

s à n g chàp n h à n t r a n g thài tnih thùc thay the t r a n g thai tam

t h à n hièn tai Biè't duy tri su t à p t r u n g thu dòng trong luyèn

t à p là r a t q u a n trong eho viéc luyén t à p t h à n h còng phitdng

p h a p t h ù giàn tình Trong khi tàp có t h è x u à t hièn cac càm giac

la Klii càm giàc ngoai lai xày ra, khóng co' gang chóng dò ma de cac càm giàc này t u qua nhit là mot p h à n cùa qua trhih luyén

t à p t r a i n g h i é m cùa su tièn bò

Càc kién cirihé khi tàp thu gidn tình:

T à p t h u giàn tình eó t h è chon cac tu t h è nàm ngoi hoàc

dùng T ù t h è n à m luiig ap sàt san nhà dàu ké góì mòng hai tay

d à t xuòi s à t b e n hòng, khòng n à m trén giitòng tàp de t r a n h càm giàc ngù gàt khi tàp Tu t h è ngói t r é n g h è có tua hoàc khòng

t u a htng n h u n g dàu, có, lung phài là mot duòng t h à n g vuòng góc vói m à t ghè tay thà long tù nhién t r é n dui, tò't n h à t nén ngói vói t u t h è kièt già (phat ngói toà sen) hoàc bàn kié't già

Càc hai cor bàn luyén tàp thu giàn tình:

1 Cành tay và chàn nàng: Chon mot tU t h è thoài mài nhà't

n à m , ngói hoac dùng, n h à m m à t titdng titdng cành tay và chàn

nang Tap trung dàu tién vào canh tay t h u a n nhàc thàm: "Tay

phài nàng lén" làm 3-6 làn mói làn 30-60 giày, Kbi két thùc làc vai hoàc lac dàu day chinh là sU xà bò toàn thàn de ra khoi trang thài dò dàn ròi tù tù md màt Sau dò dói tav trai, lap lai (}ua trình này, Chuyén qua chàn phai mi chan trai cùng làm nhu vay, Cuòì cùng thU giàn vói cà 2 tay cà 2 chàn dung cac màt léiih sau:

"Cà 2 tay tòi nàng lén"

"Cà 2 chan tói nàng leu"

"Cà chàn làn tay tòi déu nàng lén"

2, Cành toy và chàn àm: Trong giai doan này cùa bài tap thu giàn tmh ngUdi tap càn tap trung vào cam giac nóng àm

ròi tuòng tUdng càm giac nóng àm tù tù lan khàp cd thè qua trmh t.ap cung bàt dàu tu' tay t h u à n iihu sau;

'Tay phài tòi àm lèn"

"Toy trai tòi àm lèn"

"Chan phài tói àm lén"

"Chàn trai tòi àm lén"

"Cà bai tay tòi àm lèn"

"Cà hai chan tòi àm lèn"

"Cà hai tay và hai chan tòt àm lén"

Nc^Udi tap có thè tùdng tùdng cành dang nàm phdi mhib trén bài bién dùói anh nàng àm cùa màt trdi hoac dang nam trong bón nùóc àm,

v a , tùng bài tàp nguòi tàp phài kien tri thu gian tUdng

tUdug den tàn khi tra, ngh,c,n ,U de ch,u thoai ,na, cua nhiMg ad,n g.ar nóng à,n nàng Sau mèi pha tuàng tuong nén sU dung

ky t h u à t "xà bò"' (tàp trung vao lidi thò diéu boa ho bàp hoàc kéo dai hdi thd hoàc thoat khòi cac càm giac te nàng bang xoa xat ) tritóc khi bàt dàu pha mói Gia.i doan luvéii tap nàv kéo dai k h o à n g 3 - 4 tuan MÓi ngày tàp 2- 4 làn mòi làn kéo dai t ù

10 - 40 p h ù t

3 Càm giàc nong va dm d vung tim: Giai doan này càc bài

t à p luyen càm giac nàng nóng, àm dude tap trung vào vung tim;

"Nhip dàp tim tòt chàm déu"

"Tim tòi n à n g và àm"

"Càm giàc n à n g và àìn lan toà khàp vxing tim"

Nguòi t a p co the dàt tay mình lèn vùng tim de càm n h à n

n h ù n g t h a y doi dang xày ra Cùng giòng n h u cac giai doan tritóc nguòi t a p t h u ò n g xuyén sù dung phép xà giùa cac làn tàp sau khi két thùe mot pha mot giai doan cùa bài tàp

4 Quàn ti/d?ig hdi thd, diéu hoa ho hàp: Giai doan này tap

t r u n g vào hdi thd diéu hoà ho hap Dieu hoà ho hap co anh

hitdng d a n g ké den qua t r m h thih tàm làm "saeh' bo nào Rat

nhiéu ngitòi dà sù dtmg bài tàp này n h u là phUdng tién de tàng cuòng t h u giàn Cd dmh tàm, t h a n h loc càm xùc, loai bò n b ù n ^ y nghì v à n vd trong dàu

Qua t r ì n h này bàt dàu n h u sau: chon mot tu t h è thich hdp thoài mài, giàn mém tat cà càc ed sau dò t a p t r u n g vào hdi thd càm n h a n :

"Tòi bièt tòi dang thd"

• "Hdi thd cùa tòi t h à t binh thàn, t h u giàn"

5 Cdfn giàc àm vùng bung, dàc biét vùng tùng màt trdi (vùng ùc, giùa ngi/c và bung): Trong giai doan này ngUÒi tàp

càn tàp trung IhU giàn khoàng b n g dac biét vùng tUu^ig vi,

b , n g trén (du6i tini, trén d , day), càm giàc vùng nay ani leu

"Vùng ùc cùa tòi àm lèn"

"Vùng bung trén cùa tói àm lén"

D,&, , » " » « M * « • " » ' 1« » ° ' * " « » • »"' • " " " ' " • '

hdn và làm giim truòng lue Cd _

fi Ca,n g,àc ,nàt lanh vùng tran: Già doan cuoi cung uà

fi Ca,n giac , ^^^^^ Chgn

cac bài tàp IhU gian tmh a tap trung 1 ^^^, ^

mot tu thè thoài mai, tha long tat ca cac cd

lènh;

"Vùng tran cùa tòi màt lanh"

"Càm giàc màt lanh lan khàp vùng tran"

1 1 ' iX.M aiàn di dòi vói quàn tUdng cam

„ ^:rr;s:gr:L.àcàm.^^

C u l g a i d o , n n à k é o d à i O - ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^

Dòì v6i mpt so bài t p tren ^^^^c^m giac nàng, am

Kiyén ban co thè kh5iig can * " <*^^ ^ ^ ^, , , , , , , ,

thuc SU nhung càng ve sau kien t n tap

càm giac nóng àm nang mat lanh

3 Luyèn tàp thvf giàn tinh nàng cao

càc bài tàp này là nàm bàt và luu giù càc hình ành tuòiig tUdiig

dù dai de eó ditde nhùng ành hitdng eò hièu qua lén boat dòng

cùa he thàn kinh tit chù khòi phue, tàng cUÒng hoàc kiém che mot chùc nàng nào dò

7 Bài tàp thu giàn tuòng tumig nhin vào tran:

Trùóc hét ta chon eho inìnli mot tù thè thoai mài (eó thè nàm, dùng hoàc ngói), thà long tàt cà càc cd, sau dò xoay càu màt, tàp trung iihui vào tran rói diém nhin dùdc chuyén sàu vào trong, ra phia sau dàu Tàp trung nhm vào tran rói phia sau dàu (dòì dién vói vùng tran), trong trang thài toàn thàn thù giàn thuòng làm thay dói song nào, song Alpha tàng lén Bài tàp này cùng làm tàng khà nàng nhàp dmh-dinh tàm, càt bò y Ughi vd vàn àm ành

2 Bài tàp thu gidn hàng tuàng tumg viri mau sàc:

Bài tàp này dòi hòi ngùdi tàp chon cho mmh mot màu ùa thich (vi du màu xanh hoàc màu vàng) và nhàm màt tùdng titdng "nhin thay" màu dò sau khi dUa ed the vào trang thài thU giàn nguòi tàp titòng titdng ra màu mình mong muón màu dò xuat phàt tù mot diém rói lan toà và bao trùm khàp tàm tri tàp bài này thành còng sé giùp ngUdi tàp có thè bude vào luyén càc bài tàp phùc tap hdn

Càc nhà thùc hành tri liéu bang phUdng phàp này dà phàt hièn ra ràng, eàe màu sàc khàc eó ành liUdng khàc nhau lén

t à m tri Vi du, màu tini, màu dò kich thich càm giàc àm, nóng NgUdc lai màu xanh là cày, xanh da tròi thuòng gay càm giac lanh mat Màu dò kich thich sU tuàn hoàn màu eò hièu qua chùa càc chùng benh thièu màu và té lièt, ngoài ra con tàng cuòng su thèm àn cho benh nhàn, dÓng thdi có the hói phue

huyét àp trd lai b m h thuòng vói ngùòi bi huyèt àp thàp Màu da cam có the làm cho nhùng ngUÒi bi suy nhùdc t h à n kinh phàn chàn lén, cò the chùa càc bènh ve phói, hong và ty Màu vàng cò the chùa eàe chùng dau càc ebùm day thàn kinh cd da và thai

ditdiig

Màu sàc có thè làm thay dòi tàm trang eó thè chuyén tù

t r a n g thài xùc càm uy mi, t r a m càm sang trang thài phàn khdi vui ve hoac tù trang thài càng thàng sang trang thài thU giàn

Do vày t h u giàn vói màu sàc làm din sù càng thàng phue hòi sue làm viec cùa nào và có the chùa càc càn bènh khó ngù khó kiém soàt tàm tri Tuy nhién ành hùdng cùa màu sàc lén càc

t r a n g thài t à m t h à n cùa nào phu thuoc vào nàng lite tUdng

tUdng-dinh tàlli cùa tùng cà nhàn •"'

Càc nhà tbue h à n h tri héu dà t h à n h còng trong vièc huàn luvén mot so bài tàp tUdng tUdng màu sàc sau day elio nhùng ngUÒi bi cac stress làm elio tàm tri lue nào cùng càng thàng, dàu

n à n g u dàc, dau cd thè hoàc màt khà nàng tàp trung chù y

Bài tàp quàn ti/dng màu ti/dngphàn:

NgUdi tàp tuòng tUdng dang nhm thày nhùng dàm mày màu sàng tràng trén nén tròi xanh Sau dò nhùng dam mày màu sang này ehuyén dòng thay dòì b m h dang lue thu nhò, lue phóng to ra, bao t r ù m khàp cd the, rÓi thay doi khoàng càch lue gàn lue xa Muc dich cùa phitdng phàp này là tàp cho nào cò khà nàng tàp trung có khà nàng giài phóng nhùng hmh ành tùdng tùdng n h à m t h a n h loc eàe t r a n g thai tàm thàn bàt dinh, nhùng àm ành "khòng mòi ma dén"

Bài tàp nhin màu-lién ti/dng:

Ngùòi tàp chon cho mmh mot tu t h è ngói t h u giàn, tàp trung n h m vào mot tò giay màu dat trUÓe m à t khoàng 1-2 phùt,

ròi tù tù n h à m màt de elio dàu óe mình suy nghl ve màu sàc dò, lién tuòng dén cài gì dò có lién quan dén màu trUóc màt Vi du

ta chon màu xanh nUóc bién thi hày nghì dén màt bién xanh Khi dòng ky ùc hién ve, ta hày tù tù dàm chìm trong nò mot càch nhe nhàng, tùdng chùng nhù ta dang lan sàu trong dòng

nude xanh màt dò Bài tàp này giùp thanh loc nhùng xùc càm

tiéu cùc (buon chàn lo àu, thàt vong), khòi phue nàng lUdiig tàm thàn (dudiig thàn khi), giài toà nliUiig kim nén vò thùc, càn bang boat dong cùa he thàn kinh tinte vàt

Bài tgp quàn ti/dng càc dò vàt:

Ngùdi tàp chon mot do vàt de quàn tUdng tUdng phàn vói khoàng tròìig màu den Nén chon nhùng vàt cò hmh khòi tùdng dòì ddn giàn, vi du 1 bmh hoa hoàc 1 hình biéu tùdng àm dUdng

hoàc 1 bue tifdng Tàp trung nhin vào vàt the dò trong trang thài toàn thàn thU giàn sau dò nhàm màt de dàu óe tàp trung quàn tuòng hình kliòì dò tàng khà nàng tàp trung loai bò càc

kich thich gay stress Bài tàp này cùng giùp khòi phue và phàt trién khà nàng dinh tàm, tàp trung chù y và khà nàng tri giàc hình ành

,? Chuyén tàm vào nhùng y nghìtrùii tumg:

Bài tàp này dòi hòi ta tàp trung tàm tri vào mot khài nièm hoàc y tuòng trùu tùdng nào dò, chàng han tmh yèn, sU thàt

hoàc tu do Muc dich cùa bài tàp này là dat dxióc mot hình

tùdng tinh thàn ve mot y titòng và ehuyén nò vào mot biéu tUdng cu thè, bang càch này ngUÒi tàp hoc dùdc càch ngàt bo nhùng y nghl vàn vd, dinh tàm de khai trién tue giàc

4 Chuyén tàtn vào mot trang thài xùc cdm dang thùc tinh

Bài tap tóng hdp này dòi hòi ta tap trung vào mot cành

tUdng nào dò de thùc tmh mot trang thài xùc càm Vi du ngùòi

t à p tuòng tUdng mhih dang dùng trén mot ngon nùi phóng tàm

m à t vào khoàng khòng bao la de thùe tinh càc trang thai xùc càm de chiù, sàng khoài, bài long, sU me ly Mite dich cùa bài

t à p này là k h à m phà càc pha chuyén dich giùa càc trang thài xùc càm dang thùc t m h mot càch vò thùe, dua chùng vào trang thài cò y thùc n h à m kiém soàt chùng Càc nhà tri lièti dà phat hièn ra khà nàng khàc che làn nhau cùa càc trang thai xùc càm

vi du tao xùc càm sd bài eó thè khàc che sù giàn dù thinh nò hoàc vui mìtng phàn khich có thè xua duòi ditde tram càm

Tóm lai cac bài tàp thit giàn bang tUÒng tUdng cung càp nhùng phùdng tièn tù n h a n bièt, tù diéu ehuih, tu hoc càch kiém soat xùc càm và kiém soat càc trang thai bàt òn cùa ed the Thòng qua khà nàng thU giàn quan tuòng dat dUde sù eàn bang cùa bè giao càm và phó giao càm Tuy nhién nhùng bài tap

t h ù giàn tình chi thich hdp vói tré lón (trén 10 tuoi), bae sy tri héu cùng phài bièt "càt may" elio phù hdp vói tìtng ca nhàn, niói làn tàp khòng nén kéo dai qua 20 phùt và phài cành bao trUÓc

cac càm giac la co the co de ngitòi tap khòng bi iigOp

Liéu phàp tho - tình cóng difòng sinh

Luyèn thò dùdc xem là phùdng phap co xUa n h à t dùOc ngUÒi

A Dòng thitdng dung de loai bò tap mém, t h a n h loc tàm tri, dUdng smh chùa bènh Và day cùng là phUdng phap loai bò cac ròì nhiéu t à m thè rat có hiéu qua

Luyén thò bung - tình còng duòng smh co nhùng yéu càu ed

b à n sau:

Thu giàn toàn thàn: Chon mot tU t h è thàt thoài mai (dÙng

ngói hoàc nàm) m à t nhàm mièng ngàm lung thàng bung long, yèn làng tuyèt dòì kbòng vong dòng

- Kiem soàt hoi ihà: Thd ém nhe, thoài mai chù yèn bang cd

b o à n h , thd dèu t u nbien n h u dòng nitóe ém tròi Có thè chon mot trong ba cach thd: thò 2 thi gom hit vào và tho ra: thò 3 thi gòm h ù vào, nén lidi (ngìuig thò) và thò ra: thd 4 thi gÓm hit vào n é n hdi, thò ra và iigUng thd Bàt dàu luyén thò thuòng tàp thd 2 thi và 3 thi, khi dà t h u à n thue mói luyén thd 4 thi

- Top trung quàn tm'mg: Là diéu khiéii hdi thd de tu khi vào

mot buvét mot ed quan hoàc mot vùng cùa cd thè nhàm tàp

t r u n g kiém soàt càm giac tai vùng dò (càm giàc té àm nàng,

c à n g tue, lan toà )

Ba yéu càu trén có quan he màt thiét vói nhau theo kiéu

n h à n qua: có t à p t r u n g tit tuòng nidi kiém soat ditde hdi thd có

t h u giàn yèn làng mói thd dttdc ém nhe có yèn làng mói tàp

t r u n g dxtóQ tu ixióng, cò thd èni nhe mói thu giàn thàt sU Tàc

d u n g cùa phitdng phap luyèn thd cùng n h à m kiém soat sù càn

b a n g boat dòng cùa bé t h à n kinh thitc vàt

và y nghì Dòng thdi luyén thò sàu déu chàm de t h a n h loc

n h i é t dòc trong bé phé, vi và dita khi thitòng chàn nhiét xuóng ditdc tòi Dan dièn (vùng bung - duói ròn)

- Càch tàp: Chon mot t u thè thich hdp thoài mai (dùng nàm

ngói dèu dùdc) thà long tat cà càc ed bé ngù quan, diéu hoà bò

h à p Oli dinh nhip tim tàp trung theo duòng thd, tù tù hit sàu vào

b u n g duói (Dan dién) sau dò t ù t ù thò ra bang mièng

Khi hit vào nén hdi co'mot mot ehùt so vói mùc binh thùdng

(khòng nèn co gang qua) con khi thd ra thi thd t ù tù chàm lai

mot ehùt Tbòi gian dàu khi hit vào thi phuih ed bung de tàng lUdng khi và thd ra thi xep xuòìig Sau dò nén de binh thitOng

và cuòi cùng là hdi ép t h à n h bung de tu khi, nhiét vào Dan dién Luyen phép thd này eò the két hdp vói càc dóng tàc tay; khi dUa tay lén thi thd ra, khi ha tay xuong thi hit vào, hoàc khi dUa tay

ra thi thd ra, khi thu tay ve thi hit vào • —

Khi thò dà tùdng dòì t h à n h thuc thi lue hit vào quàn tùdng khi theo mach N h à m (duòng chinh giùa dmh dàu di qua song mùi, qua ngUe bung và róìi) cùng chiéu tù trén xuòìig khi thd

ra thi quan tùdng theo mach Dòc (dUÒng chinh giùa tù bau mòn

di doc còt song có tói dinh dàu) và cùng chiéu tù ditói lèn

NgUdi tàp có the luyén thd bàt ky thdi gian nào bàt ky d dàu néu thay tièn Idi mòi làn Ù nhàt 10 lUdt thd néìi cò chùng

bènh d tàm phè thi chù trong thi hit vao nhiéu hdn cac chùng bènh ò ty can thàn tbì chù trong vào thi thd ra nhiéu hdn

L u y é n t h ò f S t h ì

Thd 3 thi là phép thò luyèn nói htc góm tbì hit vào tbì nén khi và tbì thd ra Muc dich cùa phép thd 3 tbì là nàng cao hièu xuàt cùa su thò nén nhièt tai Dan dién de dot tmh thành khi giùp van h à n h chàn khi d mach Nhàm - Dòc Càch thd này giùp làp lai Sù càn bang trong boat dòng cùa bè thàn kmh giao cam

và dòì giao càm vi vày làm giàm stress cùa Cd thè

- Càch tàp: Chon mot tù t h è thich hdp thoài mài tòt nhàt là

tù t h è ngói kièt già hoàc ban kié't già b è ngù quan diéu hoà bó hàp òn dmh nhip tim (càm giac tim dàp chàm déu) tàp trung vào boi thd, tù t ù hit vào khi di tù mùi xuóng theo true trung

t à m (mach Nhàm) xuong bung duói sau dò ngitng thò nén khi

lai d Dan dién Cuòì cùng tù tù thd ra bang mùi hoàc miéng KJii hit vào dèn bung nèn nén thành bung lai de nén khi tai Dan dién Dòì vói ngitòi mói tàp tbì ty le thdi gian cùa càc pha

là 1-1-1 sau tàng lén 1:2:1 hoàc 1:4:1, tue là pha nén sé kéo dai hdn tuy theo thè trang cùa ngUÒi tàp Ty le này cùng eó thè thay dói tuy thuòc vào trang thài bénh ly, chàng bau eó bènh d tàm, phè thi kéo dai pha hit vào, có bénh d ty vi tbì nén lai làu hdn

sé co Idi cho vièc thanh dòc, eó bénh d can thàn thi kéo dai pha thò ra

Khi hit vào tàp trung tàm tri quàn titdiig hdi thd di xuò'iig theo mach Nhàm (dùòng trung tàm tritóe bung) khi nén lai tàp trung chù y tai Dan dién, khi thd ra quàn tùdng khi di lén theo mach Dóc (ditòiig còt song) có thè luyèn tàp phép thd này vào bat ky thdi gian nào trong ngày (nhitng trành tàp ngay sau bua àn), mòi làn tàp it nhat thd 10-15 làn

Càch tàp: Chon mot tù t h è thich hdp thoài mài (tòt nhàt là

tu t h è ngói kièt già hoàc bàn kièt già ngói thàng lUng khòng tua) giàn mèm tat cà càc cd, tàm buòng xà, bé ngù quan dièu hoà ho hap, ón dinh nhip tim Tàp trung kiém soàt hdi thd, tù

t ù hit vào theo dùdng trung tàm (mach Nliàm), ngUng thd nén khi d bung dUói (Dan dièn) sau dò tù tù thd ra bang mùi Cuòì

cùng khi thd ra hét tbì ngUng thd mot lue rói diéu hoà bó hàp trò lai Theo sàeh tình khi còng cùa Hoàng Vù Thàng (1997), thi cuòì cùng - ngitng thd r a t quan trong vi nò vùa có y nghìa kich thich nàng cao boat dòng cùa phé, vi, vùa cò y nghìa de

chàn khi bòi ve dòng bò vói su bó hàp tiép theo

Klii ngitng thd nén khi nén buòng long toàn thàn tàp trung quàn y vào Dan dién, khòng nén cò nén qua de kich thich hoat dòng cùa phù tang d mùc vùa phài de khòng gay bièn loan bàt Idi (ho sàc sua) Ty le thòi gian cùa thi ngUiig nén làu hdn con lai 3 tbì kia nhu nhau tuy nhièn con phu thuòc vào thè trang trang thài bénh ly nhit sau;

- Có bénh d tàm phè: Tàng hit vào giàm nén giàm ngitng

quàn tuòng khi dxUx khi xuòiig bung ditoi tht-o mach Nhàin khi

nén lai quan tuòng tàm y vào Dan dién; "Dan dién smh kln"

"vùng bung ditói àm lén càng ra" Kln thd ra quan tuòng "xà khi" theo mach Doc Kln thò ra hét ngUng lai quàn tuòng "thu tu" d Dan dién

L u y è n t h ó 4 t h i k é p

Phép thò 4 tbì kép giòng nhu thd bon tbì nhUng d pha thù

n h à t - tbì thò vào dUOc ngàt làm 2 làn Làn dàu hù vao ngitc ngUng thd hit tiép làn nùa thàng xuòìig bung duói Muc dich cùa phép thd này cùng giòng nhit thd 4 tbì dà nói d trén ngoai trù kich thich chàn hoà (ò tàm) giàng hoà xuóng Dan dién de

"dot tinh t h à n h k h f can bang am ditdng can bang thuy boa trong Cd thè Noi càch khac phep thd này tòt dio viec diéu tièt boat dòng cùa tini và t h a n , tao ra sU giao boa trong boat dong cùa 2 bò t à m và t h a n Tuy nbien iiguòi chUa t h u à n thuc càc phép thd t r é n chUa nen tap phép thd này vi no doi bòi ò mùc cao

hdn sù s a n sàng cua có the t h u à n thuc hdn cùa qua trhih tap

t r u n g t à m y de diéu khièn kiém soàt lidi thò và mùc dò nhay kln diéu chinh ty le thdi gian giùa càc tbì, sao dio phù hdp vói thè s^ng

Càch tàp: Chon mot tu the thich hdp thoài mai, t h u giàn

toàn t h à n bè ngù quan buòng xà mot tap mem diéu hoà hdi thò, òli dnili nhip tini Chu t à m vào ditòng thd tù tù hù vao ngitc, c h à m déu khi vita dù ngUng thò co hit tiép làn nùa

t h à n g xuóng b u n g duói (khong (.ò'gàng (pia) Sau do nen chat lai

d b u n g duói, rói t ù tù thò ra bang mùi khi thò ra hèt tbi ngUng lai mot lue ròi diéu hoà bò bàp trd lai

Cai khó cùa phép thd này là kèt hdp hai làn hit trong fin

thd vào b a n dau hit (khoàng 50%) vào ngUe và tàm y dUdc tap

t r u n g q u a n tuòng vào vùng tini, lién theo do hù tiep hot thù hai (khoàng 509o) t h à n g xuong bung dudi quàn tuòng dang thd vào vùng Dan dién Kliòng nèn hit nhiéu d làn dàu it ò làn tiep theo

dò t r a n h bién loan bat Idi (ho tue thd) Kln nén hdi quan tuòn.g:

"Dan dièn sinh khi" kln thd ra (]uàn tuòng "xà kbf" theo mach Dòc (tù dùdi lén theo còt sòìig) khi ngitng thd thi q u à n tUÒng tap

t r u n g vào v ù n g huyét àn duòng (giùa hai long mày),

L u y é n thòf k h i ó D a n d i è n

L u y è n k h i d D a n dién (con goi là Dan dién còng) là phUdng

p h à p luyén thd 4 thi p h à t sinh chàn khi d Dan dién Day là

phép thd duòng sinh rat tot elio qua trình kiém soàt loai bò stress

Quan niém cùa khi còng y hoc cò truyén cho ràng chàn khi phat sinh d Dan dién (bé tbàn-bung ditói) là t h à n h phàn cd bàn

cuà qua trinh sòìig tinh - khi - than Chàn khi sinh ra d Dan

dién vàn h à n h theo k m h mach di tói tàt cà eàe ed quan noi tang

de bién vi hoat dung làm nàng lUdng cho toàn bò qua trinh song

cùa Cd thè

Nói khi trong cd thè có thè do bàm sinh khòng hoàn thièn

có the bao tón trong qua trình song, có thè do tbòi khi bièn dong do hoàn cành chi phóì nén hU yèn ròì loan ina sinh bénh

Vi vay rat eàn phài dUa ngoai khi vào de bò trd sù khai thòng

càn bang giùa nói khi và ngoai khi là dàm bào mòi quan he giùa con ngUdi vói thién - dia (thién-dia- nhan hdp nhàt)

Nguyen tàc cd bàn cùa phép luyén khi d Dan dièn là; "ha tàm hoà góp tóìi phong" "luyén tmh thành khi luyén khi hoà thàn", Hdi thd di qua vùng tini dUa duge nluèt tam hoà xuóng Dan dién tai day noi khi và ngoai khi dude nbiet tàm boa chung càt tù nguyen khi thành chàn khi nbd phàn àm ditdng ò mach Nhàm-Dòc theo nguyen tàc "Nhàm giang Dòc thàng" di tói phù tang và theo kmh mach lan ra toàn ed thè

Qua trinh luyèn khi chinh là qua trình HànhXà /phat, vói cac bUóc tàp luyèn cu thè nhU sau:

Nhàp-Khai-Thu-Tu-Chon tù t h è thoài mai tot nhàt là ngÓi tu thè kiè't già hoàc ban kièt già t h u giàn toàn thàn, tàm tri buòng xà, bè ngù quan,

òn dmh nhip tim, diéu hoà hdi thò Tàp trung vào huyét Bach boi hoàc an duòng (giai doan nhàp ngoai khi và khai tliòng cac

vi tri buvét tièp n h a n giao luii) HÙ thò t ù tù quan titòng khi theo mach Nhàm di xuòng Dan dién (giai doan thu ngoai khi

vào Dan dièn) Nén lidi tai Dan dièn, quàn titòng "Dan dién sinh khi" (giai doan tu khi hdi tai Dan dién kich chung chàn khi) Thd ra tù tù, chàm, déu, dóng tbòi quàn tUdiig khi theo mach Dòc di lén Bach bòi (giai doan hành khi-dùa khi tù Dan dién

lén mach Dòc), ngitng thd quan titòng xà khi ò Bach bòi hay àn

duòng (giai doan xà khi hu-khi bénh)

Luyen thòf thanh khi và xà khi vùng benh

Luyén thanh khi và xà khi bènh con goi là thanh khi cóng day là bài tàp luyèn khi de thanh loc nói khi trong ed thè, loai

bò khi hu do bènh ly sinh ra và cùng chinh là loai bò cac nguyen nhàn gay ròì nhiéu tàm thè

Klii chùng ta màc bénh dù do bàt ky nguyen nhàn nào và bàt ky ò trang thai nào tbì vùng bénh cùng tón tai khi hu bénh

ly Vi vày rat càn phài dua chàn khi vào vùng bènh de thanh loc

xà bò khi hu phue hói chùc nàng binh thuòng cùa vùng dò

Tuy nhién vùng bènh có thè là vùng dau càp tbòi hay man

tinh và có thè co nhiéu vùng bènh ngùòi tàp bài này nèn chon

vùng có biéu hièn bénh ly rò nhàt vùng dau nhàt luyén tritóc

sau dò luyén làn litdt cac vùng khàc Diéu quan trong nhàt là

ngùòi tàp phài tu khi ditde vào vùng bénh quàn titòng càm giàc

càng, nàng, té hoàc nóng lén hoàc dau nhùc d vùng dò sau do

xà khi (quàn tUdiig cài càm giàc dau, tue, té nóng theo ra dUde duòng xà và vi tri xà)

Duòng xà khi và vi tri xà khi dUde phàn thành càc khu vite sau:

- Xà khi d Bach bòi: elio càc chùng bénh d còt song, thàn

kinh, t ù duói còt song di lén theo mach Dòc tói Bach bòi,

- Xà khi d long bàn chàn: chd càc chùng bénh d dùói ixing bung ditói, ty, can thàn Klii tù càc vùng trén dxióc quàn tuòng

dan xuòng theo màt trong cùa chàn xuóng long bàn chàn và xà

ò huyét Dùng tuyén ; r^ j*^ ! ; , - n

- Xà khi ò long bàn tay: cho cac chùng bénh d tay lung trén vai iigite tàm phé quan tUÒng dàn khi tit vùng bénh theo màt trong cùa tay, ra long bàn tay và xà d huyét Lao cung phài và trai (giùa long ban tay)

Càch lap: Ngói hoàc nàm ò tU t h è thoài mai tbu giàn toàn

thàn tàm tri buòng xà bè ngù quan diéu hoà ho hàp và ón dinh nbip tim Sau do tàp trung tàm y vào Bach boi doc màt lènh "Bach boi khai md" vài lan Tàp trung tàm y cao dò de càm nhan càm giac té, nàng àm kièn bò gió tbòi làn tàn d vùng

dò Doc tièp mat lènh "B;ich boi thu khi tu diùa bènh" vài lan

Tu tii hit vào quan tUdng khi theo mach nhàm xuòng bung difòi nén chat klu t:ii Dan dién, Doc tiep mat lenh"Dan dien sinh

khi" sau do tap trung tam y vào vung bénh quan tuòng klu dxióc

dòn lén vùng benh doc cac mat lènh:" Tu khi diùa bènh" "vung benh tiÌL leu cang ra" "vung benh nong leu" hoàc "vùng benh te di" vài lan ròi tir tù thd ra, Klu th.ò ra (iiian tuòng dan khi hu' tù

\ ung benh ra vi tri xà tap trung tam y vào dò và doc mal lenii

"kln bènh xà hèt ra ngoài" vài lan ngUng thd tue tbòi de tang liieu xuat xà kln', Tù tu' dieu hoà ho hap trò lai, sau do lap lai qua trình này khoàng 10-20 lan

Thòi gian luyen tap tòt nhat vào sang som mói tinh day và buoi tòi trUde kln di ngù, NgUÒi mói tap luyén có thè vài tuàn dau sé chUa có càm giac te àm nong tue rò rét dàc biét là giai doan xà kln benh Kln xà khi ma cac vi tri xà có càm giac nong, lanh tè tue và cac càm giac nay bót dàn là dùng

Liéu phap nàv chi thich hdp vói tré lón tuoi - tuoi vi thành nièn t h a n h nieii

• Luyén chành niém - chù tàm

(Thien dinìì tàin - Cììànìi niém)

Xà bòi cang vàn minh con ngitòi càng xa ròi tlnen nhién và luón phài suy nghi boat dòng de thoà man nhu càu Do do con nguòi thuòng xuyen ò trang thài càng thàng, tam tri nao dong bat an Vay làm t h è nào de thoat khòi cac trang thai này ?

Luyén chanb nièm chinh là phUdng phap phat trién sU tap trung tàm y vào nhùng gì dang dién ra và hày ddn thuàn ghi nhan mot cadi khach quan moi dién bién cùa chuyén dòng ben trong co thè và khòng phan xét Day là mot loai dui tam dem lai Idi idi lón eho sit phat trién sU tinh tinte, và tinh thùc cliùih

là su thanh loc de dat tói mot cai tàm quàn bùili vi vày ành huòng cùa stress dxióc kiém soat

Càch tàp: chon eho mình tu thè thoài mài tot nhàt là ngÓi

khòng dita (ngói ò tit t h è kièt già hoàc ban kiet già) hày chù tàm vào bung hdi thd dèu, tu nhièn, khòng qua ngàn hoàc qua dai, tàp trung tàm y theo dòi sù phÓng xep cùa bung Néu khóng thay rò ditdc chuyén dòng cùa bung ta co thè dàt mot tav leu bung de "càm giac" su phÓng xep Mot lue sau ta ,sé nhan rò su

chuyén dòng vào ra cùa lidi thò Ta hày ghi nhan su phÓiig len

khi hit vào và xep xuòìig khi thd ra Day cùng chmh là mot

plutdiig phap tàp thién rat có liiéu qua de phat trién khà nàng

:hù y, dinh tàm và tue giac

Trong khi thitc tap chù tàm quan sàt sù phóng xep cùa )img, nhùng tu tuòng khàc sé phat smh Tu tuòng ham muón y ighì, tuòng tUdng hình ành sé xuà't hién ta khóng nèn bò ina nhùng phóng tàm hay vong titòng này ma phài gin nhan tat

ry

a mot khi chùng phàt sinh Chàng han, tàm ta dang tuòng

titdng diéu gì tbì ta phài bièt mmh dang tUdng titdng và ghi

n h à n "tuòng tUdng-tUdng tUdng-tUdng tUdng" Khi cò sU suy

nghì xày ra hày ddn t h u à n ghi n h à n và dùng nhày vào trong sU

suy Ughi, dùng phàn tich sU suy nghì và tìm hiéu ly do tai sao

nò dén ehi eàn chành meni - ghi n h à n lue sU suy nghì xày ra và nén niém thàm; "Suy nghì suy nghì suy nghì" Mòi khi tàm ta suy nghì diéu gì hày co gang ghi n h à n kip thdi ngay khi sU suy

nghì vùa phat smh dùng chàm tre nhUng ehi thuan quan sàt

ma khóng phàn doàn, khóng phàn ùng, khóng dinh màc, khòng than tràch, khóng dong hoà minh vói nhùng gi xày ra

Mói khi tàm thày gì nghì gì ehi eàn chành niém ghi nhàn cho dén khi chùng tù bièn mat Sau khi chùng bièn màt ta lai chù tàm vào su phong xep cùa hdi thd Bang cach này ta dà tu phat trién mot cai tàm buòng xà, giài thoàt tàm ra khòi m d phién nào tròi buòc PhUdng phàp này cùng giùp phat trién khà nàng dinh tàm và khai trién tue giàc

Kln càm thày tàm bàt an và giao dòng hày chành mém ghi

n h à n "bàt an và giao dòng" quan sat tàm xem giao dòng dé'n và

di nhù t h è nào Trong bàt ky tình huòng nào cùng khòng dòng hoà mmh vói sU bàt an và giao dóng

• Liéu phàp càu trùc lai nhàn thùc - xùc cdm

Tal sao cùng mot sù kién cùng mot t m h huòìig lai gay ra

s t r e s s n à n g né cho ngùdi này ma khòng ành hùdng dàng ke den ngUÒi khàc ?

Càc còng trUih nghién cùu v i hnh vUc này déu xàc nhàn

ràng: cach thùc ma mm ca nhàn dàp ùng lai nhùng kich thich

ben trong hay ben ngoài cd the phu thuòc dàng ké vào khà nàng

n h a n dièn và thau hièu (phién dich) eàe kich thich này Tritóc mot cdn tue ngitc kho thd, eó nguòi nghì tói nhùng trièu chùng cùa bènh tini và nghi ràng mmh bi dau tim thàt, nhitng có

nguòi ehi elio ràng dò là phàn xing co thàt de diéu tièt chùc nàng

ho hàp do bau qua cùa vàn dòng manh Hai cach nhan dién

phién dich này eó the dàn dén cac chièn lUdc xing phó khàc

nhau Mot ngitdi vi cho ràng mmh bi "bènh tim" có thè sé rat lo làng Trang thai tàm ly tiéu cUc này sé làm tàng triéu chùng, ,

de dóì phó eàn phài dén bae sy và ngay cà khi nhan ditde kèt qua tra lòi ràng tim bmh thùòng thi chUa chàc dà an tàm, vi ho

eó ed sd de nghi ngd "tai sao mình vàn con nhùng cdn tue ngitc khó thd" Cù theo lo gich này tàm bènh sé hình thành NliU vày cài càch thùc ma chùng ta nhàn thùe càc tmh huòìig, cac su kién trong cuòc song có ành buòng dang ké dén hành dòng và tmh càm cùa chùng ta Nhùng y nghì, mém tm, mong muón và

cà thài dò déu có ành hùdng dàng ké dèn hành vi cùa mói ca nhàn

Tién sy Albert Elhs (1962) khàng dmh ràng hàu hèt nhùng rói nhièu xùc càm là do nhùng suy nghì khòng bop ly nhùng nièm tin sai lèch hoàc nhùng mong inuòìi thài qua khòng phù hdp gay ra Nhà tàm thàn hoc ngitòi My Aaron Beck cùng eó ehung n h à n dinh này Theo Ellis và Beck tbì có mot mòì quan

he n h à n qua giùa t h è giói ben ngoài vói tu càch là tàc nhàn kich thich và he thóìig nièm tin, mong muòìi cùa cà nhàn hoàc nèp

nghì dùng de "nhan dién, phién dich" trùóc khi này sinh tmh càm và h à n h vi Vi vày theo eàe tàc già này, càch ùng phó tòt

nhat vài càc roi nhiéu tàm tri là diéu chinh nhùng nhàn thùc

khòng hdp ly, thay thè' chùng bang nhùng y nghì, niém tin mong muón hdp ly hdn

Liéu phàp Dièu chinh càu trùc lai n h à n thùc (Cognitive restructurmg therapy) chinh là qua trình xeni xét, loai bò

n h ù n g niém tin hoàc nhùng y nghì khòng hdp ly dang duy trì

t r a n g thai ròì nhiéu Cà Ellis và Beck déu là cha de cùa càch tri liéu này Ho dà tièn h à n h càc còng trình nghién cùu dòc lap

n h à m diéu chinh nhùng lèch lac ve nhàn thùc nhitng ho tién

h à n h theo nhùng chièn lùdc khàc nhau Chièn lUde cùa Ellis là huóng dàn trite tiép dòng vién thuyèt phue con chién lUdc cùa

Beck là thach thùc trac nghièm thù thàch de thàn chù tù kiém

tra nhùng y nghì và niém tin bàt hdp ly dang tòn tai

1 Liéu phàp diéu chinh niém tin xùc càin cùa Ellis

Theo ly thuyèt cùa Ellis tbì nhùng y nghì hoàc mém tm khòng hdp ly gay ra nhùng phàn ùng mang dàu àn cùa stress cò thè ehia t h à n h 5 loai chung nhu sau:

a Kieu SUY nghì tuyét doi hoà: kiéu nhàn thùc này nhin sit

kien thién lèch d 2 dòì ette, hoàc là tàt cà hoàc là khòng eó gì hoàc toàn màu den hoàc toàn màu bóng Nhùng cach nghì dièn hnih n h à t cùa kiéu này là "Tòi phài luón luòn làm tot và ehiém dùdc sù dóng tình ùng ho cùa ngUÒi khàc", "NgUdi khàc nèn dòì

xù tòt VÓI tòi và theo dùng cach ma tòi thich" Nhùng eó phài lue nào ta cùng làm tòt lue nào ta cùng nhàn dUde sù dÓng tmh ùng ho cùa ngùdi khac'!' T h è là t h a t vong t r a n tre, niém tm

dò vò

b Tram trong hoà, quan trong hoà vàn de: kiéu này lién quan

dèli vièc nhin n h a n mot t h à t bai nhò, khòng dang ké nhù là mot tal boa mot ton thàt lón Vi du mot smh vièn dai hoc bi mot bài

kiém t r a diém kém lién xem dò n h u là mình khòng có khà nàng

hoc mòli dò

e Tu àm thi minh khóng có khd nàng chiù dung thàt bai: n h ù n g

ngitòi cò kiéu tu duy này khòng eó khà nàng chiù dUng nhùng

h o à n c à n h hdi khòng t h u à n Idi Vi du, mot ngùdi dàn òng sau 10

p h ù t chd gap bàc sy dà bò ra khòi phòng k h à m và tuyén bò

r à n g : " T h à t là lo bich (ngu xiiàn) khi mình sù dung suòt mot ngày de chd gap bàc sy"

d Khài quàt hoà mot càch vói và, thài qua: chi càn eù vào 1-2

biéu hièn dà voi và kèt luàn khài quat Vi du, mot thUe tàp sinh

s a u mot b à i lén lóp day t h ù dà kèt luàn ràng ninih khòng có

k h à n à n g sU p h a m hoàc tin ràng m m h sai làm khi theo hoc

n g à n h giào vién

e Cam giàc vò tich su, vò già tri cua cà nhàn: day là mot bièn

t h è cùa kiéu k h à i quàt vói vàng Nhùng ngùòi có kiéu n h à n

t h ù c n à y thitòng tin ràng m m h là ké vò tich sU hoàc khòng có

k h à n à n g gì Vi du: mot q u à n dóc t u cho mình là ngUdi khòng có

nàng lue vi a n h ta khòng hoàn t h à n h dùng h a n mot cóng viéc

ditdc giao

Muc dich cùa liéu phàp này là diéu chinh lai n h ù n g mém

t m k h ó n g hdp ly Su diéu chinh này là mot qua t r m h di qua 3 giai doan:

- Giai doan 1: là n h à n dién n h ù n g y nghì dùa tren n h ù n g

n i é m tin k h ò n g phù hdp

- Giai doan 2: là tìm b a n g chùng p h à n bàc lai n h ù n g niém

tin phi ly này

- Giai doan 3: là này sinh y nghì mói dUa tren niém t m hdp

ly, n h ù n g mong miiòìi thitc té

De làm ditde diéu này ta eó thè lièt kè càc tình huóìig sU kién gay stress, sau dò tìm xem eó nhùng y nghl niém tin nào là

t h à i qua, khòng hdp ly, xem mình eó màc nhùng loi dà néu khòng? ,^ ' _ •

Viec p h à t hien ra nhùng y nghi sai làm dita trén iihùiig niém tin mong muò'n khòng hdp ly sé giùp ta "nhàn thùc" lai vàìi de, dành già lai t m h buòng Vièc thùc day nhùng xùc cani -

niém tin hdp ly là nhùng tin hiéu quan trong de diéu chinh

h à n h vi Vi du: mot bé gài 8 tuoi r a t sd ma (do bà và chi thuòng

ké ehuyén ma, em lai tò mò thich nghe) sau dò chuyén thành chùng à m sd bóng tòì Em tin ràng có ma thàt, theo em "eàe buoi tòi ma ve và thuòng hay bàt tré con ", vi vày em khòng bao giò d mot mình trong phòng, khòng dàm bUóc vào càc góc tòi, khòng d à m ra ngò mot mmh

2 L i e u p h à p d i é u c h i n h n h a n thxic c ù a Beck

Lièu phàp diéu chinh nhàn thùc cùa Beck cùng dita trén già thuyèt elio ràng nhùng ròì nhièu tàm ly ditoe duy trì bòi nhùng

n h à n thùe khòng phù hdp và òng cùng chù dòng loai bò nhùng ròì nhièu này bang cadi diéu chinh, càu trùc lai nhàn thùc Tuy nhièn Beck sù dung eàe chièn lùdc loai bò nhùng niém tin kliòng hdp ly khàc vói Elhs

Theo Beck nhùng ròì nhiéu tàm ly xày ra khi ngùdi ta nhm

n h a n t h è giói này n h ù là ndi rat nguy hiém day sU de doa Khi

dièu này xày ra vói ai dò tbì rò ràng ò ngUÒi dò cò van de {cò sai

lèch) trong qua t r m h xù ly thóng tin bmh thuòng Càc qua trmh

n h à n thùe, phàn tich hiéu càc tmh buong hoàc sU kién cùa

n h ù n g iigifdi này dà bi cùng nhàc, vi ky, hoàc lécli liUóng Ho

m a t di khà nàng "ngàt bò" nhùng y nghì lèch lac, màt khà nàng

t à p trung bòi tùdng hoac màt khà nàng suy luàn hdp ly Vi vày

ho màc nhùng lòi cò tinh bè thòng trong vièc suy luàn Nhùng lòi này là ed sd de phàt sinh và duy trì mot bay nhiéu hmh thùc rói nhiéu tàm ly cu thè

Theo Beck eó 6 lòi chiiili trong qua tritili iiliàii thùc - xù ly thòng tin:

- Suy luàn tuy tién: rùt ra nhùng kèt luàn khi khòng eó

bang chùng day dù hoàc khi nhùng bang chùng con man thuàn nhau Vi du nhit tin ràng mùili mat viéc là do khòng có nàng lue, niac dù còng ty bi phà san ngùdi khàc cùng màt viec

- Khài quàt hoà thài qua: rùt ra kèt luàn ehung dùa vào

mot bang chùng ngàu nhién duy nhat Vi du tin ràng mmh sé khòng bao gid thành còng sau thàt bai dàu tién

- Chù y vào chi tièt: tàp trung thài qua vào mot chi tièt, bò qua bòi cành chung Vi du, chào mot ngitòi bau nhUng ngUÒi dò

khòng dap lai và nghl ràng ngùdi ban kia ghét bò mmh ThUe ra nguòi dò dang mài suy nghì khòng nghe thày tiéng chào

- Ti/ vàn vào minh: Tu vàn vào mmh mot sU kièn khòng bé

có lién quan Vi du, bitóe vào mot dàm dòng bàt gap ho dang cuòi, lién nghì và tin chàc ràng ho dang eUdi nbao mmh Diéu này dàn dèìi bUc tue, khó chiù

- Suy nghl tuyét dóì hoà: Nghì ve eàe cUc thài qua theo kiéu

hoac là tat cà hoac là khòng cò gì, hoàc chi toàn màu den hoàc chi toàn màu hong Vi du tin ràng mmh là kè bàn cùng sau khi

bi mà't chièc vi

De làm ditdc diéu này ta cò thè lièt ké eàe t m h huòìig su kièn gay stress, sau dò tìm xeni eó nhùng y nghì niém tin nào là

t h à i qua, khòng hdp ly, xem mình eó màc nhùng loi dà néu khòng?

Viéc phàt hién ra nhùng y nghì sai làm dùa trén nhùng niém tin mong muò'n khòng hdp ly sé giùp ta "nhàn thùc" lai vàn de, dành già lai t m h huóìig, Vièc thùc day nhùng xùc càm -

niém tin hdp ly là nhùng tin biéu quan trong de diéu chinh

h à n h vi Vi du: mot bé gài 8 tuoi r a t sO ma (do bà và ehi thitdng

kè chuyèii ma em lai tò mò thich nghe) sau dò chuyén thành chùng àm sd bóng tòì Em tin ràng có ma thàt theo em "càc buoi tòi ma ve và thifòng bay bàt tré con ", vi vày em khòng bao giò d mot mình trong phòng khòng dam bitóc vào càc góc tòi khòng dàm ra ngò mot minh

2 Lieu phàp d i é u c h i n h nhan thùc c ù a Beck

Lièu phàp diéu clniih n h à n thùc cùa Beck cùng dita trén già thuyèt cho ràng nhùng ròi nhièu tàm ly ditOc duy trì boi nhùng

n h à n thùc khòng phù hdp và òng cùng chù dòng loai bò nhùng ròì nhièu này bang cadi diéu cliiiih, càu trùc lai nhàn thùe Tuy iihièTi Beck sù dung càc chièn litdc loai bò nhùng niém tin kliòng hdp ly khàc vói Elhs

Theo Beck n h ù n g ròì nhiéu tàm ly xày ra khi ngùdi ta nhm

n h à n t h è giói này nhù là ndi r a t nguy hiém day sU de doa Khi

dièu này xày ra vói ai dò thi rò ràng ò ngùòi dò eó van de (eó sai

lèch) trong qua trnih xù ly thòng tin bmh thitdng Càc qua trình

n h à n thùe, phàn tich, biéu càc t m h huòìig hoàc sU kién cùa

n h ù n g ngitòi này dà bi cùng nhàc vi ky, hoàc lécli hitdng Ho

m a t di k h à n à n g "ngàt bò" n h ù n g y nghì lèdi lac m à t khà nàng

t à p t r u n g , hói tUdiig hoàc mà't khà n à n g suy luàn hdp ly Vi vày

ho màc n h ù n g lòi có tinh bé thò'ng trong vièc suy luàn Nhùng

loi n à y là cd sd de p h à t sinh và duy trì mot bay nhiéu h m h thùc

ròì n h i é u t à m ly cu thè

Theo Beck eó 6 loi chinh trong qua trình n h à n thùe - xù ly

t h ò n g tin:

- Suy luàn tuy tién: r ù t ra n h ù n g kèt luàn khi khòng eó

b a n g c h ù n g day dù hoàc khi n h ù n g bang chùng con man t h u à n

n h a u Vi du n h ù tin r à n g m m h m a t viéc là do khòng có nàng lue, màc dù cóng ty hi phà san ngitòi khàc cùng màt viéc

- Khài quàt hoà thài qua: r ù t ra kèt luàn chung dùa vào

mot b a n g chùng ngàu nhién duy nhat Vi du tin ràng m m h sé

k h ó n g bao gid t h à n h còng sau t h à t bai dàu tién

- Chù y vào chi tièt: t à p t r u n g t h à i qua vào mot chi tièt, bò

q u a bòi cành ehung Vi du chào mot ngUÒi bau nhUng ngùdi dò

k h ò n g d a p lai và nghì ràng ngitòi b a n kia ghét bò mmh ThUe ra ngUdi dò dang mài suy nghì, khóng nghe thày tiéng chào

- Tù vàn vào minh: Tu vàn vào m m h mot sù kién khòng bé

có lién q u a n Vi du, bUóc vào mot d à m dòng bàt gap ho dang cuòi, lién nghì và tin chàc r à n g ho dang cuòi nbao mmh Diéu

n à y d à n dèn bitc tue khó chiù

- Suy nghl tuyét dóì hoà: Nghì ve càc cùc thài qua theo kièu

hoàc là t a t cà hoàc là khòng eó gì, hoàc chi toàn m à u den hoac chi t o à n m à u bóng Vi du tin r à n g m m h là kè bàn cùng sau khi

bi mà't chièc vi '

- Quan trgng hoà hoàc coi thi/dng: uhm mot sit viéc hoàc là

qua quan trong hoàc qua coi thitdng Vi du nghì ràng mình là

ké dot vàn sau khi dùdc tra mot bài kiém tra vàn vói nhiéu lòi

« •

chinh tà

Nhùng sai lèdi này ve nhàn thùc có nhiéu diém trùng vói Ellis Càc muc tiéu tri liéu nhàm diéu chinh nhàn thùe theo Beck là diéu chinh lai qua trình n h à n thùe - xù ly thòng tin Có thè diéu chinh niém tin khóng hdp ly bang càdì thu thàp bang chùng hoàc bang mot loat eàe càu bòi de phàt hièn nhùng suy luàn vò ly hoàc bang càdì tinte nghiém de kiém dinh tinh logie, hdp ly cùa nhùng niém tin dang tòn tai

Chàng han de xing phó vói chùng bènh lo àu eàe nhà tri

lièu dà sù dung nhùng chièn litoc ùng phó sau day nhàm diéu chinh lai qua trình n h à n thùe-xù ly thòng tin:

- Dành già lai si/ kién, phàn tich lai tinh huóng de tìm

nhùng y nghì tu dòng (automatic thoughts) và phàt hién nhùng loi hoàc tinh vó ly cùa nhùng y nghì này

- Thàch thùe nhùng già thuyè't cd bàn cua ngi/di bénh: nhùng tién de sai léeh ban dàu eàn dUOe mò xé phàn tich de

tìm ra tinh bàt hdp ly eàn phài diéu chmh

- Nhin SI/ vàt tù quan dié'm cùa ngi/di khàc: phàn tich lai

t m h buòng hoàc sù kién t ù càc góc n h m khàc nhau, dàt mmh

vào vi tri cùa ngùòi khàc de cò cài nhin hdp ly hdn ve bàn chat

t m h buòng hay sù kièn, ve càc giài phàp thay thè

- Thùe tinh nhùng y nghì lac quan tich ci/e và thi/c té hdn:

quan titòng dùng n h ù n g y nghì van vd, tiéu citc và thay thè chùng bang nhùng y nghì tich cUc tot dep hdn

• i^ieu pnap gnu man cam

Day là mot phitdng phap q u a n trong trong tri héu tàm ly

dùdc Tién sy Joseph Wolpe (1958) de xUóng Liéu phap này ditdc

d ù n g de hoà giài n h ù n g ròì nhiéu t à m tri kiéu àm sd, lo bài,

c h à n g b a u sd chuòt, sd ràn, sd di hoc, sO nói trùóc dàm dóng và

dà ditdc t h ù a n h à n là mot trong n h ù n g phitdng phàp hoà giài lo bài có hiéu qua de sù dung và de t h à n h còng

Ly t h u y è t ùc che tùdng bó cùa Wolpe elio ràng bé thàn kinh

có càc pha h ù n g p h à n và ùc che luàn phién nhau ràng tai cùng mot tbòi diém he t h à n kinh khòng thè vita thit giàn vùa càng

t h à n g N h ù n g càng t h à n g hình t h à n h trong nhùng tình huóng nào dò ditde già thiét là phàn ùng cùa cd thè dttdc diéu kién hoà Tal sao mot so ngitòi lai trò nén lo làng khi dòì màt vói n h ù n g kich thich khòng eó hai n h u sd di may bay sd ràn khòng dóc sd

k h o à n g tròng sd tièp xùc xà bòi Phài chàng lo bài là do

n h ù n g kiéu diéu kién hoà nào dò ma n h ù n g ngitòi này dà trai

n g h i é m t ù tritóc*^

Chù dòng giàn mém cd bàp dita ed thè vào t r a n g thai thU giàn ditdc xem là cach có hiéu qua de chóng lai nhùng phàn ùng

cùa có the dà dUde diéu kién hoa Bang cach tié'p càn dàn dàn

VÓI n h ù n g kich thich gay lo sd càng t h à n g có thè dàn dèn vièc

d à p t à t d à n n h ù n g lo sd dùde diéu kién hoa này

Liéu phàp giài man càm he thò'ng bao góm càc bude ed bàn sau:

1- Tùdng tùdng ra mot loat càc kich thich gay stress xung

q u a n h mot sU kién gay sd nào dò và sàp xèp càc kich thich gay

sd n à y theo mot t r a t tu, t ù yéu dèn m a n h (có thè dùng thang do mùc do lo bài t ù 1-100 diém)

2- Dua ed thè vào trang thài thit giàn toàn thàn

3 - Trong t r a n g thài t h u giàn, t h à n chù tUdiig tUdiig mot

càdì sinh dóng làn lUdt nhùng kich thich gay lo àu dà lièt ké tit

mùc yéu n h à t de cd thè quen dàn Néu kich thich ditde quen dàn khóng gay nhùng càm giae khó chiù thi chuyén lén mot kich thich m a n h hdn Néu thàv xuàt hièn càm giae lo àu - khó chiù tbì dùng lai tàp trung thit giàn de cd thè tièp tue thich ùng Cù

n h ù vày tièn dàn dèn nàc thang gay sd cao nhàt

Vi du, mot có bé 11 tuoi, so chuòt, bàc sy tri liéu dà sit dung

ky t h u a t này de hoà giài chitng àm sd cho có Tritóc hét yéu càu

cò bé dò tUdiig tùdng ra càc tulli huóng gay càng thàng lo sd xung q u a n h chùng sO này Sau dò xèp chùng vào mot thang

r a n h ù n g hình anh gay sd, tièn tói tìtng bàc t h a n g sao cho

c h u y é n t ù n h ù n g lién tuòng trUóc day hoàc nhùng hình ành giàn tiép gay stress d mùc t h à p dèn n h ù n g hình à n h trùc tièp gay sd cao nhàt Tùdng tUdiig u h m thay bue t r a n h con chuòt, rói titòng tUdng nhni thay con chuòt t ù xa Néu ed thè có phàn ùng

sd n h u càng ed, và mó hòi, run chàn tay, nhip tim nhip thò tàng

t b ì d ù n g lai, t à p t r u n g thit giàn dita cd thè trd ve trang thài thoài mài tritóe khi tièp tue ehuyén sang kich thich gay sd cao hdn nhit titòng tùdng nhin t h à y mot con cliiiòt ò gàn bi nhòt

t r o n g long, ròi titòng tUdng ,sò tay vào con chuòt Sau mot so' buoi t à p luyèn nhit vày (khoàng 12-15 buoi) tré sé hèt àm sd chuòt

Mot vi du khàc ve mot thièu n ù (16 tuoi) sO tiép xùc vói ngitòi la ditde hitóng dàn ky t h u à t này dà ti.t tri liéu khòi bénh

T h i è u n ù này ngói trén mot chièc ghè titòng tifdiig ra càc tình

h u ò n g gay sd và vói tùng tình huóng dèu sù dung thit giàn nhit

là phitdng tièn de dòi phó vói sit càng thàng Thoat dàu:

1- Tuòng tUdng nhin thà'y mot dam dòng dang chd xe buyt

ho nói chuyén và p h à n nàn ve sit chàm tré này Thieu nù tuòng titdng mình t h a m già vào cuòc trò ehuyén dò

2- Tuòng tùdng dang ngói ò phòng chd de ditdc gap bàc sy

và de làp khoàng tròng cò bàt dàu trò chuyén vói mot ai dò d

x u n g q u a n h cùng dang ehó ddi

3 - Titòng titdng dang ngói àn trita d quàn, tbì có hai ngùòi

k h à c h la vào, ho ngói vào cùng b à n vói cò Ho nói chuyén vói

n h a u ve tbòi tièt, thitc pham và m m h cùng t h a m già vào càu

c h u y é n pliiém dò

4 - Tùdng tùdng t h a m dU mot buoi da bòi dòng ngitòi và bàt