Bài giảng lịch sử nhà nước và pháp luật 2

Lý luận nhà nước và pháp luật nghiên cứu đồng thời hai hiện tượng nhà nước và pháp luật. Bằng kiến thức lý luận về Nhà nước và pháp luật, hãy chứng minh rằng Lý luận về Nhà nước và pháp luật lấy chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử làm cơ sở phương pháp luận

CHUYÊN 2:

Ng i ph trách: Th.S Lê Vi t Tu n

Gi ng viên H Lu t Tp HCM

M c đích, yêu c u

• Tìm hi u đ c đi m chung c a hình th c

chính th quân ch Vi t Nam

• Tìm hi u đ c đi m chính th quân ch qua các giai đo n l ch s Vi t Nam

• Tìm hi u quy n l c c a Nhà Vua trong

chính th quân ch Vi t Nam

• Tìm hi u các y u t nh h ng làm “h n

ch ” quy n cai tr c a nhà Vua

Tài li u nghiên c u

• Giáo trình L ch s Nhà n c và Pháp lu t

Vi t Nam; trang 65-70,

• Pháp ch s , V Qu c Thông, trang 53-72

• T ch c b máy nhà n c tri u Nguy n, trang

N i dung bài gi ng

1 C I M CHUNG CHÍNH TH QUÂN

CH VI T NAM

2 HÌNH TH C CHÍNH TH QUÂN CH

QUA CÁC GIAI O N L CH S

3 NH NG Y U T “H N CH ” QUY N

CAI TR C A NHÀ VUA

1 C I M CHUNG CHÍNH TH

QUÂN CH VI T NAM

• Chính th quân ch t n t i t khi Nhà n c

đ c hình thành đ n su t l ch s phong ki n

Vi t Nam

– T i sao?

• S k t h p gi a “th n quy n” và “v ng quy n”

– Khác bi t ph ng Tây

– T i sao?

1 C I M CHUNG CHÍNH TH

QUÂN CH VI T NAM

• “Th n quy n”

– Nhà Vua là v “Giáo ch ” duy nh t và cao nh t trong c n c

• T i sao?

• Th hi n nh th nào?

– Nhà Vua là ng i có quy n k c đ i v i qu

th n

• Th hi n nh th nào?

1 C I M CHUNG CHÍNH TH

QUÂN CH VI T NAM

• “V ng quy n”

– Duy nh t có quy n đ t ra lu t pháp

– Toàn quy n t ch c b máy quan l i trong c

– ng đ u quân đ i, đ c quy n ngo i giao

– N m toàn b ngân sách, thu khoá,…

– Quy n quy t đ nh t i cao các v án

– Ch s h u t i cao

1 C I M CHUNG CHÍNH TH

QUÂN CH VI T NAM

• “ c quy n” c a Nhà Vua

– Tên Vua ph i vi t “ đài” lên m t ch

– Nh ng gì thu c v nhà Vua đ u kèm theo: long,

thánh, ng c, ng ,…

– Cung Vua m i đ c xây hai t ng, làm ki u ch công hay môn

– Màu vàng s c ph c ch Vua m i đ c dùng

– Tên huý, tên hi u, tên thu , mi u hi u, niên hi u

• Công vi c c th c a nhà Vua

– i tri u

– Th ng tri u

2 HÌNH TH C CHÍNH TH QUÂN CH

QUA CÁC GIAI O N L CH S

• Tr c th i k nhà Lý (1010 – 1225)

– G n li n v i đ u tranh giành đ c l p t ch – Mang tính “quân s ”

– Ch ng cát c và hình thành trung ng t p quy n

2 HÌNH TH C CHÍNH TH QUÂN CH

QUA CÁC GIAI O N L CH S

• Th i k Lý – Tr n – H (1010 – 1407)

– Th ch chính tr l ng đ u

– T n n chính th quân ch quý t c đ n n n chính th quan liêu

– Chính tr “thân dân”

– nh h ng sâu s c Ph t giáo

2 HÌNH TH C CHÍNH TH QUÂN CH

QUA CÁC GIAI O N L CH S

• Th i k nhà Lê – th k XV (1428 – 1527)

– Giai đo n phát tri n chính th quân ch

phong ki n trung ng t p quy n

– nh h ng sâu s c b i nguyên t c “Tôn quân quy n” c a Nho giáo

– Nâng cao vai trò, hi u qu và quy n l c c a Hoàng đ - quân ch chuyên ch

– Th c hi n các c i cách nh m t ng c ng và

t p trung quy n l c

2 HÌNH TH C CHÍNH TH QUÂN CH

QUA CÁC GIAI O N L CH S

• Th i k nhà Nguy n (1802 – 1884)

– Chính th quân ch t p quy n đ c tôn cao

đ , n n quân ch chuyên ch đ c nâng cao

• Quy n cai tr ch c a riêng nhà Vua, không thu c

v dòng h

• H n ch phong t c v

• L “t b t”

• Nghiêm c m can d tri u chính c a thái giám, cung h u

3 NH NG Y U T “H N CH ” QUY N

CAI TR C A NHÀ VUA

• B n ph n thân dân c a nhà Vua

– “Tr i th ng dân, dân m i gì Tr i c ng theo” – “Ph i thích cái dân thích, ph i ghét cái dân

ghét, th m i g i đ c là cha m c a dân”

– “Dân là quí h n h t, sau t i giang s n xã t c, sau cùng m i t i Vua”

• Ch đ xã thôn t tr

– Phép Vua thua l làng

– Phân chia đ t đai, thu , tuy n lính,…

3 NH NG Y U T “H N CH ” QUY N

CAI TR C A NHÀ VUA

• B i nh ng t p quán chính tr

– Các Vua ti n tri u “không sai”, là nh ng ti n

l “khuôn vàng th c ng c” không đ c trái – Ph ng th c ngh đình – bàn b c v i quan l i

• Ch đ khoa c tuy n quan l i

– Con đ ng chính th c đ làm quan

– Không phân bi t