Kể Chuyện Các Vua Nguyễn III

Tôn Thất BìnhKể Chuyện Các Vua Nguyễn Vua Gia Long III Gia Long và Các Công Thần Gia Long Thành công được là nhờ các tướng tá hết lòng phò trợ, trong số đó có Nguyễn Văn Thành và Đặng Tr

Tôn Thất Bình

Kể Chuyện Các Vua Nguyễn

Vua Gia Long III

Gia Long và Các Công Thần

Gia Long Thành công được là nhờ các tướng tá hết lòng phò trợ, trong số đó có Nguyễn Văn Thành và Đặng Trần

Thường Nhưng cả hai đều bị giết hại trong khi Gia Long

đang còn trị vì

Nguyễn Văn Thành là người Thừa Thiên, theo Nguyễn Ánh

từ khi mới khởi binh đánh Tây Sơn, chịu bao đắng cay khổ sở; sau khi đánh Tây Sơn ở Qui Nhơn, lập được công lớn,

đứng đầu hàng công thần

Khi ra lấy Bắc Hà, Gia Long triệu ông làm Tổng Trấn, giao cho xếp đặt mọi việc, chỉ mấy năm mà đất Bắc Hà được yên

trị

Sau đó, ông về kinh làm chức Trung Quân

Nguyễn Văn Thành có người con trai là Nguyễn Văn Thuyên,

thi đỗ cử nhân, thường hay làm thơ để giao du với những kẻ văn sĩ Bấy giờ nghe Nguyễn văn Khuê và nguyễn Đức Nhuận có tiếng hay chữ, Văn Thuyên bèn làm bài thơ sai tên Nguyễn Trương Hiệu cầm đi mời hai vị vào chơi Bài thơ như

sau: ( 1 )

Văn dạo Á Châu da tuấn kiệt

Hư hoài trắc dục cầu ty

Vô tâm cửu bảo Kinh sơn phác, Thiện tướng phương tri Ký bắc kỳ

U cốc hữu hương thiên lý viễn

Cao cương minh phượng cửu thiên tri Thư hồi nhược đắc sơn trung tế

Tá ngã kinh luân chuyển hoá ky

Dịch nôm là:

Ái Châu nghe nói lắm người hay,

Ao ước cầu hiền đã bấy nay

Ngọc phát Kinh Sơn tài sẵn đó Ngựa Kỳ kí bắc biết lâu thay

Mùi hương hang tối xa nghìn dặm

Tiếng phượng gò d cao suốt chín mây

Sơn tể phen này dù gặp gỡ Giúp nhau xoay đổi hội cơ này

Tưởng bài thơ này là lời lẽ nói ngông mà thôi, không ngờ tên Hiệu đưa cho Nguyễn Hữu Nghi xem, Nguyễn Hữu Nghi là thuộc hạ của Nguyễn Văn Thành, một lần lỗi nhẹ mà bị Thành khiển trách, quở mắng rất nặng, chạy sang xin làm môn hạ cho tả quân Lê Văn Duyệt Được trọng dụng, Nguyễn Hữu Nghi vẩn không quên âm mưu trả thù Nguyễn Văn Thành Nhân bài thơ này,Nghi đem cho Lê Văn Duyệt xem

Lê Văn Duyệt lại có hiềm khích với Nguyễn Văn Thành nên nắm lấy cơ hội, vào tâu vua Nhưng vua Gia Long cho là " Thuyên còn trẻ, ưa lối thơ nghông nghêng, chưa đủ căn cứ để

kết án

Nguyễn Hữu Nghi xúi Nguyễn Trương Hiệu đưa bài thơ ra dọa Nguyễn Văn Thành Thành liền bắt Hiệu và cả con mình giao cho các quan dinh Quảng Đức điều tra Bị tra tấn mấy ngày đêm liền, Nguyễn văn Thuyên thú nhận là có mưu phản Thế là các triền thần ủng hộ Lê Văn Duyệt thi nhau tố cáo

Nguyễn Văn Thành xin nhà vua nghiêm trị

Uất ức quá, một hôm khi bãi triều, Nguyễn văn Thành chạy

theo nắm lấy áo Gia Long mà khóc rằng:

- Thần theo bệ hạ từ thuở nhỏ đến bây giờ, nay không có tội

gì mà bị người ta cấu xé mà lại không cứu?

Gia Long giật áo ra, bỏ vào cung, từ đó cấm Thành không được vào chầu và sai Lê Văn Duyệt đem Nguyễn Văn Thuyên ra tra hỏi một lần nữa Nguyễn Văn Thuyên lại thú

nhận tội của mình

Gia Long được tin, truyền bắt giam Nguyễn Văn Thành để

chờ đình thần xét án

Thành và mấy người con bị bắt giam ở trong trại quân Thị Trung Hôm đình thần tra án rồi, Thành ra nói với Thị Trung

Thống Chế là Hoàng Công Lý rằng:

- Án xong rồi, vua khiến tôi phải chết, nếu không chết thời

không phải là tôi trung Rồi uống thuốc chết ở trại quân Có người đem bài biểu trần tình dâng lên Gia Long xem Gia Long có vẻ thương tiếc, sai một Chánh Đội Trung Quân và 30 tên lính coi việc tang cho

Thành, hoàn trả áo mão, lại ban cho 500 quan tiền, 3 cây gấm,

10 cây vải, 10 cây lụa, mấy người con bị giam đều được tha

cả

Đặng Trần Thường người ở Chương Đức ( tức Huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Đông) có tài văn học, trốn Tây Sơn váo Gia Định, theo giúp Gia Long, làm đến Bình Lộ Thượng Thư Một lần, vì làm gian Sắc phong thần cho Hoàng Ngũ Phúc làm tướng nhà Trịnh vào bậc phúc thần, triều đình kết án phải tội chém Nhưng rồi Thường lại được tha Đặng Trần Thường trước có hiềm khích với Lê Chất, nên Chất mới bới những việc sai phạm của Thường như khi ra coi tàu binh ở Bắc Thành, có giấu thuế đầm ao và dinh điền Thường lại bị bắt giam Trong ngục, Trần Thường tỏ ý mỉa mai, đến tai đình

thần, nên khi kết án, đình thần xử tội giảo

Tương truyền Đặng Trần Thường ở trong ngục có làm bài Hàn Vương Tôn Phú bằng quốc âm để ví mình như Hàn Tín

đời Hán ( Theo Việt Nam sử lược và Quốc Triều Chỉnh Biên )

1) Nguyên tác và bản dịch của Trần Trọng Kim trong Việt

Nam sử lược, quyển II, Trang 182- 183

Vua Gia Long

hết: Vua Gia Long III, xem tiếp: Vua Gia Long IV