Vì vậy tôi cũng đã mạnh dạn nghiên cứu, tìm tòi vận dụng các phương phápgiảng dạy linh hoạt về cách dạy và học từ vựng môn Tiếng Anh ở trường tiểuhọc để đạt hiệu quả cao đối với một ngôi
Trang 1I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn sáng kiến
Nhận thức tầm quan trọng của đổi mới phương pháp dạy học đối với việcnâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo của ngành giáo dục trong xã hội hiệnđại Thực hiện chủ trương đổi mới phương pháp giảng dạy của ngành, cùng vớiviệc đổi mới sách giáo khoa Với việc đổi mới như vậy dẫn đến phương pháptiếp thu của học sinh cũng như giáo viên trực tiếp giảng dạy cũng cần được thayđổi Vì vậy tôi cũng đã mạnh dạn nghiên cứu, tìm tòi vận dụng các phương phápgiảng dạy linh hoạt về cách dạy và học từ vựng môn Tiếng Anh ở trường tiểuhọc để đạt hiệu quả cao đối với một ngôi trường vùng sâu, vùng xa còn nhiềukhó khăn như trường chúng tôi
Trong thời đại ngày nay, thời đại bùng nổ khoa học kỹ thuật và công nghệthông tin thì việc học Ngoại ngữ để giao tiếp với các nước khác trên thế giới làmột điều hết sức cần thiết, Ngoại ngữ là một môn học tương đối khó đối với họcsinh, đòi hỏi học sinh phải có lòng say mê học bộ môn, yêu thích Tiếng Anh, cóhứng thú học Tiếng Anh Trước đây mục tiêu chủ yếu của việc dạy và học Ngoạingữ là đọc hiểu để phục vụ nghiên cứu văn học, khoa học kỹ thuật Ngày naynhằm phục vụ chính sách mở cửa, đổi mới, hòa nhập với khu vực và thế giới,mục tiêu của việc dạy học Ngoại ngữ là giao tiếp mà vấn đề quan trọng nhất củagiao tiếp là phải có vốn từ, phải nắm được các kiến thức cơ bản, có kĩ năng sửdụng Tiếng Anh như một công cụ giao tiếp Học và thực hành Ngoại ngữ đượcđánh giá có hiệu quả cao khi người học thể hiện giao tiếp tốt Việc thực hiệngiao tiếp đó phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong quá trình học Ngoại ngữ đó làthực hành các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết một cách hoàn thiện Để hoàn thiệncác kỹ năng, người học nhất thiết phải nắm chắc ngữ pháp của ngoại ngữ đó,nhất là giao tiếp với người bản ngữ Như vậy giáo viên và học sinh phải xác địnhđược rằng việc hiểu và sử dụng ngôn ngữ trong Ngoại ngữ được đặt ra hết sứcquan trọng, nhưng vốn từ còn quan trọng hơn nhiều Giao tiếp có hiệu quả nếungôn từ, chất giọng, âm tiết của từ vựng chính xác, thu hút được người nghe,hiểu được nội dung câu chuyện, hoặc chủ đề được nói tới Liên quan chặt chẽđến việc phát âm từ chính xác đó là dấu nhấn của từ, âm tận cùng của từ, nhiềuphụ âm đi liền nhau trong một âm tiết Còn nữa, từ vựng dùng trong câu phảihợp với ngữ cảnh, do đó nó đòi hỏi học sinh có những hiểu biết về văn hóa, tập
Trang 2tục, truyền thống của đất nước đó Người giao tiếp sẽ có nhiều bất lợi khi dùng
từ sai ngữ nghĩa, ngữ cảnh có thể dẫn đến những hiểu lầm đáng tiếc Ngược lạingười giao tiếp sẽ thành công nếu họ dùng từ chính xác, thậm chí từ được dùngmang tính chất hoa mỹ, được trau chuốt đúng ngữ cảnh và làm hài lòng ngườinghe sẽ có tác động mạnh mẽ đến tư tưởng tình cảm với đối tượng mà mình giaotiếp Vậy làm thế nào để người học học tốt từ vựng, phát âm chuẩn, sử dụng từvựng chính xác về ngữ cảnh và ngữ nghĩa Đó chính là vấn đề trăn trở cho tất cảnhững ai đang dạy và học Ngoại ngữ nói chung, môn Tiếng Anh nói riêng Qua
8 năm trực tiếp đứng trên bục giảng, 6 năm dạy cấp THCS và 3 năm cấp tiểuhọc, tôi nhận thấy hầu hết các em học sinh rất sợ học từ mới Do đó khi học từmới các em thường học một cách đối phó Chính vì lẽ đó khi học từ các emthường phải đối mặt với những khó khăn sau:
- Không xác định được từ loại
- Có quá nhiều từ viết giống nhau nhưng mang nghĩa khác nhau
- Chưa có sáng tạo khi học từ, và phương pháp hoc từ phù hợp
- Một bài có quá nhiều từ mới, có bài thì chẳng có từ nào
Chính những khó khăn đó đã ảnh hưởng rất lớn đến việc luyện kỹ năng Làgiáo viên giảng dạy môn Tiếng Anh ở Trường tiểu học 2 xã Vũ Lăng một ngôitrường xa xôi hẻo lãnh và 100% là con em các dân tộc ít người chính vì vậy việchọc Ngoại ngữ đối với các em càng trở nên khó khăn hơn, muốn nâng cao chấtlượng dạy và học môn Tiếng Anh nói riêng và nâng cao chất lượng giáo dục nóichung nên những vấn đề nêu trên khiến tôi đặc biệt quan tâm Và điều đó chính
là lý do mà tôi nghiên cứu, tìm tòi nhằm tìm ra những giải pháp tối ưu để vậndụng vào thực tế giảng dạy, nhằm mang lại hiệu quả cao nhất trong việc giảng
dạy từ vựng cho hoc sinh Cho nên tôi chọn sáng kiến: ‘‘Một số giải pháp dạy
từ vựng Tiếng Anh cho học sinh tiểu học”
2 Mục tiêu của sáng kiến
Đề tài nghiên cứu nhằm mục đích giúp học sinh ngày càng chủ động và tíchcực hơn trong học tập, giúp cho việc học Tiếng Anh trở nên sinh động và thú vị,tạo niềm hứng thú và đam mê học tập cho học sinh Hướng tới phát triển TiếngAnh tại đơn vị Trường tiểu học 2 xã Vũ Lăng nói riêng và huyện Bắc Sơn nóichung trở thành môn học yêu thích của các em
Trang 33 Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu trên phạm vi học sinh khối lớp 3, 4, 5 tại Trường tiểu học 2 xã
Vũ Lăng trong năm học 2018 – 2019
II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN
1 Cơ sở lý luận
Trong nhà trường Tiếng Anh là môn có đặc thù riêng, gây trí tò mò ham mêhoc hỏi của nhiều học sinh song cũng không tránh khỏi gây ra những khó khănlàm nản trí người học Do đó giáo viên phải truyền cho học sinh trước hêt là sựthích thú học môn Tiêng Anh
Xuất phát từ quan điểm "Lấy người học làm trung tâm”, phương pháp dạy
và học đã có những thay đổi căn bản Người dạy không phải là người duy nhấtnắm giữ kiến thức và truyền đạt kiến thức mà chỉ là người hướng dẫn, người hỗtrợ, người cố vấn, người kiểm tra Người học không còn là người thụ động tiếpthu kiến thức mà là trung tâm của quá trình dạy học, chủ động sáng tạo trongquá trình học tập nhằm đạt được kết quả cao trong học tập và biết vận dụng vàothực tế cuộc sống
Dạy Ngoại ngữ nói chung, dạy Tiếng Anh nói riêng việc đổi mới phươngpháp dạy học là rất quan trọng Ngoài việc nắm vững kiến thức ngôn ngữ, thựchiện tốt kĩ năng nghe, nói, đọc, viết thì việc kết hợp các kĩ năng đan xen vàogiảng dạy từ vựng cũng đóng một vai trò quan trọng không kém Dạy từ vựng làmột trong những nội dung cơ bản và thực sự là sự kết hợp tinh tế của việc giảngcác kĩ năng ngôn ngữ khác
Từ những luận điểm trên việc áp dụng các phương pháp dạy từ vựng nhưthế nào để giúp học sinh ghi nhớ và áp dụng vào thực hành một cách chính xác
về yêu cầu ngữ nghĩa, phát âm, và khả năng vận dụng linh hoạt, sáng tạo trongbài học và trong thực tiễn là rất quan trọng
2 Cơ sở thực tiễn
Nói đến việc học Tiếng Anh ở mỗi vùng miền, thành phố hay nông thôn lại
có cách tiếp cận khác nhau Ở thành phố, các Trung tâm Ngoại ngữ và Tin họcrất nhiều đáp ứng được nhu càu học tập của mọi đối tượng Tuy nhiên ngược lại,
ở những vùng xa xôi như miền núi, vùng khó khăn, vùng có nhiều dân tộc ítngười, việc tiếp cận và học môn Tiếng Anh còn hạn chế Do đó, việc tạo ra được
Trang 4niềm ham thích cho đối tượng học cũng không phải là dễ dàng
Tiếng Anh là bộ môn thú vị nhưng đòi hỏi sự cần cù, chịu khó cao từ phíangười học nếu không kiến thức sẽ dễ dàng đứt quãng và dễ quên Trên conđường tìm tòi sự thử nghiệm, tích lũy tư liệu và học hỏi kinh nghiệm đồngnghiệp, dự các lớp tập huấn chuyên môn của Phòng Giáo dục và đào tạo huyệnBăc Sơn, của Sở Giáo dục và đào tạo tỉnh Lạng Sơn, tôi đã áp dụng kết hợp cácphương pháp dạy học hiện đại, học mà chơi, chơi mà học vào các tiết dạy, đặcbiệt là các phần dạy từ vựng Trong quá trình thực nghiệm các lớp tôi đã đạtđược một số kết quả tương đối khích lệ, các phần dạy từ vựng không nhàm chán,học sinh tích cực hơn, hứng thú hơn và đã có các em vận dụng từ vựng linh hoạt
và sáng tạo
III NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1 Nội dung và những kết quả nghiên cứu của sáng kiến
Vai trò của các kĩ năng dạy từ vựng trong quá trình dạy và học Tiếng Anh,các kĩ năng dạy từ vựng được áp dụng trong quá trình dạy học Từ việc giớithiệu từ vựng, thực hành nói và viết, rèn luyện củng cố đến cả khởi động để tạo
ra một giờ học sôi nổi ngay từ giây phút đầu của một giờ học Việc sử dụng các
kĩ năng dạy từ vựng trong quá trình dạy Tiếng Anh nhằm mục đích làm cho họcsinh có vốn từ vựng đầy đủ, phục vụ cho quá trình học tiếng, nắm được ý nghĩa,cách sử dụng của từ vựng trong quá trình giao tiếp Các kĩ năng dạy từ khácnhau sẽ làm cho học sinh cảm thấy hứng thú với môn học, ghi nhớ từ vựng vớingữ cảnh giao tiếp, nâng cao khả năng tự học hỏi, học sinh sẽ tự làm giàu đượcvốn từ và tự kiểm tra được quá trình sử dụng từ của mình Học sinh sẽ chủ độngtrong các tình huống giao tiếp đơn giản, cũng như tiếp thu kiến thức mới Tronggiới hạn của Sáng kiến này chỉ đề cập đến các kĩ năng giới thiệu và kiểm tra việcdạy và học từ vựng
Trước những khó khăn mà học sinh gặp phải, với cương vị là một giáo viên
bộ môn trực tiếp giảng dạy môn Tiếng Anh tôi xin đưa ra một số giải pháp nhằmgiúp các em học sinh học có thể ghi nhớ từ vựng một cách tốt nhất
1.1 Một số giải pháp dạy từ vựng môn Tiếng Anh ở Tiểu Học
a) Sử dụng hình ảnh để dạy từ vựng
Đây là một cách thông dụng nhưng lại đem lại hiệu quả rất cao trong việc
Trang 5giới thiệu và học từ vựng Giúp học sinh học được từ, nhớ từ thông qua tranhảnh
Example 1 : Unit 2: I’m from Japan Lesson 1 - Grade 4
Example 2 : Unit8 :This is my pen Lesson 1- Grade 3
Pencil Pencil case School bag Notebook Pencil
sharpenner
Example 3: Unit 9: What did you see at the zoo? Lesson 1 – Grade 5
b) Dạy từ vựng qua bài hát, chant , video clip
Sử dụng video clip, các bài hát, bài chant rất hiệu quả trong việc học và giớithiệu từ vựng Nhiều khi các em chỉ cần thuộc bài hát, bài chant là các em đã cómột vốn từ vựng tương đối Phương pháp này giúp các em học từ một cách tựnhiên, thoải mái mà không bị ép là mình phải học Với phương pháp này giáoviên cần đầu tư thời gian để tìm trên các trang mạng những bài hát, chant, nhữngvideo clip phù hợp với nội dung bài học, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi các
Trang 6Example 1 : Unit 4: How old are you? Grade 3
Thay vì dạy số đếm: one, two, three chúng ta có thể cho hs học hát bài hátnumber song trên you tube, bài hát vừa sinh động sẽ đem đến cho các em 1 tiếthọc sẽ sôi nổi hơn và hiệu quả hơn
Example 2 :
Thay vì dạy bảng chữ cái Tiếng Anh có thể thay bằng cho học sinh hát bài
hát The Alphabet Song
AB C D E F G
H I J K L N M O P
Q R S T U V
X Y Z
Now I know my ABCs
Next time won`t you sing with me.
Trang 7Example 4 : Colours Song
Red,blue,and yellow
Green and white
And pink and brown
Red, blue,and yellow
These are beautiful colours
c) Dạy từ vựng bằng TPR (Total Physical Response).
Total Physical Response (tạm dịch: Phản xạ toàn thân), gọi tắt là TPR, của
nhà giáo học pháp James Asher, giảng viên trường Đại học bang San José.Phương pháp này có mục đích giúp học viên phát triển ngôn ngữ thứ hai mộtcách tự nhiên
Tư tưởng của phương pháp TPR xuất phát từ những nghiên cứu về quátrình cảm thụ tiếng mẹ đẻ của trẻ (Native language acquisition) Ông cho rằngđiều bí mật trong tiếp thu ngôn ngữ nằm trong các cuộc hội thoại độc đáo giữa
bố mẹ và đứa trẻ Ví dụ khi bố mẹ nói “Nhìn bố này! Nhìn mẹ này!” thì đứa trẻ
sẽ lập tức quay đầu lại James Asher cho rằng đây là cuộc hội thoại giữa lời nói
và ngôn ngữ cơ thể (Language-body conversation) Vì vậy, ông đã đưa ra quanđiểm là khi học một ngôn ngữ thứ hai, hoặc học thêm một ngôn ngữ nữa, ngônngữ đó được nhập tâm qua quy trình giải mã gần giống như khi phát triển tiếng
mẹ đẻ
- TPR là một loại hình học từ vựng mà các em rất thích nhẹ nhàng,thu hút ,
dễ tiếp thu cho trò Các em có thể TPR theo bài hát, chant( xem video clip vàlàm theo các hoạt động ) Hoặc giáo viên vừa đọc từ vừa diễn tả từ đó bằng hànhđộng, các em nói và làm theo
Example :
- clap your hand – clap, clap ,clap : vỗ tay
- Stand up : đứng lên
- sit down : ngồi xuống
- shake your hand : lắc tay
- shake your body : đung đưa cơ thể
- Wash your hand : rửa tay
- brush your teeth: đánh răng
Trang 9Giáo viên có thể chỉ vào các đồ vật thật có ở trong lớp và giới thiệu : “ a
book” ,“ a pen” ,“ a ruler”
Sau đó giáo viên yêu cầu học sinh nhìn vào đồ vật và đoán nghĩa của từ Phương pháp này cho các em hứng thú học tập và sự tập trung cao vì các từ giáo viên giới thiệu là những đồ vật rất gần gũi với các em hằng ngày và dễ đoán nghĩa đối với các em Đồ vật thật có thể ở xung quanh lớp hoặc giáo viên có thể chuẩn bị ở nhà Example1 :Unit : What colour is it? ( Grade 3 ) Black red blue green white yellow .
Example 2 : Unit 8: What Subjects do you have today? Maths Vietnamese Science English Music Art 1.2 Các giải pháp kiểm tra từ vựng a) Kiểm tra và học từ theo chủ điểm Example - Family : Grandfather, grandmother, mother, father, brother, sister, uncle,aunt - Subjects : English, Art , Music, Science, Maths, Vietnamese
- School things : ruler, rubber, school bag, pencil, pen
-Countries : Vietnam, Malaysia, Thailand, Laos, America, Japan
- Sports : voleyball, football, table-tennis, badminton
Trang 10
b) Đưa ra ví dụ
- Giáo viên đưa ra một câu mới , yêu cầu học sinh thay thế từ gạch chân
Example 1 : What`s the weather like today ?
It`s sunny It`s cloudy It`s hot
Example 2 : Unit 8 – Leson 1 ( Grade 4 )
What day is it today ?
It`s Monday It`s Tuesday It`s Wednesday
c) Vẽ tranh
Giáo viên có thể hướng dẫn học sinh vẽ những hình đơn giản để học sinh cóthể nhớ từ lâu hơn Với cách học này học sinh rất dễ học, dễ nhớ và rất hứng thú
Example
Trang 11a flower
a cat
a bike
a book
a house
Trang 12an apple
d) Kiểm tra từ vựng qua trò chơi
Trò chơi không phải lúc nào cũng là một loại hình giải trí Thực ra nó cóthể sử dụng để củng cố từ vựng đã giới thiệu trong bài học theo một phươngpháp hấp dẫn học sinh một cách có tổ chức và vui vẻ Vì vậy giáo viên cần phảibiết vận dụng các trò chơi trong các bài dạy để cho học sinh vừa học vừa chơi đểbài học được diễn ra nhẹ nhàng bớt căng thẳng Tuy nhiên tuỳ vào bài cụ thể màgiáo viên có thể chọn ra trò chơi phù hợp với mục đích của bài học
* Game : Bingo
Đây là một trò chơi cực kỳ phổ biến ở các nước phương Tây Luật chơi vôcùng đơn giản Nó có thể giúp trẻ ôn luyện bất cứ vấn đề nào, từ ngôn ngữ tớitoán học, lịch sử… Mọi người đều có thể chơi cùng nhau, bất kể trình độ Vàhơn hết thảy, bạn hoàn toàn có thể tự sáng tạo ra trò chơi Bingo của mình
Bạn có thể tạo ra nhưng thay đổi nho nhỏ để trò chơi phù hợp hơn với conmình
- Thay thế các từ trên bảng Bingo bằng các bức tranh
- Không đọc luôn tên/bức tranh có trong mỗi hình vuông mà đưa ra gợi ý
để con đoán được ô vuông chứa từ/bức tranh đó
- Thay đổi số ô vuông trong bảng Bingo, tương ứng với số lượng các từ chophù hợp với trình độ của trẻ
- Bạn có thể để trẻ tự tạo ra bảng Bingo với các lựa chọn từ/cụm từ mà trẻ
ấn tượng trong cuốn sách thay vì chuẩn bị sẵn cho trẻ
- Nếu bạn tổ chức được một nhóm nhiều trẻ cùng chơi, hãy để trẻ lập nhóm
2 người Đây sẽ là cơ hội để trẻ rèn luyện kỹ năng hợp tác và việc 2 người sẽ tìm
ra từ nhanh hơn sẽ tăng tính hấp dẫn cho cuộc chơi
Trang 13- Khi trẻ tìm được 5 ô vuông tạo thành 1 hàng dọc/ngang/chéo, hãy đề nghịtrẻ làm một việc gì đó với 5 ô vuông này, như đặt câu, tạo thành câu chuyện mới, viết một đoạn văn ngắn có sử dụng các từ tìm được…
Playing football
cyclingFlying kites
weathercold
windy
hotcoolcloudy
Trang 14* Trò chơi vòng tròn : Học sinh nói theo chủ điểm hoặc nói lại các từ đã
học trong tiết học trước
Example 1 : Unit 17- What would you like to eat? Lesson1( Grade 5 )
Pupil 3 : reading book
Pupil 4 : writing a dictation
- Chuẩn bị: Không cần chuẩn bị bất kỳ đồ dùng nào
- Cách chơi: Chia lớp thành hai hoặc ba đội và đặt tên cho mỗi đội vàodưới chân giá cheo cổ mà giáo viên vẽ trên bảng Giáo viên quy định chủ đềhôm nay là gì rồi yêu cầu học sinh tìm một từ có….chữ cái (VD: 5 chữ cái), sau
đó mỗi đội có một em xung phong lên bảng viết từ đó ra và đọc to cho cả lớpnghe.Tiếp tục loạt thứ hai mỗi đội lại chọn một bạn xung phong lên bảng ghi từmình tìm được theo yêu cầu số lượng chữ cái của giáo viên
- Luật chơi: Phải tìm đúng từ có đủ số lượng chữ cái theo yêu cầu và viếtđúng chính tả, đội nào sai sẽ bị viết một nét lên giá cheo cổ của đội mình, nếuđội nào sai trong 7 lần là bị thua Hoặc đội thua là đội bị hoàn thành một hình