Hoi nhap kinh te quoc te

Kết cục tất yếu của toàn cầu hoá là khuynh hướng tự do hoá cũng như sự phát triển mạnh mẽ các quan hệ thương mại và đầu tư quốc tế, làm cho kinh tế mỗi nước ngày càng hội nhập mạnh mẽ

CHủ ĐộNG và tích cực

HộI NHậP KINH Tế QUốC Tế

chương trình bồi dưỡng chuyên đề

dành cho cán bộ, đảng viên và nhân dân

Chuyên đề 1

Toàn cầu hóa và hội nhập

kinh tế quốc tế

Nội dung

I. Khái niệm

II. Những nhân tố khách quan thúc đẩy quá

trình toàn cầu hóa

III. Tác động có tính hai mặt của toàn cầu hóa

IV. Những xu hướng chủ yếu của Quá trình

toàn cầu hóa trong giai đoạn hiện nay

I Kh¸i niÖm

1. Toµn cÇu ho¸

2. Toµn cÇu hãa kinh tÕ quèc tÕ

3. Toµn cÇu hãa vµ khu vùc hãa

4. Héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ

1 Toàn cầu hoá

Khái niệm toàn cầu hóa: Toàn cầu hoá là quá

trình tăng lên mạnh mẽ những mối liên hệ ảnh hưởng, tác động lẫn nhau, phụ thuộc lẫn nhau của tất cả các khu vực, các quốc gia, các dân tộc trên thế giới.

4 đặc điểm của toàn cầu hóa:

1 Toàn cầu hoá

 Thứ nhất, toàn cầu hoá là một quá trình tăng lên

mạnh mẽ các mối liên hệ tác động lẫn nhau, phụ thuộc vào nhau giữa các nước, các dân tộc trên thế giới Những mối liên hệ này luôn luôn phát triển cả

về số lượng cũng như chất lượng, làm cho sự phân công kinh tế cũng như quá trình nhất thể hoá kinh

tế càng cao và chặt chẽ.

 Thứ hai, các mối liên hệ và tác động lẫn nhau, phụ

thuộc vào nhau giữa các tập đoàn kinh tế, các nư

ớc, các dân tộc sẽ gây ra hàng loạt sự biến đổi về thể chế, cơ cấu, cơ chế và chính sách kinh tế

1 Toàn cầu hoá

 Thứ ba, trong điều kiện toàn cầu hoá, không có nư

ớc nào đứng riêng mà có thể phát triển được Kết cục tất yếu của toàn cầu hoá là khuynh hướng tự

do hoá cũng như sự phát triển mạnh mẽ các quan

hệ thương mại và đầu tư quốc tế, làm cho kinh tế mỗi nước ngày càng hội nhập mạnh mẽ hơn vào nền kinh tế thế giới.

 Thứ tư, toàn cầu hoá là kết quả phát triển của lực

lượng sản xuất

2 Toàn cầu hóa kinh tế quốc tế

 Khái niệm của Uỷ ban châu Âu về toàn cầu hóa kinh tế quốc tế là "một quá trình mà thông qua đó thị trường và sản xuất ở nhiều nước khác nhau

đang ngày càng trở nên phụ thuộc lẫn nhau do có

sự năng động của việc buôn bán hàng hóa và dịch

vụ, cũng như có sự lưu thông vốn tư bản và công nghệ"

 Toàn cầu hóa kinh tế quốc tế là một xu thế khách

quan vì đó là kết quả của sự phát triển của lực lư ợng sản xuất trên thế giới, gắn liền với sự phát

triển của cách mạng khoa học - công nghệ

2 Toàn cầu hóa kinh tế quốc tế

 Toàn cầu hóa kinh tế trên thế giới được mở đầu do các nước tư bản công nghiệp phát động, trước hết vì lợi ích của các nước này, nhằm giải quyết vấn

đề thị trường cho sự phát triển của sản xuất

 Mặc dù toàn cầu hóa do các nước tư bản phát triển phát động nhưng lại đang lôi cuốn nhiều nước

tham gia, kể cả các nước đang phát triển và chậm phát triển Mỗi nước, với những mặt hàng và lĩnh vực sản xuất cụ thể, do đó có thể nhận được những lợi ích cho mình

2 Toàn cầu hóa kinh tế quốc tế

 Mặt khác, toàn cầu hóa là quá trình vừa đấu tranh, vừa hợp tác, để đi đến những thỏa thuận mà hai

bên đều có thể chấp nhận được, phụ thuộc vào tư

ơng quan lực lượng của mỗi nước, mỗi tập đoàn

 Nội dung của quá trình toàn cầu hóa, theo các quy

định của WTO là các nước tham gia tổ chức này phải mở cửa thị trường nước mình cho các nước thành viên cả về thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ và đầu tư

2 Toàn cầu hóa kinh tế quốc tế

 Các nguyên tắc của WTO cần phải tuân thủ khi mở cửa thị trường hàng hóa, dịch vụ và đầu tư là:

 Không phân biệt đối xử.

 Thực hiện minh bạch, công khai trong cơ chế,

chính sách.

 Thực hiện bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

 Tuân thủ cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO

và sự phán xử của cơ quan tài phán quốc tế do tổ chức này thiết lập.

3 Toàn cầu hóa và khu vực hóa

sự tăng lên nhanh chóng xu hướng liên kết kinh tế khu

vực, hình thành khu vực hóa kinh tế và các quan hệ mậu dịch tự do song phương

ớc trong một không gian kinh tế nhất định trên cơ sở cùng

có lợi, được thể chế hoá bằng các định chế, quy tắc chung

và có cơ chế, tổ chức điều chỉnh các hoạt động kinh tế

một số nước đã và đang thảo luận, đàm phán xây dựng thị trường tự do giữa hai nước, hình thành quan hệ thị trường

tự do song phương

3 Hội nhập kinh tế quốc tế

 Giữa toàn cầu hóa và khu vực hoá đều có nội dung cơ bản

là liên kết kinh tế, nhưng trên những phạm vi khác nhau

 Hiện nay, xu hướng khu vực hoá tăng nhanh hơn so với hội nhập toàn cầu vì trong quy mô khu vực, các quốc gia có nhiều điểm tương đồng hơn, có nhiều cơ hội để hợp tác, phân công hơn

Toàn cầu hoá kinh tế là cả một quá trình phát triển, có khả năng và sức mạnh to lớn đối với sự phát triển của nền kinh

tế thế giới Tuy nhiên, do sự phát triển không đều của các nước, toàn cầu hóa cũng diễn ra không đồng đều và đặt ra những thách thức, nguy cơ đối với mỗi dân tộc, mỗi quốc gia, nhất là đối với các nước đang phát triển và kém phát

4 Toàn cầu hóa và khu vực hóa

 Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình mở rộng giao lưu kinh

tế và khoa học công nghệ giữa các nước trên quy mô toàn cầu; là quá trình tham gia giải quyết các vấn đề kinh tế - xã hội có tính toàn cầu và là quá trình loại bỏ dần các hàng rào trong thương mại, thanh toán quốc tế, trong việc di

chuyển các nhân tố sản xuất giữa các nước.

 Hội nhập kinh tế quốc tế đem lại cho mỗi quốc gia tham gia những thuận lợi nhưng cũng đặt ra hàng loạt các thử thách, như cạnh tranh sẽ gay gắt hơn, các nước chậm phát triển sẽ có ít cơ hội để bảo vệ các ngành kinh tế non trẻ của mình Vì vậy, các quốc gia phải chủ động hội nhập kinh tế quốc tế Mục tiêu của chủ động hội nhập kinh tế quốc tế là

để hạn chế các ảnh hưởng bất lợi và khai thác tối đa các

thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội

II Những nhân tố khách quan thúc

đẩy quá trình toàn cầu hóa

1. Sự phát triển của sản xuất hàng hóa và cơ chế

kinh tế thị trường

2. Sự phát triển của khoa học kỹ thuật, công nghệ

và kinh tế tri thức

3. Sự phát triển của quá trình phân công lao động

quốc tế Sự hình thành các công ty xuyên quốc gia, đa quốc gia

1 Sự phát triển của sản xuất hàng

hóa và cơ chế kinh tế thị trường

 Cùng với sự phát triển sản xuất hàng hoá, giao lưu kinh

tế có xu hướng phá bỏ các rào ngăn trở sự phát triển của

nó, dần dần vượt khỏi khuôn khổ chật hẹp của thị trường từng vùng, từng khu vực, từng nước Tiến trình toàn cầu

hoá xuất hiện và phát triển cùng với hình thành thị trường thế giới

 Do sự phát triển của các thị trường thế giới, vào cuối của thế kỷ XX, đã xuất hiện sự tập trung tài chính và có vai trò

to lớn trong đời sống kinh tế toàn cầu, nhất là ứng dụng Internet vào thanh toán quốc tế

 Cùng với thị trường tài chính tiền tệ, xu thế tăng trưởng mậu dịch cũng góp phần thúc đẩy toàn cầu hoá

2 Sự phát triển của khoa học kỹ thuật,

công nghệ và kinh tế tri thức

kỷ XX, nhất là vào những thập niên cuối với sự bùng nổ của công nghệ thông tin, đã làm cho các quốc gia trên thế giới trở nên gần gũi nhau hơn Sự phát triển khoa học, công nghệ

đã dẫn tới việc ra đời nền kinh tế tri thức, trong đó tri thức

đóng vai trò then chốt đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của loài người

tin là yếu tố quyết định sức cạnh tranh của mỗi khu vực, mỗi quốc gia hay mỗi doanh nghiệp

2 Sự phát triển của khoa học kỹ thuật,

công nghệ và kinh tế tri thức

 Kinh tế tri thức đã làm thay đổi sâu sắc cơ cấu kinh

tế thế giới và cấu trúc của quan hệ quốc tế Xu thế

toàn cầu hoá là một trong những động lực của kinh tế tri thức Đến lượt mình, chính kinh tế tri thức lại thúc

đẩy quá trình toàn cầu hoá bằng sản phẩm của mình:

hệ thống Internet đã bao trùm toàn cầu làm cho quá trình toàn cầu hoá càng sâu rộng.

 Việc nối mạng Internet đang làm thay đổi phương

thức sản xuất và sinh hoạt của loài người

3 Sự phát triển của quá trình phân công lao động quốc tế Sự hình thành các công

ty xuyên quốc gia, đa quốc gia

sự hợp tác, phân công lao động trên phạm vi quốc tế

gia (TNC) càng làm cho nền sản xuất mang tính toàn cầu

xuyên quốc gia ngày càng đóng vai trò quan trọng trong thúc

đẩy toàn cầu hoá Mức độ tập trung thị trường cũng như mức

độ xuyên quốc gia ngày càng tăng, việc sáp nhập và hợp nhất các công ty với nhau cũng sẽ tăng lên

III Tác động có tính hai mặt của toàn cầu hóa

1. Những tác động tích cực

2. Những tác động tiêu cực

3. Về quan niệm tính chất tư bản chủ nghĩa của

toàn cầu hóa

1 Những tác động tích cực

Những tác động tích cực bắt nguồn từ xu thế khách quan của quá trình toàn cầu hoá Cụ thể:

 Tạo ra khả năng phát huy có hiệu quả nguồn lực trong nước và

sử dụng các nguồn lực quốc tế theo nguyên lý lợi thế so sánh

mà D.Ricardo đã nêu

 Với quá trình toàn cầu hoá, thị trường được mở rộng, sự giao lưu hàng hoá thông thoáng hơn, hàng rào quan thuế và phi

quan thuế được giảm bớt có lợi cho sự phát triển của các nước

 Sự di chuyển của các nguồn vốn đầu tư, dòng vốn vượt qua

biên giới quốc gia với nhiều hình thức đầu tư, hợp tác sản

xuất, góp phần điều hoà dòng vốn theo lợi thế so sánh

1 Những tác động tích cực

 Dưới tác động của quá trình toàn cầu hoá, những thành tựu của khoa học và công nghệ được chuyển giao nhanh chóng, ứng dụng rộng rãi

 Tư duy về những ảnh hưởng kinh tế của các quốc gia, hay tư duy về "biên giới mềm" đóng vai trò ngày càng quan trọng

 Mạng lưới thông tin và giao thông vận tải phát triển mạnh mẽ, phủ kín toàn cầu, góp phần làm cho giá thành sản xuất giảm xuống, năng suất, hiệu quả tăng cao, giao lưu thuận tiện

 Về mặt chính trị, quá trình toàn cầu hoá gia tăng tính tuỳ

thuộc lẫn nhau, có lợi cho cuộc đấu tranh cho hòa bình, hợp tác và phát triển

2 Những tác động tiêu cực

Bên cạnh những tác động tích cực, toàn cầu hoá cũng gây không ít những tác động tiêu cực và đặt ra nhiều thách thức

đối với loài người, nhất là các nước đang phát triển

 Trước hết, dưới sự tác động của quá trình toàn cầu hoá, sự phân cực giữa các nước giàu và nước nghèo, cũng như trong từng nước ngày càng sâu sắc

 Thứ hai , nền kinh tế toàn cầu hoá là một nền kinh tế rất dễ bị

tổn thương Do tính tùy thuộc lẫn nhau đang tăng lên và sự hình thành chuỗi giá trị của sản phẩm mang tính quốc tế, sự trục trặc ở một khâu có thể lan nhanh ra phạm vi toàn cầu

2 Những tác động tiêu cực

 Thứ ba , những bất bình đẳng trong thương mại toàn

cầu

 Thứ tư , toàn cầu hoá kinh tế, khoa học và công nghệ

cũng kéo theo cả những tội phạm xuyên quốc gia, truyền bá các sản phẩm văn hoá phi nhân bản, làm băng hoại đạo đức, xâm hại bản sắc văn hoá của các dân tộc.

3 Về quan niệm tính chất tư bản chủ nghĩa

của toàn cầu hóa

 Sau khi Liên xô tan rã và sự giải thể của Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV), tình trạng tồn tại hai nền kinh tế, hai thị trường vận động theo các qui luật khác nhau trên thế giới đã bị xóa

bỏ, Việt Nam, Trung Quốc là các nước xã hội chủ nghĩa có chủ trương hội nhập vào nền kinh tế thế giới Toàn bộ tình

hình đó làm cho tính toàn cầu của nền kinh tế thế giới ngày càng gia tăng

 Với sự phát triển của lực lượng sản xuất, các cường quốc công nghiệp trên thế giới không còn phân chia thị trường thế giới thành những vùng ảnh hưởng rõ rệt mà cùng một lúc thâm

nhập và cạnh tranh với nhau trên mọi thị trường, càng thúc

đẩy toàn cầu hóa phát triển

 Nhiều vấn đề toàn cầu, như môi trường, bệnh tật, thiên tai

đòi hỏi phải có sự hợp tác toàn cầu mới giải quyết

3 Về quan niệm tính chất tư bản chủ nghĩa

của toàn cầu hóa

 Tuy nhiên, cũng như bất kỳ hiện tượng kinh tế - chính trị - xã hội nào khác, toàn cầu hoá phản ánh tương quan lực lượng

giữa các nước, các lực lượng tham gia quá trình đó

 Mặt khác, cũng cần thấy rằng, trong quan hệ quốc tế vào thời

đại ngày nay không phải chủ nghĩa đế quốc có thể làm mưa làm gió, muốn làm gì thì làm m luôn diễn ra cuộc đấu tranh àgay gắt giữa các nước công nghiệp phát triển và các nước

đang phát triển, vì vậy không ít thoả thuận phản ánh sự đấu tranh và thoả hiệp giữa các lực lượng đó Chính vì thế, Đại hội

đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã vạch rõ: "Toàn cầu hoá kinh tế là một xu thế khách quan; lôi cuốn ngày càng

nhiều nước tham gia; xu thế này đang bị một số nước phát

triển và các tập đoàn kinh tế tư bản xuyên quốc gia chi phối, chứa đựng nhiều mâu thuẫn, vừa có mặt tích cực, vừa có mặt tiêu cực vừa có hợp tác, vừa có đấu tranh”

IV Những xu hướng chủ yếu của quá trình toàn cầu hóa trong giai đoạn hiện nay

Có 3 xu thế chủ yếu sau:

1. Trước nhu cầu phát triển, các nước trên thế giới đều có

thiên hướng từ bỏ chính sách đóng cửa, chuyển sang

chính sách mở cửa

2. Quan hệ đa phương đóng vai trò ngày càng quan trọng

trong quan hệ quốc tế

3. Các chủ thể tham gia quá trình toàn cầu hoá đều có lợi

ích riêng trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, …nên trong quan hệ kinh tế quốc tế luôn luôn tồn tại hai chiều hướng: hợp tác và cạnh tranh

Chuyên đề 2

Cơ hội và thách thức trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

Nội dung

I. Khái quát chung những cơ hội trong quá

trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam

II. Những thách thức, khó khăn đặt ra cho Việt

Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

III. Cơ hội và thách thức đối với nước ta khi là

thành viên của tổ chức thương mại thế giới (WTO)

I Khái quát chung những cơ hội trong quá

trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam

Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình tất yếu

khách quan của thời đại ngày nay Tham gia vào quá trình toàn cầu hóa kinh tế, nước ta có những cơ hội chủ yếu sau:

 Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

 Hội nhập kinh tế quốc tế thúc đẩy nhanh tiến

trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa

 Hội nhập kinh tế quốc tế có tác động tích cực

đến lao động, việc làm và các vấn đề xã hội

I Khái quát chung những cơ hội trong quá

trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam

4. Hội nhập kinh tế quốc tế thúc đẩy phát triển

khoa học, công nghệ

5. Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần hình thành

nền kinh tế độc lập tự chủ của nước ta

6. Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần bảo vệ môi

trường sinh thái

7. Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần mở rộng giao

lưu văn hoá quốc tế

1 Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

a. Hội nhập kinh tế quốc tế mở rộng và thúc đẩy thương mại

quốc tế

b. Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần giảm các chi phí đầu

vào của qúa trình sản xuất kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa, dịch vụ

c. Hội nhập kinh tế quốc tế thúc đẩy qúa trình thu hút vốn

đầu tư nước ngoài tạo điều kiện chuyển dịch cơ cấu kinh

tế, kích thích tăng trưởng

d. Hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện thúc đẩy quá trình

xây dựng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

e. Từng bước đưa doanh nghiệp và nền kinh tế vào môi trư

ờng cạnh tranh, tạo tư duy làm ăn mới

2 Hội nhập kinh tế quốc tế thúc đẩy nhanh

tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa

 Hội nhập kinh tế quốc tế làm tăng cơ hội để nước

ta tiếp cận các nguồn vốn nhờ đó phát triển cơ sở hạ tầng, kinh tế - xã hội của đất nước

 Hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện hình thành

và phát triển những ngành kinh tế mũi nhọn, là cơ sở để hình thành nền công nghiệp hiện đại.

 Hội nhập kinh tế quốc tế giúp đào tạo tốt hơn

nguồn nhân lực cho công nghiệp hóa, hiện đại

hóa

3 Hội nhập kinh tế quốc tế có tác động tích cực

đến lao động, việc làm và các vấn đề xã hội

 Hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện cho người

lao động nhanh chóng tiếp nhận được thông tin, tri thức mới, góp phần nâng cao dân trí và là

động lực quan trọng đối với việc nâng cao chất lư ợng nguồn nhân lực thông qua việc tiếp nhận

những thành tựu của khoa học, công nghệ.

 Hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện, cơ hội

thuận lợi cho việc phân công, hợp tác lao động

 Hội nhập kinh tế quốc tế giúp cho người Việt

Nam có cơ hội để nhận được sự giúp đỡ của cộng

đồng quốc tế

4 Hội nhập kinh tế quốc tế thúc đẩy phát triển

khoa học, công nghệ

 Hội nhập kinh tế quốc tế đã làm cho các kênh “ ”

chuyển giao công nghệ nhiều hơn, đa dạng hơn

 Cơ chế cạnh tranh, đòi hỏi các doanh nghiệp

Việt Nam phải tăng cường đầu tư, đổi mới công nghệ, gia tăng các hoạt động khoa học, công

nghệ.

 Thúc đẩy mạnh hơn sự phát triển và đổi mới hoạt

động khoa học, công nghệ trong nước, tiếp cận nhanh với hoạt động khoa học công nghệ quốc tế,

4 Hội nhập kinh tế quốc tế thúc đẩy phát triển

 Tạo cơ hội để nước ta tiếp cận với những thành

quả của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ

đang phát triển mạnh mẽ trên thế giới

 Góp phần tích cực đào tạo đội ngũ cán bộ.

5 Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần hình thành

nền kinh tế độc lập tự chủ của nước ta

 Hội nhập kinh tế quốc tế thúc đẩy tăng trưởng

kinh tế, tạo thêm các nguồn lực, gia tăng sức

mạnh của nền kinh tế, từ đó tạo thêm khả năng

để xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ.

 Từ những cơ hội và thuận lợi trên, nước ta có

điều kiện phát triển các ngành, lĩnh vực kinh tế cần thiết cho việc duy trì nền kinh tế độc lập tự chủ, có khả năng ứng phó cao hơn đối với các biến cố về tài chính có thể xảy ra, hạn chế bớt

6 Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần bảo vệ

môi trường sinh thái

 Nhờ hội nhập, các dòng đầu tư vào Việt Nam tạo

điều kiện cho đất nước đạt tới một công nghệ tiên tiến, xanh và thân thiện với môi trường

 Cũng thông qua việc thực hiện các Hiệp định thư

ơng mại và môi trường buộc Việt Nam phải phát triển kinh tế theo hướng hạn chế khai thác tài

nguyên, môi trường, như vậy tránh được nguy cơ gây ô nhiễm môi trường trong tương lai

7 Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần mở rộng

giao lưu văn hoá quốc tế

 Những chương trình hợp tác văn hoá song phư

ơng và đa phương trong khuôn khổ các tổ chức khu vực và thế giới đã làm gia tăng sự giao lưu giữa nước ta với bên ngoài.

 Tạo điều kiện để các nước, các quốc gia, dân tộc

II Những thách thức, khó khăn đặt ra cho Việt

Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, chúng ta

gặp không ít khó khăn và đặt ra nhiều thách thức đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội.

gia có hiệu quả vào thị trường toàn cầu

nhập vào thị trường quốc tế đang cạnh tranh gay

gắt, quyết liệt