đề thi học sinh giỏi môn sinh học lớp 8, Huyện Yên Định, tỉnh Thanh hoá, năm học 20152016 8. chuyên mục đề thi HSG Sinh8 .
Trang 1Phòng GD&ĐT huyện Kỳ thi chọn HSG lớp 8
Yên Định
Năm học 2015-2016
Đề chính thức
MÔN THI : Sinh học.
Thời gian : 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Đề này gồm: 02 trang
Câu 1 (2 điểm):
Có quan điểm cho rằng: “ Mọi tế bào trong cơ thể đều có cấu tạo giống nhau”
Theo em quan điểm đó có đúng không? Giải thích và lấy ví dụ chứng minh
Câu 2 (3 điểm):
Huyết áp và vận tốc máu thay đổi như thế nào trong hệ mạch? Giải thích sự thay đổi đó
Câu 3 ( 3.5 điểm):
Sự biến đổi thức ăn diễn ra ở khoang miệng diễn ra như thế nào? Giải thích nghĩa
đen của câu: “ Nhai kĩ no lâu”
Câu 4( 2.5 điểm):
Trong mỗi chu kì tim: Thời gian pha dãn chung luôn bằng ½ thời gian một chu kì, thời gian pha nhĩ co bằng 1/3 thời gian pha thất co Người lớn bình thường có nhịp tim
75 lần/ phút và trẻ em có nhịp tim là 120 lần/phút
a, Hãy tính thời gian của mỗi pha trong một chu kì tim giữa 2 đối tượng trên?
b, Thời gian nghỉ của tim trong mỗi chu kì người nào lâu hơn? Là bao nhiêu?
Câu 5( 2 điểm):
Phân biệt trao đổi chất ở tế bào với sự chuyển hóa vật chất và năng lượng
Câu 6 ( 2.5 điểm):
Trình bày cấu tạo của màng lưới? Vì sao vào ban đêm khi ánh sáng yếu ta không nhìn
rõ màu sắc của vật ?
Câu 7 ( 2 điểm):
Hồi còn nhỏ mỗi khi Lan đi ngủ sớm thường được mẹ hát cho nghe một bài hát rất hay, sau nhiều lần như vậy Lan đã thuộc được bài hát này Lớn lên do bận công tác Lan không được nghe mẹ hát nữa và cũng không hát lại bài hát đó nên Lan đã quên mất bài hát
Bằng kiến thức đã học hãy cho biết hiện tượng trên được gọi là gì? Xảy ra trong
Trang 2điều kiện nào? Cho biết ý nghĩa của hiện tượng đó đối với đời sống con người?
Câu 8 ( 2.5 điểm):
Cho 1 số Hoocmon sau: Tirôxin, Insulin, Adrênalin, Canxitonin
a, Hãy cho biết các loại Hoocmon trên sinh ra từ tuyến nội tiết nào và có vai trò gì đối với cơ thể
b, Rút ra vai trò chung của các loại Hoocmon
- Hết
- Giám thị không giải thích gì thêm
- Thí sinh không được sử dụng tài liệu gì.
Trang 3Câu Hướng dẫn chấm Điểm
* Sai
- Về thể thức tế bào có cấu tạo 3 phần: Màng sinh chất, chất tế bào và
nhân
- Tế bào có sự chuyên hóa để thực hiện các chức năng khác nhau của
cơ thể tạo thành mô, cơ quan, hệ cơ quan khác nhau nên tế bào cũng có
hình dạng, cấu tạo khác nhau
- Ví dụ: Tế bào cơ hình sợi, tế bào hồng cầu hình đĩa lõm 2 mặt không
nhân, tế bào trứng hình cầu …
(HS lấy ít nhất 3 ví dụ mới cho điểm tối đa )
0.5 0.5
0.5 0.5
* Huyết áp:
- Huyết áp hao hụt theo suốt chiều dài của hệ mạch nghĩa là giảm dần
từ Động mạch → Mao mạch → Tĩnh mạch
- Giải thích: + Huyết áp là áp lực của máu trong mạch do tim co bóp
gây ra
+ Càng gần tim áp lực càng lớn thì huyết áp lớn và càng xa tim áp lực
càng nhỏ thì huyết áp càng nhỏ Vì năng lượng do tâm thất co đẩy máu
đi càng giảm trong hệ mạch, dẫn đến sức ép của máu lên thành mạch
càng giảm dần
* Vận tốc máu:
- Lớn nhất là Động mạch giảm dần → mao mạch, sau đó lại tăng dần ở
tĩnh mạch
- Giải thích:
+ Vận tốc máu từ Động mạch giảm dần → mao mạch do sự ma sát giữa
các phân tử máu và giữa phân tử máu với thành mạch theo chiều dài
mạch máu
+ Sau đó lại tăng dần ở tĩnh mạch do ở tĩnh mạch vận tốc máu lại có sự
hỗ trợ của các lực: Van 1 chiều, sức hút tâm nhĩ khi dãn, sức hút lồng
ngực khi hít vào, sự co dãn các cơ quanh thành mạch
0.5 0.5
0.5
0.5
0.5
0.5
* Tiêu hóa ở khoang miệng:
Trang 4- Biến đổi lí học:
+ Sự tiết nước bọt do tuyến nước bọt → làm mềm và ướt thức ăn
+ Nhai do răng → làm mềm và nhuyễn thức ăn
+ Đảo trộn thức ăn do Lưỡi, cơ môi, cơ má, răng → làm thức ăn thấm
đẫm nước bọt
+ Tạo viên thức ăn do Lưỡi, cơ môi, cơ má, răng → tạo viên thức ăn
vừa nuốt
- Biến đổi hóa học: Hoạt động của enzim amilaza trong nước bọt →
Biến đổi 1 phần tinh bột ( chín) thành đường mantozo
* Giải thích nghĩa câu : " Nhai kỹ no lâu ":
- Nhai kỹ thì thức ăn được biến đổi về mặt vật lí tại khoang miệng
thành các phần tử rất nhỏ
- Sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự biến đổi thức ăn diễn ra tại ruột non
về mặt hóa học: thức ăn sẽ được biến đổi hoàn toàn, triệt để thành chất
dinh dưỡng
- Cơ thể hấp thu được nhiều chất dinh dưỡng, nên no lâu
0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.25
0.5
0.25
a, Thời gian mỗi pha trong 1 chu kì tim là:
* Người lớn bình thường: - Thời gian một chu kì tim là: 60/75 = 0.8 (s)
→ Thời gian pha dãn chung là: 0.8 x ½ = 0.4 (s)
- Gọi thời gian pha nhĩ co là a → thời gian pha thất co 3a ta có a + 3a
= 0.4
→ a = 0.1 Vậy thời gian pha nhĩ co là 0.1 (s), pha thất co 0,3 (s)
* Trẻ em: - Thời gian một chu kì tim là: 60/120 = 0.5 (s)
→ Thời gian pha dãn chung là: 0.5 x ½ = 0.25 (s)
- Gọi thời gian pha nhĩ co là a → thời gian pha thất co 3a ta có a + 3a
= 0.25
→ a = 0.0625 Vậy thời gian pha nhĩ co là 0.0625 (s), pha thất co
0,1875 (s)
b, Thời gian nghỉ của tim trong mỗi chu kì người lớn lâu hơn trẻ em
Là 0.4 – 0.25 = 0.15 (s)
0.25 0.25
0.5 0.25 0.25
0.5 0.5
Trao đổi chất ở tế bào chuyển hóa vật chất và năng
Trang 5- Xảy ra giữa tế bào và môi
trường trong cơ thể
- Chất dinh dưỡng và oxi từ máu
và nước mô( MT trong) chuyển
tới tế bào, đồng thời từ tế bào thải
chất thải
- TĐC là biển hiện bên ngoài tế
bào
- Xảy ra bên trong tế bào
- Gồm 2 quá trình trái ngược:
+ Đồng hóa là tổng hợp các chất đặc trưng có cấu tạo phức tạp và tích lũy năng lượng,
+ Dị hóa là sự oxi hóa các chất phức tạp thành các chất đơn giản
và giải phóng năng lượng
- Chuyển hóa vật chất và năng lượng xảy ra ở bên trong tế bào
0.5
1
0.5
* Cấu tạo màng lưới:
Màng lưới cấu tạo gồm các tế bào thụ cảm thị giác có 2 loại:
+ Tế bào nón: Cảm nhận kích thích ánh sáng mạnh và màu sắc
+ Tế bào que: Cảm nhận kích thích ánh sáng yếu
Trên màng lưới có;
+ Điểm vàng: là nơi tập trung chủ yếu của tế bào nón
+ Điểm mù: là nơi đi ra và đi vào của các dây thần kinh
* Ban đêm ta không nhìn rõ màu sắc của vật vì:
- Khi ánh sáng yếu chỉ có tế bào que hoạt động;
- Tế bào que không có khả năng tiếp nhận kích thích về màu sắc
0 5
0 5
0 5
0 5
0.25 0.25
* Hiện tượng trên được gọi là sự hình thành và ức chế phản xạ có điều
kiện
* Xảy ra trong điều kiện:
- Sự hình thành phản xạ có điều kiện:
+ Có sự kết hợp giữa kích thích có điều kiện với kích thích không điều
kiện
+ Quá trình kết hợp đó phải lặp đi lặp lại nhiều lần
- Sự ức chế: Xảy ra khi phản xạ đó không được thường xuyên củng cố
0.75
0.25 0.25 0.25
Trang 6* Ý nghĩa:
+ Đảm bảo sự thích nghi với môi trường và điều kiện sống luôn thay
đổi
+ Hình thành các thói quen, tập quán tốt
( Hs xác định được 1 hiện tượng cho ½ số điểm câu)
0.25 0.25
a, Hãy cho biết các loại Hoocmon trên sinh ra từ tuyến nội tiết nào và
có vai trò gì đối với cơ thể
+ Tirôxin sinh ra từ tuyến Giáp → Điều hòa quá trình trao đổi chất và
chuyển hóa trong tế bào
+ Insulin sinh ra từ tế bào β ở đảo tụy → Điều hòa đường
huyết( chuyển hóa Glucozo thành Glycozen dự trữ ở gan, cơ)
+ Adrênalin: sinh ra từ tủy tuyến trên thận → Điều hòa họat động tim
mạch, hô hấp và điều chỉnh đường huyết
+ Canxitonin: Sinh ra từ tuyến giáp → Điều hòa Canxi và Photpho
trong máu
- Vai trò của Hooc môn:
+ Duy trì tính ổn định của môi trường bên trong cơ thể
+ Điều hòa các quá trình sinh lí diễn ra bình thường
0.5 0.5 0.5 0.5 0.25 0.25