Đề và đáp án chọn HSG 12 môn Ngữ văn năm học 2015 2016 Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Dương. Đề và đáp án chọn HSG 12 môn Ngữ văn năm học 2015 2016 Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Dương. Đề và đáp án chọn HSG 12 môn Ngữ văn năm học 2015 2016 Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Dương.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TỈNH LỚP 12 HẢI DƯƠNG NĂM HỌC 2015 - 2016
MÔN: NGỮ VĂN
Ngày thi : 07/10/2015
(Thời gian làm bài: 180 phút - Không kể thời gian giao đề)
( Đề này gồm 02 câu, 01 trang)
Câu 1 (3.0 điểm):
Chiếc lá vàng
Một chiếc lá vàng tự bứt khỏi cành rơi xuống gốc Cái gốc tròn mắt ngạc
nhiên hỏi :
- Sao sớm thế ?
Lá vàng giơ tay lên chào, cười và chỉ vào những lộc non
(Những câu chuyện ngụ ngôn chọn lọc - NXB Thanh niên 2003) Suy nghĩ của anh (chị) về câu chuyện trên?
Câu 2 (7.0 điểm):
Bàn về văn học hiện thực, Ăngghen cho rằng các nhà văn cần chú ý miêu tả
“chi tiết chân thực” và “tái hiện chân thực những tính cách điển hình trong hoàn cảnh điển hình” ( Lí luận văn học - NXB Giáo dục, 1999, trang 38)
Suy nghĩ của anh (chị) về ý kiến trên? Hãy làm sáng tỏ vấn đề qua đoạn trích
Hạnh phúc của một tang gia (Trích tiểu thuyết Số đỏ - Vũ Trọng Phụng) và truyện ngắn Chí Phèo (Nam Cao).
……… Hết………
Họ và tên thí sinh:……… Số báo danh:……… Chữ ký giám thị 1:……… Chữ ký giám thị 2:………
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯỚNG DẪN CHẤM HỌC SINH GIỎI TỈNH
HẢI DƯƠNG LỚP 12 THPT
NĂM HỌC 2015 - 2016
MÔN: NGỮ VĂN
Ngày thi : 07/10/2015
( Hướng dẫn chấm gồm 06 trang)
Câu 1( 3.0 điểm)
a.Yêu cầu về kĩ năng
Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội, vận dụng linh hoạt các thao tác lập luận Bài viết có bố cục rõ ràng, hành văn mạch lạc, trong sáng, không mắc các lỗi chính
tả, lỗi diễn đạt, lỗi dùng từ hoặc đặt câu…
b Về kiến thức: Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách, nhưng cần đảm bảo và
nêu được các ý cơ bản sau
- Câu chuyện kể về sự ra đi của một chiếc lá vàng Nó tự bứt khỏi
cành cây rơi xuống gốc khi những lộc non bắt đầu đâm chồi nảy lộc
Cái gốc ngạc nhiên hỏi thì lá vàng giơ tay chào, cười và chỉ vào
những lộc non
- Hình ảnh tượng trưng:
+ Lá vàng: tượng trưng cho lớp người già, thế hệ đi trước.
+ Lộc non: tượng trưng cho lớp trẻ, thế hệ sau, chủ nhân tương lai
của đất nước
+ Lá vàng tự bứt khỏi cành cây rơi xuống gốc khi những lộc non bắt
đầu đâm chồi nảy lộc: sự nhường chỗ cho thế hệ sau tiếp bước
- Mượn câu chuyện về "Chiếc lá vàng", tác giả muốn gửi gắm tới
chúng ta một cách sống, thái độ sống tích cực: sẵn sàng tự nguyện hi
sinh tạo điều kiện cho thế hệ sau phát triển, có niềm tin vào thế hệ
sau
0,25
0,25
0.25
- Đời người là hữu hạn, giống như chiếc lá vàng kia chỉ có thể tồn tại
trong một thời gian nhất định Theo quy luật “sinh, lão, bệnh, tử„ ai
cũng phải chết Không ai có thể tồn tại vĩnh viễn trong cuộc đời Tuy
Trang 3nhiên, có cái chết không phải là hết, vẫn gieo mầm sự sống, để lại
cho muôn đời sau tình cảm yêu quý, ngưỡng mộ “Có cái chết hoá
thành bất tử ” (Tố Hữu) Cái chết của họ không hề vô nghĩa.
- Quy luật của cuộc sống còn là một sự phát triển liên tục Cái mới
thay thế cái cũ là điều tất yếu Khi tuổi xuân của con người qua đi,
sức khỏe và trí tuệ sẽ giảm Nó cản trở con người trong công việc,
lao động cống hiến Vì thế, lớp người già, thế hệ đi trước cần biết hi
sinh, nhường chỗ cho lớp trẻ tràn đầy sức sống, nhiệt huyết đam mê
phấn đấu
( Trong quá trình lí giải, cần có dẫn chứng minh hoạ)
- Câu chuyện ngắn gọn mà ý nghĩa thật sâu sắc, khẳng định lối sống
tích cực, có ý nghĩa cao cả, phù hợp với truyền thống đạo lí của dân
tộc
- Cuộc sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người biết chia sẻ, quan
tâm đến người khác, dám chấp nhận cả thiệt thòi, hi sinh lợi ích bản
thân mình mà không cần đền đáp; biết sống và chết vì tương lai tươi
sáng của cộng đồng …
- Cách sống đã thể hiện thái độ của người nắm vững quy luật cuộc
đời, dũng cảm chấp nhận thực tế, biết tự nhận thức đúng giá trị bản
thân, ý thức được mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng, tin tưởng
vào thế hệ trẻ…
- Tuy nhiên, chiếc lá vàng chỉ lìa cành khi đã kết thúc cuộc đời cống
hiến của mình, khi đã tích xong nhựa sống cho lộc non Thế hệ trước
nhường chỗ cho thế hệ sau tiếp bước khi họ đã hoàn thành trách
nhiệm với cuộc đời, những đóng góp của thế hệ đi trước là nền tảng
để thế hệ sau kế thừa, phát triển
- Đây là lối sống giúp chúng ta khẳng định giá trị sự sống của bản
thân, tạo ra niềm vui hạnh phúc cho mình và cộng đồng; giúp xã hội
trở nên tốt đẹp hơn
- Phê phán lối sống vị kỉ, chỉ biết đến lợi ích của bản thân, chỉ biết
đặt quyền lợi cá nhân lên trên hết
(Lấy dẫn chứng minh hoạ)
0,25 0,25
0.25
0,25
0.25
e. 5 Liên hệ rút ra bài học về nhận thức và hành động: 0,25đ
– Bài học nhận thức: Biết hướng tới lối sống cao đẹp, biết vì lợi ích
chung của cộng đồng
Trang 4g. – Bài học hành động: nỗ lực cống hiến; sẵn sàng hợp tác, chia sẻ
giúp đỡ người khác; tạo điều kiện cho những người xung quanh cùng
phát triển…
(Ghi chú: Nếu thí sinh có những kiến giải riêng, sâu sắc, thuyết phục thì giám khảo vẫn đánh giá cho điểm, tuy nhiên không vượt quá điểm tối đa của bài)
Câu 2 (7.0 điểm):
a. Về kĩ năng:
- Thí sinh biết cách làm bài văn nghị luận văn học, biết vận dụng linh hoạt các thao tác lập luận
- Bố cục hợp lý, chặt chẽ; văn viết mạch lạc, trong sáng, có cảm xúc, không mắc lỗi chính tả, diễn đạt, viết câu
b Về kiến thức: Thí sinh cần đảm bảo những kiến thức cơ bản sau
- Văn học hiện thực là một khuynh hướng, một trào lưu sáng tác Ở
Việt Nam, văn học hiện thực đã đạt được nhiều thành tựu xuất sắc
với những nhà văn tiêu biểu như Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan,
Nam Cao, Vũ Trọng Phụng… Đây là khuynh hướng văn học coi việc
tái hiện trung thành, chính xác hiện thực khách quan là mục đích
chính
- Để phản ánh chân thực đời sống xã hội, các nhà văn hiện thực phải
chọn lọc và miêu tả được những chi tiết chân thực, những tính cách
điển hình trong hoàn cảnh điển hình
+ Chi tiết chân thực: là chi tiết cụ thể, sống động, làm bộc lộ tính
cách nhân vật và bản chất xã hội, giúp người đọc hình dung được
bức tranh cuộc sống
+ Tính cách điển hình là tính cách vừa mang những nét chung phổ
quát của một hạng người, một tầng lớp, một giai cấp…trong xã hội
lại vừa có đặc điểm riêng, độc đáo, không thể trộn lẫn
+ Hoàn cảnh điển hình là hoàn cảnh vừa mang những nét cụ thể,
riêng biệt vừa phản ánh những vấn đề xã hội rộng lớn
- Lý giải:
+ Đặc trưng của văn học là lấy ngôn từ làm chất liệu, phản ánh cuộc
sống bằng hình tượng nghệ thuật qua những chi tiết chọn lọc…
+ Các nhà văn hiện thực thường quan tâm việc lựa chọn chi tiết, xây
dựng hình tượng để phản ánh đúng, sinh động bức tranh hiện thực xã
hội rộng lớn
1.0
1.0
Trang 5+ Những chi tiết chân thực, những tính cách điển hình chỉ thực sự có
ý nghĩa khi được đặt trong hoàn cảnh điển hình Tính cách và hoàn
cảnh có mối quan hệ mật thiết hữu cơ
3.1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm:
- Nam Cao (1917 – 1951) - nhà văn hiện thực xuất sắc, nhà nhân đạo
chủ nghĩa lớn; Vũ Trọng Phụng (1912-1939) - nhà văn hiện thực trào
phúng xuất sắc của nền văn học Việt Nam
- Đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia” thuộc chương XV của
tiểu thuyết “Số đỏ” Tác phẩm phơi bày bản chất giả dối, lố lăng, đồi
bại của xã hội “khốn nạn”, “chó đểu” đương thời bằng nghệ thuật
trào phúng sắc bén “Chí Phèo” - kiệt tác bất hủ về đề tài người nông
dân - dựng lên bức tranh chân thực về nông thôn Việt Nam trước
cách mạng tháng 8 năm 1945 Cả hai tác phẩm đều rất thành công
trong việc miêu tả chi tiết chân thực, tính cách điển hình trong hoàn
cảnh điển hình
3.2 Đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia (Trích Số đỏ - Vũ
Trọng Phụng)
- Chi tiết chân thực: thí sinh có thể lựa chọn các chi tiết nổi bật sau
để phân tích:
+ Chi tiết trong đám tang cụ cố Tổ, lúc hạ huyệt, cậu Tú Tân luộm
thuộm trong chiếc áo thụng trắng, đi lại bắt bẻ từng người phải gục
đầu, cong lưng, lau mắt như thế này, như thế nọ… để cậu chụp cho
ảnh khỏi giống nhau Từ đó nhà văn muốn phơi bày bản chất giả dối,
bịp bợm và ráo hoảnh tình người trong xã hội tư sản thành thị đương
thời
+ Chi tiết Phán mọc sừng thanh toán sòng phẳng tiền công cho Xuân
khi y thuê gã này tố cáo việc mình có vợ ngoại tình trước mặt cụ cố
Tổ Việc đó gây ra cái chết cho ông cụ già đáng chết, đồng thời mang
đến hạnh phúc cho lũ con cháu đại bất hiếu Ngay trong màn hạ
huyệt, Phán mọc sừng lần tìm tay Xuân, dúi vào tay nó một cái giấy
bạc năm đồng gấp tư Hành vi này chứng tỏ sức mạnh vạn năng của
đồng tiền, làm con người sẵn sàng chôn vùi cả danh dự, tình nghĩa,
nhân phẩm…
+ Chi tiết: tiếng khóc độc nhất vô nhị của Phán mọc sừng “Hứt!
Hứt! Hứt!…”
- Hoàn cảnh điển hình: Đám tang trong gia đình cụ cố Hồng - “một
đám ma gương mẫu” - được miêu tả với sự dư thừa về hình thức,
nghi lễ, đồ tế lễ… nhưng thiếu tình cảm xót thương chân thành dành
0.5
1.5
Trang 6cho người quá cố Qua đám tang, người đọc thấy được bản chất của
xã hội thượng lưu thành thị đương thời
3.3.Truyện ngắn Chí Phèo (Nam Cao):
- Hoàn cảnh điển hình: Tác phẩm được xây dựng trên bối cảnh xã hội
nông thôn Việt Nam trước Cách mạng Một xã hội ngột ngạt, bức bối
với những mâu thuẫn: nông dân - địa chủ, địa chủ - địa chủ Bức
tranh ấy thu nhỏ trong hình ảnh làng Vũ Đại ở cái thế đất “quần ngư
tranh thực”, với hơn hai nghìn suất đinh, nông dân đói nghèo, thất
học, có nhiều thành kiến, định kiến cổ hủ lạc hậu Bọn cường hào ác
bá đu lại với nhau để bóc lột, ức hiếp đám dân đen, rồi lại ngấm
ngầm cho nhau ăn bùn, chia rẽ, làm hại nhau Môi trường sống ấy đã
sản sinh ra những kiểu người như bá Kiến, Chí Phèo…
- Nhân vật điển hình: thí sinh có thể chọn một trong hai nhân vật sau
để phân tích:
+ Nhân vật Chí Phèo: vốn là con người lương thiện nhưng đã bị đẩy
vào cảnh cùng đường tuyệt lộ, trở thành con quỷ dữ của làng Vũ Đại
Đây cũng là hiện tượng phổ biến mang tính quy luật trong xã hội
nông thôn Việt Nam trước Cách mạng: một bộ phận người nông dân
bị đẩy vào con đường tha hóa Nhưng điểm độc đáo, không thể trộn
lẫn của nhân vật Chí Phèo là: lai lịch, ngoại hình, tiếng chửi, mối tình
với thị Nở…
+ Nhân vật bá Kiến: vừa mang sự tham lam, độc ác, thâm hiểm, xảo
quyệt, dâm đãng như những nhân vật cùng loại (Nghị Quế trong Tắt
đèn của Ngô Tất Tố, Nghị Hách trong Giông tố của Vũ Trọng
Phụng…), lại vừa có những nét riêng cá biệt: giọng cười rất sang,
những triết lí thâm hiểm trong cách dùng người, trị người, thói ghen
tuông bệnh hoạn… Qua đó, nhà văn muốn tố cáo bản chất xấu xa của
tầng lớp thống trị trong xã hội nông thôn Việt Nam trước Cách mạng
- Chi tiết chân thực: thí sinh có thể lựa chọn những chi tiết tiêu biểu
như tiếng chửi độc đáo, bát cháo hành của thị Nở, hình ảnh lò gạch
xuất hiện ở đầu và cuối tác phẩm…
2.0
4 Đánh giá:
- Người nghệ sĩ chân chính phải có thái độ tôn trọng sự thật đời sống,
phải dũng cảm nhìn thẳng và phản ánh đúng bản chất của đời sống
- Chính những chi tiết chân thực, những nhân vật điển hình đã giúp
người đọc hình dung ra bức tranh xã hội rộng lớn, đồng thời đánh giá
được tài năng và tầm tư tưởng của người nghệ sĩ
0.5đ