QUY TRÌNH VỆ SINH CÁCH ĐIỆN HOTLINE

: Quy trình vệ sinh cách điện lưới điện Truyền tải đang mang điện bằng nước áp lực cao gọi là “Quy trình vệ sinh cách điện hotline” áp dụng khi thực hiện công việc vệ sinh cách điện đường dây 220kV, 500kV và vệ sinh cách điện thiết bị trong trạm biến áp 220kV, 500kV trong khi đường dây và thiết bị trong trạm đang vận hành không phải cắt điện. IEEE Std 957TM2005: IEEE Guide for Cleaning Insulators IEEE Std 4TM1995: IEEE Standard Techniques for HighVoltage Testing IEEE Std 80TM2000: IEEE Guide for Safety in AC Substation Grounding IEEE Std 516TM2003: IEEE Guide for Maintenance Methods on Energized Power Lines IEEE Std 1048TM2003: IEEE Guide for Protective Grounding of Power Lines

Lời giới thiệu :

Ở một số nước tiên tiến, vệ sinh cách điện đang mang điện bằng nước áp lực cao đã được thực hiện từ lâu và đã được Hiệp hội kỹ sư Điện và Điện tử đúc kết và biên soạn thành tiêu chuẩn IEEE Với ngành Điện, cho đến nay vẫn chưa

có công nghệ nào thực hiện công việc này nên chưa có quy trình để tuân thủ.

Tuy nhiên với đòi hỏi từ thực tế quản lý vận hành lưới điện của Công ty Truyền tải điện 3, việc vệ sinh được cách điện đang vận hành sẽ giải quyết được nhiều vấn đề tồn tại lâu nay Được sự cho phép của Tổng Công ty Truyền tải điện Quốc gia, Công ty Truyền tải điện 3 đã nghiên cứu thành công giải pháp vệ sinh cách điện đang mang điện bằng nước áp lực cao và có kế hoạch từng bước triển khai công nghệ này trong thời gian đến, vì vậy cần phải biên soạn và ban hành Quy trình nội bộ để huấn luyện và đào tạo nhân viên

Tài liệu Quy trình nội bộ này được biên soạn dựa theo kết quả đề tài nghiên cứu "Vệ sinh cách điện lưới điện Truyền tải đang mang điện bằng nước

áp lực cao" của Công ty Truyền tải điện 3 Ngoài ra Quy trình còn tham chiếu các tiêu chuẩn và hướng dẫn trong các tài liệu sau đây của IEEE:

- IEEE Std 957 TM -2005: IEEE Guide for Cleaning Insulators

- IEEE Std 4 TM -1995: IEEE Standard Techniques for High-Voltage Testing

- IEEE Std 80 TM -2000: IEEE Guide for Safety in AC Substation Grounding

- IEEE Std 516 TM -2003: IEEE Guide for Maintenance Methods on Energized Power Lines

- IEEE Std 1048 TM -2003: IEEE Guide for Protective Grounding of Power Lines

PHẦN I NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG

Điều 1: Quy trình vệ sinh cách điện lưới điện Truyền tải đang mang điện bằng

nước áp lực cao gọi là “Quy trình vệ sinh cách điện hotline” áp dụng khi thực hiện công việc vệ sinh cách điện đường dây 220kV, 500kV và vệ sinh cách điện thiết bị trong trạm biến áp 220kV, 500kV trong khi đường dây và thiết bị trong trạm đang vận hành không phải cắt điện

Điều 2: Những người cần nắm vững Quy trình vệ sinh cách điện hotline bao

gồm:

- Các Phó giám đốc kỹ thuật

- Trưởng, Phó, Cán bộ kỹ thuật, kỹ sư , Phòng kỹ thuật Trạm, Phòng kỹ thuật an toàn, Phòng kỹ thuật đường dây, Điều độ - Sản xuất, Đội thí nghiệm điện, Đội xe , Trạm biến áp 500kV trực thuộc Công ty và các đơn vị Truyền tải điện

- Các nhân viên của Đội vệ sinh cách điện hotline

Điều 3: Tất cả các loại công việc vệ sinh cách điện hotline đều được thực hiện

khi:

- Người thao tác ở điện thế đất (trên cột, trên xe nâng hoặc dưới mặt đất,

có nối tiếp đất chắc chắn) tiếp xúc với phần mang điện bằng dòng nước cách điện, áp lực cao

Điều 4: Quy trình này cho phép vệ sinh cách điện hotline các loại công việc sau:

- Vệ sinh chuỗi đỡ I đang mang điện

- Vệ sinh chuỗi đỡ V đang mang điện

- Vệ sinh chuỗi néo đang mang điện

- Vệ sinh cách điện thiết bị đang mang điện trong trạm biến áp

Điều 5: Mỗi công việc cụ thể cần được tiến hành theo sơ đồ công nghệ riêng

dựa theo quy trình này

Điều 6: Khi thực hiện vệ sinh cách điện hotline, cho phép sử dụng các phương

tiện bảo vệ, các thiết bị và dụng cụ khác nhau, đã qua thử nghiệm được thiết kế

và phù hợp với quy định hiện hành

PHẦN II YÊU CẦU ĐỂ ĐẢM BẢO AN TOÀN KHI THỰC HIỆN CÔNG VIỆC

những nơi có độ cao so với mặt biển lớn hơn 1000m cần tham chiếu tiêu chuẩn IEEE 516-2003 để tính toán Quy đổi khoảng cách an toàn tối thiểu cho phù hợp

Điều 8: Khi thực hiện vệ sinh cách điện hotline, chỉ được tiến hành trong kiều

kiện môi trường thời tiết bình thường, cấm tiến hành công việc khi có gió cấp 4 trở lên Không được làm việc khi có mưa phùn, mưa giông khi đang công tác

mà nhận thấy có khả năng mưa giông, sấm sét thì phải dừng ngay công việc, rút khỏi hiện trường Không được làm việc khi không đủ điều kiện ánh sáng để nhìn

rõ cách điện và phần mang điện

Điều 9: Chỉ được tiến hành công việc khi đã có sự chuẩn bị đầy đủ trang thiết bị

đảm bảo yêu cầu nêu trong điều 6 và nguồn nước với điện trở suất phải đạt mức tối thiểu tương ứng với cấp điện áp (như bảng trong điều 27)

Điều 10: Với mỗi loại sơ đồ cột, mỗi cấp điện áp cần đo kiểm điện trường dọc

cột để xác định chi tiết phạm vi người nhân viên được di chuyển và làm việc trên cột Mỗi loại cột này cần phải có sơ đồ công nghệ riêng, được huấn luyện cho nhân viên trước khi thực hiện công tác

Điều 11: Tất cả thiết bị, phụ kiện, vật dụng bằng kim loại tham gia vào quá trình

vệ sinh cách điện hotline đều phải được nối đất

Điều 12: Ngoại trừ súng bắn nước đã được nối sẵn vào ống dẫn và tiếp địa đầu

vòi, nghiêm cấm sử dụng vật dụng kim loại trên cột có chiều dài >0,5m, vật dụng rắn phi kim loại có chiều dài >1m Khi làm việc trên cao lưu ý không để súng bắn, ống dẫn, vật dụng khác vươn ra ngoài thân cột >0,5m

Điều 13: Tất cả vật dụng làm việc trên cao đều được kéo lên bên trong lòng cột bằng hệ dây thừng và puly Dây thừng kéo đồ được bố trí thành vòng kéo vô tận, được định vị chắc chắn hai đầu Nhân viên di chuyển trên cột và khi chuyển các dụng cụ hoặc chi tiết bằng kim loại lên cột phải bảo đảm không đến gần dây dẫn với khoảng cách quy định ở bảng sau:

Cấp điện áp

đường dây

(kV)

Khoảng cách cho phép nhỏ nhất khi di chuyển

(m)

Khoảng cách cho phép nhỏ nhất tại vùng làm việc

(m)

500 4,5 5,5

Điều 14: Để tránh bị ảnh hưởng của điện áp tiếp xúc và điện áp bước có thể có

do ngắn mạch trong quá trình công tác, các phần thiết bị kim loại (như xe ôtô, máy bơm, động cơ, ) phải được nối đất tới chân cột Nối đất vòi phun và nối đất an toàn các thiết bị nên bắt vào 2 điểm khác nhau tại chân cột Những người dưới đất tránh tiếp xúc với phần kim loại, và phải đám bảo khoảng cách từ chỗ đứng tới phần kim loại không nhỏ hơn 8m nếu không phải dùng ủng cách điện, hoặc đứng trên thảm nối đất Khi tiến hành công việc gần nơi dân cư hoặc nơi có mật độ người đông, phải có rào chắn tại nơi cần làm việc, những người không nhiệm vụ không được vào

Điều 15: Để tránh quá điện áp khí quyển cấm đến gần dây chống sét cách điện

với cột ở khoảng cách nhỏ hơn 1m

Điều 16: Nhân viên khi di chuyển và làm việc trên cao không được mang theo

các vật dụng cá nhân bằng kim loại (đồng hồ, dây chuyền, điện thoại di động ), các vật dụng phục vụ công tác như dây mồi, móc khoá, puli, găng tay cách điện, kính bảo hộ… phải được bỏ gọn vào túi cá nhân

Điều 17: Việc vệ sinh cách điện hotline được thực hiện theo phiếu công tác, do

Trưởng Truyền tải, Trưởng trạm biến áp 500kV trực thuộc Công ty cấp

PHẦN III BIỆN PHÁP TỔ CHỨC ĐỂ ĐẢM BẢO AN TOÀN

KHI TIẾN HÀNH CÔNG VIỆC

Điều 18: Những người chịu trách nhiệm an toàn vệ sinh cách điện hotline gồm:

- Người cấp phiếu công tác

- Người chỉ huy trực tiếp (hoặc người giám sát)

- Người cho phép

- Các nhân viên thực hiện vệ sinh cách điện hotline

- (Người phê duyệt phương án công tác)

Điều 19: Những người tham gia vệ sinh cách điện hotline phải được đào tạo,

huấn luyện và cấp giấy chứng nhận phù hợp với Quy trình, công nghệ và thiết bị được trang bị

Trong giấy chứng nhận danh sách những người được phép tham gia công tác vệ sinh cách điện hotline cần ghi rõ :

- Người chỉ huy trực tiếp (phải có bậc an toàn 5/5)

- Nhân viên làm việc trên cột

- Nhân viên làm việc dưới đất

- Người chịu trách nhiệm về vận hành và bảo quản các phương tiện, dụng

cụ dùng cho công việc vệ sinh cách điện hotline

Danh sách này phải được Giám đốc Công ty phê duyệt

Điều 20: Phiếu công tác cần ghi rõ họ, tên người chỉ huy trực tiếp, người cho

phép, các nhân viên của đội vệ sinh cách điện hotline, đường dây đang công tác, nội dung công việc, thời gian được phép tiến hành công việc và các biện pháp chuẩn bị mặt bằng làm việc đảm bảo an toàn, ảnh hưởng cường độ điện trường

Điều 21: Khi tiến hành vệ sinh cách điện hotline bắt buộc phải có người chỉ huy

trực tiếp giám sát Người chỉ huy trực tiếp không được phép trực tiếp công tác,

phạm vi giám sát không được vượt quá phạm vi một điểm làm việc Người chỉ

huy trực tiếp phải thường xuyên giám sát và chỉ đạo mọi công việc của đội vệ sinh cách điện hotline

Người chỉ huy trực tiếp sau khi kiểm tra việc chuẩn bị nơi làmviệc, hướng dẫn đội những điều cần thiết, chịu trách nhiệm về độ chính xác và đầy đủ khi tiến hành các biện pháp an toàn cần thiết phù hợp với đặc điểm của vị trí công tác đồng thời báo Đội điều độ sản xuất biết để theo dõi

Điều 22: Trước khi bắt đầu công việc và sau khi giải lao xong, người chỉ huy

trực tiếp cần nêu rõ đặc điểm của công việc sẽ tiến hành, hướng dẫn rõ các biện

pháp an toàn,giao nhiệm vụ cho từng nhân viên của đội trong quá trình thực hiện công việc

Điều 23: Khi phát sinh các vấn đề làm cản trở hoặc có khả năng mất an toàn

trong quá trình tiến hành công việc, người chỉ huy trực tiếp phải ra lệnh ngừng ngay công việc

Điều 24: Sau khi kết thúc công việc, người chỉ huy trực tiếp báo cáo khối lượng

công việc đã thực hiện cho Điều độ sản xuất, Trưởng truyền tải hoặc Trưởng trạm biến áp 500kV trực thuộc Công ty

Điều 25: Để bảo vệ cho nhân viên vệ sinh cách điện hotline do ảnh hưởng của

điện trường cần sử dụng bộ đồ cản điện trường khi:

- Làm việc trên cột với cường độ điện trường tại đó E > 5kV/m và khi thời gian làm việc lớn hơn thời gian theo công thức t = 50/E - 2 (giờ) hoặc khi

E  25 kV/m

- Nếu phải mặc bộ đồ cản điện trường, trước khi nhân viên lên cột, người chỉ huy trực tiếp cần kiểm tra kỹ các điểm nối giữa các phần của bộ quần áo cản điện trường

Điều 26: Trước khi tiến hành công việc cần phải kiểm tra độ cách điện của thiết

bị, nếu sứ có hiện tượng bị rạn nứt hoặc vỡ quá 2 bát thì không tiến hành vệ sinh trên chuỗi cách điện đó

Điều 27: Khoảng cách tối thiểu từ vòi phun tới phần tử mang điện, áp lực nước tối thiểu tại miệng vòi, đường kính miệng vòi tối đa được xác định theo bảng sau : (máy đo điện trở suất nước, đồng hồ áp lực phải được định kỳ kiểm chuẩn hàng năm)

Cấp điện áp

(kV)

Khoảng cách tối thiểu từ vòi phun đến điểm

có điện (m)

Điện trở tối thiểu của nước cách điện (Ω.cm)

Áp lực thấp nhất tại đầu vòi phun (kPa)

Đường kính tối đa lỗ vòi phun (mm)

Điều 28: Đầu vòi phải được nối đất (tới chân cột) Dòng điện rò qua dòng nước

không vượt quá 0,5 mA

Điều 29: Trước khi tiến hành công việc phải điều chỉnh ổn định tốc độ quay của

máy bơm, và chú ý đến áp lực đầu vòi của nước, khi áp lực nước không đủ, thì không được phép tiến hành công việc

Điều 30: Khi tiến hành công việc cần phải chú ý:

1 Lựa chọn chiều bắn nước thuận theo chiều gió

2 Với việc vệ sinh thiết bị nhất thứ trong trạm, có đường kính lớn phải bố trí ít nhất hai vòi phun với góc thích hợp để vệ sinh đồng thời, tránh hiện tượng một mặt được vệ sinh, mặt đối diện bị thấm nước bẩn có thể gây phóng điện

3 Khi rửa chưa sạch cách điện, không được bỏ dở công việc, nhằm tránh trường hợp bị phóng điện

Điều 31: Khi tiến hành công việc rửa toàn bộ hay một số bộ phận của đường

dây, thông thường phải rửa theo quy trình từ dưới lên trên Khi vệ sinh cách điện cột nhiều mạch, bố trí các pha theo chiều đứng thì phải vệ sinh những pha bên dưới trước rồi làm dần lên trên

Điều 32: Khi tiến hành công việc, phải chú ý đến hướng gió, góc độ rửa Hạn

chế văng nước vào các cách điện chưa được rửa

Điều 33: Áp lực nước của vòi phun lớn, có thể gây thương tích cho con người

và làm hư hỏng bề mặt thiết bị, vật dụng ở cự ly gần, nên nghiêm cấm việc hướng trực tiếp vòi phun vào con người, thiết bị và vật dụng khi đang bắn nước

Điều 34: Một nhóm công tác tối thiểu là 5 người, gồm 2 người làm việc trên

cao, 3 người làm việc dưới đất Phải phân công rõ nhiệm vụ từng người trên cao lẫn dưới đất Hai người trên cao, 1 người bắn nước và 1 người phụ việc đều được trang bị dây an toàn, găng tay, ủng, kính, mũ, quần áo BHLĐ Hai người dưới đất (trang bị quần áo, mũ bảo hộ), 1 người phụ trách phần động lực, 1 người phụ chuyển vật dụng, 1 người chỉ huy trực tiếp Khi chuẩn bị bắn nước vệ sinh người dưới đất phải đứng cách xa phần kim loại được nối đất hoặc đứng trên tấm thảm nối đất sao cho hai chân là đẳng thế và tay không tiếp xúc với bộ phận kim loại khác

Điều 35: Cách vệ sinh chuỗi đỡ I

Với chuỗi đỡ đơn, nhân viên hướng vòi súng vào bát cách điện dưới cùng, khi bơm đã hoạt động đủ áp lực nước thì bóp cò, bắn nước, rê dần lên trên theo tim dọc của chuỗi cách điện, khi đến bát trên cùng thì đổi chiều kéo nhanh xuống dưới và chấm dứt bắn tại bát dưới cùng

Với chuỗi đỡ kép, cũng thực hiện từ dưới lên trên nhưng bắn dích dắc, qua lại giữa hai chuỗi Xem hình minh hoạ bên dưới

Cách bắn nước vệ sinh chuỗi đỡ I

Điều 36: Cách vệ sinh chuỗi đỡ V

Bắn nước vệ sinh điểm giữa V trước, bắn qua lại những bát cách điện dưới cùng rồi bắn dọc theo 1 chuỗi, lên dần đến bát trên cùng rồi đổi chiều kéo xuống nhanh hơn, kết thúc tại điểm giữa Chọn lại vị trí và tiếp tục bắn rửa chuỗi còn lại theo cách tương tự

Cách bắn nước vệ sinh chuỗi đỡ V

Điều 37: Cách vệ sinh chuỗi néo

Với chuỗi néo đơn, bắt đầu bắn từ bát cách điện ngoài cùng (phía dây dẫn) rồi rê dần vào trong (phía thân cột), đổi hướng kéo ra ngoài nhanh hơn và kết thúc tại vị trí bắt đầu

Với chuỗi néo kép, cũng giống như chuỗi néo đơn nhưng bắn dích dắc

Cách bắn nước vệ sinh chuỗi néo

Điều 38: Cách vệ sinh thiết bị trong trạm biến áp

Khi vệ sinh thiết bị trong trạm biến áp cần lưu ý hạn chế tối đa việc nước bắn lan sang các thiết bị khác chưa được vệ sinh, dễ tạo nên ướt cách điện, tạo dòng dẫn nước bẩn, có thể gây phóng điện Mỗi pha cần bắn rửa ít nhất bằng 02 vòi phun đồng thời, vệ sinh từng pha

Hai vòi phun do hai người điều khiển, bố trí góc bắn thích hợp, khi áp lực đầu vòi đủ, bắn từ phần thấp nhất của cách điện, hai vòi rê đồng thời dần lên trên, đến điểm trên cùng của cách điện, hai vòi cùng chuyển hướng kéo nhanh xuống phía dưới và kết thúc tại điểm bắt đầu

Cách bắn nước vệ sinh thiết bị

Điều 39: Thông tin liên lạc trong quá trình vệ sinh hotline:

- Giữa đội công tác, đơn vị Truyền tải và Trạm biến áp 500kV trực thuộc Công ty, Điều độ sản xuất luôn giữ liên lạc qua điện thoại di động

- Tại nơi công tác, người chỉ huy trực tiếp dùng loa tay hoặc máy bộ đàm để ra lệnh cho các thành viên trong đội công tác Khi sử dụng bộ đàm, nhân viên số 2 trên cột là người mang bộ đàm 5W

Điều 40: Bảo quản trang thiết bị, vật dụng, phụ kiện vệ sinh cách điện hotline

Tất cả trang thiết bị, vật dụng, phụ kiện phục vụ vệ sinh cách điện hotline trước khi sử dụng phải kiểm tra kỹ độ chắc chắn về cơ học, về kết nối; các vật dụng cách điện phải kiểm tra độ cách điện Sau khi sử dụng xong phải làm vệ sinh sạch sẽ, sắp xếp gọn gàng trong kho, ở nơi khô ráo; định kỳ kiểm tra bảo dưỡng các thiết bị động lực, thiết bị lọc nước

KT GIÁM ĐỐC PHÓ GIÁM ĐỐC

Nguyễn Văn Xuân

PHỤ LỤC HƯỚNG DẪN CHI TIẾT VỆ SINH CÁCH ĐIỆN HOTLINE

1 Công tác chuẩn bị chung

a Kiểm tra mức độ nhiễm bẩn để quyết định vệ sinh :

+ Hiện nay vẫn chủ yếu là quan sát bằng mắt thường qua kiểm tra ngày (xác định màu sắc cách điện thay đổi) và kiểm tra đêm (qua mức độ phóng điện vầng quang, soi bằng máy corocam) Đặc biệt là kiểm tra đêm vào thời điểm môi trường bất lợi nhất (vào khoảng 2h – 5h sáng, có sương) Đây là phương pháp kinh nghiệm, được tích lũy nhiều năm, độ chính xác chưa được thẩm định, nhưng là cách duy nhất hiện nay

+ Về lâu dài cần phối hợp giữa phương pháp kiểm tra bằng mắt với phương pháp giám sát dòng rò qua chuỗi cách điện Giám sát dòng rò tại những điểm nhiễm bẩn nặng tiêu biểu, có thể giám sát online hoặc offline

b Khảo sát địa hình, mặt bằng vị trí công tác: Trước khi tiến hành, nhóm công tác phải khảo sát kỹ hiện trường, bao gồm đường vào tuyến, mặt bằng vị trí, các công trình chung quanh, nguồn nước Với thiết bị trong trạm biến áp cần khảo sát kỹ mặt bằng, chọn vị trí, bố trí góc phun để tránh ảnh hưởng đến các thiết bị khác chưa vệ sinh và bảo đảm khoảng cách an toàn tối thiểu

c Tiến hành xử lý nước (khử ion) để đạt chuẩn cách điện yêu cầu của cấp điện áp và bảo đảm đủ khối lượng nước làm việc trong ngày

d Kiểm tra toàn bộ thiết bị động lực, thiết bị áp lực, trang bị BHLĐ, phụ kiện, vật dụng; chuẩn bị đủ thiết bị đo, đủ nhiên liệu

e Tập kết xe hợp bộ (là xe tải, trên đó có lắp đặt đầu bơm, động cơ kéo, máy phát, thiết bị xử lý nước, các phụ kiện, vật dụng, bồn nước ) vào vị trí, càng gần chân cột càng tốt Tiến hành đặt tiếp địa các thiết bị kim loại vào sườn , gầm xe; nối tiếp địa xe vào tiếp địa cột Nối tiếp địa súng bắn, ống dẫn vào tiếp địa cột Soạn phụ kiện, vật dụng, đồ nghề gần chân cột trên một tấm bạt sạch Tiến hành đo tốc độ gió và xác định hướng gió Làm rào chắn giới hạn phạm vi làm việc nếu vị trí vệ sinh nằm trong khu vực dân cư hoặc nhiều người qua lại

f Tiến hành đo kiểm tra điện trở suất của nước, khởi động bơm để sức rửa đường ống vòi phun (để thải nước cũ còn tồn trong ống)

g Phân công nhiệm vụ từng người trong nhóm công tác 5 người

+ Người Nhân viên số 1 (CN1): bắn nước vệ sinh trên cao + Người Nhân viên số 2 (CN2): phụ việc trên cao

+ Người Nhân viên số 3 (CN3): phụ việc dưới đất