b/ Kết nối: 10’ Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo và chức năng của nơron hs Chỉ rõ cấu tạo và các chức năng của nơron, từ đó thấy chiều hướng lan truyền xung TK trong sợi trục Gv: Cho hs nhắ
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 8 Bài 6: PHẢN XẠ I/ Mục tiêu: (chuẩn kiến thức)
1/ Kiến thức:
- Trình bày được cấu tạo, chức năng cơ bản của nơron và kể tên các loại nơron
- Chứng minh phản xạ là cơ sở của mọi hoạt động của cơ thể bằng các ví dụ cụ thể
2/ Kĩ năng:
- Quan sát và phân tích kênh hình
- Rèn kỹ năng hoạt động nhóm
Kĩ năng sống:
- Kĩ năng hợp tác, lắng nghe tích cực khi hoạt động nhóm
- Kĩ năng xử lí và thu thập thông tin khi đọc SGK, quan sát hình để tìm hiểu đặc điểm, cấu tạo và chức năng của nơ ron
- Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, trước tổ
3/ Thái độ:
Giáo dục ý thức bảo vệ sức khẻo
II/ Phương pháp/kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng
- Động não
- Vấn đáp – tìm tòi
- Trực quan
- Thảo luận nhóm
- Nêu vấn đề
III/ Chuẩn bị:
- Gv: Tranh phóng to hình 6.1 – 6.2, sơ đồ 6.3 SGK
- HS: Xem trước nội dung bài
IV/ Tiến trình lên lớp:
1/ Ổn định (1’)
Trang 22/ Kiểm tra bài cũ (5’)
(?) Mô là gì? Cho biết các yếu tố của mô? Hãy kể các loại mô chính trong cơ thể?
(?) Cho biết vị trí của từng loại mô? Nêu chức năng của từng loại mô?
3/ Các hoạt động dạy học
a/ Khám phá:
Gv: Vì sao khi ta chạm phải vật nóng tay ta rụt lại, nhìn thấy quả me thì tiết nước bọt, chạy xe thấy đèn đỏ thì dừng lại Những hiện tượng đó được gọi là gì? Cơ chế đó diễn ra như thế nào? Nội dung bài hôm nay sẽ giải đáp cho chúng ta biết những điều đó
b/ Kết nối:
10’ Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo và chức năng của nơron
hs Chỉ rõ cấu tạo và các chức năng của nơron, từ đó thấy chiều hướng lan truyền
xung TK trong sợi trục
Gv: Cho hs nhắc lại:
(?) Hãy nêu thành phần và cấu tạo của
mô thần kinh?
- Gv: Y/c hs quan sát hình 6.1/sgk, kết
hợp nghiên cứu thông tin để trả lời câu
hỏi
(?) Hãy mô tả cấu tạo của 1 nơron điển
hình?
I/ Cấu tạo và chức năng của nơron
- HS: Mô TK gồm các tế bào th kinh gọi
là nơ ron và các tế bào thần kinh đệm
- HS: Tự thu thập thông trong SGK
- HS: Mô tả dựa theo hình 6.1
Trang 3- Gv: Tiểu kết và nhấn mạnh thêm Bao
miêlin tạo nên những eo chứ không phải
là nối liền
(?) Vậy nơron có chức năng gì ?
(?) Cảm ứng? Dẫn truyền?
(?) Căn cứ vào chức năng người ta phân
biệt mấ loại nơron?
(?) Nêu chức năng của từng loại nơron?
- Gv: Làm cho hs thấy và hiểu được vị
trí, cấu tạo và chức năng của nơ ron
- Gv: Y/c thảo luận:
(?) Em có nhận xét gì về hướng dẫn
truyền xung TK ở nơ ron hướng tâm và
nơ ron li tâm?
- Chức năng cơ bản của nơron là cảm ứng và dẫn truyền
- HS: Dựa theo thông tin để hoàn chỉnh kiến thức
- Có 3 loải nơron + Nơ ron hướng tâm (nơron cảm giác) truền xung thần kinh về trung ương thần kinh
+ Nơron trung gian (nơron liên lạc) đảm bảo liên lạc giữa các nơ ron
+ Nơ ron li tâm (nơron vận động) truyền xung thần kinh tới cơ quan phản ứng
- HS: Nơron hướng tâm dần truyền xung
TK về trung ương TK, còn nơ ron li tâm dẫn truyền xung TK tới cơ quan pư (cơ,
Trang 4- Gv: Mở rông thêm: Ở người có 75.000
tỉ tế bào, chỉ riêng ở não có tới 1000 tỉ tế
bào, trong đó có 100 tỉ là các nơron (còn
900 tỉ là các tb TK đệm chiếm 75 % sô
lượng nơ ron
tuyến)
HS hình thành khái niệm phản xạ, vòng phản xạ , biết giải thích 1 số phản xạ ở
người bằng cung phản xạ, vòng phản xạ
- Gv: Y/c hs nghiên cứu thông tin/sgk
thảo luận nhóm trả lời câu hỏi (5’)
(?) Phản xạ là gì? Cho VD về phản xạ ở
người và ĐV?
(?) Một phản xạ thực hiện được nhờ sự
chỉ huy của bộ phận nào?
(?) Nêu điểm khác nhau giữa phản xạ ở
người và tính cảm ứng ở ĐV?
- Gv: nhấn mạnh: mọi hoạt động của cơ
thể đều là phản xạ, px không chỉ trả lời
các kích thích của môi trường ngoài mà
II/ Cung phản xạ 1/ Phản xạ
- HS Tự thu nhận thông tin trong SGK
- Là phản ứng của cơ thể trả lời kích
thích của môi trường dưới sự điều khiển của hệ thần kinh
- HS: Nhờ bộ phận hệ thần kinh
- HS: Phản xạ ở người khác với tính cảm ứng của tv vì: px là phản ứng có sự tham gia của hệ thần kinh mà ở thực vật lại khong có hệ thần kinh
TD: Hiện tượng cụp lá ở cây xấu hổ
chủ yếu là những thay đổi về lực trương nước ở các tế bào gốc chứ không phải do
hệ thần kinh điều khiển
Trang 5còn đáp ứng kích thích của môi trường
trong
TD: Sự tăng nhịp hô hấp, sự thay đổi
nhịp co bóp của tim khi lao động , sự tiết
mồ hôi khi trời nóng, trời lạnh… đều là
phản xạ
- Gv:Y/c hs đọc thông tin đồng thời quan
sát hình 6.2/sgk ghi nhớ kiến thức
(?) Có những loại nơron nào tham gia
vào cung phản xạ?
(?) Cung phản xạ là gì?
(?) Một cung phản xạ bao gồm những
thành phần nào?
(?) Cung phản xạ có vai trò như thế nào?
2/ Cung phản xạ
- HS: Tự thu thập thông tin và quan sát hình 6.2
- HS: Có 3 loại nơ ron tham gia vào cung phản xạ
- Là đường dẫn truyền xung thần kinh từ
cơ quan thụ cảm qua trung ương thần kinh tới cơ quan phản ứng
- Cung phản xạ gồm 5 khâu:
+ Cơ quan thụ cảm + Nơron hướng tâm + Nơron trung gian + Nơron li tâm + Cơ quan phản ứng
- HS: Thực hiện phản xạ
- HS: Kim kích thích → cơ quan thụ cảm
(da) → nơron hướng tâm → tuỷ sống(t.w
Trang 6(?) Hãy giải thích phản xạ: kim châm
vào tay, tay rụt lại?
- Gv: y/c hs nghiên cứu thông tin/sgk và
sơ đồ hình 6.3/sgk
(?) Vòng phản xạ có ý nghĩa như thế nào
trong đời sống?
(?) Nêu VD về phản xà và phân tích
đường dẫn truyền xung thần kinh trong
phản xạ đó?
- Gv: lưu ý hs: ( sgk….)
Ngay trong trường hợp chỉ phản ứng 1
lần đã đáp ứng được yêu cầu trả lời kích
thích cũng vẫn có thông tin ngược qua
dây hướng tâm về trung ương TK Vì
vậy, dù là phản xạ đơn giản nhất thì xung
TK vẫn được dẫn truyền trong vòng px
- Gv: Y/c tự rút ra kết luận:
tk)phân tích → nơron li tâm → cơ ở ngán tay → co tay, rụt lại
Như vậy px được thực hiện 1 cách chính xác là nhờ có các luồng thông tin ngược báo về t.w tk để có sự điều chỉnh px tạo nên vòng px
3/ Vòng phản xạ
- HS: Tự thu thập thong tin
- HS: Giúp px thực hiện chính xác hơn
- HS: Phân tích dựa theo thông tin trong sgk
- Vòng px là tập hợp các cung phản xạ nối tiếp nhau nhằm để chính xác hóa phản ứng của cơ thể trước một kích thích nào đó.
- Trong px luôn có luồng thông tin ngược báo về trung ương thần kinh để trung ương điều chỉnh pư cho chinh xác
- Căn cứ vào chức năng người ta phân biệt mấy loại nơron, các loại nơron đó khác nhau ở điểm nào?
- Phản xạ là gì? Cho thí dụ?
Trang 7- cung phản xạ là gì?
- Từ 1 VD cụ thể hãy phân tích đương đi của xung thần kinh trong px đó?
- Học bài và trả lời câu hỏi 1,2 SGK /23
- Đọc phần “em có biết”
- Xem kĩ nội dung thực hành bài 6