Tiết 70-71 Chiếc thuyền ngoài xa

Veà kieỏn thửực: Giuựp hoùc sinh : -Cảm nhận đợc suy nghĩ của ngời nghệ sĩ nhiếp ảnh khi phát hiện ra mâu thuẫn trong nghề nghiệp của mình; từ đó nhận thấy rõ mỗi con ngời, nhất là ng

Ngaứy soaùn: 13- 02 -2010 ẹoùc vaờn :

Tieỏt : 70-71 (Nguyeón Minh Chaõu)

I MUẽCTIEÂU

1 Veà kieỏn thửực: Giuựp hoùc sinh :

-Cảm nhận đợc suy nghĩ của ngời nghệ sĩ nhiếp ảnh khi phát hiện

ra mâu thuẫn trong nghề nghiệp của mình; từ đó nhận thấy rõ mỗi

con ngời, nhất là ngời nghệ sĩ không thể giản đơn khi nhìn nhận

cuộc sống và con ngời

-Hiểu và cảm thông với ngời lao động nghèo, chịu nhiều bất hạnh,

nhất là cuộc sống cùng cực, lạc hậu

-Hiểu đợc những nét đặc sắc về nghệ thuật: kết cấu độc đáo, cách

triển khai cốt truyện rất sáng tạo, khắc họa nhân vật khá sắc sảo của

một cây bút bản lĩnh và tài hoa

2 Veà kú naờng:

-Rèn luyện kĩ năng đọc- hiểu truyện ngắn hiện đại- Nâng cao kĩ năng đọc

- Rèn luyện kĩ năng tự đọc, tự học một cách chủ động, sáng tạo

3 Veà thaựi ủoọ:

- Có quan niệm đúng về nghệ thuật chân chính

- Có cách nhìn, cách nghĩ, cách đánh giá con ngời và cuộc sống theo đúng bản chất của nó

- Có cái nhìn đa diện và sâu sắc về cuộc đời và con ngời

II CHUAÅN Bề

1.Chuaồn bũ cuỷa giaựo vieõn

- ẹoà duứng daùy hoùc : Taứi lieọu tham khaỷo: Saựch giaựo vieõn, Thieỏt keỏ baứi giaỷng Ngửừ

vaờn 12, OÂn taọp Ngửừ vaờn 12 Soaùn giaựo aựn

- Phửụng aựn toồ chửực lụựp hoùc : ẹoùc dieón caỷm, gụùi mụỷ, thaỷo luaọn, bỡnh giaỷng

2 Chuaồn bũ cuỷa hoùc sinh : ẹoùc saựch giaựo khoa, soaùn baứi theo hửụựng daón saựch

giaựo khoa

III HOAẽT ẹOÄNG DAẽY HOẽC

1 OÅn ủũnh tỡnh hỡnh lụựp : (1phuựt) Kieồm tra neà neỏp, sú soỏ, taực phong hoùc sinh.

2 Kieồm tra baứi cuừ : (5 phuựt ) Giáo viên kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh

3 Giaỷng baứi mụựi:

*Vaứo baứi : (1phuựt)

“Nguyeón Minh Chaõu thuoọc trong soỏ nhửừng nhaứ vaờn mụỷ ủửụứng tinh anh vaứ taứi naờng nhaỏt cuỷa vaờn hoùc ta hieọn nay” (Nguyeõn Ngoùc) Sửù tinh anh vaứ taứi naờng aỏy theồ hieọn trửụực heỏt ụỷ quaự trỡnh ủoồi mụựi tử duy ngheọ thuaọt Sau naờm 1975, oõng ủi saõu khaựm phaự sửù thaọt ủụứi soỏng ụỷ bỡnh dieọn ủaùo ủửực theỏ sửù, phaựt hieọn nhieàu moỏi quan heọ xaừ hoọi phửực taùp Truyeọn ngaộn “Chieỏc thuyeàn ngoaứi xa” seừ giuựp chuựng ta hieồu roừ hụn hửụựng phaựt hieọn ủụứi soỏng vaứ con ngửụứi mụựi meỷ aỏy

- Tieỏn trỡnh baứi daùy:

THễỉI

GIAÙO VIEÂN

HOAẽT ẹOÄNG CUÛA HOẽC SINH

NOÄI DUNG KIEÁN THệÙC

15’ Hoaùt ủoọng 1:

Giaựo vieõn hửụựng

Hoaùt ủoọng 1:

Hoùc sinh đọc tóm tắt

I.Tiểu dẫn:

1.Tác giả:

daón hoùc sinh tỡm

hieồu chung veà taực

giaỷ, taực phaồm

Em hãy giới thiệu

những nét chung nhất

về nhà văn Nguyễn

Minh Châu?

Giaựo vieõn bổ sung,

chốt lại một số ý quan

trọng Những tác

phẩm chính của

Nguyễn Minh Châu

chỉ cần yêu cầu học

sinh nhớ tên ba tác

phẩm

Giaựo vieõn nhận xét,

bổ sung

Giaựo vieõn đặt câu hỏi

kiểm tra cảm nhận

chung của học sinh

Khi đọc tác phẩm ấn

tợng đầu tiên của em

là gì?

Giaựo vieõn tôn trọng

ý kiến học sinh miễn

là các em lí giải đợc lí

do thích hoặc không

thích để có cái nhìn

sâu sắc hơn sau giờ

học

Giaựo vieõn hớng dẫn

học sinh tìm hiểu bố

cục đoạn trích

(Có thể chấp nhận

những cách đặt tiêu

đề khác miễn là hợp

lí)

Tiểu dẫn Nêu những nét chính về cuộc đời và văn nghiệp của Nguyeón Minh Chaõu

Hoùc sinh tự tóm tắt tác phẩm trên cơ sở đã đọc

và chuẩn bị

2 Tóm tắt văn bản Theo yêu cầu của tr-ởng phòng, nghệ sĩ Phùng đến vùng biển là nơi anh đã từng chiến

đấu để chụp một tấm

ảnh cho cuốn lịch năm sau Anh đã phát hiện

và chụp đợc “một cảnh

đắt trời cho” đó là cảnh một chiếc thuyền ngoài

xa đang ẩn hiện trong biển sớm mờ sơng

Nh-ng khi chiếc thuyền vào

bờ, anh đã kinh ngạc hết mức khi chứng kiến

từ chính chiếc thuyền

đó cảnh một ngời chồng đánh đập vợ hết sức dã man, đứa con vì

muốn bảo vệ mẹ đã

đánh trả lại cha mình

Những ngày sau đó, sự việc luôn lặp lại và Phùng đã ra tay can thiệp Chánh án Đẩu (ngời đồng đội cũ của Phùng) mời ngời đàn

bà đến toà án huyện

Tại đây, chị đã từ chối

sự giúp đỡ của Đẩu và Phùng, nhất định không chịu bỏ chồng, đa ra lí

do bằng chính câu chuyện kể về đời mình

Tấm ảnh của Phùng

đ-ợc chọn vào bộ lịch năm sau, trở thành kiệt tác nghệ thuật Mỗi lần ngắm tấm ảnh, tuy là

ảnh trắng đen, bao giờ Phùng cũng thấy hiện lên cái màu hồng hồng

- Nguyễn Minh Châu (1930-1989)

- Quê: Làng Thơi ,xã Quỳnh Hải, huyện Quỳnh Lửu, tỉnh Nghệ An

- Đầu 1950 gia nhập quân đội

- Từ 1952 đến 1958 công tác và chiến đấu tại sử đoàn 320

- Năm 1960 công tác tại phòng văn nghệ quân đội

- Năm 1972 đửợc kết nạp vào Hội nhà văn Việt Nam

2 Sự nghiệp sáng tác:

- Bắt đầu viết văn từ 1954

+Trong chiến tranh:

* Nghiêng về cảm hứng anh hùng ca và có khuynh hửớng minh họa

* Phản ánh, tái hiện bức hiện bức tranh hiện thực sinh động

về con ngửời và cuộc sống của nhân dân trong kháng chiến chống Mỹ

* Tác phẩm: Cửa sông (1967), Những vùng trời khác

nhau(1970), Dấu chân ngửời lính(1972)

+Sau chiến tranh:

Khao khát đổi mới tử duy nghệ thuật

- Rất nhậy cảm trửớc niềm tin yêu ấm áp của con ngửời, trửớc

sự can đảm và tấm lòng bao dung của ngửời phụ nữ

- Tác phẩm chính: Ngửời đàn

bà trên chuyến tàu tốc hành (1983), Bến quê (1987)

2 Tác phẩm:

-Hoàn cảnh sáng tác:

+Tháng 8- 1983 +In trong tập truyện ngắn cùng tên, NXB TP mới, HN, 1987

3.Tóm tắt:

-Thế giới nhân vật

-Diễn biến câu chuyện

4.Bố cục: Hai đoạn

-Đoạn 1(từ đầu đến chiếc thuyền lới vó đã biến mất): Cảnh

bình minh trên biển

Hoaùt ủoọng 2:

Giaựo vieõn nêu vấn

đề:

Trong chuyến đi thực

tế, trớc cảnh bình

minh trên biển, nhân

vật Phùng đã phát

hiện những điều gì?

Cảm xúc của ngời

nghệ sĩ trớc những

điều đó?

Phát hiện tình huống

truyện? Nhận xét?

Giaựo vieõn có thể đặt

ra tình huống: Nếu ở

địa vị ngời đàn bà em

sẽ xử sự nh thế nào?

Tại sao ngời đàn bà

lại chắp tay vái lấy

vái để đứa con?

Giaựo vieõn yêu cầu

HS tóm tắt trận đánh

vợ tiếp theo của gã

đàn ông Nhận xét?

Những phát hiện của

ngời nghệ sĩ gửi đến

của ánh sơng mai cùng với hình ảnh ngời đàn

bà lam lũ, nghèo khổ

Hoaùt ủoọng 2:

ẹoùc –hieồu vaờn baỷn

Hoùc sinh đọc diễn cảm

đoạn từ lúc bấy giờ

> ngoại cảnh vừa mang lại

Hoùc sinh các tổ thảo luận, cử ngời phát biểu

Còn gì hạnh phúc hơn

đối với ngời nghệ sĩ khi bắt gặp vẻ đẹp tuyệt cảnh đem đến sự trong trẻo, bay bổng của tâm hồn

Học sinh phát hiện và bình chi tiết miêu tả

ngời đàn bà, hành động của ngời đàn ông

Hoùc sinh đa số sẽ cho

rằng:

+Em không thể cam chịu nh vậy

+Em sẽ kêu cứu +Em sẽ khóc +Em sẽ đánh lại hoặc chạy

Hoùc sinh lí giải theo quan điểm của mình

Hoùc sinh thảo luận (có thể có những ý kiến khác nhau)

-Đoạn 2 (còn lại): Câu chuyện ở tòa án huyện

II Đọc hiểu:

1 Cảnh bình minh trên biển:

Ngời nghệ sĩ có những phát hiện mới mẻ:

a.Bức tranh thiên nhiên hoàn mĩ:

-Vẻ đẹp trời cho mà cả đời bấm

máy ngời nghệ sĩ chỉ có diễm phúc bắt gặp một lần: Mũi thuyền in trên chiếc mui khum khum

+Một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ

+Toàn bộ khung cảnh từ đờng nét đến ánh sáng đều hài hòa +Một vẻ đẹp toàn bích *Không thể tìm thêm một từ ngữ nào ấn tợng hơn nữa để ca ngợi vẻ đẹp cổ điển mà lãng mạn của bức tranh biển lúc bình minh

-Cảm xúc ngời nghệ sĩ: Ngây ngất, bay bổng, chuyển sang kinh ngạc, hụt hẫng

b Bức tranh cuộc sống đầy bất ngờ và nghịch lí :

- Tâm hồn đang thăng hoa bởi cái đẹp >< choáng váng vì sự xuật hiện của đôi vợ chồng thuyền chài và hành động vũ phu của ông chồng

- Chiếc thuyền đẹp nh mơ >< hai vợ chồng thuyền chài

- Ngời đàn bà cam chịu, nhẫn nhục.- Một thằng bé nh một viên đạn trên đờng lao tới đích

nhảy xổ vào gã đàn ông

> Một bi kịch ngang trái mà ngời nghệ sĩ phải chứng kiến

đúng lúc cảm xúc nghệ thuật

đang thăng hoa

-Sự việc đánh vợ diễn ra thờng xuyên

-ý nghĩa: Phát hiện của ngời nghệ sĩ nh “một thứ nớc rửa ảnh

sẽ làm nổi hình, nổi sắc nhân vật, làm nổi bật vấn đề t tởng của tác giả” (Nguyễn Đăng Mạnh)

ngời đọc những thông

điệp gì về cuộc sống,

con ngời, mối quan hệ

giữa cuộc đời và nghệ

thuật?

Giaựo vieõn nhận xét,

sửa chữa và bổ sung,

chốt lại những ý quan

trọng Ngoài những ý

nêu trên, Giaựo vieõn

có thể giảng thêm về

mối quan hệ giữa

nghệ thuật và cuộc

sống

Giaựo vieõn bình :

Chiếc thuyền ngoài xa

mang đến cho ngời

nghệ sĩ bức ảnh đẹp

toàn bích nhng khi

đến gần lại phơi bày

hiện thực nghiệt ngã

về thân phận con

ng-ời

( Liên hệ với quan

niệm của các nhà văn

khác)

Tóm tắt thái độ của

chánh án và ngời đàn

bà?

Giaựo vieõn hớng dẫn

HS thảo luận câu hỏi:

Chuyện gì đã diễn ra

ở tòa án? Triết lí về

cuộc đời, con ngời mà

Nguyeón Minh Chaõu

muốn gửi gắm trong

đó?

Giaựo vieõn chốt ý

Cuộc đối thoại của

chánh án Đẩu và ngời

đàn bà đã tác động

nh thế nào đến nghệ

sĩ Phùng?

Giaựo vieõn dẫn dắt,

Hoùc sinh đọc phân vai

từ ngời đàn bà đến đàn con tôi chúng nó đợc

ăn no

Hoùc sinh phân tích đợc diễn biến câu chuyện

và qua đó rút ra đợc những bài học cuộc

đời

Hoùc sinh chọn chi tiết,

lí giải, rút ra ý nghĩa t tởng của câu chuyện Hành trình đi tìm hạnh phúc nhỏ nhoi của những ngời hàng chài kia vẫn đầy chông gai phía trớc và có thể còn nảy sinh những bi kịch

đau đớn hơn

-Con ngời ta luôn đứng

-Tình huống ấy khiến ngời nghệ

sĩ nhận ra rằng: Đằng sau cái

đẹp không phải bao giờ cũng là chân lý của sự hoàn thiện, là

đạo đức

- Mối quan hệ nghệ thuật và cuộc sống: Nghệ thuật vốn nảy sinh từ cuộc đời nhng không phải bao giờ cuộc đời cũng là nghệ thuật

Chánh án

- Chị không sống nổi với lão đàn ông

vũ phu ấy

đâu

>Có lẽ Đẩu tin rằng giải pháp anh lựa chọn cho

ng-ời đàn bà là tốt nhất

- Thay đổi cách xng hô

với t cách là

vị chánh án

=>Một cái gì

vừa vỡ ra

- Quý tòa ,

đừng bắt con

bỏ nó

> Một cách

c xử đáng ngạc nhiên!

- Thân thiện hơn, sắc sảo, giải thích sự cam chịu của mình

Ngời đàn bà thất học rất hiểu cuộc sống, con ngời; hiểu thiên chức làm mẹ; hiểu nỗi khốn khổ và sự bế tắc của ngời chồng

c Nghệ sĩ Phùng:

-Ngạc nhiên =>xúc động, phát hiện: Đằng sau vẻ ngoài xấu xí, thô kệch của ngời đàn bà lạc hậu lại lấp lánh tình thơng, lòng

vị tha, đức hi sinh của ngời mẹ

=> Câu chuyện ẩn chứa những triết lí sâu sắc về cuộc sống và con ngời:

+ Quan niệm hạnh phúc của con ngời nhiều khi thật đơn giản, khát vọng hạnh phúc thật nhỏ bé mà sao vẫn ngoài tầm tay

+ Sự tàn bạo nhiều khi sinh ra

từ sự đói nghèo, vất vả

gợi ý và thuyết giảng

nếu cần thiết

Theo em truyện ngắn

Chiếc thuyền ngoài xa

có những nét đặc sắc

gì về nghệ thuật?

Giaựo vieõn hớng dẫn

HS chứng minh

những nhận định đã

rút ra

trớc sự lựa chọn và có

lẽ cha có sự lựa chọn hoàn mĩ cho những con ngời nghèo khổ đáng thơng

> ẩn hiện trong đó là nỗi u t của một trái tim nhân hậu; sự trân trọng hạt ngọc ẩn sâu bên trong tâm hồn con ngời lao

động lam lũ, vất vả

2 Vài nét đặc sắc về nghệ thuật:

-Cốt truyện giản dị mà độc đáo +Tình huống mang ý nghĩa khám phá về đời sống +Tình huống truyện đã đợc đẩy lên cao trào và càng xoáy sâu hơn nữa để phát hiện tính cách con ngời, phát hiện sự thật cuộc

đời

-Ngôn ngữ trần thuật +Tạo điểm nhìn trần thuật sắc sảo, tăng cờng khả năng khám phá đời sống của tình huống truyện, lời kể trở nên khách quan, chân thực, giàu sức thuyết phục

-Ngôn ngữ nhân vật: phù hợp với với đặc điểm tính cách của từng ngời

> Khắc sâu thêm chủ đề t tởng của truyện ngắn

III Kết luận

1 Nội dung:

Thông qua tác phẩm Nguyễn Minh Châu không chỉ xót xa

th-ơng cảm ngời phụ nữ bất hạnh

mà còn lên án sự tàn nhẫn thô bạo của ngời chồng trong gia

đình Đồng thời báo động tình trạng bạo lực trong gia đình

đang làm khô héo, rạn vỡ tâm hồn con ngời Ca ngợi tình mẫu tử trân trọng khát vọng

đợc sống trong yêu thơng, yên bình của trẻ em

2 Nghệ thuật

- Tình huống truyện độc đáo

- Nghệ thuật đối lập giữa cái

đẹp của ngoại cảnh với hiện thực cuộc sống

- Giọng điệu trần thuật đa dạng: + Khách quan ngạc nhiên khi tả cảnh đời, cảnh biển

+ Lo âu khi tái hiện lời thoại của ngời đàn bà

12’

Hoaùt ủoọng 3:

- Giaựo vieõn chốt lại

và củng cố

Hoaùt ủoọng 4:

Giaựo vieõn ra đề cho

học sinh luyện tập

So sánh quan niện

nghệ thuật của

Nguyeón Minh Chaõu

trong Bức tranh và

Chiếc thuyền ngoài

xa?

Câu 1: Nhân vật nào

trong chuyện để lại

cho em ấn tợng sâu

sắc nhất? Tại sao?

Câu 2: Phát biểu cảm

nghĩ về hình tợng

ng-ời đàn bà làng chài?

Hoaùt ủoọng 3:

Hoùc sinh đọc ghi nhớ

Hoaùt ủoọng 4:

Hoùc sinh luyện tập

+ Xót thơng, căm phẫn khi chứng kiến cảnh ngời đàn ông ngợc đãi vợ con

+ Day dứt khắc khoải khi thấy ngời đàn bà cha tìm đợc lối

thoát

IV.Ghi nhớ: (SGK) V.Luyện tập: -Bức tranh là sự tự nhận thức, tự phê phán của một con ngời dới ánh sáng lơng tâm, đạo đức -Chiếc thuyền ngoài xa là sự nhận thức, phê phán cái ác, cái xấu trong đời thờng =>Cả hai tác phẩm đợc viết theo quan điểm nghệ thuật: chỉ ra mặt xấu, mặt tối để góp phần hoàn thiện nhân cách, làm cho cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn 4 Cuỷng coỏ :(1 phuựt) - Ra baứi taọp veà nhaứ: Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” để lại trong em ấn tợng gì sâu sắc nhất ? - Chuaồn bũ baứi : Thực hành về hàm ý IV RUÙT KINH NGHIEÄM, BOÅ SUNG: