Tài liệu học tập Vật lí 9 Chương 2

Đặt bàn tay trái song song với các đường cảm ứng từ, nếu chiều từ cổ tay đến ngón tay theo chiều dòng điện thì ngón cái choãi ra 90° chỉ chiều lực từ tác dụng lên dây dẫn.. Đặt bàn tay

Mục lục

Chương 2

ĐIỆN TỪ HỌC

Bài 21: Nam châm vĩnh cửu 1

Bài 22: Tác dụng từ của dòng điện từ trường 5

Bài 23: Từ phổ – Đường sức từ 9

Bài 24: Từ trường của ống dây có dòng điện chạy qua 12

Bài 25-26: Sự nhiễm từ của sắt thép nam châm điện 17

Bài 27: Lực điện từ 24

Bài 28: Động cơ điện một chiều 28

Bài 30: Bài tập vận dụng các quy tắc 31

Bài 31: Hiện tượng cảm ứng điện từ 35

Bài 32: Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng 38

Bài 33: Dòng điện xoay chiều 41

Bài 34: Máy phát điện xoay chiều 45

Bài 35: Các tác dụng của dòng điện xoay chiều 48

Bài 36: Truyền tải điện năng đi xa 52

Bài 37: Máy biến thế 55

Bài 39: Tổng kết chương II 58

Bài tập tổng hợp chương 2 72

Các đề kiểm tra chương 2 80

1 ĐỀ KIỂM TRA 15 PHÚT SỐ 1 (Từ bài 21-30) 80

2 ĐỀ KIỂM TRA 15 PHÚT SỐ 2 (Từ bài 34-39) 86

3 ĐỀ KIỂM TRA 1 TIẾT 92

Chương 2 Điện Từ Học Bài 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU A - Kiến thức cơ bản 1 Định nghĩa: Nam châm là các vật có đặc tính hút sắt hay bị sắt hút 2 Các loại nam châm: Nam châm vĩnh cửu và nam châm điện 3 Các dạng nam châm vĩnh cửu thường gặp: Nam châm thẳng, nam châm hình móng ngựa, nam châm hình kim, … 4 Các cực của nam châm:  Bất kì một nam châm nào cũng có 2 cực: cực Bắc và cực Nam Khi để tự do, cực bắc hướng về hướng Bắc địa lí, cực Nam hướng về hướng Nam địa lí  Cực Bắc thường được sơn màu đỏ hay kí hiệu chữ N (North); cực Nam sơn màu xanh hay kí hiệu chữ S (South) 5 Tương tác giữa hai nam châm: Hai nam châm để gần nhau sẽ tương tác với nhau Các cực cùng tên sẽ đẩy nhau và các cực khác tên sẽ hút nhau B - Câu hỏi sách giáo khoa C.1 Nhớ lại kiến thức về từ tính của nam châm ở lớp 5 và lớp 7, hãy đề xuất thực hiện một thí nghiệm để phát huy xem một thanh kim loại có phải là nam châm hay không?

C.2 Đặt kim nam châm trên giá thẳng đứng như hình bên:

a) Khi đã cân bằng, kim nam châm nằm dọc theo hướng nào?

b) Xoay cho kim nam châm lệch khỏi hướng vừa xác định, buông tay

Khi đã đứng cân bằng trở lại, kim nam châm còn chỉ hướng như lúc

đầu nữa hay không? Làm thí nghiệm hai lần và cho nhận xét

C.3 Đưa từ cực của hai nam châm lại gần nhau như hình bên, Quan sát hiện tượng, cho nhận xét

C.4 Trong thí nghiệm trên, đổi đầu của một trong hai nam châm rồi đưa lại gần nhau Có hiện tượng gì xảy ra với các nam châm?

C.5 Theo em, có thể giải thích thế nào hiện tuọng hình nhân đặt trên xe của Tổ Xung Chi luôn luôn chỉ hướng Nam?

C.6 Người ta dùng la bàn (hình bên) để xác định hướng Bắc, Nam Tìm hiểu cấu tạo của la bàn Hãy cho biết bộ phận nào của la bàn có tác dụng chỉ hướng Giải thích Biết rằng mặt số của la bàn có thể quay động lậi với kim nam châm.

N S

Tài liệu tham khảo

[1] SGK Vật lí 9, NXB Giáo dục Việt Năm, năm 2014 [2] SBT Vật lí 9, NXB Giáo dục Việt Năm, năm 2014 [3] Bài tập thực hành Vật lí 9, NXB GDVN, năm 2010

[4] Kiến thức cơ bản Vật lí 9, Lê Văn Thông, NXB ĐHQGNH [5] 360 câu TN Vật lí 9, Vũ Thị Phát Minh, NXB ĐHQGNH

[6] Ôn tập, củng cố kiến thức VL9, Nguyễn Thị Ngọc Mai, NXBGD

[7] Và một số tài liệu, hình ảnh sưu tầm trên Internet

Ghi chép cá nhân

C.7 Hãy xác định tên từ cực của các nam châm thường dùng trong phòng

thí nghiệm (nam châm thẳng, nam châm chữ U, kim nam châm)

C.8 Xác định tên các từ cực

của thanh nam châm có trong hình trên

C - Bài tập tự luyện

21.1 Trên thanh nam châm, chỗ nào hút sắt mạnh nhất?

A Phía gần giữa thanh B Từ cực Bắc

C Cả hai từ cực D Mọi chỗ đều hút sắt mạnh như nhau 21.2 Khi nào hai thanh nam châm hút nhau?

A Khi hai cực Bắc để gần nhau

B Khi hai cực Nam để gần nhau

C Khi để hai cực khác tên gần nhau

D Khi cọ xát hai cực cùng tên và nhau 21.3 Vì sao có thể nói rằng Trái Đất giống như một thanh nam châm khổng lồ?

A Vì Trái Đất hút tất cả các vật về phía nó

B Vì Trái Đất hút các vật bằng sắt về phía nó

C Vì Trái Đất hút các thanh nam châm về phía nó

D Vì mỗi cực của một thanh nam châm để tự do luôn hướng về một

cực của Trái Đất

21.4 Khi một thanh nam châm thẳng bị gãy làm hai nử, nhận định nào dưới

đây là đúng?

A Mỗi nửa tạo thành một thanh nam châm mới

chỉ có một cực từ ở một đầu

B Hai nửa đều mất hết từ tính

C Mỗi nửa thành một thanh nam châm mới có hai cực từ cùng tên ở

hai đầu

D Mỗi nửa thành một thanh nam châm mới có hai cực từ khác tên ở

hai đầu

21.5 Có hai thanh kim loại A, B bề ngoài giống hệt nhau, trong đó một

thanh là nam châm Làm thế nào để xác định được thanh nào là nam châm?

A Đưa thanh A lại gần thanh B, nếu A hút B thì A là nam châm

B Đưa thanh A lại gần thanh B, nếu A đẩy B thì A là nam châm

C Dùng một sợi dây chỉ mềm buộc vào giữa hai thanh kim loại rồi

treo lên, nếu khi cân bằng thanh nào luôn nằm theo hướng Bắc Nam

thì đó là thanh nam châm

D Đưa hai thanh kim loại lên cao rồi thả cho rơi, nếu thanh nào luôn

rơi lệch về một cực của Trái Đất thì đó là thanh nam châm

21.6 Một nam châm vĩnh cửu có đặc tính nào dưới đây?

A Khi bị cọ xát thì hút các vật nhẹ

B Khi bị nung nóng lên thì có thể hút các vụn sắt

C Có thể hút các vật bằng sắt

D Một đầu có thể hút, còn đầu kia thì đẩy các vụn sắt

21.7 Có một quả đấm cửa làm bằng đồng và một số quả làm bằng sắt mạ

đồng Hãy tìm cách phân loại chúng

21.8 Có hai thanh thép luôn hút nhau bất kể đưa các đầu nào của chúng lại

gần nhau Có thể kết luận được rằng một trong hai thanh này không

phải là nam châm không?

21.9 Nêu các cách khác nhau để xác định các cực của thanh

nam châm khi màu sơn đánh dấu cực đã bị tróc hết

21.10 Quan sát hai thanh nam châm trong hình bên Giải thích tại

sao thanh nam châm 2 lại lơ lửng trên thanh nam châm 1?

21.11 Hình bên mô tả tính chất từ của Trái đất

Các từ cực và các cực địa lí của Trái Đất có

trùng nhau không? Điền tên các từ cực của

Trái đẤt nằm gần cực Bắc địa lí trên hình

a) Đường sức từ trường có phương (1) (thẳng đứng, nằm ngang) và hướng từ cực (2) (Nam, Bắc) đến cực (3) (Nam, Bắc) của thanh

nam châm Dòng điện được đưa vào khung dây bằng các bộ góp 1 và 2

Trong hình đầu tiên, dòng điện đi theo chiều (4) (ABCD, DCBA)

Theo quy tắc bàn tay trái, lực từ tác dụng lên hai nhánh AB và CD làm

khung dây quay (5) (cùng, ngược) chiều kim đồng hồ

b) Do quán tính, khung dây tiếp tục quay, khi đó bộ góp 1 nối với cực

(6) (dương, âm), bộ góp 2 được nối với cực (7) (dương, âm) của nguồn Dòng điện trong khung có chiều (8) (ABCD, DCBA) Theo

quy tắc bàn tay trái, lực từ tác dụng lên hai nhánh AB và CD làm

khung dây quay (9) (cùng, ngược) chiều kim đồng hồ

B BÀI TOÁN (4 điểm)

5 Dòng điện có hiệu điện thế 220 V được đưa vào cuộn sơ cấp Cuộn thứ cấp S1 có 30 vòng dây và có hiệu điện thế là 12 V

a) Hãy xác định số vòng dây cuộn sơ cấp

b) Biết hiệu điện thế ở cuộn S2 là 6 V Tìm số vòng ở cuộn dây này

6 Đường dây tải điện từ trạm biến điện về nơi tiêu thụ có hiệu điện thế 220

V, cường độ dòng điện 50 A Cứ 1 km đường dây có điện trở 0,2  Tính

công suất hao phí trên đường dây nếu:

②

①

II BÀI TẬP TỰ LUẬN

6 (1 điểm) Khi mạ điện, người ta dùng dòng điện xoay chiều hay một chiều

Tại sao?

7 (1 điểm) Cho các hiện tượng sau:

a) Mảnh nhựa sau khi cọ xát bị dính vào tấm bảng

b) Hai mảnh thuỷ tinh dính vào nhau

c) Kim la bàn bị lệch khi đặt gần dây điện

d) Lưu thông tin vào đĩa mềm

Các hiện tượng nào liên quan đến từ?

8 (1 điểm) Cực Bắc của kim nam châm bị

hút về đầu B của cuộn dây Hãy xác định

tên các cực từ A, B của ống dây, chiều

của đường sức từ và chiều dòng điện

9 (2 điểm) Dựa vào chiều từ trường bên trong ống dây, hãy xác định:

a) Chiều dòng điện

b) Cực Bắc và Nam của cuộn dây

c) Nam châm và cuộn dây hút hoặc đẩy nhau

Đề số 2.3.8

A LÍ THUYẾT (6 điểm)

1 Cho biết các yếu tố:

a) Khoảng cách giữa các vòng dây

b) Số vòng dây

c) Đường kính của dây dẫn

d) Bản chất của vật liệu làm lõi

e) Cường độ dòng điện

Hãy cho biết các yếu tố nào ảnh hưởng đến lực hút của nam châm điện

2 a) Tại sao khi làm thí nghiệm từ phổ của nam châm, người ta dùng mạt

sắt mà không dùng mạt thép?

b) Tại sao một số tuốc-nơ-vít thường được làm bằng thép?

3 Em hãy nêu các ưu và nhược điểm của ôtô chạy động cơ điện

B

A

Bài 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN

TỪ TRƯỜNG

A - Kiến thức cơ bản

1 Tác dụng từ của dòng điện – Lực từ:

 Không gian xung quanh nâm châm hay xung quanh dòng điện tồn

tại một từ trường Nam châm hoặc dòng điện đều có khả năng tác dụng lực lên kim nam châm đặt gần nó

 Lực tác dụng của dòng điện lên nam châm hay lên một dòng điện

khác đặt gần nó gọi là lực từ

2 Từ trường

 Định nghĩa: môi trường vậy chất đặc biệt tồn tại ở miền không gian

xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện, có khả năng tác dụng lên kim nam châm hay các dòng điện khác đặt trong nó gọi là từ trường

 Cách nhận biết từ trường: người ta thường dùng kim nam châm

(nam châm thử) để nhận biết từ trường

B - Câu hỏi sách giáo khoa

C.1 Bố trị thí nghiệm như hình bên (22.1 SGK)

sao cho lúc công tắc K mở, dây dẫn AB song song với kim nam châm đang đứng yên Đóng công tắc K quan sát và cho biết có hiện tượng

gì xảy ra với kim nam châm Lúc đã nằm cân bằng, kim nam châm còng song song với dây dẫn nữa không?

C.2 Một kim nam châm (gọi là nam châm thử) được đặt tự do trên trục

thẳng đứng, đang chỉ hướng Nam – Bắc Đưa nó đến các vị trí khác

nhau xung quanh dây dẫn có dòng điện hoặc xung quanh thanh nam

châm Có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm?

C.3 Cũng với thí nghiệm trên, ở mỗi vị trí, sau khi nam châm đã đứng yên, xoay cho nó lệch khỏi hướng vừa xác định, buông tay Nhận xét hướng của kim nam châm sau khi đã trở lại vị trí cân bằng

C.4 Nếu có một kim nam châm thì em làm thế nào để phát hiện ra trong dây dẫn AB có dòng điện hay không?

C.5 Thí nghiệm nào đã làm với nam châm chứng tỏ rằng xung quanh Trái Đất có từ trường?

C.6 Tại một điểm trên bàn làm việc, người ta thử đi thử lại vẫn thấy kim nam châm luôn nằm dọc theo một hướng xác định, không trùng với hướng Nam – Bắc Từ đó có thể rút ra kết luận gì về không gian xugn quanh kim nam châm?

8 (2 điểm) Đánh dấu x vào các ô đúng hoặc sai và sửa chữa những câu sai

1 Một nam châm đặt trong từ trường sẽ chịu tác dụng của lực từ

2 Một thanh sắt đặt trong từ trường sẽ chịu tác dụng của lực từ

3

Theo quy tắc nắm tay phải thì bốn ngón tay hướng theo chiều dòng điện chạy qua các vòng dây

4 Chỉ có nam châm đặt trong từ trường mới chịu tác dụng của từ trường

5 Lực từ xuất hiện khi dòng điện đặt trong từ trường

6 Mọi kim loại đều có thể nhiễm từ

Đề số 2.3.7

I CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

1 Muốn làm cho một cái đinh thép trở thành một nam châm, ta có thể

A hơ đinh lên lửa

B dùng len cọ xát mạnh, nhiều lần vào định

C lấy búa đập mạnh một nhát vào định

D cọ xát mạnh một đầu đinh vào một cực nam châm

2 So với nam châm tự nhiên thì nam châm điện có thể

A tạo ra từ trường mạnh hơn rất nhiều lần

B làm nhiễm từ mọi kim loại mà nam châm tự nhiên không làm được

C hút các vật bằng nhôm mà nam châm tự nhiên không hút được

D tạo ra từ trường đi xuyên qua các tấm bìa dày

3 Lực từ xuất hiện trong trường hợp nào sau đây?

A Dòng điện đặt trong từ trường

B Hạt mang điện tích dương chuyển động trong từ trường

C Hạt mang điện tích âm chuyển động trong từ trường

D Cả 3 trường hợp A, B, C

4 Các vật liệu nào sau đây khi để trong từ trường sẽ bị nhiễm từ?

A Vòng vàng B Đũa bạc C Sắt già D Lư đồng

5 Nếu tăng hiệu điện thế lên 10 lần thì công suất hao phí trên đường dây

giảm hao phí

A 10 lần B 100 lần C 1000 lần D 10 000 lần

Đề số 2.3.6

I CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

1 Một mạch kín chuyển động song song với đường sức từ của một từ trường

đều Dòng điện trong mạch

A phụ thuộc vào vào diện tích của mạch

B phụ thuộc vào hình dáng của mạch

C phụ thuộc vào độ lớn của từ trường

A Chiều dòng điện thay đổi B Cực từ của cuộn dây thay đổi

C Cường độ dòng điện tăng lên D Lõi sắt bị nhiễm từ

4 Trong động cơ điện một chiều, nhiệm vụ nào sau đây không phải là của bộ

phận góp điện?

A Đưa dòng điện vào khung dây

B Đảm bảo các lực từ tác dụng lên khung dây sao cho khung luôn quay

theo một chiều xác định

C Dòng điện được vào khung dây một cách liên tục

D Tăng lực từ tác dụng lên khung dây

5 Nếu cho dòng điện xoay chiều qua đèn LED thì đèn

A hoàn toàn không sáng

B sáng nhấp nháy

C sẽ bị cháy

D sẽ đổi màu so với khi dùng điện một chiều

II BÀI TẬP TỰ LUẬN

6 (1 điểm) Khi biến thế hoặc tăng-phô hoạt động có khi em nghe tiếng rè

Tại sao?

7 (2 điểm) Để giảm công suất hao phí, tại sao người ta không chọn phương

án thay đổi các yếu tố trong điện trở dây dẫn R

S

 l ?

C - Bài tập tự luyện

22.1 Trong thí nghiệm phát hiện tác dụng từ của dòng điện, dây dẫn AB

được bố trí như thế nào?

A Tạo với kim nam châm một góc bất kì

B Song song với kim nam châm

C Vuông góc với kim nam châm

D Tạo với kim nam châm một góc nhọn

22.2 Từ trường không tồn tại ở đâu?

A Xung quanh nam châm B Xung quanh dòng điện

C Xung quanh điện tích đứng yên D Xung quanh Trái Đất 22.3 Dựa vào hiện tượng nào dưới đây mà kết luận rằng dòng diện chạy qua

dây dẫn thẳng có từ trường?

A Dây dẫn hút nam châm lại gần nó

B Dây dẫn hút các vụn sắt lại gần nó

C Dòng điện làm cho kim nam châm để gần và song song với nó bị

lệch khỏi hướng Bắc Nam ban đầu

D Dòng điện làm cho kim nam châm luôn luôn cùng hướng với dây dẫn 22.4 Làm thế nào để nhận biết được tại một điểm trong không gian có từ trường?

A Đặt ở điểm đó một sợi dây dẫn, dây bị nóng lên

B Đặt ở điểm đó một kim nam châm, kim bị lệch khỏi hướng Bắc Nam

C Đặt ở điểm đó các vun giấythì chúng bị hút vê fhai hướng Bắc Nam

D Đặt ở đó kim bằng đông, kim luôn chỉ hướng Bắc Nam 22.5 Người ta dùng dụng cụ nào để nhận biết từ trường?

A Dùng ampe kế B Dùng vôn kế

C Dùng áp kế D Dùng kim nam châm có trục quay 22.6 Lực do dòng điện tác dụng lên kim nam châm để gần nó được gọi là:

A lực hấp dẫn B lực từ C lực điện D lực điện từ 22.7 Có thể coi một dây dẫn thẳng dai có dòng điện một chiều chạy qua như

một nam châm thẳng được không? Vì sao?

A Có thể, vì dòng điện tác dụng lực từ lên kim nam châm để gần nó

B Có thể, vì dòng điện tác dụng lực từ lên vật bằng sắt gần nó

C Không thể, vì dòng điện trong dây dẫn thẳng không hút các vụn sắt

về hai đầu dây như hai cực của nam châm

D Không thể, vì dòng điện trong dây dẫn thẳng dài luôn có tác dụng

như nhau lên các vụn sắt ở bất kì điểm nào của dây

22.8 Có một số pin để lâu ngày và một đoạn dây dẫn Nếu không có bóng

đèn pin để thử, có cách nào kiểm tra được pin còn điện hay không khi

trong tay bạn có một kim nam châm?

22.9 Giả sử có một dây dẫn chạy qua nhà Nếu không dùng dụng cụ đo điện,

có cách nào phát hiện được trong dây dẫn có dòng điện chạy qua hay

không?

6 Trong các dòng điện sau đây, dòng điện nào được gọi là dòng điện cảm ứng? Hãy chọn câu trả lời sai trong các câu sau:

A Dòng điện qua các bóng đèn ở trong nhà

B Dòng điện qua bóng đèn ở xe máy

C Dòng điện qua bóng đèn ở Đinamo xe đạp

D Dòng điện qua động cơ của máy giặt

7 Hãy nêu các cách làm quay Roto của máy phát điện xoay chiều (trong kỹ thuật) Chọn câu trả lời đúng nhất trong các câu trả lời sau:

A Người ta dùng động cơ nổ B Người ta dùng tua bin nước

C Người ta dùng cánh quạt gió D Cả 3 cách A, B, C đều đúng

8 Hãy chọn câu phát biểu đầy đủ nhất Dòng điện xoay chiều có thể gây ra tác dụng:

A nhiệt B phát sáng

C từ D nhiệt, phát sáng và từ

9 Một máy biến thể dùng để hạ hiệu điện thế từ 500kV xuống còn 2,5kV Hỏi cuộn dây thứ cấp có bao nhiêu vòng? Biết cuộn dây sơ cấp có 100000 vòng Chọn kết quả đúng trong các kết quả sau:

A n2500 vòng B n220000 vòng

C n212500 vòng D n220000000 vòng

II BÀI TẬP TỰ LUẬN

10 Em hãy nêu cấu tạo và hoạt động của nam châm điện, từ đó nêu vài ứng dụng của nó trong đời sống và kỹ thuật

11 Quan sát các hình vẽ sau:

a) Hãy xác định chiều của dòng điện trong dây dẫn ở hình a

b) Hãy xác định chiều của lực từ tác dụng lên dây dẫn ở hình b

c) Hãy xác định các cực của nam châm ở hình c

I

) c

 F I

) b

S

N I

) a S

 F N

Đề số 2.3.5

I CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

1 Ở đâu tồn tại từ trường? Trong các câu trả lời sau đây, câu nào là không đúng?

A Xung quanh nam châm B Xung quanh dòng điện

C Xung quanh điện tích đứng yên D Mọi nơi trên Trái đất

2 Ông dây AB trong có lõi sắt, có dòng điện

chạy qua như hình bên Hãy chọn câu phát

biểu đúng trong các câu sau:

A Chiều dòng điện đi từ N qua ống B dây, đến K về M

B Đầu A là cực từ Nam, đầu B là cực từ Bắc

C Đầu A là cực từ Bắc, đầu B là cực từ Nam

D Cả 3 câu phát biểu trên đều sai

3 Hãy chọn câu phát biểu đúng nhất trong các câu phát biểu sau: Lõi của

một nam châm điện thì phải làm bằng

A sắt non hoặc thép B sắt hoặc thép

C sắt non D một chất bất kỳ

4 Khi nói về tác dụng của từ trường lên dây dẫn có dòng điện, câu phát biểu

nào sau đây là đúng?

A Đoạn dây dẫn có dòng điện đặt trong từ trường và song song các là

5 Tại sao trong động cơ điện phải có bộ phận cổ góp điện? Chọn câu giải

thích đúng nhất trong các câu sau:

A Vì như vậy thì khi khung dây quay, dây dẫn điện khỏi bị rối

B Vì như vậy thì khi khung qua mặt phẳng trung hòa, dòng điện trong

khung được đổi chiều

C Vì như vậy sẽ làm cho khung quay được liên tục

D Kết hợp cả 3 lí do trên

K

B A

a) Định nghĩa: đường sức từ là các đường

cong trong từ trường mà tiếp tuyến với

nó tại mỗi điểm trùng với trục của kim nam châm đặt tại điểm đó

b) Tính chất:

 Ở bên ngoài nam châm, đường sức từ là đường cong khép kín, đi

ra từ cực Bắc (N) và đi vào từ cực nam (S) “Vào Nam ra Bắc”

 Tại mỗi điểm trong từ trường, chỗ nào đường sức từ càng mau

thì từ trường càng mạnh và càng thưa thì từ trường càng yếu

 Càng xa nam châm các đường sức từ càng thưa

 Tại bất kỳ điểm nào trên đường sức từ, trục của kim nam châm

cũng tiếp xúc với đường sức từ đó

2 Từ phổ:

Từ phổ là hình ảnh cụ thể của các đường sức từ Từ phổ có thể thu được bằng cách rắc mạc sắt lên một tấm bìa đặt trong từ

trường và gõ nhẹ

B - Câu hỏi sách giáo khoa

C.1 Rắc đều một lớp mặt sắt lên tấm nhựa trong phẳng Đặt tấm nhựa này

lên một thanh nam châm rồi gõ nhẹ Quan sát và cho biết các mạt sắt xung quanh nam châm được sắp xếp như thế nào?

C.2 Xem hình bên và nhận xét về sự sắp xếp của các kim nam châm dọc

theo một đường sức từ

C.3 Đường sức từ có chiều đi vào cực

nào và đi ra từ cực nào của thanh

nam châm? Hãy vẽ vào hình bên

C.4 Hình bên cho biết từ phổ của nam châm chữ U Dựa

vào đó, hãy vẽ các đường sức từ của nó Nhận xét về

dạng các đường sức từ ở khoảng giữa hai từ cực?

C.5 Biết chiều của đường sức từ của

thanh nam châm thẳng như hình

vẽ Hãy xác định tên các từ cực

của nam châm

C.6 Hình bên cho biết từ phổ của hai nam châm đặt gần nhau Hãy vẽ một

số đường sức từ và chỉ ra chiều của chúng

C - Bài tập tự luyện

23.1 Đường sức từ là những đường cong được vẽ theo quy ước sao cho

A có chiều đi từ cực Nam tới cực Bắc bên ngoài thanh nam châm

B có độ mau thưa tùy ý

C bắt đầu từ cực này và kết thức ở cực kia của nam châm

D có chiều đi từ cực Bắc tới cực Nam ở bên ngoại thanh nam châm

23.2 Chiều của đường sức từ cho ta biết điều gì về từ trường tại điểm đó?

A Chiều chuyển động của thanh nam châm đặt ở điểm đó

B Hướng của lực từ tác dụng lên cực Bắc của một kim nam châm đặt

tại điểm đó

C Hướng của lực từ tác dụng lên một vụn sắt đặ tại điểm đó

D Hướng của dòng điện trong dây dẫn đặt tại điểm đó

A Vì nam châm điện rất dễ chế tạo

B Vì nam châm điện tạo ra được từ trường mạnh

C Vì nam châm điện gọn nhẹ

C Một câu trả lời khác

6 Hãy chọn câu trả lời đúng trong các câu sau:

A Dòng điện cảm ứng xuất hiện khi mạch điện kín hay một phần mạch

điện kín chuyển động trong từ trường và cắt các đường cảm ứng từ

B Dòng điện cảm ứng xuất hiện khi mạch điện kín hay một phần mạch điện

kín chuyển động trong từ trường và song song với các đường cảm ứng từ

C Dòng điện cảm ứng xuất hiện khi mạch điện kín hay một phần mạch

điện kín đứng yên trong từ trường rất mạnh

D Một câu trả lời khác

7 Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về máy phát điện xoay chiều

A Bộ góp điện có tác dụng để đưa dòng điện từ trong khung ra mạch

ngoài khỏi bị rối dây dẫn

B Bộ góp điện gồm 2 vòng khuyên và 2 chổi quét

C Máy phát điện xoay chiều trong thực tế, Rôto là một nam châm điện,

Stato là gồm nhiều cuộn dây

D Cả 3 phát biểu đều đúng

8 Trong các câu phát biểu sau, hãy chọn câu phát biểu sai khi nói về các tác dụng của dòng điện xoay chiều

A Dòng điện qua nồi cơm điện chủ yếu gây ra tác dụng nhiệt

B Dòng điện qua bóng đèn nếôn chủ yếu gây ra tác dụng phát sáng

C Dòng điện qua quạt chủ yếu gây ra tác dụng nhiệt

D Dòng điện qua chuông điện chủ yếu gây ra tác dụng từ

9 Số vòng dây của cuộn sơ cấp và thứ cấp của một máy biến thế lần lượt là

3300 vòng và 150 vòng Hỏi hiệu điện thế giữa hai đầu cuộn thứ cấp là bao nhiêu? Biết hiệu điện thế giữa hai đầu cuộn sơ cấp là 220V Chọn kết quả đúng trong các kết quả sau:

A U210 V B U22250 V C U24840 V D U2100 V

II BÀI TẬP TỰ LUẬN

10 Em hãy nêu mục đích, cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của máy biến thế

11 Quan sát hình vẽ bên Hãy nêu cụ thể các bước để:

a) Xác định các cực từ của ống dây

b) A, B được nối với cực nào của nguồn điện

c) Khi K mở thì kim nam châm sẽ như thế nào?

K

N S

A B

Đề số 2.3.4

I CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

1 Điều nào sau đây là đúng khi nói về từ trường của dòng điện?

A Xung quanh bất kỳ dòng điện nào cũng có từ trường

B Xung quanh dòng điện có cường độ rất lớn mới có từ trường

C Từ trường chỉ tồn tại ở sát mặt dây dẫn có dòng điện

D Các phát biểu A, B và C đều đúng

2 Hãy chọn câu phát biểu đúng Có thể dùng quy tắc nắm tay phải để xác

định chiều:

A đường sức từ trong lòng ống dây khi biết chiều dòng điện

B đường sức từ của một dây dẫn thẳng khi biết chiều dòng điện

C dòng điện trong dây dẫn thẳng khi biết chiều đường sức từ

D kết hợp cả 3 câu A, B, C

3 Hãy chọn câu phát biểu đúng nhất trong các câu phát biểu sau: Ông dây sẽ

trở thành một nam châm khi:

A có dòng điện một chiều chạy qua và trong phải có lõi sắt

B có dòng điện xoay chiều chạy qua và trong phải có lõi sắt

C có dòng điện một chiều chạy qua và trong không hoặc có lõi sắt

D có dòng điện một chiều hay dòng điện xoay chiều chạy qua và trong

không hoặc có lõi sắt

4 Trong các phát biểu sau đây, phát biểu nào đúng với nội dung quy tắc bàn

tay trái?

A Đặt bàn tay trái song song với các đường cảm ứng từ, nếu chiều từ cổ

tay đến ngón tay theo chiều dòng điện thì ngón cái choãi ra 90° chỉ

chiều lực từ tác dụng lên dây dẫn

B Đặt bàn tay trái sao cho các đường sức từ đi xuyên vào lòng bàn tay,

chiều từ cổ tay đến ngón tay chỉ chiều dòng điện thì ngón tay 1 cái

choãi ra 90° chỉ chiều của lực điện từ

C Đặt bàn tay trái hứng các đường cảm ứng từ, nếu chiều từ cổ tay đến

ngón tay theo chiều lực từ thì ngón cái choãi ra 90° chỉ chiều dòng điện

trong dây dẫn

D Đặt bàn tay trái hứng các đường cảm ứng từ, nếu ngón cái choãi ra 90°

chỉ dòng điện thì chiều từ cổ tay đến ngón tay là chiều lực từ tác dụng

lên dây dẫn

23.3 Trên hình bên, đường sức từ nào vẽ sai?

A Đường 1 B Đường 2

C Đường 3 D Đường 4 23.4 Trên hình bên, lực từ tác dụng lên kim nam

châm đặt ở điểm nào là mạnh nhất?

A Điểm 1 B Điểm 2

C Điểm 3 D Điểm 4 23.5 Độ mau, thưa của các đường sức từ trên cùng

một hình vẽ cho ta biết điều gì về từ trường?

A Chỗ đường sức từ càng mau thì từ trường càng yếu, chỗ càng thưa

23.7 Trong hình bên cho biết một số đường

sức từ của thanh nam châm thẳng Hãy dùng mũi tên chỉ chiều đường sức từ tại các điểm C, D, E và ghi tên các từ cực của nam châm

23.8 Chiều đường sức từ của hai nam châm

được cho trên hình bên Nhìn hình vẽ, hãy cho biết tên các từ cực của nam châm

23.9 Hình bên vẽ một thanh nam châm thẳng

và một số kim nam châm nằm cân bằng xung quanh Hãy vẽ một đường sức từ của thanh nam châm, ghi rõ chiều của đường sức và tên từ cực của nam châm

2 3

4 1

4 3

1 2

A

B

Bài 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY

CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA

A - Kiến thức cơ bản

1 Từ trường của ống dây có dòng điện chạy qua

a) Đường sức – Dạng từ phổ:

 Đường sức từ của ống dây là những đường cong khép kín

 Phần từ phổ bên ngoài ống dây có dạng

giống của thanh nam châm thẳng

 Phần bên trong ống dây có đường sức là

các đường song song và cách đều nhau

b) Chiều của đường sức – Qui tắc nắm tay phải

 Chiều đường sức của một ống dây có dòng điện phụ thuộc vào

chiều của dòng điện

 Qui tắc nắm tay phải: Nắm ống dây

bằng tay phải sao cho bốn ngón tay

nắm lại chỉ chiều dòng điện qua ống

dây thì ngón cái choãi ra chỉ chiều

đường sức từ trong lòng ống dây

2 Từ trường của dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng:

 Các đường sức từ của dòng điện thẳng là những vòng tròn đồng

tâm, nằm trong mặt phẳng vuông góc với dòng điện và có tâm là

điểm cắt nhau giữa mặt phẳng và dòng điện

 Quy tắc nắm tay phải: Nắm dây dẫn bằng tay phải, ngón cái choãi

ra theo chiều dòng điện, các ngón còn lại chỉ chiều đường sức từ

6 Hãy chọn câu phát biểu sai Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng trong

cuộn dây dẫn kín là

A Số đường sức từ qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín thay đổi

B Từ trường xuyên qua cuộn dây dẫn kín là từ trường biến thiên

C Từ trường xuyên qua cuộn dây dẫn kín là từ trường rất mạnh

D Từ thông qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín là biến thiên

7 Chọn phương án trả lời đúng Trong mạch điện kín xuất hiện dòng điện cảm ứng xoay chiều khi:

A số đường sức từ xuyên qua mạch thay nhau lúc tăng, lúc giảm

B số đường sức từ xuyên qua mạch là không đổi

C số đường sức từ xuyên qua mạch là luôn giảm

D số đường sức từ xuyên qua mạch là luôn tăng

8 Khi đo giá trị hiệu dụng của hiệu điện thế xoay chiều ta cần tuân theo những quy tắc nào dưới đây? Hãy chọn câu trả lời đầy đủ nhất

A Chọn vôn kế có ký hiệu V (AC hay ~), có giới hạn đo phù hợp

B Mắc vôn kế song song với vật cần đo hiệu điện thế

C Khi mắc vôn kế không cần chú ý đến chiều của dòng điện

1

U nU

n

2 1

U nn

U

II BÀI TẬP TỰ LUẬN

10 Quy tắc bàn tay trái dùng để làm gì? Em hãy phát biểu quy tắc đó

11 Một khu dân cư tiêu thụ một công suất điện trung bình là 13,2kW, các thiết bị sử dụng điện làm việc ở hiệu điện thế 220V

a) Tính công suất hao phí trên đường dây Biết điện trở tổng cộng của đường dây tải điện là 52

b) Nếu ở khu dân cư đặt một máy biến thế để hạ hiệu điện thế đi 10 lần thì công suất hao phí trên đường dây trong trường hợp này là bao nhiêu? Hãy so sánh kết quả này với kết quả ở câu a

Đề số 2.3.3

I CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

1 Căn cứ vào thí nghiệm Ơxtét, hãy kiểm tra các phát biểu sau đây, phát

biểu nào là đúng?

A Dòng điện gây ra từ trường

B Các hạt mang điện có thể tạo ra từ trường

C Các vật nhiễm điện có thể tạo ra từ trường

D Các dây dẫn có thể tạo ra từ trường

2 Treo một kim nam châm thử gần ống dây như hình bên Hiện tượng gì sẽ xảy

ra khi ta đóng khóa K? Hãy chọn câu trả lời đúng nhất trong các câu trên

A Kim nam châm bị ống dây hút

B Kim nam châm bị ống dây đẩy

C Kim nam châm vẫn đứng yên

D Kim nam châm: lúc đầu bị ống

dây đẩy ra, sau đó quay 180°,

cuối cùng bị ống dây hút

3 Khi chế tạo ra một nam châm vĩnh cửu người ta đặt lõi thép trong ống dây

có dòng điện chạy qua Vậy muốn nam châm đó có từ trường mạnh thì ta

phải làm thế nào? Chọn câu trả lời đúng

A Tăng cường độ dòng điện qua ống dây đến mức cho phép

B Tăng số vòng của ống dây

C Tăng thời gian dòng điện chạy qua ống dây

D Kết hợp cả 3 cách trên

4 Khi nói về tác dụng của lực từ lên khung dây có dòng điện, hãy chọn câu

nói đúng trong các câu sau đây Lực từ sẽ làm cho khung dây quay khi:

A mặt phẳng khung đặt vuông góc với các đường cảm ứng từ

B mặt phẳng khung đặt không song song với các đường cảm ứng từ

C mặt phẳng khung đặt không vuông góc với các đường cảm ứng từ

D Các câu A, B, C đều sai

5 Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về động cơ điện

A Động cơ điện là một thiết bị biến điện năng thành cơ năng

B Bộ góp điện có tác dụng làm cho khi khung qua mặt phẳng trung hòa

thì dòng điện trong khung được đổi chiều

C Động cơ điện trong kỹ thuật bộ phận tạo ra từ trường là nam châm điện

D Cả 3 câu phát biểu A, B, C đều đúng

K  

N S

B - Câu hỏi sách giáo khoa

C.1 Rắc đều một lớp mặt sắt lên tấm nhựa

có luồn sẵn các vòng dây của một ống dây dẫn có dòng điện chạy qua Gõ nhẹ tấm nhựa Quan sát từ phổ được tạo thành bên trong ống và bên ngoài ống dây (hình bên)

So sánh với từ phổ của thanh nam châm và cho biết chúng có gì giống nhau, khác nhau?

C.2 Dựa vào các đường mạt sắt, hãy vẽ một vài đường sức từ của ống dây ở hình trên Nhận xét về hình dạng của các đường sức từ đó

C.3 Đặt các kim nam châm nối tiếp nhau trên một trong các đường sức từ vừa vẽ được Vẽ mũi tên chỉ chiều của đường sức từ Cho nhận xét về chiều của đường sức từ ở hai đầu ống dây so với chiều các đường sức từ ở hai cực của thanh nam châm thẳng

C.4 Cho ống dây AB có dòng điện chạy

qua Một nam châm thử đặt ở đầu B

của ống dây, khi đứng yên nằm định

hướng như hình bên Xác định tên các

từ cực của ống dây

C.5 Trên hình bên có một kim

nam châm bị vẽ sai chiều

Hãy chỉ ra đó là kim nam

châm nào và vẽ lại cho

đúng Dùng quy tắc nắm tay

phải để xác định chiều dòng

điện chạy qua các vòng dây.

C.6 Hình bên cho biết chiều dòng

điện chạy qua các vòng dây Hãy

dùng quy tắc nắm tay phải để xác

định tên các từ cực của ống dây.

C - Bài tập tự luyện

24.1 Các đường sức từ ở trong lòng một ống dây có dòng điện một chiều

chạy qua có nhùn đặc điểm gì?

A Là nhũng đường thẳng song song cách đều nhau và vuông góc với

trục của ống dây

B Là những đường tròn cách đều nhau, có tâm nằm trên trục của ống dây

C Là nhũng đường thẳng song song cách đều nhau và hướng từ cực

Bắc đến cự Nam của ống dây

D Là những đường thẳng song song, cách đềunhau và hướng từ cực N

am đến cực Bắc của ống dây

24.2 Nếu dùng quy tắc nắm tay phải để xác định chiều của từ trường của

ống dây có dòng điện chạy qua thì nhón tay cái choãi ra chỉ điều gì?

A Chiều của dòng điện trong ống dây

B Chiều của lực từ tác dụng lên nam châm thử

C Chiều của lực từ tác dụng lên cực Bắc của nam châm thử đặt ở

B Dòng điện cảm ứng xuất hiện khi mạch điện kín hay một phần mạch

điện kín đứng yên, nhưng từ trường xuyên qua nó là trường biến thiên

C Dòng điện cảm ứng xuất hiện khi có nhiều đường sức từ xuyên qua

mạch điện kín

D Dòng điện cảm ứng xuất hiện khi có từ thông qua mạch điện kín đó là

biến thiên

7 Dòng điện nào là dòng điện xoay chiều trong các trường hợp sau:

A Dòng điện chạy qua các thiết bị điện trong gia đình

B Dòng điện chạy qua bình điện phân

C Dòng điện chạy qua động cơ điện một chiều

D Dòng điện chạy qua bóng đèn ở trong đèn pin

8 Trên mặt một dụng cụ đo có ghi kí hiệu (V~) Dụng cụ này đo đại lượng nào sau đây? Hãy chọn câu trả lời đúng

A Đo hiệu điện thế của dòng điện xoay chiều

B Đo hiệu điện thế của dòng điện một chiều

C Đo cường độ dòng điện của dòng điện xoay chiều

D Đo cường độ dòng điện của dòng điện một chiều

9 Máy biến thế dùng để làm gì? Chọn câu trả lời đúng nhất trong các câu trả lời sau:

A Tăng hiệu điện thế trước khi vận tải điện năng đi xa để làm giảm hao

phí điện trên đường dây

B Giảm hiệu điện thế trước khi vận tải điện năng đi xa để làm giảm hao

phí điện trên đường dây

C Giảm hiệu điện thế đến nơi tiêu thụ để phù hợp với các thiết bị sử dụng điện

D Câu trả lời A, C đúng, B sai

II BÀI TẬP TỰ LUẬN

10 Quy tắc nắm tay phải dùng để làm gì? Em hãy phát biểu quy tắc đó

11 Để các thiết bị của khu dân cư hoạt động bình thường ở hiệu điện thế 220V, thì tại đó phải đặt một trạm biến thế làm giảm hiệu điện thế 15 lần a) Hỏi hiệu điện thế ở nơi cung cấp là bao nhiêu? Biết công suất tiêu thụ trung bình của khu dân cư là 6,6kW và điện trở của dây tải điện là 52 b) Tính công suất hao phí trên đường dây

Đề số 2.3.2

I CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

1 Trong thí nghiệm phát hiện từ trường của dòng điện, dây dẫn AB được bố

trí như thế nào để hiện tượng xảy ra dễ quan sát nhất? Chọn cách bố trí

hợp lí nhất trong các cách dưới đây:

A Tạo với kim nam châm thử một góc bất kì

B Song song với kim nam châm thử

C Vuông góc với kim nam châm thử

D Tạo với kim nam châm thử một góc nhọn

2 Điều nào sau đây là đúng khi nói về các cực từ của ống dây có dòng điện

chạy qua?

A Đầu có dòng điện đi ra là cực nam, đầu còn lại là cực bắc

B Đầu có dòng điện đi vào là cực nam, đầu còn lại là cực bắc

C Đầu có đường sức từ đi ra là cực bắc, đầu còn lại là cực nam

D Đầu có đường sức từ đi vào là cực bắc, đầu còn lại là cực nam

3 Lõi sắt trong nam châm điện thường được làm bằng chất gì? Chọn câu trả

lời đúng trong các câu trả lời sau:

A Nhôm B Thép C Sắt non D Đồng

4 Quy tắc bàn tay trái dùng để làm gì? Hãy chọn câu trả lời đúng

A Xác định chiều của lực từ tác dụng lên một đoạn dây dẫn có dòng điện

đặt trong từ trường

B Xác định chiều dòng điện chạy trong ống dây

C Xác định chiều đường sức từ của thanh nam châm

D Xác định chiều đường sức từ của dòng điện trong dây dẫn thẳng

5 Hãy chọn sự so sánh đúng trong các so sánh giữa động cơ nhiệt và động

cơ điện sau:

A Động cơ điện có cấu tạo đơn giản, gọn nhẹ và dễ vận hành

B Động cơ điện không gây ô nhiễm môi trường xung quanh

C Có thể chế tạo các động cơ điện với bất kỳ công suất nào

D Các phát biểu A, B và C đều đúng

6 Hãy chọn câu trả lời sai trong các câu sau:

A Dòng điện cảm ứng xuất hiện khi mạch điện kín hay một phần mạch

điện kín chuyển động trong từ trường và cắt các đường cảm ứng từ

24.3 Vì sao có thể coi ống dây có dòng điện một chiều chạy qua như một

thanh nam châm thẳng?

A Vì ống dây cùng tác dụng lực từ lên kim nam châm

B Vì ống dây cũng tác dụng lực từ lên kim sắt

C Vì ống dây cũng có hai cực từ như thanh nam châm

D Vì một kim nam châm đặt trong lòng ống dây cũng chịu tác dụng

của một lực từ giống như khi đặt trong lòng thanh nam châm

24.4 Quy tắc nào dưới đây cho ta xác định được chiều của đường sức từ ở

trong lòng ống dây có dòng điện một chiều chạy qua?

A Quy tắc bàn tay phảỉ B Quy tắc bàn tay trái

C Quy tắc nắm tay phải D Quy tắc ngón tay phải

24.5 Một cuộn dây được đặt sao cho

trục của nó nằm dọc theo thanh nam châm như hình bên Đóng công tắc K, thoạt tiên ta thấy thanh nam châm bị đẩy ra xa

a) Đầu B của thanh nam châm là cực Bắc hay cực Nam?

b) Sau đó có hiện tượng gì xảy ra với thanh nam châm?

c) Nếu ngắt công tắc K, thanh nam châm sẽ ra sao? Giải thích

24.6 Hai cuộn dây có dòng điện được treo đồng trục và gần nhau

a) Nếu dòng điện chạy trong cuộn dây

có chiều như trên hình vẽ thì hai cuộn dây hút nhau hay đẩy nhau?

b) Nếu đổi chiều dòng điện của một trong hai cuộn dây thì tác dụng giữa chúng có gì thay đổi?

24.7 Hình bên mô tả cấu tạo của một dụng cụ để phát hiện dòng điện (một loại điện kế) Dụng cụ này gồm một ống dây B, trong lòng B

có một thanh nam châm A nằm thăng bằng, vuông góc với trục ống dây và có thể quay quanh một trục đặt giữa thanh, vuông góc với mặt phẳng trang giấy

K

 

a) Nếu dòng điện qua cuộn dây B có chiều được đánh dấu như hình thì

kim chỉ thi quay sang bên phải hay bên trái?

b) Hai chốt của điện kế này có cần đánh dấu dương, âm hay không?

24.8 Xem hình bên:

a) Cực nào của kim nam châm trong

hình a hướng về phía đầu B của

cuộn dây điện?

b) Xác định chiều của dòng điện chạy

trong cuộn dây ở hình b

24.9 Cuộn dây của một thanh nam châm điện

được nối với một nguồn điện được ghi

trên hình bên Hãy xác định cực dương,

âm của nguồn điện





B A

D

C

B A

6 Trong các dòng điện sau đây, dòng điện nào được gọi là dòng điện cảm ứng? Hãy chọn câu trả lời đúng trong các câu sau:

A Dòng điện qua động cơ gắn trên xe đồ chơi của trẻ em

B Dòng điện qua bóng đèn ở xe máy

C Dòng điện qua bóng đèn ở Địnam, xe đạp

D Dòng điện qua bóng đèn ở đèn pin

7 Nguồn điện nào sau đây có thể tạo ra dòng điện xoay chiều? Hãy chọn câu trả lời đúng

A Máy phát điện có bộ góp là hai vòng khuyên và hai chổi quét

B Máy phát điện có bộ góp là hai bán khuyên và hai chổi quét

C Ắc quy

D Pin khô ở ngoài cửa hiệu

8 Khi dùng ampe kế để đo cường độ dòng điện chạy qua bóng đèn thì nó chỉ 1,5A Nếu đổi chỗ hai đầu phích cắm vào đầu của Ampe kế thì kim chỉ của Ampe kế sẽ như thế nào? Chọn câu trả lời đúng

A Quay trở về chỉ giá trị 0

B Vẫn chỉ giá trị cũ là 1,5A

C Dao động quanh giá trị 0 với biên độ 1,5A

D Quay ngược lại và chỉ – 1,5A

9 Máy biến thế có dùng cho dòng điện không đổi hay không? Tại sao? Hãy chọn câu trả lời đúng trong các câu dưới đây:

A Không, vì khi dùng dòng điện không đổi thì từ trường xuyên qua cuộn

dây thứ cấp của máy biến thế không phải là từ trường biến thiên

B Có, vì khi dùng dòng điện không đổi thì vẫn có từ trường xuyên qua

cuộn dây thứ cấp của máy biến thế

C Có, vì khi dùng dòng điện không đổi thì lõi sắt của máy biến thế cũng

bị nhiễm từ

D Không, vì khi dùng dòng điện không đổi thì lõi sắt của máy biến thế

không bị nhiễm từ

II BÀI TẬP TỰ LUẬN

10 Điều kiện để xuất hiện dòng điện cảm ứng là gì?

11 Dùng dây dẫn bằng đồng (có điện trở suất là 1,7.10-8 m) để tải điện trên đoạn đường dài 500km Tính công suất hao phí do toả nhiệt trên đường dây đó Biết cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn là 200A, tiết diện của dây dẫn là 42,5cm

3 ĐỀ KIỂM TRA 1 TIẾT

Đề số 2.3.1

I CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

1 Điều nào sau đây là đúng khi nói về từ trường?

A Xung quanh nam châm luôn có từ trường

B Từ trường có thể tác dụng lực lên nam châm thử đặt trong nó

C Xung quanh Trái đất cũng luôn có từ trường

D Các phát biểu A, B và C đều đúng

2 Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về đường sức từ của dòng điện trong

ống dây?

A Dạng đường sức từ giống dạng đường sức từ của nam châm thẳng

B Chiều của đường sức từ bên trong ống dây xác định theo quy tắc nắm

tay phải

C Các đường sức từ không bao giờ cắt nhau

D Các phát biểu A, B và C đều đúng

3 Điều nào sau đây là sai khi nói về sự nhiễm từ của sắt và thép?

A Lõi sắt, lõi thép khi đặt trong từ trường thì chúng đều bị nhiễm từ

B Trong cùng điều kiện như nhau, sắt nhiễm từ mạnh hơn thép

C Trong cùng điều kiện như nhau, sắt nhiễm từ yếu hơn thép

D Sắt bị khử từ nhanh hơn thép

4 Hãy chọn câu phát biểu sai trong các câu sau:

A Đoạn dây dẫn có dòng điện đặt trong từ trường và cắt các đường cảm

ứng từ thì có lực từ tác dụng lên nó

B Quy tắc bàn tay trái dùng để xác định chiều của lực từ tác dụng lên

đoạn dây dẫn có dòng điện đặt trong từ trường

C Khung dây có dòng điện sẽ quay trong từ trường khi mặt phẳng khung

đặt vuông góc với các đường cảm ứng từ

D Khung dây có dòng điện sẽ quay trong từ trường khi mặt phẳng khung

đặt không vuông góc với các đường cảm ứng từ

5 Khi nói về động cơ điện một chiều, có các câu nói sau đây, hãy chọn câu

nói đúng Động cơ điện một chiều là một thiết bị:

A có hai bộ phận chính là nam châm điện và khung dây dẫn

B hoạt động dựa vào tác dụng từ lên khung dây dẫn có dòng điện

C biến điện năng thành cơ năng

D Cả 3 câu A, B, C đều đúng

Bài 25-26: SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT THÉP NAM CHÂM ĐIỆN ỨNG DỤNG CỦA NAM CHÂM

A - Kiến thức cơ bản

1 Sự nhiễm từ của các vậy liệu sắt từ:

 Các vật liệu sắt từ như sắt, thép, côban, niken, … đặt trong từ

trường đều bị nhiễm từ

 Sau khi bị nhiễm từ thì sắt non không giữ được từ tính lâu dài, còn

thép thì giữ được từ tính lâu dài

2 Nam châm điện:

 Nam châm điện là một ống dây dẫn trong có đặt một lõi sắt non

Khi cho dòng điện chạy qua ống dây nó có thể tạo ra xung quanh nó một từ trường

 Có thể làm tăng lực từ của một nam châm điện tác dụng lên một vật

bằng cách tăng cường độ dòng điện qua ống dây hay tăng số vòng dây của ống dây

3 Ứng dụng:

Nam châm điện được ứng dụng trong các thiết bị điện như: loa điện,

rơle điện từ, …

B - Câu hỏi sách giáo khoa

C.1 Bố trí thí nghiệm như hình bên

Dụng cụ: nguồn điện, biến trở, công thức, ống dây dẫn ampe kế, lõi sắt non, lõi thép, kẹp giấy Các kết quả:

Không có lõi Lõi sắt non Lõi thép

Nhật xét về tác dụng từ của

ống dây có lõi sắt non và

ống dây có lõi théo khi ngắt

dòng điện qua ống dây

C.2 Quan sát và chỉ ra các bộ phận của nam châm điện mô tả trên hình bên Cho biết ý nghĩa của các con số khác nhau ghi trên ống dây

C.3 So sánh các nam châm điện được mô tả trên hình sau Trong các nam châm điện a và b; c và d; b, d và e thì nam châm nào mạnh hơn?  a và b:

 c và d:

 b, d và e:

C.4 Khi ta chạm mũi chiếc kéo vào đều thanh nam châm thì sau đó mũi kéo hút được các vụn sắt Giải thích vì sao?

C.5 Muốn nam châm điện mất hết từ tính thì làm thế nào?

Lõi sắt non Lõi thép Đề số 2.2.7 1 (2,5 điểm) Dựa vào đâu để kết luận: a) Trái Đất có từ trường? b) Phương của từ trường Trái Đất không đổi trong một không gian nhỏ 2 (2,5 điểm) Nêu tên 4 vật dụng có ứng dụng tác dụng từ của dòng điện? 3 (2,5 điểm) Các phát biểu nào sau đây là sai? a) Ấm đun nước hoạt động dựa trên tác dụng nhiệt của dòng điện b) Dòng điện đi qua điện trở của ấm điện không gây nên tác dụng từ c) Cường độ dòng điện càng lớn thì tác dụng từ càng mạnh d) Máy sấy tóc hoạt động dựa trên tác dụng từ và nhiệt của dòng điện e) Từ trường tồn tại xung quanh các hạt mang điện đứng yên 4 (2,5 điểm) Hãy xác định dấu các cực P, Q của nguồn điện trong hình vẽ dưới đây, biết rằng các cực A, B của cuộn dây hút nam châm

P Q S

N

S N

Nguồn điện

5 Người ta truyền tải một công suất điện 100kW bằng một đường dây dẫn

có điện trở 5Ω Hiệu điện thế giữa hai đầu dây tải điện là 10000V Công

suất hao phí trên đường dây tải điện là bao nhiêu?

A 5kW B 10kW C 0,5kW D 2kW

6 Viết công thức công suất hao phí điện năng trên dây dẫn

7 Một máy biến thế gồm cuộn sơ cấp có 1000 vòng, cuộn thứ cấp có 10000

vòng đặt ở đầu một đường dây tải điện để truyền đi một công suất điện là

11000kW Biết hiệu điện thế hai đầu cuộn sơ cấp là 11kW

a) Tính hiệu điện thế 2 đầu cuộn thứ cấp?

b) Cho công suất hao phí do tỏa nhiệt trên đường dây là 500kW Tính

điện trở của toàn bộ đường dây ĐS: a) 110 kV b) 50 

Đề số 2.2.5

1 Trong máy phát điện xoay chiều có rôto là nam châm, khi máy hoạt động

quay nam châm thì có tác dụng gì?

2 Một máy phát điện xoay chiều có hiệu điện thế xoay chiều ở hai cực của

máy là 220V Muốn tải điện đi xa người ta phải tăng hiệu điện thế thành

15400V Hỏi phải dùng loại máy biến thế với các cuộn dây có số vòng dây

theo tỉ lệ như thế nào? Cuộn dây nào mắc với hai đầu máy phát điện?

3 Người ta truyền tải một công suất điện P bằng một đường dây dẫn có điện

trở 5Ω thì công suất hao phí trên đường dây truyền tải điện là 0,5kW Hiệu

điện thế giữa hai đầu dây tải điện là 10kV Công suất điện P bằng bao

Đề số 2.2.6

1 Nêu cấu tạo và hoạt động của máy phát điện xoay chiều

2 Đường dây tải điện có chiều dài tổng cộng 20km, có hiệu điện thế 15kV ở

hai đầu nơi truyền tải Dây dẫn tải điện cứ 1km có điện trở 0,2Ω, công suất

hao phí do tỏa nhiệt trên đường dây Php = 160000W Tính công suất cung

3 Người ta truyền tải một công suất điện 100kW bằng một đường dây dẫn

có điện trở 5Ω Hiệu điện thế giữa hai đầu dây tải điện là 8000V Công

suất hao phí trên đường dây truyền tải điện là bao nhiêu? ĐS: 781,25W

C.6 Em hãy trả lời câu hỏi ở phần mở bài: “Một nam châm điện có thể hút

được xe tải nặng hàng chục tấn, trong khi đó chưa có nam châm vĩnh cửu nào có được lực hút mạnh như vậy Nam châm điện được tạo ra như thế nào, có gì lợi hơn với nam châm vĩnh cửu?”

C.7 Xem cấu tạo và hoạt động của rơle điện từ trang 71 SGK Hãy cho biết tại sao khi đóng công tắc K để dòng điện chạy trong mạch điện 1 thì động cơ M ở mạch điện 2 làm việc?

C.8 Nghiên cứu sơ đồ hình bên để nhận biết các bộ phân chính của hệ

thống chuông báo động và cho biết:

 Khi của đóng, chuông có kêu không, tại sao?

 Tại sao chuông lại kêu khi của bị hé mở?

C.9 Trong bệnh viện, làm thế nào mà các bác sĩ có thể lấy các mạt sắt nhỏ li ti ra khỏi mắt của bệnnh nhân khi không thể dùng panh hoặc kìm? Bác sĩ đó có thể sử dụng nam châm được không? Vì sao?

C.10 Hình bên mô tả cấu tạo của một rơle dòng, là loại rơle mắc nối tiếp với thiết bị cần bảo vệ Bình tuhờng, khi dòng điện qua động cơ điện ở mức cho phép thì thanh sắt S bị lò xo L kéo sang bên phải làm đóng các tiếp điểm 1, 2 Động cơ làm việc bình thường Giải thích vì sao khi dòng điện qua động cơ tăng quá mức cho phép thì mạch điện tự động ngắt và động cơ ngừng hoạt động?

3 Khi nào xuất hiện dòng điện cảm ứng trong cuộn dây kín?

A Khi cuộn dây chuyển động lại gần thanh nam châm

B Khi thanh nam châm chuyển động ra xa cuộn dây

C Khi thanh nam châm chuyển động lại gần cuộn dây

D Cả A, B, C đều đúng

4 Những bộ phận nào dưới đây là bộ phận cơ bản của một máy biến thế

A Cuộn dây sơ cấp B Cuộn dây thứ cấp

C Lõi sắt D Cả ba bộ phận trên

5 Cuộn sơ cấp của máy biến thé có 1200 vòng, cuộn thứ cấp có 60 vòng, khi

đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều 220V thì ở hai đầu cuộn thứ cấp có hiệu điện thế là bao nhiêu?

A 9V B 11V C 22V D 12V

6 Người ta truyền tải một công suất điện 10kW bằng một đường dây dẫn có

điện trở 4Ω thì công suất hao phí trên đường dây truyền tải điện là 0,1kW Hiệu điện thế giữa hai đầu dây tải điện là bao nhiêu? ĐS: 2000V

7 Đường dây tải điện có hiệu điện thế 15kV ở hai đầu nơi truyền tải, công

suất cung cấp ở nơi truyền tải P = 3.106W Dây dẫn tải điện cứ 1km có điện trở 0,2Ω công suất hao phí do tỏa nhiệt trên đường dây Php = 160kW Tính chiều dài tổng cộng L của dây dẫn ĐS: 20 km

Đề số 2.2.4

1 Dòng điện xoay chiều có tác dụng gì? Hãy chỉ ra kết luận không chính xác

A Tác dụng nhiệt và tác dụng hóa học B Tác dụng quang

C Tác dụng từ D Tác dụng sinh lí

2 Cuộn sơ cấp của máy biến thế có 200 vòng, cuộn thứ cấp 50 vòng, khi đặt

vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều 6V thì ở hai đầu cuộn thứ cấp có hiệu điện thế là bao nhiêu?

A 9V B 4,5V C 3V D 1,5V

3 Máy biến thế không hoạt động được với hiệu điện thế (nguồn điện) nào?

A Hiệu điện thế một chiều B Hiệu điện thế nhỏ

C Hiệu điện thế lớn D Hiệu điện thế xoay chiều

4 Để làm giảm hao phí trên đường dây truyền tải điện, trong thực tế người ta

thường dùng cách nào?

A Giảm điện trở của dây dẫn

B Giảm công suất của nguồn điện

C Tăng hiệu điện thế hai đầu dây dẫn điện

D Giảm công suất truyền tải

5 Các phát biểu sau đây, phát biểu nào sai khi nói về máy phát điện xoay chiều

A Phần ứng: là khung dây sinh ra dòng điện xoay chiều

B Phần cảm: là nam châm sinh ra từ trường

C Rôto: là bộ phận quay

D Stato: là bộ phận góp điện để đưa dòng điện ra ngoài

6 Công thức nào sau đây là đúng và chỉ rõ công suất sự hao phí điện năng

trên dây dẫn

A Php U.I B

2 hp

U R

C Quạt điện D Máy sấy tóc

8 Người ta truyền tải một công suất điện 100kW bằng một đường dây dẫn

có điện trở 5Ω thì công suất hao phí trên đường dây truyền tải điện là

0,5kW Hiệu điện thế giữa hai đầu dây tải điện là bao nhiêu?

A 5kV B 10kV C 15kV D 20kV

9 Tác dụng nào sau đây là tác dụng của máy biến thế:

A Biến đổi dòng điện một chiều

B Biến đổi hiệu điện thế xoay chiều

C Biến đổi hiệu điện thế một chiều

D Biến đổi điện năng tiêu thụ trong mạch

10 Cuộn sơ cấp của máy biến thế có 200 vòng, cuộn thứ cấp 2000 vòng, khi

đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều 12V thì ở hai

đầu cuộn thứ cấp có hiệu điện thế là bao nhiêu?

A 200V B 220V C 120V D 240V

Đề số 2.2.3

1 Khi đưa đầu ống dây kín lại gần cực Bắc của nam châm cố định thì số

đường sức từ xuyên qua tiết diện ống dây biến thiên như thế nào?

C Không thay đổi D Không xác định được

2 Chọn câu trả lời đúng khi nói về điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng

trong một cuộn dây dẫn kín

A Đặt cuộn dây gần một nam châm mạnh

B Đặt một nam châm mạnh trong lòng cuộn dây

C Khi số đường sức từ xuyên qua lòng cuộn dây rất lớn

D Khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện s của cuộn dây biến thiên

C - Bài tập tự luyện

25.1 Trong các trường hợp sau, trương hợp nào vật có khả năng nhiễm từ và

trở thành nam châm vĩnh cửu?

A Một vòng dây dẫn bằng thép được đưa lại gần một cực của nam

châm điện mạnh trong một thời gian ngắn, rồi đưa ra xa

B Một vòng dây bằng sắt non được đưa lại gần một cực của nam châm

điện mạnh, trong thời gian ngắn, rồi đưa ra xa

C Một vòng dây bằng sắt non được đưa lại gần một đầu của nam châm

điện mạnh, trong thời gian dài, rồi đưa ra xa

D Một lõi sắt non được đặt trong lòng một cuộn dây có dòng điện với

cường độ lớn trong một thời gian dài rồi đưa ra xa

25.2 Có hiện tượng gì xảy ra với một thnah thép khi đặt nó vào trong lòng

ống dây có dòng điện một hciều chạy qua?

A Thanh thép bị nóng lên

B Thanh thép phát sáng

C Thanh thép bị đẩy ra khỏi ống dây

D Thanh thép trở thành một nam châm

25.3 Khi đặt một thanh sắt non vào trong lòng một ống dây dẫn có dòng

điện một chiều chạy qua thì thanh sắt trở thành một nam châm Hướng Bắc Nam của nam châm mới được tạo thành so với hướng Bắc Nam của ống dây thì:

A cùng hướng B ngược hướng

C vuông góc D tạo thành gó 450

25.4 Có cách nào để làm tăng lực từ của một nam châm điện?

A Dùng dây dẫn to quấn ít vòng

B Dùng dây dẫn nhỏ quấn nhiều vòng

C Tăng số vòng dây dẫn và giảm hiệu điện thế đặt vào hai đầu ống dây

D Tăng đường kính và chiều dài của ống dây

25.5 Vì sao lõi của nam châm điện không làm bằng thép mà lại làm bằng sắt non?

A Vì lõi thép nhiễm từ yếu hơn lõi sắt non

B Vì dùng lõi thép thì sau khi nhiễm từ sẽ biến thành một nam châm

vĩnh cửu

C Vì dùng lõi thép thì không thể làm thay đổi cường độ lực từ của

nam châm điện

D Vì dùng lõi thép thì lực từ bị giảm đi so với khi chưa có lõi

25.6 Trong loa điện, lực nào đã làm cho màng loa dao động phát ra âm?

A Lực hút của nam châm điện tác dụng vào màng loa làm bằng sắt non

B Lực từ của một nam châm vĩnh cửu tác dụng lên cuộn dây có dòng

điện biến đổi chjay qua gần màng loa

C Lực từ của một nam châm vĩnh cửu tác dụng vào miếng sắt gắn vào

A Làm bật một lò xo đàn hồi gõ vào chuông

B Đóng công tắc của chuông điện làm cho chuông kêu

C Làm cho cánh của mở đập mạnh vào tường

D Làm cho cánh của rút chốt hảm cần rung chuông

25.8 Nam châm điện gồm một cuộn dây

dẫn quấn xung quanh một lõi sắt non

có dòng điện chạy qua

a) Nếu ngắt dòng điện thì nó còn tác

dụng từ nữa không?

b) Lõi của nam châm điện phải là sắt non, không được là thép Vì sao?

25.9 Trong nam châm điện được vẽ trên hình ở bài tập trên, nếu thay lõi sắt

non bằng lõi niken thì:

a) Từ trường có mạnh hơn cuộn dây không có lõi không?

b) Đầu A của cuộn dây là cực từ gì?

là nam châm thì hãy xác định tên từ cực

của một trong các nam châm này

c) Từ kết quả trên, hãy giải thích vì sao nam châm lại hút được các vật

bằng sắt, thép khi đặt gần nó

25.11 Để làm nam châm điện mạnh với dòng điện có cường độ cho trước thì nên

quấn nhiều vòng hay ít vòng dây dẫn quanh một ống dây cách điện?





K

8 Phương pháp nào là tốt nhất trong việc giảm điện năng hap phí trên dây dẫn

A Giảm điện trở của dây dẫn đến rất bé

B Giảm công suất truyền tải trên dây

C Tăng hiệu điện thế truyền tải

D Giảm thời gian truyền tải điện trên dây

9 Người ta truyền tải một công suất điện 100kW bằng một đường dây dẫn

có điện trở R thì công suất hao phí trên đường dây truyền tải điện là 0,5kW Hiệu điện thế giữa hai đầu dây tải điện là 10kV Điện trở dây dẫn bằng bao nhiêu?

A 50Ω B 500 Ω C 5 Ω D 5000 Ω

10 Cuộn sơ cấp của máy biến thế có 200 vòng, cuộn thứ cấp 2000 vòng, khi

đặt vào hai cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều U thì ở hai đầu cuộn thứ cấp có hiệu điện thế là 220V Hiệu điện thế U bằng

A 20V B 22V C 12V D 24V

Đề số 2.2.2

1 Đặt một nam châm điện nằm yên trước cuộn dây kín Có hiện tượng gì xảy

ra trong cuộn dây kín khi đóng và ngắt mạch của nam châm điện liên tục?

A Không có hiện tượng gì

B Xuất hiện dòng điện cảm ứng không đổi chiều

C Xuất hiện dòng điện cảm ứng luôn đổi chiều

D Cả A, B, C đều đúng

2 Trong trường hợp nào dưới đây, trong cuộn dây dẫn kín xuất hiện dòng

điện cảm ứng?

A Số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín lớn

B Số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín được giữ

không thay đổi

C Số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín thay đổi

D Từ trường xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín mạch

3 Trong các cách sau đây dùng nam châm điện để tạo ra dòng điện cảm ứng

4 Trường hợp nào sau đây dòng điện cảm ứng trong cuộn dây dẫn kín không đổi chiều?

A Số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây đang tăng mà giảm

B Số đường sức từ xuyên qua tiết diện S đang giảm mà tăng

C Số đường sức từ xuyên qua tiết diện S đang tăng mà tăng hơn nữa

D Trường hợp A và B là đúng

2 ĐỀ KIỂM TRA 15 PHÚT SỐ 2

(Từ bài 34-39)

Đề số 2.2.1

1 Cách nào sau đây có thể tạo ra dòng điện cảm ứng?

A Nối hai cực của pin vào hai đầu cuộn dây dẫn

B Nối hai cực của nam châm với hai đầu cuộn dây dẫn

C Đưa một cực của nam châm từ ngoài vào trong cuộn dây dẫn kín có dòng điện

D Đưa một cực pin từ ngoài vào trong một cuộn dây dẫn kín

2 A Không thay đổi B Đổi chiều

C Thay đổi cường độ D Cả B và C đều đúng

3 Để tạo ra dòng điện cảm ứng người ta dùng các cách sau, cách nào là đúng?

A Đưa cực nam châm lại gần ống dây

B Đưa cực nam châm ra xa ống dây

C Quay nam châm xung quanh 1 trục thẳng đứng

D Cả ba cách đều đúng

4 Trong các thí nghiệm sau đây khi nào, không làm thay đổi số đường sức từ

xuyên qua tiết diện S của cuộn dây

A Đưa cực nam châm lại gần, ra xa ống dây

B Đưa ống dây lại gần, ra xa cực nam châm

C Quay ống dây xung quanh trục vuông góc với ống dây

D Quay ống dây xung quanh 1 trục trùng với ống dây đặt trong từ trường

5 Các phát biểu sau đây, phát biểu nào đúng khi nói về máy phát điện xoay chiều:

A Phần ứng: là phần quay, phần cảm đứng yên

B Rôtô là phần cảm, stato là phần ứng

C Rôtô là phần đứng yên, stato là phần quay

D Rôtô là phần quay, stato là phần đứng yên

6 Nguyên nhân chủ yếu nào sau đây làm hao phí điện năng khi tải điện đi xa

A Điện lượng của dòng điện bị mất mát do truyền trên dây

B Do dòng điện sinh ra từ trường là mất năng lượng

C Do dòng điện tỏa nhiệt trên dây dẫn khi truyền trên dây

D Do một nguyên nhân khác

7 Vì sao phải truyền tải điện năng đi xa?

A Vì nơi sản xuất điện năng và nơi tiêu thụ điện năng ở cách xa nhau

B Vì điện năng sản suất ra không thể để dành trong kho được

C Vì điện năng khi sản xuất ra phải sử dụng ngay

D Các lí do A, B, C đều đúng

G

25.12 Một thanh thép có một đầu được sơn màu đỏ, đầu kia được sơn màu

xanh Dùng một nam châm điện hình chữ U để từ hóa thanh thép này Hãy mô tả bằng hình vẽ và giải thích cách đặt thanh thép đó lên nam châm điện để sau khi từ hóa, đầu sơn đỏ của thanh thép trở thành từ cực Bắc

25.13 Điện kế là dụng cụ được dùng để phát hiện dòng điện Điện kế tự làm

lấy gồm một cái hộp trong đó gắn cố định một la bàn thông thường với hai cuộn dây dẫn mắc nối tiếp, cách điện quấn quanh hộp như hình bên a) Mức độ phát hiện được dòng điện nhỏ của điện kế này phụ tuhộc vào những yếu tố nào?

b) Kim của la bàn sẽ nằm như thế nào đối với các vòng dây khi có dòng điện chạy qua hai cuộn dây đó? Vị trí ban đầu của kim nam châm khi chưa có dòng điện đi qua đã được chỉ ra trên hình vẽ

25.14 Ampe kế điện từ loại đơn giản gồm một ống

dây D và một tấm sắt S đặt gần một đầu ống dây (hình bên) Tấm sắt S gắn liền với kim chỉ thị K có thể quay quanh trục O Hãy giải thích hoạt động của ampe kế khi có dòng điện đi qua ống dây

25.15 Tại sao khi cho dòng điện không đổi chạy vào cuộn dây của loa điện

thì loa lại không kêu?

Bài 27: LỰC ĐIỆN TỪ

A - Kiến thức cơ bản

1 Định nghĩa:

Lực tác dụng của từ trường lên các dây

dẫn đặt trong nó khi có dòng điện chạy

qua gọi là lực điện từ

2 Chiều của lực điện từ:

Chiều của lực điện từ tác dụng lên dây

dẫn mang dòng điện phụ thuộc vào

chiều của dòng điện chạy qua trong

dây dẫn và chiều của đường sức từ.

3 Quy tắc bàn tay trái:

Đặt bàn tay trái sao cho các đường sức

từ hướng vào lòng bàn tay, chiều từ cổ

tay đến ngón tay giữa hướng theo chiều

dòng điện thì ngón tay cái choãi ra 90 0

chỉ chiều của lực điện từ

B - Câu hỏi sách giáo khoa

C.1 Thí nghiệm: như SGK trang 73

Hiện tượng đó chứng tỏ điều gì?

C.2 Áp dụng quy tắc bàn tay trái, xác định chiều

dòng điện chạy qua đoạn dây dẫn AB trong

 F

Đường sức từ

I

 F

N

S

 F

N

S

7 Tại sao chân song cửa sổ lâu ngày cũng có thể hút được các vật bằng sắt?

8 Em hãy cho biết lực nào làm cho:

a) Vật rơi được trong không khí

b) Quạt điện quay được

c) Khí cầu bay được

3 Trong hình bên dưới, lực từ tác dụng vào dây AB có chiều như thế nào?

4 Hãy nêu nguyên tắc chế tạo nam châm vĩnh cửu và nam châm điện

5 Cho dụng cụ gồm có kim nam châm (biết các cực), ống dây Nêu cách tìm cực của một nguồn điện

Đề số 2.1.6

1 Từ trường là gì? Làm thế nào để nhận biết có tồn tại một từ trường?

2 Khi chạm mũi kéo vào đầu thanh nam châm thì sau đó mũi kéo hút được các vụn sắt Giải thích tại sao?

3 Giải thích sự hoạt động của rơle dòng ở hình bên dưới

4 Khi từ trường tác dụng lên dòng điện một lực làm dây dẫn chuyển động,

có sự biến đổi năng lượng như thế nào trong sự xuất hiện của lực từ?

5 Trong hình bên dưới, chiều dòng điện chạy trong ống dây thế nào?

6 Trong hình bên dưới, hãy xác định chiều của các đường sức từ

7 Muốn nam châm điện có từ trường mạnh lên thì làm thế nào?

Muốn nam châm điện mất hết từ tính thì làm thế nào?

8 Trong hình bên dưới, khung dây có dòng điện sẽ quay như thế nào? khung

có quay được mãi không? Vì sao? Cách khắc phục

Đề số 2.1.4

1 Dụng cụ nào dưới đây không có nam châm vĩnh

A La bàn B Loa điện

C Rơle điện từ D Đinamo xe đạp

2 Tác dụng của nam châm điện trong rơle điện từ

A Đóng, ngắt mạch điện cho động cơ

B Đóng mạch điện nam châm điện

C Đóng mạch điện cho động cơ làm việc

D Ngắt mạch điện động cơ ngừng làm việc

3 Trên thanh nam châm, ở vị trí nào hút sắt mạnh nhất 2

A Phần giữa của thanh B Chỉ có từ cực Bắc

C Cả hai từ cực D Mọi chỗ đều hút sắt mạnh như nhau

4 Lựa chọn các từ thích hợp điền vào câu sau:

Có thể làm tăng lực từ của nam châm điện bằng cách tăng (1) dòng

điện qua ống dây hoặc tăng (2) của ống dây

A (1) Hiệu điện thế; (2) bán kính B (1) Hiệu điện thế; (2) chiều dài

C (1) Cường độ; (2) số vòng D (1) Cường độ; (2) chiều dài

5 Nam châm điện được ứng dụng trong các dụng cụ nào?

A Rơle điện từ B Các thiết bị ghi âm bằng từ

C Ampe kế điện tử D Cả A, B, C đều đúng

6 Có một pin để lâu ngày và một đoạn dây dẫn, nếu không có bóng đèn pin

để thử, có cách nào kiểm tra được pin còn điện hay không khi trong tay

bạn có một kim nam châm?

A D

B C

O

SN

C.4 Biểu diễn lực điện từ tác dụng lên các đoạn AB, CD của khung dây dẫn

có dòng điện chạy qua trong hình sau

Các cặp lực điện từ tác dụng lên AB và CD trong mỗi trường hợp có tác dụng gì đối với khung dây?

C - Bài tập tự luyện

27.1 Hình bên mô tả khung dây dẫn có dòng điện

chạy qua được đặt trong từ trường, trong đó

khung quay đang có vị trí mà mặt phẳng khung

vuông góc với đường sức từ Vẽ vị trí này của

khung dây, ý kiến nào dưới đây là đúng:

A Khung không chịu tác dụng của lực điện từ

B Khung chịu tác dụng của lực điện từ nhưng nó không quay

C Khung tiếp tục quay do tác dụng của lực điện từ lên khung

D Khung quay tiếp một chút nữa nhưng không phải do tác dụng của

lực điện từ mà do quán tính

27.2 Dùng quy tắc nào dưới đây để xác định chiều của lực điện từ?

A Quy tắc nắm tay phải B Quy tắc nắm tay trái

C Quy tắc bàn tay phải D Quy tắc bàn tay trái

27.3 Muốn xác định được chiều của lực điện từ tác dụng lên đoạn dây dẫn

thẳng có dòng điện chạy qua đặt tại một điểm trong từ trường thì cần

phải biết những yếu tố nào?

A Chiều dòng điện trong dây dẫn và chiều dài của dây

B Chiều của đường sức từ và cường độ lực điện từ tại điểm đó

C Chiều của dòng điện và chiều của đường sức từ tại điểm đó

D Chiều và cường độ của dòng điện, chiều và cường độ của lực từ tại

điểm đó

27.4 Khi dây dẫn thẳng có dòng điện chạy qua được đặt song song với các

đường sức từ thì lực điện từ có hướng như thế nào?

A Cùng hướng với dòng điện

B Cùng hướng với đường sức từ

C Vuông góc với cả dây dẫn và đường sức từ

D Không có lực điện từ

27.5 Một khung dây dẫn hình chữ nhật có dòng điện chạy qua được đặt

trong từ trường giữa hai nhánh của một nam châm hình hcữ U Khung

dây sẽ quay đến vị trí nào thì dừng lại?

A Mặt khung dâu song song với các đường sức từ

B Mặt khung dây vuông góc với các đường sức từ

C Mặt khung dây tạo thành một góc 600 với đường sức từ

D Mặt khung dây tạo thành một góc 450 với đường sức từ

58 Trong thí nghiệm phát hiện từ trường của dòng điện, dây dẫn AB được bố trí như thế nào để hiện tượng xảy ra dễ quan sát nhất?

A Tạo với kim nam châm một góc bất kì

B Song song với kim nam châm

C Vuông góc với kim nam châm

D Tạo với kim nam châm một góc nhọn

59 Lực nào sau đây là lực điện từ, chọn câu trả lời đúng nhất

A Lực tương tác của nam châm lên kim nam châm

B Lực tương tác của nam châm điện lên sắt, thép

C Lực tương tác giữa các nam châm điện

D Lực của từ trường tác dụng lên một đoạn dây dẫn có dòng điện chạy qua

Đề số 2.1.3

1 Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về nam châm?

A Nam châm là những vật có đặc tính hút sắt (hay bị sát hút)

B Nam châm nào cũng có hai cực: Cực dương và cực âm

C Khi bẻ gãy một thanh nam châm, ta có thể tách hai cực của thanh nam

châm ra khỏi nhau

D La bàn là dụng cụ để xác định hướng gió thổi

3 Bí quyết nào làm cho hình nhận đặt trên xe của Tổ Xung Chi luôn luôn chỉ hướng Nam?

A Cánh tay của hình nhân gắn các điện cực

B Cánh tay hình nhân có gắn mạch điện

C Cánh tay hình nhân là một nam châm tự do

D Cánh tay hình nhân là một thanh sắt đặt gần một nam châm

4 Lựa chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống:

Không gian xung quanh (1) , xung quanh dòng điện tồn tại một (2)

A (1) điện tích; (2) điện trường B (1) điện cực; (2) điện trường

C (1) máy phát điện; (2) điện trường D (1) nam châm; (2) từ trường

5 Hình vẽ cho biết chiều của một đường sức của một nam châm thẳng Các đầu X và Y của nam châm là cực gì?

52 Phát biểu nào sau đây là đúng nhất khi nói về tương tác giữa hai nam châm?

A Các cực cùng tên hút nhau, các cực khác tên thì đây nhau

B Các cực khác tên thì hút nhau, các cực cùng tên cũng hút nhau

C Các cực cùng tên thì đẩy nhau, các cực khác tên thì hút nhau, song lực

hút hay đẩy chỉ cảm thấy được khi chúng ở gần nhau

D Các cực hút nhau hay đẩy nhau tùy theo điều kiện cụ thể

53 Lựa chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống: Khi đặt hai (1) gần nhau

Các cực cùng tên (2)

A (1) điện tích; (2) đấy nhau B (1) điện tích; (2) hút nhau

C (1) nam châm; (2) hút nhau D (1) nam châm; (2) đấy nhau

54 Người ta quy ước về các đường sức từ như thế nào để biểu diễn độ mạnh

yếu của từ trường tại mỗi điểm?

A Độ mau thua của đường sức

B Độ đậm nhạt của các đường sức

C Dùng mũi tên vẽ trên các đường sức

D Dùng màu sắc của các đường sức

55 Phát biểu nào sau đây đúng với nội dung của quy tắc nắm tay phải?

A Nắm ống dây bằng tay phải sao cho bốn ngón tay nắm lại chỉ chiều

dòng điện qua ống dây thì ngón tay cái choãi ra chỉ chiều đường sức từ

trong lòng ông dây

B Nắm ống dây bằng tay phải sao cho bốn ngón tay nắm lại chỉ chiều

dòng điện qua ống dây thì ngón tay cái choãi ra chỉ chiều đường sức từ

bên ngoài ống dây

C Nắm ống dây bằng tay phải, khi đó bốn ngón tay nắm lại chỉ chiều

đường sức từ bên trong lòng ông dây

D Nắm ống dây bằng tay phải, khi đó bốn ngón tay nắm lại chỉ chiều

đường sức từ trong lòng ông dây

56 Từ phổ là gì?

A Lực từ tác dụng lên kinh nam châm

B Hình ảnh cụ thể về các đường sức từ

C Các mạt sắt được rắc lên thanh nam châm

D Từ trường xuất hiện xung quanh dòng điện

57 Trong các trường hợp sau, trường hợp nào vật có khả năng từ và trở thành

nam châm vĩnh cửu?

A Một vòng dây dẫn bằng thép được đưa lại gần một nam châm điện

mạnh trong thời gian rất ngắn rồi lại đưa ra xa

B Một vòng dây dẫn bằng sắt non được đưa lại gần một nam châm mạnh

trong thời gian rất ngắn rồi lại đưa ra xa

C Một vòng dây dẫn bằng thép được đưa lại gần một nam châm điện

mạnh trong thời gian rất dài rồi lại đưa ra xa

D Một lõi sắt non được đặt trong lòng một ống dây dẫy có dòng điện với

cường độ lớn trong thời gian dài nhất rồi lại đưa ra xa

27.6 Hình bên mô tả là đoạn dây dẫn AB có

dòng điện đi qua được đặt ở khoảng giữa hai cực của nam châm hình hcữ U Biểu

diễn lực điện từ tác dụng vào AB Nếu

đổi chiều dòng điện hoặc đổi cực của nam châm thì lực điện từ sẽ ra sao?

27.7 Khung dây dẫn ABCD có dòng điện chạy

qua được đặt trong từ trường của nam châm vĩnh cửu (hình bên) Mặt phẳng của khung dây song song với các đường sức từ Hãy biểu diễn lực điện từ tác dụng lên các cạnh của khung Các lực này làm cho khung dây có xu hướng chuyển động như thế nào?

27.8 Hình bên mô tả một khung dây dẫn đứng

yên trong từ trường Mặt của khung vuông góc với đường sức từ nếu đổi chiều dòng điện chạy trong khung thì khung dây có quay không? Ciải thích

27.9 Một thanh nam châm thẳng đã bị tróc hết vỏ sơn, mất dấu các cực Để

xác định tên từ cực, ta có thể cho từ trường của thanh nam châm này tác dụng lên một khung dây dẫn thẳng có dòng điện chạy qua

a) Hãy vẽ hình mô tả cách làm này

b) Nêu rõ cách xác định tên từ cực của thanh nam châm khi đó