Tiết 68-69 Chuyện chức phán sự đền Tản Viên

Giảng bài m ớ i : * Giới thiệu bài : 1phút -Tiến trình bài dạy: Thời gian Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung 10 ’ Hoạt động 1: Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm

Trang 1

Tiết : 68 -69

Ngày soạn: 10-2-2010 Đọc văn :

(Tản Viên từ phán sự lục - trích Truyền kì mạn lục - Nguyễn Dữ)

I M ụ c tiêu : Giúp học sinh:

1.Kiến thức : -Thấy được phẩm chất dũng cảm, kiên cường của nhân vật Ngô

Tử Văn, đại diện cho chính nghĩa chống lại những thế lực gian tà

-Thấy được cái hay của nghệ thuật kể chuyện sinh động, hấp dẫn, giàu kịch tính của tác giả Truyền kì mạn lục

2 Kĩ năng: -Rèn luyện thêm kỹ năng phân tích truyện

3.Thái độ: Bồi dưỡng lòng yêu chính nghĩa, niềm tự hào về người trí thức nước Việt

II.Chuẩn bị:

1 Chuẩn bị của giáo viên:

-Giáo viên thiết kế giáo án, làm một số sơ đồ biểu bảng

2 Chuẩn bị của học sinh:

-Học sinh đọc bài, soạn bài

III Hoạt động d ạ y h ọ c:

1.Oån định tình hình lớp:(1phút) Kiểm tra sĩ số, vệ sinh phòng học, mặc đồng phục

2 Ki ể m tra bài c ũ : (5phút) Phẩm chất của Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn và Thái sư Trần Thủ Độ?

3 Giảng bài m ớ i :

* Giới thiệu bài : (1phút)

-Tiến trình bài dạy:

Thời

gian Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

10

’ Hoạt động 1:

Giáo viên hướng dẫn

học sinh tìm hiểu

chung:

Giáo viên gọi học

sinh đọc phần Tiểu

dẫn- sách giáo khoa,

sau đó tóm tắt nội

dung của mỗi phần

-Đặc điểm tiêu biểu

của thể truyền kì?

Ngoài“Truyền kỳ mạn

lục”, em còn biết thêm

những tác phẩm nào

thuộc thể này?(Truyền

kì tân phả- Đoàn Thị

Hoạt động 1:

Học sinh tìm hiểu chung:

Tác giả:

-Sống vào khỏang thế

kỉ XVI -Xuất thân trong gia đình khoa bảng(Thanh Miện-Hải Dương) -Là học trò giỏi của Nguyễn Bỉnh Khiêm, từng đỗ Hương tiến và

ra làm quan nhưng chưa đầy 1 năm đã lui về ở ẩn

Thể loại:

-Truyền kì là thể văn

A.Tìm hiểu chung:

1.Tác gỉa Nguyễn Dư:õ

Nguyễn Dữ sống vào khỏang thế kỷ XVI Oâng là học trò giỏi của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm và là bạn học của Phùng Khắc Khoan

- “Truyền kỳ mạn lục” là một tác phẩm nổi tiếng cuả ông

2 Về thể loại “Truyền kỳ” và tác phẩm “Truyền kỳ mạn lục”:

- “Truyền kỳ”ø là một thể văn

xuôi tự sự thời trung đại, nội dung thường phản ánh hiện

thực qua những yếu tố kỳ lạ,

Giáo án 10 cơ bản - 1 - – Nguyễn Văn Mạnh

Trang 2

35

’

Điểm; Tân truyền kì

lục-Phạm Quý Thích;

Lan trì kiến văn

lục-Vũ Trinh)

học sinh đọc- hiểu văn

bản:

Giáo viên gọi học

sinh đọc bài và giải

thích những từ ngữ

khó Sau đó giáo viên

nhận xét

học sinh tìm hiểu văn

bản theo hệ thống các

câu hỏi Sau đó giáo

viên gọi học sinh khác

nhận xét và cuối cùng

giáo viên chốt lại

Phẩm chất bao trùm

của Ngô Tử Văn ngay

từ đầu đã được khẳng

định trong văn bản, đó

xuôi tự sự trung đại phản ánh hiện thực qua những yếu tố hoang đường, kì ảo ( cõi âm, thánh thần,

ma quỷ…)

Học sinh đọc- hiểu văn bản:

Học sinh đọc bài và giải thích những từ ngữ khó

Học sinh tìm hiểu văn bản theo hệ thống các câu hỏi, học sinh khác nhận xét

hoang đường

- “Truyền kỳ mạn lục” là một

tập truyện gồm 20 truyện ngắn ly kỳ được viết bằng chữ Hán

-Tác phẩm có giá trị hiện

thực và nhân đạo cao, nó được xem là một tuyệt tác của thể loại truyền kỳ

3/“Chuyện chức phán sự đền Tản Viên”

- Trích “Truyền kỳ mạn lục”

- Cốt truyện : (tóm tắt theo nhân vật chính Ngô Tử Văn) +Ngô Tử Văn đốt đền

+ Ngô Tử Văn giữa phiên tòa xử kiện Diêm Vương

+ Ngô Tử Văn nhận chức phán sự ở đền Tản Viên -Nội dung : chuyện có yếu tố hoang đường ngụ ý phê phán và khuyên răn, giáo dục

B.Đọc- hiểu văn bản:

1 Đọc và giải nghĩa từ khó

-Chú ý đọc chính xác và sáng tạo

-Ngoài các chú thích trong sgk, cần chú ý thêm :

+ “Đền”: nơi thờ thần thánh

hoặc những nhân vật lịch sử

được tôn sùng (khác với

“chùa” là nơi thờ Phật và

“đình” là nơi thờ thành hòang và họp làng).

+ “Truyền kỳ mạn lục”

( “Truyền kỳ”: loại truyện có

yếu tố li kỳ, hoang đường;

“mạn”: tản mạn; “lục”: sao

chép các truyện li kỳ tản mạn trong dân chúng )

II.Tìm hiểu văn bản:

1.Sự kiên định chính

Trang 3

là gì?Phẩm chất ấy

được thể hiện qua

những hành động, thái

độ nào? Gợi ý: Ngô

Tử Văn đã làm gì?

Chức phán sự là chức

quan gì? Tại sao Ngô

Tử Văn nhận được

chức quan này?

Phẩm chất đó của

Ngô Tử Văn đã đem

đến kết quả nào? 

Hình thành đề mục b

Việc làm của Ngô Tử

Văn có ý nghĩa gì?

Việc nhận chức phán

sự có ý nghĩa gì?

*Phiên tòa xử kiện Tử

Văn ở âm phủ đã diễn

ra như thế nào?

Câu chuyện Diêm

Vương xử kiện ở âm

phủ thể hiện điều gì?

*Chức phán sự là chức

quan gì? Tại sao Tử

Văn lại được nhậm

chức quan này?

- “Ngô Tử Văn tên Sọan, người huyện Yên Dũng –Lạng Giang Chàng vốn khảng khái, nóng nảy, thấy gian tà thì không thể chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen là một người cương trực”

 Cách giới thiệu nhân vật của Nguyễn Dữ rất quen thuộc trong văn học dân gian Việt Nam : tên tuổi, quê quán, tính tình

-Sở dĩ Tử Văn đốt đền vì: biết lũ yêu quái hại dân là hồn ma tên tướng giặc bại trận của Bắc triều (hồn ma tướng giặc dùng chước dối lừa và đút lót các

đền miếu gần quanh,

chiếm lấy đền thờ Thổ công nước Việt- người từng có công giúp Lí Nam Đế chống ngoại xâm)

 Hành động đốt đền của Tử Văn thể hiện:

+ Sự khảng khái, chính trực và dũng cảm vì muốn vì dân trừ hại

+ Thể hiện tinh thần dân tộc mạnh mẽ (vì đã diệt trừ hồn tên tướng giặc xâm lược, bảo vệ Thổ công đất Việt)

Học sinh khái quát lên

nghĩa của Ngô Tử Văn: a1.Phẩm chất của Ngô Tử Văn:

Dũng cảm, kiên cường:

- Tức giận trước việc “ hưng yêu tác quái” của tên hung thần

- Hành động đốt đền trừ hại cho dân

- Điềm nhiên trước những lời

đe dọa của tên hung thần

- Gan dạ trước bọn quỷ xanh và quang cảnh đáng sợ nơi cõi âm

- Cứng cỏi, bâùt khuất trước Diêm Vương đầy quyền lực

a2 Ngô Tử Văn giữa phiên tòa xử kiện của Diêm Vương :

-Phiên tòa xử kiện ở âm phủ diễn ra qua hai chặng :

+ Chặng thứ nhất: Tử Văn bị hồn tên tướng giặc kiện chàng ở Minh Ti; Tử Văn bị Diêm Vương quát mắng; chàng không hề run sợ mà dùng lời cứng cỏi để tâu trình

+Chặng thứ hai: Tử Văn đề nghị Diêm Vương đến đền Tản Viên để hỏi Thổ công Sau khi biết rõ thực hư, Diêm Vương khẳng định công lao trừ hại của Tử Văn và sai

lính đưa chàng về nhà

a3.Ngô Tử Văn nhận chức phán sự ở đền Tản Viên :

-Chức phán sự là chức quan xem xét về các vụ kiện tụng giúp việc cho người xử án- đó là chức quan thực hiện công lý

Trang 4

*Việc nhậm chức

Phán sự ở đền Tản

Viên của Ngô Tử Văn

có ý nghĩa gì?

Ngoài việc đề cao

phẩm chất của Ngô

Tử Văn, tác phẩm còn

có ý nghĩa gì? > Hình

thành đề mục 2

Tác phẩm đã phê phán

những đối tượng nào?

Từ hai đối tượng phê

phán đó, em hãy khái

vấn đề- phê phán trong xã hội

- Khát vọng công lý của nhân dân (khi công lý chưa thực hiện được trong cuộc sống ở trần thế)

-Là tình huống nhằm đẩy kịch tính của truyện đến cao trào để Tử Văn có dịp bộc lộ bản lĩnh, khí phách của mình

-Có ý nghĩa khuyên răn, giáo dục con người nên sống và hành động cho đúng đắn, hợp lẽ phải, tránh làm điều ác

=> Ngày nay, ý nghĩa của câu chuyện vẫn mang tính thời sự ( nhất là việc chống tham nhũng, chống việc chạy tội và chống xét xử oan sai…)

Ngụ ý phê phán của câu chuyện:

-Hồn tên tướng giặc xâm lược (lúc sống cũng như lúc chết đều thể hiện bản chất tham lam, hung ác, đáng bị vạch mặt và trừng trị)

- Thánh thần, quan lại

ở cõi âm ( tham của đút lót, bao che cho kẻ

-Tử Văn được nhậm chức quan này vì chàng dũng cảm

bảo vệ công lý, chính nghĩa

-Đó là một sự thưởng công xứng đáng, có ý nghĩa noi gương cho người sau, khích lệ mọi người dũng cảm đấu tranh chống cái ác, bảo vệ công lý

b.Sự thắng lợi của cuộc đấu tranh của Ngô Tử Văn:

- Giải trừ được tai họa, đem lại an lành cho dân

- Diệt trừ tận gốc thế lực xâm lược, làm sáng tỏ nỗi oan khuất và phục hồi danh

vị cho Thổ thần nước Việt

- Được tiến cử vào chức phán sự đền Tản Viên, đảm đương nhiệm vụ giữ gìn công lí

* Đề cao tinh thần khẳng khái, cương trực, dám đấu tranh chống lại cái ác để bảo vệ chính nghĩa của một trí thức nước Việt, Niềm tin công lý, chính nghĩa

*Tóm lại, Ngô Tử Văn là một người khảng khái, chính trực và dũng cảm biết đấu tranh vì chính nghĩa

2.Ngụ ý phê phán:

- Phê phán hồn ma tên tướng giặc xâm lược: xảo quyệt, tham lam, hung ác

- Phê phán thánh thần, quan lại ở cõi âm : tham của đút bao che cho kẻ ác và cái ác lộng hành

* Phơi bày hiện thực bất công- kẻ ác sung sướng, người lương thiện chiụ oan Giáo án 10 cơ bản - 4 - – Nguyễn Văn Mạnh

Trang 5

5’

15’

quát lên vấn đề- phê

phán điều gì trong xã

hội?

Em hãy tiøm hiểu nghệ

thuật dẫn dắt truyện

với những xung đột

đầy kịch tính ? Gợi ý :

Chi tiết mở đầu có tác

dụng gì ? Kết cấu

truyện giàu kịch tính

với những tình tiết lôi

cuốn.Em hãy làm rõ

điều đó?

học sinh tổng kết

học sinh luyện tập

1 Trên cơ sở các tình

tiết chính của câu

chuyện, em hãy thử

xây dựng một kết thúc

ác và cái ác lộng hành)

Học sinh tiøm hiểu nghệ thuật dẫn dắt truyện

- Kết cấu truyện giàu kịch tính với những tình tiết lôi cuốn

- Cách dẫn dắt truyện khéo léo, cách kể và tả giản dị mà sinh động, hấp dẫn

Học sinh tổng kết

Học sinh luyên tập

ức-Những bất công trong xã hội đương thời-bọn tham quan đã tiếp tay cho kẻ xấu, kẻ ác gây nên bao nỗi khổ cho người lương thiện

3.Nghệ thuật kể chuyện:

- Chi tiết mở đầu gây chú ý và dự báo những diễn tiến tiếp theo sẽ rất khác thường, thu hút người đọc đi sâu vào truyện

- Kết cấu truyện giàu kịch tính với những tình tiết lôi cuốn:

+ Câu chuyện thắt nút với những xung đột căng thẳng dẫn đến cao trào:

Tử Văn thấy mình khó chịu và thấy tên hung thần Thổ thần đến báo cho Tử Văn

Bệnh Tử Văn nặng thêm, rồi bị quỷ sứ bắt đi

Tử Văn bị giải đến Diêm Vương bị Diêm Vương mắng nhưng vẫn bình tĩnh

+ Câu chuyện được mở nút : Lời Tử Văn được minh chứng, sự thật được phơi bày

Tình cảm, quan điểm của người viết( không nêu trực tiếp mà ẩn sau nhân vật)

C.Tổng kết:

( Phần ghi nhớ sách giáo khoa)

D Luyện tập:

Câu 1: Gợi ý một số kết thúc:

-Bỏ câu “nếu trùng trình độ

nữa tháng sợ sẽ về tay người khác”

-Tử Văn sống lâu 100 tuổi, Giáo án 10 cơ bản - 5 - – Nguyễn Văn Mạnh

Trang 6

khác của câu chuyện

một cách hợp lý

2 “Chuyện chức phán

sự đền Tản Viên”, có

những chi tiết hiện

thực mà bây giờ vẫn

mang tính thời sự.Theo

em, đó là những chi

tiết nào?

khi mất được thánh Tản Viên mời về nhận chức

4 @/ Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài:

* Học bài:

-Nắm vững kiến thức cơ bản của bài học ( kể cả những kiến thức ở phần chú thích)

- Vận dụng kiến thức bài học để giải quyết các bài tập một cách sáng tạo

*Chuẩn bị bài “Luyện tập viết đọan văn thuyết minh” bằng việc ôn lại những kiến thức về Phương pháp thuyết minh và tập viết trước ở nhà theo yêu cầu luyện tập của sgk

IV Rút kinh nghiệm, bổ sung :

Trang 7

Trang 8

Định dạng
Số trang	8
Dung lượng	130,5 KB

Tiêu đề	Chuyện chức phán sự đền Tản Viên
Tác giả	Nguyễn Dữ
Người hướng dẫn	Nguyễn Văn Mạnh
Trường học	Trường THPT Tam Quan
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2010
Thành phố	Tam Quan