CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY

- Sử thi có 4 tiêu chí: +Tác phẩm tr ờng thiên tr ờng ca + Hình thức diễn x ớng riêng biệt hát kể + Hình thức văn học tự sự phản ánh một giai đoạn lịch sử của cả cộng đồng, dân tộc nêu

Chµo c¸c em häc sinh th©n yªu!

Kiểm tra bài cũ:

Tóm tắt định nghĩa các thể loại tự sự dân gian (mỗi thể loại lấy một ví dụ)? Tại sao truyện

Thánh Gióng không phải là sử thi?

Chiến thắng Mtao Mxây

(Trích Sử thi Đăm San)

I Tiểu dẫn: Qua băng hình

vừa xem, em hiểu nh thế nào

về sử thi?

- Sử thi có 4 tiêu chí: +Tác phẩm tr ờng thiên (tr ờng ca)

+ Hình thức diễn x ớng riêng biệt (hát kể)

+ Hình thức văn học tự sự phản ánh một giai đoạn lịch sử của cả cộng đồng, dân tộc nêu bật

+ Sử thi thần thoại: Kể về sự hình thành thế giới, sự

ra đời của muôn loài, sự hình thành các dân tộc, các vùng c trú…

Ví dụ: Đẻ đất đẻ n ớc (M ờng), Cây nêu thần

(M.nông)

+ Sử thi anh hùng: Kể về cuộc đời và những chiến công của các tù tr ởng anh hùng.

Phần tiểu dẫn trình bày nội dung gì?

II Đọc- hiểu

Gồm: lời ng ời kể+ lời thoại

Vai trò của các nhân vật:

+ Mtao Mxây: nhân vật đối thủ, là nguyên nhân

của chiến tranh.

Các sự kiện ấy nói lên điều gì về Đăm Săn?

1 Đăm Săn trong cuộc chiến đấu với Mtao Mxây

Trong cuộc chiến với Mtao Mxây,

Đăm Săn đ ợc kể- tả

qua những chặng

nào?

+ Đăm Săn khiêu chiến

+ Cảnh hai ng ời múa khiên

+ Cảnh hai ng ời đuổi nhau

+ Nhờ ông trời mách kế, Đăm San giết đ ợc Mtao Mxây

Nhóm 1: Đăm Săn đã nói gì khi đến chân cầu thang nhà Mtao Mxây, nhằm mục đích gì? Tại sao tác giả dân gian lại tả Mtao Mxây tr ớc?

Nhận xét về Mtao Mxây?

Nhãm 2: T¹i sao miÕng trÇu cña H¬ NhÞ

nÐm cho Mtao Mx©y nh ng l¹i lät vµo miÖng §¨m S¨n? chi tiÕt Mtao Mx©y chÐm tr ît vµo ch·o buéc tr©u nãi lªn

®iÒu g×?

Nhóm 3: Sau khi ăn trầu sức khoẻ của Đăm Săn càng tăng gấp bội Chàng múa khiên

càng đẹp, càng mạnh nh ng vẫn không thể

đâm đ ợc kẻ thù Vì sao? ý nghĩa của chi tiết này?

Nhãm 4: Chi tiÕt «ng trêi m¸ch kÕ cho §¨m S¨n nãi lªn ®iÒu g×?

Em có suy nghĩ gì về cuộc chiến đấu

và chiến thắng của Đăm Săn?

2 Đăm Săn trong tiệc mừng chiến thắng

Với tôi tớ, Đăm Săn hiện lên là một tù tr ởng

nh thế nào? Tại sao chàng ra lệnh đánh

nhiều loại chiêng cồng? Tiếng chiêng cồng

có ý nghĩa nh thế nào với ng ời Êđê?

2 Đăm Săn trong tiệc mừng chiến thắng

- Với tôi tớ: Đăm Săn tự hào, tự tin vì sức mạnh

và sự giàu có của mình.

- Chiêng cồng: âm thanh hết sức quan trọng của

ng ời Êđê ->thể hiện sự giàu có, sung túc ->vẻ

đẹp tinh thần và vật chất của thị tộc và tù tr ởng.

Để miêu tả Đăm Săn, nhà Đăm Săn đoạn

trích đã sử dụng các biện pháp tu từ so sánh,

ẩn dụ, phóng đại nào? Các biện pháp tu từ đó nói lên điều gì?

- Đăm Săn hiện lên:

+ Tóc dài chảy đầy nong hoa, uống không biết say, ăn không biết no, chuyện trò không biết chán Đầu đội khăn nhiễu, vai mang nải hoa

+ Ngực quấn chéo tấm mền chiến, đôi mắt long lanh, tràn đầy sức trai, tiếng tăm lừng lẫy

+ Bắp chân to bằng cây xà ngang, bắp đùi to bằng ống bễ, sức ngang sức voi đực, hơi thở

ầm ầm nh sấm dậy ngang tàng từ trong bụng mẹ

-> Bằng những so sánh độc đáo,

những hình ảnh đ ợc phóng đại, sử thi

ca ngợi ng ời anh hùng Đăm Săn giữa cộng đồng thị tộc.

- Khung cảnh buôn làng:

+ Cả một vùng nhão ra nh n ớc L ơn trong hang, giun trong bùn, rắn hổ, rắn mai đều chui lên nằm cao s ởi nắng + Các chàng trai cô gái đi lại ngực

đụng ngực

+ Chiêng lắm la nhiều, chiêng đống voi

bầy, bè bạn nh nêm nh xếp.

-> Đó là một buôn làng giàu có, no

đủ, sức mạnh của Đăm Săn, sức

mạnh của cả thị tộc.

III Tổng kết- luyện tập

Sử thi đăm Săn không có đặc điểm này:

A Ng ời anh hùng trọng danh dự, gắn bó với gia

đình, thiết tha với cuộc sống bình yên của thị tộc.

B Tuy kể về diễn biến trận đánh mà vẫn h ớng về cuộc sống thịnh v ợng, đoàn kết, thống nhất của cả cộng đồng thị tộc.

C Là pho sử thi về sự hình thành vũ trụ, tạo ra

muôn loài, tạo ra con ng ời và xã hội, đựơc kể lại theo quan niệm của ng ời x a.

Từ đó, em hãy trình bày những đặc

sắc về t t ởng nghệ thuật đoạn trích?

 1 Nghệ thuật sử thi, ngôn ngữ trang trọng, giàu hình ảnh, giàu nhịp điệu, sử dụng phép so sánh, phóng đại, liệt kê, trùng điệp

 2 Những tình cảm cao cả nhất thôi thúc

Đăm San chiến đấu và chiến thắng kẻ thù: trọng danh dự, gắn bó với hạnh phúc gia

đình, thiết tha với cuộc sống bình yên,

hạnh phúc, phồn vinh của thị tộc

Bµi tËp vÒ nhµ:

- §Æt m×nh lµ tiÕng cång chiªng kÓ l¹i ®o¹n trÝch “ChiÕn th¾ng Mtao Mx©y”.

C¸c em häc sinh líp 10 B