NHAN GIONG VO TINH CAY SAM NGOC LINH

_Sâm Ngọc Linh đƣợc gọi là sâm Việt Nam , sâm Khu 5 sâm K5 , sâm trúc củ ngải rọm con hay cây thuốc Dấu Xê Đăng là loài sâm quý đƣợc tìm thấy tại vùng Trung Trung Bộ Việt Nam.. _Mọc tậ

CHỦ ĐỀ: SÂM NGỌC LINH

NỘI DUNG

TIỀM NĂNG DƢỢC TÍNH VÀ CÔNG DỤNG

KHÓ KHĂN

GIỚI THIỆU NỘI DUNG CHÍNH

BẢO TỒN VÀ NHÂN GiỐNG

_Sâm Ngọc Linh đƣợc gọi là sâm Việt Nam , sâm Khu 5 ( sâm K5) , sâm trúc củ ngải rọm con hay cây thuốc Dấu ( Xê Đăng) là loài sâm quý đƣợc tìm thấy tại vùng Trung Trung

Bộ Việt Nam

_Mọc tập trung ở các huyện miền núi Ngoc Linh thuộc huyện Đăk Tô tỉnh Kon Tum, huyện Nam Trà My tỉnh Quảng Nam

_Sâm Ngọc Linh cũng là loại nhân sâm thứ 20 đƣợc tìm thấy trên thế giới

_Một trong những loại sâm có hàm lƣợng saponin nhiều nhất

GIỚI THIỆU

1.1-Lịch sử phát hiện

• 1973: Bộ y tế Trung Trung Bộ phát hiện ra cây sâm dọc

theo chân núi Ngọc Linh thuộc huyện Đăk Tô tỉnh Kon Tum

• Sau 15 ngày nghiên cứu -> núi Ngọc Linh là quê hương

của cây sâm mới

• Tháng 10/ 1978: thực hiện cuộc khảo sát thứ 2 lên vùng

núi Ngọc Linh để ước lượng về diện tích mọc của sâm

• Loài: Panax vietnamensis Ha et Grush

• Tên khác: Sâm Việt Nam, Sâm Ngọc Linh, Sâm Khu

Năm, Thuốc Dấu (Xê Đăng)

• Tên nước ngoài: Vietnamese ginseng

5

1.3- Đặc điểm về hình thái

 Dạng thân khí sinh thẳng đứng, màu lục

hoặc hơi tím, nhỏ, có đường kính thân độ

4-8mm

 Thân rễ có đường kính 1-2cm, mọc bò

ngang, mang nhiều rễ nhánh và củ

 Các thân mang lá và tương ứng với mỗi

thân mang lá là một đốt dài khoảng

0,5-0,7cm

 Trên đỉnh của thân mang lá là lá kép hình

chân vịt mọc vòng với 3-5 nhánh lá

 Cuống lá kép dài 6-12mm, mang 5 lá chét,

lá chét ở chính giữa lớn hơn cả với độ dài

12-15 cm, rộng 3-4 cm

 Quả mọc tập trung ở trung tâm của

tán lá, dài độ 0,8cm-1cm và rộng

khoảng 0,5cm-0,6cm, sau hai tháng

bắt đầu chuyển từ màu xanh đến

xanh thẫm, vàng lục, khi chín ngả

màu đỏ cam với một chấm đen

không đều ở đỉnh quả

 Mùa hoa: tháng 4 – tháng 6

 Mùa quả: tháng 7 – tháng 9

7

1.4- Điều kiện tự nhiên và phân bố Sâm Ngọc Linh

 Đặc điểm về sinh thái:

_ Sâm Ngọc Linh là loại thân thảo ưa ẩm,sinh trưởng ở độ cao 1200-2100 so vs mặt nước biển

_ Nhiệt độ 15-18°C

_Lượng mưa 3000 mm/năm

 Đặc điểm về phân bố:

Vùng núi Ngọc Linh thuộc 2 tỉnh Quảng Ninh và Kon Tum

_Có tọa độ địa lý từ 107°50‟-108°7‟ kinh tuyến Đông và từ 15°10‟ vĩ tuyến Bắc

_Sâm Ngọc Linh mọc từ độ cao khoảng 1500 m đến 2200 m, (chủ yếu tập trung ở 1800 – 2000 m)

2 Công dụng đối với sức khỏe

Giải tỏa căng thẳng, mệt mỏi Tăng cường sức khỏe toàn diện Giúp ăn ngon miệng hơn

Cải thiện giấc ngủ

DƢỢC TÍNH VÀ CÔNG DỤNG

Nhân giống trên diện

Vườn sâm Ngọc Linh tiền tỷ trên

thành phố cao nguyên

Một thầy lang ở TP Đà Lạt (Lâm

Đồng) đã sưu tầm và nhân giống

thành công sâm Ngọc Linh quý hiếm Với hơn 1 tạ sâm giá 10-12 triệu

đồng/kg xuất bán mỗi tháng, ông thu

chế độc quyền với công trình

“Quy trình trồng cây sâm Ngọc

MỘT SỐ THÔNG TIN LIÊN QUAN

13

MỘT SỐ THÔNG TIN LIÊN QUAN

Trồng sâm Ngọc Linh trong 20 ngày

Từ một số tế bào gốc của sâm Ngọc Linh,

bằng công nghệ sinh khối tế bào, nhóm

nghiên cứu của Học viên Quân y đã thành

công trong việc nuôi cấy thành số lượng

lớn Toàn bộ quy trình chỉ mất 10 - 20 ngày,

trong khi bình thường phải mất khoảng 6

năm sâm mới cho thu hoạch

Rừng sâm quý đƣợc trồng “bí mật” tại

Kon Tum

Theo VTV, rừng sâm này, được trồng trên

đỉnh núi Ngọc Linh, tỉnh Kon Tum, nơi có

độ cao hơn 2.000 mét so với mực nước

biển Với 140 ha sâm Ngọc Linh, mỗi ha

cho sản lượng ít nhất 1 tấn sâm, theo giá

thị trường hiện nay có thể thu về 50 tỷ

đồng

Những năm 90 của thế kỉ XX, vùng sâm mọc tự nhiên giữa Quảng Nam và Kon Tum dần cạn kiệt, kéo theo hàng

ngàn hecta rừng nguyên sinh bị tàn phá nặng nề

Chính phủ Việt Nam đã quyết định thành lập vùng cấm

quốc gia ở khu vực có sâm mọc tập trung tại 2 tỉnh Kon Tum

và Quảng Nam, đồng thời xếp sâm Ngọc Linh vào danh sách các loại cây cấm khai thác, mua bán bất hợp pháp

BẢO TỒN

Quảng Nam: Trại dược liệu Trà

Linh được thành lập

Kon Tum: mở lâm trường

Ngọc Linh

Từ tháng 1 năm 1995, công việc

nghiên cứu gieo trồng sâm Ngọc

BẢO TỒN

Tuy nhiên trồng chƣa đúng kỹ

thuật nên cây còi cọc, ra hoa

đậu quả không đáng kể nên ban

đầu còn chƣa sản xuất đƣợc

Làm nhà mái che: nhà bằng lưới

và khung gỗ, mái nilon đen

Phân bón: phân gà hoai mục

Giống: đạt tiêu chuẩn

Thời vụ trồng: tháng 8 hàng năm

17

Cây giống đánh lên khỏi vườn ươm

không được làm đứt củ giống

NHÂN GIỐNG

II CÁC PHƯƠNG PHÁP VI NHÂN GIỐNG

1 Vi nhân giống truyền thống (Nuôi cấy in vitro thông thường)

2 Vi nhân giống quang tự dưỡng

Vi nhân giống quang dị dưỡng

Vi nhân giống dị dưỡng

19

NHÂN GIỐNG

•Giai đoạn 0: Lựa chọn mẫu cây

•Giai đoạn 1: Thiết lập hệ thống nuôi cấy vô trùng

•Giai đoạn 2: Nhân chồi

•Giai đoạn 3: Tạo rễ và chuẩn bị các điều kiện cần cho sự

phát triển trong môi trường tự nhiên

•Giai đoạn 4: Thuần hóa cây để đưa ra điều kiện môi

trường ex vitro

Vi nhân giống quang dị dưỡng

NHÂN GIỐNG

III NUÔI CẤY MÔ TẾ BÀO THỰC VẬT:

1 Nuôi cấy mô sẹo

3 Tái sinh chồi từ mô sẹo

5 Nuôi cấy sinh khối

2 Tái sinh cây qua con đường tạo mô soma

4 Nuôi cấy rễ

21

Nuôi cấy mô sẹo

Tạo mô soma Nuôi cấy rễ: Tái sinh chồi từ mô

sẹo

Nguyên

liệu

Các mẫu lá và cuống lá

Các mẫu lá non hay đầu mẫu thân, rễ

Sử dụng các mô sẹo đã hình

thành

Các mô sẹo đã hình thành

Môi

trường

Môi trường nền

MS, SH Bổ sung: 1,0 mg/l 2,4-D và 0,2 mg/l TDZ

pH = 5,8 Hấp khử trùng bằng autoclave ở nhiệt độ 121 độ

Môi trường nền MS Bổ dung các chất điều hòa sinh trưởng phù hợp với từng giai đoạn

phát triển

Môi trường nền

MS Bổ sung:

1,0mg/l BA, 1,0 mg/lNAA và 50g/l sucrose và 5,0g/l than hoạt tính

pH = 5,8 Hấp khở trùng bằng

autoclave ở nhiệt

độ 121oC, áp suất

Môi trường nền MS

Bổ sung: 1,0mg/l BA, 1,0 mg/lNAA và 50g/l sucrose và 5,0g/l than hoạt tính pH = 5,8 Hấp khử trùng bằng autoclave ở nhiệt độ 121oC, áp suất 1atm

NHÂN GIỐNG

Nuôi cấy mô sẹo

•Quy trình thực hiện:

Chọn mẫu

Cắt mẫu lá có kích thước thoảng 1,0 x 1,0 cm Cuống lá bổ

dọc thành 2 mảnh và cắt đoạn dài khoảng 1,0 cm

•Khử trùng mẫu cấy: Javel, cồn, nước cất

•Khử trùng trong phòng cấy: HgCl2, nước cất

•Điều kiện nuôi cấy:

Nhiệt độ: 25 ± 2°C

Cường độ chiếu sáng: 2.500 - 3.000 lux

Thời gian chiếu sáng 16 giờ/ngày

Độ ẩm: 75-80%

23

NHÂN GIỐNG

Nuôi cấy sinh khối

NUÔI CẤY SINH KHỐI

Rễ bất định

Kinh phí đầu tƣ nghiên cứu lớn, kĩ thuật phức tạp

KHÓ KHĂN

Liên kết và hợp tác giữa các trung tâm nghiên cứu nuôi cấy

mô còn yếu kém

Sâm Ngọc Linh giả

Việc di chuyển sâm Ngọc Linh từ phòng thí nghiệm ra trồng thực tế gặp khá nhiều khó khăn

Thành phần hoạt tính trong sâm nuôi cấy mô thay đổi,

chất lƣợng không đảm bảo