HỌP CHUYÊN MÔN9 giờ 30’ giờ, ngày 05/10/2018 Chủ trì: Trang Anh - TT Tham dự: Tổ khối 5 Nội dung: TRIỂN KHAI CHUYÊN ĐỀ: PHƯƠNG PHÁP “BÀN TAY NẶN BỘT” Khài niệm: “Bàn tay nặn bột” là một
Trang 1HỌP CHUYÊN MÔN
9 giờ 30’ giờ, ngày 05/10/2018 Chủ trì: Trang Anh - TT Tham dự: Tổ khối 5
Nội dung:
TRIỂN KHAI CHUYÊN ĐỀ: PHƯƠNG PHÁP “BÀN TAY NẶN BỘT”
Khài niệm: “Bàn tay nặn bột” là một phương pháp dạy học tích cực dựa trên thí nghiệm nghiên cứu, áp dụng cho việc giảng dạy các môn khoa học tự nhiên BTNB chú trong đến việc hình thành kiến thức cho học sinh bằng các thí nghiệm tìm tòi nghiên cứu để chính các em tìm ra câu trả lời cho các vấn đề được đặt ra trong cuộc sống thông qua thí nghiệm, quan sát, nghiên cứu tài liệu hay điều tra… Cũng như PP dạy học tích cực khác, BTNB luôn coi hs là trung tâm của quá trình nhận thức, chính các em là người tim ra câu trả lời và lĩnh hội kiến thức dưới sự giúp đỡ của GV
1 Mục tiêu của phương pháp dạy học “Bàn tay nặn bột”
- Tạo nên tính tò mò, ham muốn khám phá, yêu và say mê khoa học của HS
- Ngoài việc chú trọng đến kiến thức khoa học, BTNB còn chú ý nhiều đến việc rèn luyện kỹ năng diễn đạt thông qua ngôn ngữ nói và viết cho hs
- Giảng dạy khoa học dựa trên tìm tòi khám phá
2 Đặc trưng cờ bản của phương pháp dạy học “Bàn tay nặn bột”
Bản chất: Việc phát hiện, tiếp thu kiến thức của hs thông qua việc GV giúp HS tự đi lại chính con dường mà các nhà khoa học đạ nghiên cứu tìm ra chân lý (kiến thức)
Quá trình:
Từ tình huống xuất phát nêu vấn đề, quan niệm về đó như thê nào đặt câu hỏi khoa học (giả thuyết khoa học) đề xuất PP nghiên cứu, thực hiện PP nghiên cứu để kiểm chứng gia thuyết đưa ra kết luận
Đặc trưng: Ngoài những đặc trưng cơ bản còn cần chú ý:
+ Dạy học phải tự nhiên như quá trình tìm ra chân lý
+ PPBTNB áp dụng chủ yếu cho dạy khoa học tự nhiên, công nghệ, khoa học tự nhiên, các chủ đề gắn gắn với đời sống thực tiễn của HS
Trang 2+ Với PPBTNB, kể cả HS đọc sach trước, học thên hoặc biết trước KT thì chưa chắc HS hiểu tường tận và đề xuất thí nghiệm CM cho phát biểu đúng HS sẽ lúng túng khi hỏi lại: Vì sao em biết điều đó? Làm thế nào để em có thể chứng minh kết luận của em đúng? Nếu dạy trước thì tiết học không hấp dẫn
+ Sử dụng PPBTNB không được nhận xét quan điểm của ai đúng, ai sai Thông qua thí nghiệm, chính HS sẽ tự đánh giá đúng hay sai
+ PPBTNB chú trọng đến quan niệm ban đầu của HS về kiến thức mới sẽ học + Sử dụng vở thí nghiệm (vở nghiên cứu), như là một phương tiện rèn ngôn ngữ, tập ghi chép nghiên cứu khoa học
+ Trong chương trình hiện nay có bài áp dụng cả bài, có bài áp dụng một phần
3 10 nguyên tắc cơ bản
Nguyên tắc về tiến trình sư phạm: 6 nguyên tắc
Nguyên tắc về những đối tượng tham gia: 4 nguyên tắc
4 Vai trò của người giáo viên trong việc giảng dạy theo PP “bàn tay nặn bột”
- Vai trò của người Gv trong PPBTNB, cũng giống như đối với các phương dạy học tích cực khác, đó là hướng dẫn
+ Người GV không phải là trung tâm của quá trình dạy, chỉ nói và đặt câu hỏi mà ngược lại, GV nên nói ít cũng như hạn chế đưa ra những câu hỏi chuẩn xác cho
HS Điều quan trọng ở đây là GV hướng dẫn cho HS thảo luận, giúp các em thấy
sự thống nhất ý kiến và hướng dẫn HS thảo luận tích cực
- Khi HS bế tắc trong thảo luận GV đưa ra câu hỏi gợi ý thêm hoặc những câu khẳng định mang tính dẫn dắt
- HS thảo luận tự do GV hướng dẫn HS đi tới các kết luận khoa học chính xác của bài học
- Khi quá trình thao luận mở … câu hỏi vượt ngoài tầm kiến thức thì vai trò của GV như thế nào?
5 Tiến trình dạy học :
Bước 1: Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề.
- Tình huống xuất phát hay câu hỏi nêu vấn đề do GV đưa ra một cách dẫn dắt vào bài học
- Tình huống xuất phát phải ngắn gọn, gần gũi dễ hiểu đối với HS Tình huống xuất phát nhằm lồng ghép câu hỏi nêu vấn đề Tình huống xuất phát càng rõ ràng thì việc dẫn nhập cho câu hỏi nêu vấn đề càng dễ
Bước 2: Bộc lộ quan niệm ban đầu của học sinh.
Trang 3- Làm bộc lộ quan điểm ban đầu để từ đó hình thành các câu hỏi của
HS là bước quan trọng, đặc trưng của PP “Bàn tay nặn bột”
- Trong bước này, GV khuyên khích HS nêu những suy nghĩ, nhận thức ban đầu của mình trước khi được học kiến thức mới Để bộc lộ quan điểm ban đầu của HS giao1 viên có thể yêu cầu HS nhắc lại kiến thức
cũ đã học có liên quan đến kiến thức mới của bài học Khi yêu cầu HS trình bày quan niệm ban đầu GV có thể yêu cầu bằng nhiều hình thức như lời nói, vẽ hoặc viết…
Bước 3: Đề xuất câu hỏi hay giả thuyết và thiết kế phương án
thực nghiệm
- Từ những khác biệt phong phú ban đầu của HS, GV giúp HS đề xuất các câu hỏi từ những khác biệt đó Chú ý xoáy vào những quan niệm liên quan đến kiến thức trọng tâm của bài học, hay mô đun kiến thức
- Đây là bước khó khăn của GV vì cần phải chọn lựa quan niệm ban đầu tiêu biểu trong các quan niệm của HS một cách nhanh chóng theo mục đích dạy học
Bước 4: Tiến hành thực nghiệm tìm tòi – nghiên cứu
- Từ các câu hỏi được đề xuất, GV nêu câu hỏi cho HS, đề nghị các em
đề xuất các giả thuyết và thiết kế các phương án thực nghiệm tìm tòi nghiên cứu để kiểm chứng các giả thuyết nhằm tìm ra câu trả lời cho các câu hỏi đó
Bước 5: Kết luận và hợp thức hóa kiến thức
- Sau khi thực hiện các thí nghiệm tìm tòi – nghiên cứu các câu trả lời dần dần được giải quyết, các giả thuyết được kiểm chứng, kiến thức được hình thành, tuy nhiên kiến thức chưa có hệ thống hoặc chưa chuẩn xác một cách khoa học
- trước khi kết luận nên yêu cầu một vài ý kiến của HS cho kết luận sau khi thực nghiệm
- GV khắc sâu kến thức cho HS bằng cách cho HS nhìn lại, đối chiếu lại quan niệm ban đầu Như vậy những quan niệm ban đầu sai lệch chính HS tự phát hiện ra và tự sửa chữa, thay đổi một cách chủ động, những thay đổi giúp HS khắc sâu hơn, ghi nhớ lâu hơn
KẾT LUẬN CHUNG
- Bộc lộ quan điểm ban đầu có thể thu nhập từ trước đó (không nhất thiết phải bắt HS qua hình vẽ)
Trang 4- Tranh lập lại mẫu từng bước, không nhất thiết phải theo 5 bước mà có thể chuyển đổi Phải có sự thay đổi các bước trước, su cho HS hứng thú
- Hệ thống hóa kiến thức chính HS phải ghi lại
- GV là người tương tác, định hướng để HS đi đúng hướng
- Điều kiện áp dụng: Nắm được tình thần của phương pháp, chỉ áp dụng dạy trong những bài có thể
………