Nhân giống cây ăn quả

Các ph ơng pháp nhân giống CAQ Đặc điểm của nhân giống cây ăn quả - Cây ăn quả có nhiều loại, có nhiều hình thức nhân giống + Nhân giống bằng gieo hạt + Nhân giống bằng tách chồi, chia

Chươngư5 Nhânưgiốngưcâyưănưquả

1 Các ph ơng pháp nhân giống CAQ

Đặc điểm của nhân giống cây ăn quả

- Cây ăn quả có nhiều loại, có nhiều hình thức nhân giống

+ Nhân giống bằng gieo hạt

+ Nhân giống bằng tách chồi, chia cây

+ Nhân giống bằng giâm cành, giâm rễ

+ Nhân giống bằng chiết cành

+ Nhân giống bằng gieo hạt

+ Nhân giống bằng cấy mô tế bào

- Các ph ơng pháp nhân giống tiên tiến mới chỉ đ ợc áp dụng đối với một

số loại cây ăn quả, giá thành cây giống cao

- Hệ thống nhân giống cây ăn quả trong khu vực t nhân phát triển mạnh

nh ng theo h ớng tự phát, khó quản lý về chất l ợng cây giống:

+ Thiếu v ờn cây mẹ lấy vật liệu nhân giống

+ Sử dụng gốc ghép, hạt làm gốc ghép tuỳ tiện

+ Hệ thống giá thể nhân giống không theo qui định, ảnh h ởng đến sinh tr

ởng của cây và tỷ lệ sống

+ Tiêu chuẩn cây giống xuất v ờn không đ ợc kiểm soát

1.1 Nh©n gièng b»ng gieo h¹t (na,

- Kỹ thuật nhân giống

- Chuẩn bị đất gieo hạt:

- Đất gieo hạt đ ợc sử lý trừ nấm bệnh bằng biện pháp canh tác

hoặc thuốc hoá học

- Đất đ ợc bón phân hữu cơ: 3-5kg/m2

- Luống đất có kích th ớc rộng: 80-100cm, cao 15-20cm Đã đ ợc

làm đất kỹ: nhỏ, tơi, sạch cỏ dại

- Đất có thể đ ợc đóng vào bầu nilon với thành phần: đất bột +

5% phân hữu cơ hoai mục + 0,5% phân lân

- Bầu đ ợc xếp sát nhau thành luống rộng 80-100cm

- Tuỳ loại hạt có thể gieo ngay (hạt CAQ nhiệt đới) hoặc phải

bảo quản thông qua giai đoạn xuân hoá (hạt CAQ ôn đới)

- Gieo hạt và chăm sóc cây con

- Hạt giống sau khi sử lý có thể ủ cho nẩy mầm, nứt nanh ròi

gieo hạt:

+ Trên luống đất: gieo dày để ra ngôi (200- 250 hạt/m2) hoặc

gieo theo khoảng cách cây trên luống: 10-20cm/cây

+ Gieo trực tiếp vào bầu nilon

- Lấp đất trên hạt, tủ mặt luống, t ời n ớc đủ ẩm

- Phòng trừ sâu: ăn lá, vẽ bùa

- Phòng trừ bệnh: lở cổ rễ

- Tỉa cành, nhánh cây con

- Tiªu chuÈn c©y xuÊt v ên

1.2 Nhân giống bằng tách chồi, chia cây (chuối,

dứa)

- u điểm:

- Cây nhanh ra quả

- Cây giống giữ đ ợc đặc điểm tốt của cây mẹ

- Nh ợc điểm:

- Hệ số nhân giống không cao

- V ờn cây th ờng không đồng đều

- Có thể gây hại cho cây mẹ nếu vết tách quá lớn

- Kỹ thuật nhân giống

- Điều kiện tách cây

- Tách cây, chồi ở thời kỳ cây ngừng sinh tr ởng để không ảnh

h ởng đến cây mẹ

- Chỉ tách các chồi đã thành thục để trồng trực tiếp, các chồi

nhỏ yếu phải đ a vào v ờn giâm cho đủ tiêu chuẩn

- Phải phân loại chồi trứơc khi trồng đề v ờn cây đồng đều

+ Dứa: chồi loại 1: 300-500g; chồi loại 2: 200-300g; chồi loại 3:

<200g

+ Chuối: Phân loại theo kích th ớc và số lá của chồi

1.3 Nhân giống bằng giâm cành, giâm rễ

- u điểm:

- Có hệ số nhân giống cao Có thể sản xuất

theo tính công nghệp

- V ờn cây đồng đều, dễ chăm sóc, thu hoạch

- Cây giống giữ đ ợc đặc điểm tốt của cây mẹ

- Nh ợc điểm:

- Cây nhỏ, sinh tr ởng chậm giai đoạn đầu

- Nếu sản xuất lớn phải đầu t trang thiết bị: nhà giâm, phun

- Có thể gây hại cho cây mẹ nếu lấy hom rễ quá nhiều

- Kỹ thuật nhân giống

- Điều kiện cây giâm

- Hom cành và hom rễ phải lấy ở các cây mẹ thành thục, đã ra

quả ổn định, biết rõ lý lịch

- Lấy hom ở thời kỳ cây ngừng sinh tr ởng

- Hom lấy xong phải giâm ngay, nếu để lâu phải Bảo Quản

không để mất n ớc

- Thời vụ giâm:

+ vụ xuân: T2-4 + Vụ thu: T8-10

- Kỹ thuật giâm cành, giâm rễ

+ Sử lý hom: các chất KTST: NAA, IBA, GA3

• Sử lý nhanh với nồng độ đặc: 0.1-1.0% trong 3-5 giây

+ Cắm hom:

tiếp vào bầu nilon

+ Điều chỉnh ánh sáng:

Sau khi cây ra rễ, nới dần giàn che để cây nẩy mầm

+ Giữ ẩm

luống giâm bằng t ời phun mù

+ Tiêu chuẩn cây giâm xuất v ờn:

cành đã hoá gỗ, ở giai đoạn ngừng sinh tr ởng

1.4 Nhân giống bằng chiết cành

u điểm:

- Dễ làm, dễ đạt kết quả

- Cây nhanh ra quả, rút ngắn thời kỳ KTCB

- Thấp cây, thuận tiện cho chăm sóc, thu hoạch

- Cây giống giữ đ ợc đặc điểm tốt của cây mẹ

- Kỹ thuật nhân giống

- Chọn cành chiết

- Cành chiết đ ợc chọn ở cây đã ra quả ổn định

- Cành ở ngang tán, có nhiều ánh sáng, khoẻ, không sâu bệnh

- Đ ờng kính cành 0,8-1,5cm, có chặc đôi, chặc ba

- Thời vụ chiết:

+ vụ xuân: T2-4 + Vụ thu: T8-10

- Chuẩn bị chất độn

- Tạo kết cấu bầu: đất bột, bùn ao phơi khô, đập nhỏ

- Tạo dinh d ỡng: phân hữu cơ hoai mục

- Bôi thuốc kích thích ra rễ

- Khoanh vỏ, bó bầu

- Dùng dao khoanh vỏ cách nhau 2-3cm, bóc bỏ vỏ, cạo sạch

lớp t ợng tầng sát phần gỗ

- Phơi cành đối với loài cây có nhiều nhựa mủ

- Bôi thuốc kích thích ra rễ

- Đ a hỗn hợp bầu vào nilon, bó vào chỗ khoanh của cành chiết

- Cố định bầu trên cành chiết bằng 3 lạt buộc

- Hạ và giâm cành chiết

- Khi quan sát qua giấy nilon thấy rễ đã ra đều xung quanh

bầu, rễ có màu vàng, có nhiều rễ nhánh thì cắt cành chiết ra khỏi cây mẹ

- Cắt tỉa bớt bộ lá để giảm sự thoát hơi n ớc

- Giâm cành chiết vào nhà giâm để cây ổn định

C¸c b íc chiÕt cµnh c©y ¨n qu¶

1.5 Nhân giống bằng ghép cây

u điểm:

- Cây sinh tr ởng tốt, tuổi thọ cao nhờ bộ rễ hoạt động tốt

- Giữ đ ợc các đặc điểm quí của cây mẹ

- Cây ghép sớm ra hoa, kết quả, thấp cây, thuận tiện cho chăm

sóc và thu hoạch

- Có hệ số nhân giống cao

- Nh ợc điểm:

- Ng ời nhân giống phải có kỹ thuật

- Phải có dụng cụ chuyên môn

- Cây dễ bị nhiễm bệnh trên diện rộng nếu không kiểm soát

Điều kiện để ghép cây

ChuÈn bÞ gèc ghÐp

- Gèc ghÐp ® îc chuÈn bÞ tõ c¸c c©y gieo h¹t hoÆc gi©m cµnh

- Gèc ghÐp lµ c©y cã kh¶ n¨ng chèng chÞu tèt, bé rÔ khoÎ, sinh

tr ëng khoÎ Kh«ng s©u bÖnh

- Gèc ghÐp cã ® êng kÝnh 0,5-1,0cm Gèc th¼ng, nh½n

- Chuẩn bị cành ghép, mắt ghép

- Cành ghép, mắt ghép phải lấy từ cây mẹ khoẻ mạnh, đã ra

quả ổn định, mang các đặc điểm quí cần nhân giống

- Cành ghép lấy ở ngang tán, ở nơi có nhiều ánh sáng

- Đ ờng kính cành ghép 0.8-1,0cm

- Trên cành ghép có nhiều mắt “ngủ” Tuổi cành 6-10 tháng

Bảo quản cành ghép

- Cành ghép sau khi cắt khỏ cây mẹ nên ghép ngay

- Nếu ch a ghép ngay phải bảo quản ở nơi mát, ẩm (bọc vải để

trong hộp xốp có đá hoặc trong bẹ chuối t ơi

Bảo quản cành ghép

- Cành ghép sau khi cắt khỏ cây mẹ nên ghép ngay

- Nếu ch a ghép ngay phải bảo quản ở nơi mát, ẩm (bọc vải để

trong hộp xốp có đá hoặc trong bẹ chuối t ơi

C¸c ph ¬ng ph¸p ghÐp

- GhÐp m¾t: chö T, cöa sæ, c¶ gç

- GhÐp cµnh: ¸p, nªm, nèi ngän, cµnh bªn Thêi vô ghÐp

- Vô xu©n: th¸ng 4-5

- Vô thu: th¸ng 9-10

C¸c kiÒu ghÐp: ghÐp m¾t c¶ gç

GhÐp m¾t cöa sæ më

GhÐp m¾t ch÷ nhËt

GhÐp m¾t c¶ gç

GhÐp nªm GhÐp cµnh bªn GhÐp cµnh bªn

GhÐp ¸p

Dông cô ghÐp c©y

Chăm sóc cây sau ghép

- Th ờng xuyên tỉa bỏ mầm của gốc ghép

- Chăm sóc cây ra nhiều đợt lộc, không bị sâu bệnh phá hại

- Tạo hình cây trên v ờn ơm

- Thời tiết thuận lợi có thể xuất v ờn khi:

+ Cây ở thời kỳ ngừng sinh tr ởng + Mầm ghép đã hoá gỗ