Bài Giang hóa học hữu cơ ALCOL

Khử hóa các h/c aldehyd, ceton, acid carboxylic, acyl chlorid, a.. Tác nhân khử là Na/alcol: aldehyd và ceton bị khử thành alcol bậc 1 và 2... NaBH 4 chỉ khử aldehyd, ceton, halogenid

Là những hợp chất có nhóm OH gắn trực tiếp với Csp 3 của gốc hydrocarbon.

Có nhiều loại alcol:

-Alcol no, chưa no, vòng, thơm.

-Monoalcol và polyalcol

1

Ethanol Alcol allylic Cyclohexanol Alcol benzylic

Glycerin

Đồng phân quang học phụ thuộc vào cấu tạo của alcol:

ví dụ: Sec- butanol có đồng phân quang học

5

3 Phương pháp điều chế alcol 3.1 Đi từ alken:

a Hyrat hóa alken:

3.4 Khử hóa các h/c aldehyd, ceton, acid carboxylic, acyl chlorid,

a Tác nhân khử là H 2 /xt

aldehyd alcol bậc 1 ceton alcol bậc 2

Khử luôn cả nối đôi C=C

b Tác nhân khử là Na/alcol:

aldehyd và ceton bị khử thành alcol bậc 1 và 2

c Tác nhân khử là các hydrid kim loại AlLiH 4 , NaBH 4 .

NaBH 4 chỉ khử aldehyd, ceton, halogenid acid thành alcol

Cả NaBH 4 , AlLiH 4 không khử được nối đôi C=C

3.5 Khử hóa este của acid carboxylic

a Khử hoá theo Buve- Blanc

b Hydro hóa este có xúc tác

3.6 Từ hợp chất cơ RMgX (hay RLi )

a Với aldehyd và ceton

R 1 =R 2 =H: sản phẩm là alcol 1 o

R 1 hoặc R 2 =H: sp là alcol 2 o

R 1 và R 2 đều là gốc hydrocarbon : sp là alcol 3 o

b Với este

Với este của acid formic cho alcol bậc 2

Với este của acid khác cho alcol bậc 3

3.7 Oxy hóa hợp chất cơ magne

Ngoài ra alcol ethylic và butylic có thể đ/c bằng pp lên men.

Trong CN đ/c alcol methylic bằng p/ứ:

4 Tính chất hóa học.

4.1 Tính acid-base:

-Tính acid yếu hơn nước, tính base mạnh hơn nước

-Tính acid: alcol bậc 1 > alcol bậc 2 > alcol bậc 3

*Phản ứng thể hiện tính acid:

*Phản ứng thể hiện tính base:

methyloxoni

Ion alkoxy RO- là 1 base

mạnh và là tác nhân ái nhân

Ion RO - có tên gọi là alkoxy là các base mạnh

4.2 Phản ứng loại nước tạo ether hoặc alken:

4.3 Phản ứng tạo este:

Alcol tác dụng với acid vô cơ tạo este vô cơ

Alkyl nitrit Alkyl nitrat Trialkyl phosphat Alkylhydrosulfat

Dialkylsulfat

PCC : Piridinium chlorochromate

4.5 Phản ứng thay thế nhóm OH bằng halogen:

Tác nhân p/ứ: HX , PCl 5 , PBr 3 ,SOCl 2, thuốc thử Lucas ZnCl 2 /HCl

Thuốc thử Lucas phân biệt alcol 3 bậc: -alcol bậc 1: không p/ứ

-alcol bậc 2: phản ứng chậm, có t o

-alcol bậc 3: phản ứng nhanh

ALCOL CHƯA NO

Trong phân tử có liên kết đôi và lk ba nhóm OH lkết trực tiếp với

C có lk đôi thường không bền và chuyển thành ald hoặc ceton.

Alcol vinylic không bền nhưng ete và este của nó thì bền

Este vinyl acetat Ether ethylvinyl

Alcol vinyllic

2-propenol

Alcol allylic propenol

Alcol crotonic 2-butenol

Alcol chưa no có nhóm OH lk với C sp 3 thì bền vững:

Alcol propagylic

Đ/ c:

POLYALCOL-ALCOL ĐA CHỨC

1 Phân loại:

R-CH 2 -C(OH) 2 -CH 3 , R-CH(OH) 2 , R-C(OH) 3

-Các polyalcol có các nhóm OH lkết với các ngtử C ở cạnh nhau: t/c đặc biệt so với monoalcol

CH 2 OH-CH 2 OH, CH 2 OH-CHOH-CHOH-CH 2 OH

-Các polyalcol có các nhóm OH ở cách xa nhau: t/c giống monoalcol.

CH 2 OH-CH 2 -CH 2 OH, CH 2 OH-CH 2 -CH 2 -CHOH-CH 3 .

2 Danh pháp

2.1 Danh pháp IUPAC:

Tê n hydrocarbon tương ứng + tiếp vĩ ngữ diol, triol, tetraol…

2.2 Tên thông thường:

3 Điều chế.

3.1 Thủy phân dẫn xuất polyhalogen:

3.2 Oxy hóa alken bằng dd KMnO 4 :

3.3 Từ chlohydrin điều chế glycol:

3.4 Khử hoá aceton bằng pp điện hóa hoặc t/d với magne và iod

3.5 Điều chế glycerin từ propylen:

Bằng p/ứ Oppenauer- Meerwein-Ponndorf:

4 Tính chất hóa học.

- Các glycol t/d HCl, HBr tạo thành chlohydrin và bromhydrin:

- Các glycol t/d với acid hữu cơ có thể tạo 2 loại ester:

- Oxy hóa glycol tạo aldehyd hoặc ceton: