SOAN BAI VIET QLHCNN

Ôn thi Công chức môn kiến thức chung (gồm trắc nghiệm và viết)

BÀI SOẠN MÔN: KIẾN THỨC CHUNG VỀ QLHCNN

(Lý thuyết) -

Câu 1: Hệ thống chính trị là gì? Trình bày bản chất của hệ thống chính trị

Trả lời :

Hệ thống chính trị (HTCT) là hệ thống các tổ chức, các thiết chế chính trị - xã hội

và mối quan hệ giữa chúng với nhau hợp thành cơ chế chính trị của một chế độ xã hội

Cơ chế đó bảo đảm thực hiện quyền lực chính trị của giai cấp thống trị trong quan hệvới các giai cấp, tầng lớp và các nhóm xã hội khác

Cấu trúc HTCT rất đa dạng, ở mỗi quốc gia lại có đặc thù khác nhau, nhưng cơbản bao gồm: các chính đảng, nhà nước, các tổ chức chính trị HTCT biểu hiện và thựchiện đường lối chính trị của giai cấp cầm quyền, do đó nó mang bản chất giai cấp củagiai cấp cầm quyền Khi một giai cấp thống trị mới lên cầm quyền, một chế độ mới rađời thì một HTCT mới cũng ra đời thay thế HTCT cũ Mỗi chế độ xã hội có giai cấp cómột HTCT tương ứng với chế độ xã hội đó

Xét về bản chất dân chủ thể hiện trước hết ở việc giành, giữ, sử dụng quyền lựcnhà nước về tay nhân dân lao động Dưới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân, thiết lập

sự thống trị của đa số với thiểu số

Xét về bản chất thống nhất dựa trên cơ sở của chế độ công hữu về TLSX, về sựthống nhất lợi ích giữa GCCN với lợi ích của giai cấp nông dân, đội ngũ trí thức vànhững người lao động khác Bản chất dân chủ, thống nhất, không đối kháng được hoànthiện dần dần cùng với quá trình của cuộc cách mạng XHCN

Câu 2: Khái niệm bộ máy Nhà nước, cơ quan nhà nước và đặc điểm của bộ máy nhà nước, cơ quan nhà nước

Trả lời :

Bộ máy nhà nước là hệ thống các cơ quan nhà nước từ TW đến cơ sở, được tổchức và hoạt động theo nguyên tắc chung thống nhất tạo thành 1 cơ chế đồng bộ nhằmthực hiện nhiệm vụ, chức năng của Nhà nước

Tổ chức bộ máy nhà nước là 1 hệ thống các cơ quan nhà nước có vị tri, chứcnăng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức, quan hệ mật thiết với nhau, tạo thành 1thể thống nhất Bộ máy nhà nước có 3 loại công việc lớn: làm luật, thi hành luật và xét

xử các vi phạm luật Nhà nước tiến hành các hoạt động đó dựa trên 3 loại quyền lựckhác nhau mà Nhà nước có được: quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp

Trong điều kiện cụ thể của Việt Nam, quyền lực Nhà nước là thống nhất và tậptrung, không có sự phân chia nhưng có sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan đượctrao quyền để thực thi 3 loại quyền lực trên Trong đó quyền lập pháp được trao choQuốc Hội Quốc Hội vừa là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất vừa là cơ quan duynhất có quyền lập hiến và lập pháp.

Quyền tư pháp được trao cho hệ thống các cơ quan thuộc tòa án và viện kiểm sát.Quyền hành pháp được trao cho Chính phủ với hệ thống các cơ quan tạo nên bộmáy hành chính Nhà nước Để thi hành pháp luật, hành pháp có quyền lập quy và quyềnhành chính Trong đó quyền lập quy là quyền ban hành các văn bản pháp quy (còn đượcgọi là văn bản dưới luật) Quyền hành chính là quyền tổ chức ra bộ máy cai quản, sắpxếp nhân sự, điều hành công việc của quốc gia, sử dụng nguồn tài chính và công sản đểthực hiện những chính sách của đất nước Quyền hành chính là quyền trực tiếp quản lýcác lĩnh vực của đời sống XH và hành vi hoạt động của con người, quản lý hằng ngày,hằng giờ bằng các quy tắc xử sự và mệnh lệnh đơn phương để thực hiện các mục tiêutrong quản lý hành chính nhà nước

* Đặc điểm của bộ máy hành chính nhà nước:

- Dựa vào dân, sát dân, lôi cuốn dân tham gia quản lý, phục vụ lợi ích chung củaquốc gia và lợi ích của công dân

- Quản lý theo pháp luật và bằng pháp luật

- Tập trung dân chủ

- Kết hợp quản lý theo ngành và lĩnh vực với quản lý theo lãnh thổ

- Phân biệt giữa QLN về kinh tế, sản xuất kinh doanh với quản lý sản xuất, kinhdoanh của các chủ thể kinh tế nhà nước

- Phân biệt hành chính điều hành với hành chính tài phán

- Kết hợp chế độ làm việc tập thể với chế độ một thủ trưởng

* Cơ quan nhà nước là một bộ phận cấu thành của bộ máy nhà nước, thực hiệnmột hay một số nhiệm vụ, quyền hạn của nhà nước giao

* Đặc điểm của cơ quan nhà nước:

- Được thành lập theo trình tự do pháp luật quy định, tùy thuộc vào tính chất,chức năng, nhiệm vụ do nó đảm nhiệm

- Chỉ hoạt động trong phạm vi thẩm quyền do pháp luật quy định Trong khi thựchiện thẩm quyền, các CQNN có quyền chủ động, sáng tạo, đảm bảo hiệu quả cao nhất.Hoạt động của các CQNN mang tính quyền lực nhà nước

- Trong quá trình hoạt động, các CQNN phải tuân thủ nghiêm ngặt các trình tự,thủ tục do luật định

- Người đảm nhiệm các chức trách trong CQNN phải là công dân của nướcCHXHCNVN

Câu 3: Hệ thống các cơ quan Nhà nước trong bộ máy nhà nước

Trả lời :

Bộ máy nhà nước Việt Nam hiện nay có 4 hệ thống các cơ quan Nhà nước baogồm: các cơ quan quyền lực nhà nước, các cơ quan hành chính nhà nước, các cơ quanxét xử và các cơ quan kiểm sát Ngoài ra còn có chế định Chủ tịch nước Trong đó:

Các cơ quan quyền lực nhà nước bao gồm Quốc hội và HĐND các cấp

- Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhànước cao nhất của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Quốc hội là cơ quan duynhất có quyền lập hiến và lập pháp Quốc hội quyết định những chính sách cơ bản vềđối nội và đối ngoại , nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của đất nước,những nguyên tắc chủ yếu về tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước, về quan hệ

xã hội và hoạt động của công dân Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao đối vớitoàn bộ hoạt động của Nhà nước

- Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, đại diện cho ýchí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịutrách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan Nhà nước cấp trên Căn cứ vào Hiếnpháp, luật, văn bản của cơ quan Nhà nước cấp trên, Hội đồng nhân dân ra nghị quyết vềcác biện pháp bảo đảm thi hành nghiêm chỉnh Hiến pháp và pháp luật ở địa ph ương; về

kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách; về quốc phòng, an ninh ở địa phương;

về biện pháp ổn định và nâng cao đời sống của nhân dân, hoàn thành mọi nhiệm vụ màcấp trên giao cho, làm tròn nghĩa vụ đối với cả nước

Các cơ quan hành chính nhà nước bao gồm Chính phủ, Bộ và các cơ quan ngang Bộ, UBND các cấp, các sở trực thuộc UBND tỉnh – TP, các phòng ban trực thuộc UBND huyện.

Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, cơ quan hành chính Nhà nước caonhất của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Chính phủ chịu trách nhiệm trướcQuốc hội và báo cáo công tác với Quốc hội, Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịchnước Chính phủ thống nhất quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, vănhoá, xã hội, quốc phòng an ninh và đối ngoại của Nhà nước; bảo đảm hiệu lực của bộmáy Nhà nước từ trung ương đến cơ sở; bảo đảm việc tôn trọng và chấp hành Hiếnpháp và pháp luật; phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc, bảo đảm ổn định và nâng cao đời sống vật chất và văn hoá của nhândân Cơ cấu thành viên của Chính phủ: gồm Thủ tướng Chính phủ, các Phó Thủ tướng,

Bộ trưởng, Thủ trưởng các cơ quan ngang Bộ là thành viên Chính phủ

Bộ, cơ quan ngang bộ là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lýNhà nước đối với ngành hoặc lĩnh vực công tác trong phạm vi cả nước; quản lý Nhànước các dịch vụ công thuộc ngành, lĩnh vực; thực hiện đại diện chủ sở hữu phần vốncủa Nhà nước tại doanh nghiệp có vốn Nhà nước theo quy định của pháp luật

Ủy ban nhân dân do HĐND cùng cấp bầu ra, là cơ quan chấp hành của Hội đồngnhân dân Uỷ ban nhân dân chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Hội đồng nhândân cùng cấp và Uỷ ban nhân dân cấp trên trực tiếp Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh chịutrách nhiệm và báo cáo công tác trước Hội đồng nhân dân cùng cấp và Chính phủ

Các cơ quan xét xử bao gồm Tòa án nhân dân tối cao, TAND cấp tỉnh – huyện, Tòa án quân sự.

Toà án nhân dân tối cao, các Toà án nhân dân địa phương, các Toà án quân sự vàcác Toà án khác do luật định là những cơ quan xét xử của nước Cộng hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam

Các cơ quan kiểm sát bao gồm VKSNDTC, VKSND cấp tỉnh – huyện, VKS quân sự.

Nhiệm vụ là kiểm sát các hoạt động tư pháp và thực hành quyền công tố Nhànước trong phạm vi thẩm quyền do luật định, đảm bảo cho pháp luật được chấp hànhnghiêm chỉnh và thống nhất

Chủ tịch nước : là người đứng đầu Nhà nước, thay mặt nước Cộng hoà xã hội

chủ nghĩa Việt Nam về đối nội và đối ngoại Chủ tịch nước do Quốc hội bầu trong sốđại biểu Quốc hội Chủ tịch nước chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Quốc hội

Câu 4: Bản chất nhà nước CHXHCN Việt Nam.

Trả lời :

Nhà nước CHXHCN Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân, trong đóGCCN đại diện QHSX công hữu về TLSX nên lợi ích của GCCN thống nhất với lợi íchcủa nhân dân và dân tộc

Điều 2, Hiến pháp 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001) xác định: "Nhà nước Cộng

hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân,

do nhân dân, vì nhân dân Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức”

Bản chất Nhà nước của dân, do dân và vì dân được thể hiện bằng những đặctrưng sau:

- Nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực Nhà nước

- Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam được tổ chức và hoạt động trên

cơ sở nguyên tắc bình đẳng trong mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân

- Nguyên tắc quyền lực nhà nước thống nhất có sự phân công, phối hợp, kiểmsoát các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp

- Nguyên tắc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước

Câu 5: Trình bày vị trí, chức năng của các cơ quan nhà nước trong hệ thống các cơ quan HCNN (chính phủ, Bộ và cơ quan ngang Bộ, UBND các cấp)

Trả lời :

Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, cơ quan hành chính Nhà nước caonhất của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Chính phủ chịu trách nhiệm trướcQuốc hội và báo cáo công tác với Quốc hội, Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch

nước Chính phủ có chức năng quản lý hành chính nhà nước trên tất cả các lĩnh vực củađời sống xã hội Bảo đảm hiệu lực của Bộ máy HCNN từ TW đến cơ sở Bảo đảm việctôn trọng và chấp hành Hiến pháp và pháp luật.

Bộ, cơ quan ngang bộ là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lýNhà nước đối với ngành hoặc lĩnh vực công tác trong phạm vi cả nước; quản lý Nhànước các dịch vụ công thuộc ngành, lĩnh vực; thực hiện đại diện chủ sở hữu phần vốncủa Nhà nước tại doanh nghiệp có vốn Nhà nước theo quy định của pháp luật

Ủy ban nhân dân do HĐND cùng cấp bầu ra, là cơ quan chấp hành của Hội đồngnhân dân Uỷ ban nhân dân chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Hội đồng nhândân cùng cấp và Uỷ ban nhân dân cấp trên trực tiếp Uỷ ban nhân dân chịu trách nhiệmchấp hành Hiến pháp, Luật, các văn bản của CQNN cấp trên và NQ của HĐND cùngcấp nhằm đảm bảo thực hiện chủ trương, biện pháp phát triển kinh tế XH, củng cố quốcphòng, an ninh và thực hiện các chính sách khác trên địa bàn UBND thực hiện chứcnăng QLNN ở địa phương, góp phần bảo đảm sự chỉ đạo, quản lý thống nhất trong bộmáy HCNN từ TW tới cơ sở

Câu 6: Pháp luật, pháp chế là gì? Giải thích mối quan hệ giữa pháp luật và pháp chế.

Trả lời :

Pháp luật là hệ thống những quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do Nhànước ban hành hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị, được Nhà nước bảođảm thực hiện nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội

Pháp chế là chế độ đặc biệt của đời sống chính trị - xã hội trong đó tất cả các cơquan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang, CBCC và mọi công dânđều phải tôn trọng và thực hiện pháp luật một cách nghiêm minh, triệt để, thường xuyên

và chính xác

* Mối quan hệ giữa pháp luật và pháp chế:

Pháp luật và pháp chế có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, gần gũi, nhưng khôngđồng nhất với nhau Pháp luật là hệ thống các quy phạm do Nhà nước ban hành (hoặcthừa nhận) để điều chỉnh các quan hệ xã hội Còn pháp chế là một phạm trù thể hiệnnhững yêu cầu, đòi hỏi đối với các chủ thể pháp luật phải tôn trọng và triệt để thực hiệnpháp luật trong đời sống xã hội

Như vậy pháp luật là tiền đề của pháp chế nhưng có pháp luật chưa hẳn đã cópháp chế Do đó pháp luật chỉ có thể phát huy được hiệu lực của mình, điều chỉnh mộtcách có hiệu quả các quan hệ xã hội khi dựa trên cơ sở vững chắc của nền pháp chế vàngược lại pháp chế chỉ có thể được củng cố và tăng cường khi có một hệ thống phápluật hoàn chỉnh, đồng bộ, phù hợp và kịp thời

Câu 7: Trình bày tính chất và vai trò của pháp luật, phân tích chức năng của pháp luật

Trả lời :

Pháp luật là hệ thống những quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do Nhànước ban hành hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị, được Nhà nước bảođảm thực hiện nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội

* Về bản chất, pháp luật XHCN là thể hiện ý chí của giai cấp công nhân thôngqua các quy tắc xử sự do nhà nước XHCN ban hành Pháp luật XHCN gồm có 3 đặctrưng: thể hiện ý chí của giai cấp công nhân và nhân dân lao động; Thể hiện tính dânchủ cho Nhà nước ban hành: Dựa vào sức mạnh của Nhà nước, được Nhà nước bảođảm thực hiện pháp luật được thực hiện nghiêm minh

* Pháp luật XHCN có 3 chức năng cơ bản Một là điều chỉnh các quan hệ xã hộitheo ý chí của giai cấp công nhân và nhân dân lao động nhằm xây dựng xã hội XHCN.Pháp luật định ra các nguyên tắc cơ bản, có tính định hướng cho các hoạt động trong xãhội

Hai là thông qua chức năng điều chính, pháp luật XHCN có chức năng giáo dục,hướng dẫn mọi tổ chức và cá nhân thực hiện các hành vi theo ý chí của nhà nước, cụ thểqua việc quy định các quyền và nghĩa vụ cho các bên tham gia các quan hệ xã hội vànhững hậu quả pháp lý khi vi phạm các quy định đó Từ đó, hướng dẫn mọi tổ chức,cánhân, lựa chọn xử sự hợp lý phù hợp với ý chí của nhà nước và toàn xã hội

Ba là pháp luật XHCN bảo vệ các quan hệ xã hội phù hợp với ý chí của giai cấpcông nhân và nhân dân lao động, ngăn cấm và loại trừ các quan hệ xã hội lỗi thời, lạchậu, không phù hợp với lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động

* Về vai trò, pháp luật XHCN có 5 vai trò:

Một là đối với kinh tế: pháp luật là phương tiện hàng đầu trong quản lý nhà nước

về kinh tế Pháp luật là phương tiện bảo đảm các lợi ích của chủ thể kinh tế

Hai là đối với xã hội: Pháp luật là phương tiện đảm bảo cho sự tồn tại, ổn định vàphát triển của xã hội, đặc biệt trong điều kiện của nền kinh tế thị trường định hướngXHCN Pháp luật là phương tiện bảo vệ các lợi ích chính đáng của các thành viên trong

XH

Ba là đối với hệ thống chính trị: Pháp luật là phương tiện để Đảng thực hiện sựlãnh đạo đối với nhà nước và đối với toàn xã hội Pháp luật là phương tiện để nhà nướcthực hiện nhiệm vụ quản lý mọi mặt đối với đời sống XH, ghi nhận trách nhiệm pháp lýcủa Nhà nước đối với xã hội và công dân Đồng thời, pháp luật cũng là phương tiện đểđảm bảo cho các tổ chức chính trị - xã hội tham gia quản lý nhà nước

Bốn là đối với đạo đức: gữa đạo đức và pháp luật có sự đan xen về mặt nội dung.Pháp luật XHCN bảo vệ và phát triển đạo đức XHCN, bảo vệ tính công bằng, chủ nghĩanhân đạo, tự do Sự ghi nhận bằng pháp luật các nghĩa vụ, đạo đức trong XH nhằmcủng cố và bảo vệ hạnh phúc gia đình, giáo dục thế hệ trẻ, khuyến khích sự giúp đỡ conngười, tính lương thiện…

Năm là đối với tư tưởng: Một mặt pháp luật ghi nhận, thừa nhận và khuyến khích

sự phát triển của một hoặc nhiều hệ tư tưởng tiến bộ Mặt khác, pháp luật phủ nhậnhoặc cấm sự tồn tại; hạn chế sự phát triển của những hệ tư tưởng không phù hợp với hệ

tư tưởng giữ địa vị thống trị, mục đích, lợi ích của giai cấp thống trị

Câu 8: Trình bày các yêu cầu cơ bản của pháp chế và các biện pháp tăng cường pháp chế

Trả lời :

Pháp chế XHCN đòi hỏi các tổ chức, cá nhân trong xã hội phải thực hiện phápluật một cách nghiêm chỉnh và thống nhất Về nguyên tắc, pháp chế có 5 nguyên tắcsau: Bảo đảm tính hợp Hiến, hợp pháp và tính thống nhất của văn bản quy phạm phápluật trong hệ thống pháp luật Tuân thủ thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục xâydựng, ban hành văn bản QPPL Bảo đảm tính công khai, minh bạch trong quá trình xâydựng, ban hành văn bản QPPL và bảo vệ quyền tự do, lợi ích chính đáng của công dân.Phải đảm bảo tính khả thi, hiệu quả trong hoạt động xây dựng, tổ chức thực hiện và bảo

vệ pháp luật Phải gắn công tác pháp chế với công tác văn hóa

Tăng cường pháp chế XHCN trong cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay là nhằm thựchiện những mục tiêu của công cuộc đổi mới về phát triển kinh tế, dân chủ hóa đời sống

xã hội, xây dựng nhà nước pháp quyền, của dân, do dân và vì dân, bảo đảm xây dựng

xã hội dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh Cho nên việc tăngcường pháp chế XHCN có vai trò đặc biệt quan trọng đối với nhà nước pháp quyềnXHCN Trong giai đoạn hiện nay để tăng cường pháp chế XHCN, chúng ta phải thựchiện tốt một số biện pháp như sau:

Một là xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật: muốn tăng cường pháp chếXHCN phải xây dựng pháp luật đầy đủ và thành hệ thống, bảo đảm cho tất cả hoạt độngnhà nước đều dựa trên cơ cấu thích hợp và cơ chế chặt chẽ, bảo đảm cho tất cả các hoạtđộng của công dân đều có pháp luật làm cơ sở

Hai là tổ chức tốt công tác thực hiện pháp luật

Ba là tăng cường công tác kiểm tra giám sát việc thực hiện pháp luật

Bốn là kiện toàn các cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan tư pháp

Năm là tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác pháp chế XHCN

Câu 9: Quản lý HCNN là gì? Trình bày các biểu hiện của sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước trong hoạt động QLNN

Trả lời :

Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động thực thi quyền hành pháp của nhànước, đó là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước trên cơ sởpháp luật đối với hành vi hoạt động của con người và các quá trình xã hội, do các cơ

quan hành chính nhà nước từ trung ương đến cơ sở tiến hành để thực hiện những mụctiêu, chức năng và nhiệm vụ của nhà nước.

* Các biểu hiện của sự tác động có tổ chức trong hoạt động QLNN bao gồm:

Là sự thiết lập quan hệ giữa người với người, giữa tổ chức với tổ chức, để mỗingười, mỗi tổ chức có những vị trí tích cực trong quản lý HCNN Ví dụ: lấy phiếu tínnhiệm, xin cấp pháp xây dựng, thỏa thuận bồi thường…

Là tổ chức hệ thống cơ quan hành chính nhà nước phải gọn, nhẹ, tiết kiệm, hiệuquả Ví dụ: sáp nhập 3 Sở thành 1 Sở VHTT – TDTT – DL

Là lien kết, phối hợp hoạt động giữa cơ quan HCNN với cơ quan HCNN, với cơquan HCNN khác và các tổ chức, cá nhân Ví dụ: chương trình giảm nghèo tăng khá kếthợp giữa UBND với các đoàn thể chính trị - xã hội, doanh nghiệp, hộ kinh doanh…

Là sự tác động mang tính trật tự, tính thứ bậc hành chính nhằm đảm bảo hiệu lực,hiệu quả quản lý hành chính nhà nước Ví dụ: trong tổ chức có cấp trên, cấp dưới…

* Điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước trong hoạt động QLNN:

Điều chỉnh là sự sắp xếp, thay đổi của chủ thể quản lý HCNN bằng các tia6uchuẩn, biện pháp nhằm tạo sự phù hợp, cân bằng, cân đối giữa chủ thể và khách thể,giữa các mặt hoạt động của quá trình xã hội và hành vi của con người

Sở dĩ phải điều chỉnh là vì các quyết định quản lý HCNN có thể phù hợp với giaiđoạn này nhưng không phù hợp với giai đoạn khác Nếu không kịp thời điều chỉnh khicần thiết sẽ làm giảm hiệu lực, hiệu quả QLHCNN

Hình thức điều chỉnh là bằng các quyết định QLHCNN Nội dung có chủ trương,chính sách ,quyết định QLHCNN Tổ chức bộ máy, cơ chế hoạt động, nhân sự… Vớimục đích là khai thông ách tắc, khai thác tiềm năng, phát huy năng lực… nhằm nângcao hiệu lực, hiệu quả QLHCNN Phạm vi quản lý vĩ mô, hoạt động vi mô

Câu 10: Giải thích các quyền của quyền hành pháp Hãy cho biết kết quả và hậu quả của việc thực hiện tốt hay không tốt các quyền đó Đề xuất các biện pháp khắc phục hậu quả

Trả lời :

Quyền hành pháp là quyền thi hành pháp luật do lập pháp ban hành và tổ chứcthực hiện những chính sách cơ bản về đối nội, đối ngoại của quốc gia, quyền điều hànhcông việc chính sự hằng ngày của quốc gia Quyền hành pháp được thực thi thông qua

bộ máy hành pháp

Để thi hành pháp luật, hành pháp có quyền lập quy và quyền hành chính Trong

đó quyền lập quy là quyền ban hành các văn bản pháp quy (còn được gọi là văn bảndưới luật) Tùy theo từng giai đoạn sẽ có tên gọi khác nhau cho loại văn bản này Ởnước ta có các loại như: Nghị định, Quyết định…

Quyền hành chính là quyền tổ chức ra bộ máy cai quản, sắp xếp nhân sự, điềuhành công việc của quốc gia, sử dụng nguồn tài chính và công sản để thực hiện nhữngchính sách của đất nước Quyền hành chính là quyền trực tiếp quản lý các lĩnh vực củađời sống XH và hành vi hoạt động của con người, quản lý hằng ngày, hằng giờ bằngcác quy tắc xử sự và mệnh lệnh đơn phương để thực hiện các mục tiêu trong quản lýhành chính nhà nước.

Câu 11: Trình bày các đặc điểm và phương pháp của QLHCNN?

- Tính tổ chức chặt chẽ được thể hiện qua một số mặt: Hệ thống cơ quan HCNNđược tổ chức một cách thông suốt từ Trung uơng đến cơ sở, thể hiện tính thứ bậc hànhchính chặt chẽ trong tổ chức và hoạt động của nội bộ cơ quan ũng như toàn bộ hệthống Các cơ quan HCNN hoạt động trong phạm vi, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạncủa mình theo quy định của pháp luật Trong quá trình hoạt động, các cơ quan HCNNphải đảm bảo thực hiện đúng các mội quan hệ: trên, dưới, ngang, dọc theo quy định củapháp luật Cơ quan HCNN hoạt động theo quy chế, dựa vào quy chế mẫu của Chínhphủ

- Tính mệnh lệnh đơn phương xuất phát từ đặc trưng quan hệ giữa chủ thể vàkhách thể QLHCNN: “Quyền lực – phục tùng” Đặc trưng này thể hiện sự không bìnhđẳng giữa chủ thể và khách thể QLHCNN

2 Quản lý hành chính nhà nước có mục tiêu chiến lược, có chương trình, kếhoạch để thực hiện mục tiêu Mục tiêu được coi là chức năng đầu tiên và cơ bản Mụctiêu quản lý là căn cứ để các chủ thể quản lý đưa ra những tác động thích hợp vớinhững hình thức và phương pháp phù hợp

3 QLHCNN có tính chủ động, sáng tạo, linh hoạt trong điều hành, phối hợp hoạtđộng, phát huy sức mạnh tổng hợp để tổ chức và phát triển các lĩnh vực của đời sống xãhội, của cuộc sống con người, trong phạm vi quản lý được phân cấp, phân công theođúng thầm quyền, theo đúng nguyên tắc tập trung dân chủ

4 Quản lý hành chính nhà nước có tính liên tục và tương đối ổn định trong tổchức và hoạt động Nền hành chính nhà nước có nghĩa vụ phục vụ nhân dân một cáchthường xuyên cho nên quản lý hành chính nhà nước phải đảm bảo tính liên tục để thoảmãn nhu cầu hàng ngày của nhân dân, của xã hội và phải có tính ổn định cao để đảm

bảo hoạt động không bị gián đoạn trong bất kỳ tình huống chính trị - xã hội nào.

5 QLHCNN có tính chuyên môn hóa và nghề nghiệp Tính chuyên môn hóatrong QLHCNN xuất phát từ phân công lao động QLHCNN Một bộ phận trong cơquan, mỗi CBCC trong từng bộ phận được phân công đảm nhiệm những nhiệm vụ cụthể phù hợp với chuyên môn mà CBCC ấy được đào tạo

* Phương pháp: có 5 phương pháp

Phương pháp QLHCNN là tổng thể các biện pháp và cách thức tác động của chủthể lên khách thể QLHCNN nhằm đảm bảo thực hiện chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyềncủa cơ quan hoặc người đứng đầu cơ quan HCNN, mang tính quyền lực nhà nước, đúngthẩm quyền và đúng trình tự luật định Thông thường có 5 phương pháp chủ yếu củakhoa học quản lý hành chính nhà nước gồm:

1 Phương pháp giáo dục, thuyết phục: Đây là phương pháp tác động về tư

tưởng và tinh thần đối với con người để họ nâng cao ý thức chính trị và pháp luật Đó lànhững công việc cụ thể, thiết thực, có nội dung, kế hoạch thực hiện rõ ràng cho từnggiai đoạn phát triển nhất định Nội dung giáo dục phải thiết thực, sâu sắc, gắn chặt vớisản xuất, công tác và với phương pháp và hình thức linh hoạt, có chất lượng, phù hợpvới đối tượng

2 Phương pháp tổ chức: Phương pháp này nhằm đưa con người vào khuôn khổ,

kỷ luật và kỷ cương Để thực hiện phương pháp này có nhiều việc phải làm, nhưngquan trọng nhất là phải có quy chế, quy trình, nội quy hoạt động của cơ quan, đơn vị

3 Phương pháp kinh tế: Phương pháp kinh tế là phương pháp quản lý bằng

cách tác động đến ý thức và hành vi của đối tượng quản lý thông qua việc sử dụngnhững đòn bẩy kinh tế, những biện pháp khen thưởng, xử phạt thích hợp tác động đếnlợi ích của họ Trong mọi hoạt động nói chung và hoạt động quản lý hành chính nhànước nói riêng, sử dụng hợp lý phương pháp kinh tê sẽ tạo ra động lực quan trọng đểnâng cao hiệu quả quản lý

4 Phương pháp hành chính: là phương pháp quản lý bằng việc ra các mệnh

lệnh rõ ràng, dứt khoát, bắt buộc đối tượng quản lý phải làm hoặc không được làmnhững công việc nhất định vì ý chí và mục tiêu của chủ thể quản lý Phương pháp hànhchính là phương pháp đặc thù của quản lý nhà nước, gắn liền với quyền lực và sứcmạnh của nhà nước

5 Phương pháp cưỡng chế: là cách thức tác động của chủ thể bằng việc buộc cá

nhân, tổ chức phải thực hiện những nghĩa vụ pháp lý nhất định hoặc phải gánh chịunhững hậu quả bất lợi về vật chất hoặc tinh thần tương ứng với hành vi vi phạm phápluật hành chính mà cá nhân, tổ chức đó gây ra Phương pháp này chỉ áp dụng trongnhững trường hợp thật sự cần thiết và phải tuân theo đúng quy định của pháp luật

Câu 12: Trình bày các dấu hiệu của cơ quan HCNN thẩm quyền chung và thẩm quyền riêng?

Trả lời :

* Đặc điểm chung: cả 2 loại cơ quan này đều là chủ thể QLHCNN

* Đặc điểm riêng:

- Được thành lập theo Hiến pháp - Được thành lập theo Hiến pháp hoặc văn

bản dưới luật

- Kết hợp giữa tập thể lãnh đạo với quyền

hạn, trách nhiệm của người đứng đầu

- Hoạt động theo chế độ một thủ trưởng

- Người đứng đầu do được bầu hoặc kết

hợp giữa bầu và phê chuẩn

- Người đứng đầu do được bổ nhiệm hoặckết hợp giữa phê chuẩn và bổ nhiệm

- Ký thay mặt trên một số văn bản

Câu 13: Chủ thể thực thi quyền hành pháp? (Chủ thể QLHCNN gồm các cơ quan nào)?

Trả lời : Chủ thể QLHCNN gồm các cơ quan sau:

1 Cơ quan HCNN: gồm CQ thẩm quyền chung và CQ thẩm quyền riêng

- Được thành lập theo Hiến pháp - Được thành lập theo Hiến pháp hoặc văn

bản dưới luật

- Kết hợp giữa tập thể lãnh đạo với quyền

hạn, trách nhiệm của người đứng đầu

- Hoạt động theo chế độ một thủ trưởng

- Người đứng đầu do được bầu hoặc kết

hợp giữa bầu và phê chuẩn

- Người đứng đầu do được bổ nhiệm hoặckết hợp giữa phê chuẩn và bổ nhiệm

- Ký thay mặt trên một số văn bản

2 CBCC được nhà nước trao quyền: gồm có 2 loại

- Lãnh đạo quản lý: được bầu hoặc được bổ nhiệm

- Chuyên môn: thi tuyển hoặc xét tuyển

3 Cá nhân, tổ chức được ủy quyền.

Câu 14: Khách thể QLHCNN là gì? Mối quan hệ giữa chủ thể và khách thể? Hành vi hoạt động của con người có phải là khách thể QLHCNN không? Tại sao?

Trả lời :

Khách thể QLHCNN là những gì mà chủ thể hướng tới, tác động, điều chỉnh vàmong muốn đạt được Khách thể bao gồm trật tự QLHCNN, hoạt động của cơ quan tổchức và hành vi của con người được pháp luật điều chỉnh

* Mối quan hệ giữ chủ thể và khách thể:

- Chủ thể phải có quyền uy vì quyền uy là cơ sở phục tùng của khách thểQLHCNN

- Chủ thể thực hiện các tác động quản lý, khách thể tiếp nhận sự tác động ấy, trựctiếp sản sinh ra các quá trình vật chất, tinh thần để đáp ứng nhu cầu của con người

- Chủ thể tồn tại vì khách thể Vì vậy, phải quan tâm đáp ứng các yêu cầu, nhaucầu chính đáng, hợp pháp của khách thể

- Tùy thuộc vào điều kiện, các mối quan hệ cụ thể mà ở trường hợp này là chủthể, trường hợp khác là khách thể Với tư cách là chủ thể khi thực thi công vụ, CBCCnhà nước được quyền sử dụng quyền lực nhà nước để thực hiện nhiệm vụ theo thẩmquyền của cơ quan, với tư cách là khách thể phải thực hiện những nghĩa vụ pháp lý theoquy định của pháp luật

* Khách thể QLHCNN là những hành vi hoạt động của con người được pháp luậtđiều chỉnh Vì vậy, chủ thể QLHCNN phải xử sự hoặc xử lý đối với người có hành vi

đó bằng pháp luật theo quy định của pháp luật Hành vi của con người không được phápluật điều chỉnh thì hành vi đó không phải là khách thể QLHCNN Vì vậy, chủ thể khôngđược phép xử lý hành vi đó bằng pháp luật vì không có căn cứ pháp lý mà có thể xử sựbằng quy phạm đạo đức, tập quán phù hợp với tình cảm, đạo đức tốt đẹp của người ViệtNam

Ví dụ: Luật HNGĐ chỉ điều chỉnh việc kết hôn, ly hôn mà không điều chỉnh việcyêu nhau, ly than

Câu 15: Cải cách HCNN là gì? Vì sao phải cải cách nền HCNN?

Trả lời :

Theo nghĩa rộng: Cải cách hành chính nhà nước là một quá trình thay đổi cơ

bản, lâu dài, liên tục bao gồm cơ cấu của quyền lực hành pháp và tất cả các hoạt động

có ý thức của bộ máy nhà nước nhằm đạt được sự hợp tác giữa các bộ phận và các cánhân vì mục đích chung của cộng đồng và phối hợp các nguồn lực để tạo ra hiệu lực,hiệu quả quản lý và các sản phẩm phục vụ nhân dân thông qua các phương thức tổ chức

và thực hiện quyền lực

Theo nghĩa hẹp: Cải cách hành chính nhà nước là một quá trình thay đổi nhằm

nâng cao hiệu lực, hiệu quả hành chính, cải tiến tổ chức, chế độ, phương pháp hành

chính cũ, xây dựng chế độ và phương pháp hành chính mới trong lĩnh vực quản lý của

bộ máy HCNN

CCHC ở Việt Nam là một quá trình thay đổi có chủ định nhằm hoàn thiện các bộphẩn: thể chế hánh chính, tổ chức mang tính hành chính, đội ngũ CBCC hành chính, tàichính công để nâng cao năng lực, hiệu lực và hiệu quả hoạt động của nền hành chínhcộng trong hoạt động của bộ máy nhà nước và trong phục vụ nhân dân

* Sự cần thiết phải CCHC nền nhà nước:

- Xuất phát từ yêu cầu của sự nghiệp đổi mới: Sự nghiệp đổi mới của nước ta

đến nay đã đạt được những thành tựu to lớn, tạo ra những tiền đề rất quan trọng để đấtnước chuyển mình sang giai đoạn phát triển mới Bên cạnh những thuận lợi và thời cơvẫn còn nhiều nguy cơ, thách thức không thể xem thường Yêu cầu đổi mới và pháttriển kinh tế - xã hội đòi hỏi Nhà nước, trực tiếp là nền hành chính phải được cải cáchđồng bộ, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước mới bảo đảm thực hiện thắng lợimục tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, bảo đảm cho đất nước phát triểnnhanh và bền vững theo định hướng xã hội chủ nghĩa

- Xuất phát từ yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền thực sự của dân, do dân

và vì dân: Xây dựng Nhà nước pháp quyền thực sự của dân, do dân và vì dân là đòi hỏi

và mong muốn của Đảng, Nhà nước và nhân dân Đó là nhà nước tuân thủ pháp luật,bảo đảm quản lý xã hội theo pháp luật, phát hiện và xử lý nghiêm minh, kịp thời mọi viphạm pháp luật; bảo vệ được những quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân; chăm lonâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân Nhân dân đòi hỏi và mong muốnđược yên ổn sinh sống, sản xuất kinh doanh trong môi trường an ninh, trật tự và dânchủ, không bị phiền hà, sách nhiễu Nền hành chính nhà nước có trách nhiệm trực tiếptrong việc đáp ứng những yêu cầu đó

- Xuất phát từ yêu cầu khắc phục những yếu kém, hạn chế, khuyết điểm trong

tổ chức, hoạt động của nền hành chính nhà nước: Trong thời kỳ đổi mới, thực hiện

các Nghị quyết Đại hội Đảng và Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nướcgiai đoạn 2001-2010, công cuộc cải cách nền hành chính nhà nước đã đạt nhiều kết quả,góp phần quan trọng vào sự nghiệp đổi mới và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.Tuy nhiên, tổ chức, hoạt động của nền hành chính nhà nước vẫn còn bộc lộ nhiều yếukém, hạn chế như:

+ Tốc độ cải cách còn chậm, hiệu quả chưa tương xứng với mục đích, yêu cần

của chương trình tổng thể đề ra

+ Theo TTCP vẫn còn 3 điểm “nghẽn” cần phải khắc phục: thể chế thủ tục HC,nguồn nhân lực, hạ tầng giao thong

+ Hệ thống thể chế HC còn thiếu đồng bộ, chồng chéo và chưa thống nhất

+ Chưa xây dựng được cơ cấu CBCC trong các cơ quan HCNN và chưa thựchiện tốt việc đào tạo trước khi bổ nhiệm, đặc biệt cơ chế quy định trách nhiệm củangười đứng đầu chưa rõ ràng

+ Công tác cải cách tiền lương triển khai còn chậm Tiền lương chưa thực sự làđộng lực của CBCC

+ Nhiệm vụ đề ra rất nhiều nhưng chưa gắn với biện pháp bảo đảm cần thiết, đặc