- Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa khác nhà nước pháp quyền tư sản ở hai điểm cơ bản: + Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân; nhà nước ra đời và hoạtđộng để phục vụ nhân dân, do nhâ
Trang 1ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
BẢN THU HOẠCH
NÂNG HẠNG TIÊU CHUẨN CHỨC DANH NGHỀ NGHIỆP
GIÁO VIÊN TIỂU HỌC
Trang 2CÀ MAU – 2018 BÀI THU HOẠCH BỒI DƯỠNG TIÊU CHUẨN CHỨC DANHNGHỀ NGHIỆP
GIÁO VIÊN TIỂU HỌC – HẠNG II
I Đánh giá tóm tắt kiến thức và kỹ năng thu nhận được qua khóa bồi dưỡng:
1 Xây dựng Nhà Nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
a Khái niệm “nhà nước pháp quyền” và “nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa”
- Nhà nước pháp quyền là nhà nước dựa trên chế độ tam quyền phân lập; có
sự độc lập tương đối trong việc thực hiện ba quyền: lập pháp, hành pháp và tưpháp
- Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa khác nhà nước pháp quyền tư sản
ở hai điểm cơ bản:
+ Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân; nhà nước ra đời và hoạtđộng để phục vụ nhân dân, do nhân dân lập ra; vì lợi ích của nhân dân; trong đónhân dân được hiểu theo nghĩa là tất cả mọi người sống trong nhà nước vàkhông bị tước quyền công dân Nhà nước pháp quyền tư sản cũng tuyên bố lànhà nước của dân, do dân, và vì dân, nhưng thực chất quyền lực nhà nước nằmtrong tay giai cấp tư sản
+ Tam quyền phân lập là lập pháp, hành pháp và tư pháp trong thựchiện không đối lập nhau mà là sự phân công, phối hợp và kiểm soát lẫn nhau
b Quan điểm của Đảng về nhà nước pháp quyền
Một là, đó là nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân; tất cảquyền lực nhà nước thuộc về nhân dân
Trang 3Hai là, quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công rành mạch vàphối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lậppháp, hành pháp và tư pháp.
Ba là, nhà nước được tổ chức và hoạt động trên cơ sở Hiến pháp và phápluật và bảo đảm cho các Hiến pháp và các đạo luật giữ vị trí tối thượng trongđiều chỉnh các quan hệ thuộc tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội
Bốn là, nhà nước tôn trọng và đảm bảo quyền con người, quyền công dân;nâng cao trách nhiệm pháp lý giữa Nhà nước và công dân; thực hành dân chủ,đồng thời tăng cường kỷ cương, kỷ luật
Năm là, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Đảng Cộngsản Việt Nam lãnh đạo, đồng thời bảo đảm sự giám sát của nhân dân, sự phảnbiện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặttrận
2 Đổi mới căn bản toàn diện theo quan điểm của nghị quyết quyết 29/NQ-TW
Để tiến hành thành công đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạotrong hoàn cảnh hiện nay, cần quán triệt thêm một số quan điểm chỉ đạo sau:
Giáo dục là một nhân tố giữ vai trò quyết định để thực hiện thành côngmục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, cần được ưutiên trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; ưu tiên lãnh đạo
và đầu tư về tài chính và nhân lực
Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu chú trọng trang bị kiến thức(nâng cao dân trí) sang tập trung phát triển toàn diện năng lực và phẩm chấtngười học (năng lực công dân)
Chuyển phát triển giáo dục chủ yếu theo mục tiêu số lượng sang phát triểntheo mục tiêu vừa nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục, vừa đáp ứng yêu cầu
số lượng theo nhu cầu nhân lực của xã hội; thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa vàdân chủ hóa giáo dục
Trang 4Chuyển hệ thống giáo dục cứng nhắc, thiếu liên thông sang hệ thống giáodục mở; hình thành cơ chế học tập suốt đời gắn với xây dựng xã hội học tập;thực hiện xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế.
Phát triển giáo dục phù hợp với cơ chế thị trường, bảo đảm định hướng xãhội chủ nghĩa Phát triển hài hòa, bình đẳng, hỗ trợ lẫn nhau giữa giáo dục cônglập và ngoài công lập, giáo dục các vùng, miền
Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế để phát triển giáo dục và đào tạo, đồngthời giáo dục và đào tạo phải đáp ứng yêu cầu hội nhập để phát triển đất nước.Việc hội nhập phải trên cơ sở giữ gìn bản sắc văn hóa và độc lập dân tộc, tiếpthu tinh hoa văn hóa nhân loại, phát triển bền vững giáo dục nước nhà
3 Tính ưu việt của mô hình trường học mới
a Đối với học sinh:
Mô hình trường học mới rèn cho HS ý thức tự quản trong các hoạt độnghọc tập cũng như sinh hoạt, vui chơi, tham gia các hoạt động của lớp, củatrường
Mô hình trường học mới rèn cho HS cách làm việc nhóm, sự hợp tác cùnglàm việc để có hiệu quả tốt nhất (Đây là điều chúng ta đang cần GD, rèn luyệncho thế hệ HS đáp ứng yêu cầu về con người trong giai đoạn hiện nay)
Mô hình trường học mới giúp HS biết cách tự học, tự đánh giá mình và bạntrong nhóm Tự giác tìm hiểu bài chia sẻ những trải nghiệm cùng với sự trợgiúp của thầy cô và các bạn để chiếm lĩnh kiến thức mới Khi học theo mô hìnhtrường học mới, HS đã tự tin hơn, cởi mở hơn, mạnh dạn bộc lộ cảm xúc, sẵnsàng chia sẽ suy nghĩ của bản thân với bạn hè, thầy cô, cha mẹ và mọi ngườixung quanh mà trước đó các em còn rất rụt rè, nhút nhát, thiếu các kỉ năng sống,không thể diễn đạt được trước chỗ đông người Từ đó giúp các em có kĩ năng xử
lí các tình huống trong học tập, trong cuộc sống, các em biết cách an ủi, độngviên khi cần thiết, hay biết chia sẻ niềm vui cùng mọi người Đó là những hànhtrang tốt cho các em bước vào đời
Trang 5b Đối với việc dạy học của giáo viên
Dạy học theo mô hình trường học mới, hầu hết GV đã thực hiện thành côngviệc chuyển đổi từ vai trò giảng giải, truyền thụ kiến thức sang tổ chức, hướngdẫn HS cách học, theo dõi kiểm soát HS tự học Trong tiết học, GV không cònthuyết giảng nhiều như trước, mà tập trung vào quan sát, đánh giá, trực tiếp giúp
đỡ từng em trong quá trình giảng dạy
Cách trang trí lớp học theo mô hình truờng học mới không chỉ làm chokhông gian phòng học trở nên đẹp hơn, thân thiện hơn đối với HS, mà còn hỗ trợđắc lực cho các nhu cầu học tập và hoạt động mang tính xã hội của mỗi HS
4 Đặc điểm nghề nghề nghiệp người giáo viên.
- Mục đích lao động sư phạm: Là nhằm giáo dục thế hệ trẻ thành nhữngngười có đầy đủ phẩm chất và năng lực mà xã hội yêu cầu
- Về đối tượng của lao động sư phạm
Có đối tượng tác động không phải là những vật vô tri, vô giác mà là nhữngcon người, thế hệ trẻ đang trưởng thành
Đối tượng của lao động sư phạm rất đa dạng, phức tạp, nhiều hình, nhiều
vẻ Sản phẩm của lao động sư phạm được “vật chất hóa” trong bộ mặt tinh thầntri thức, thể chất, kĩ năng, kĩ xảo, ý chí, phẩm chất và tính cách của học sinh Đặc điểm:
+ Đối tượng của lao động sư phạm là học sinh Học sinh không chỉ chịu tácđộng của giáo viên, nhà trường mà còn chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố khácnhư: gia đình, bạn bè, các phương tiện thông tin đại chúng… Tất cả những nhân
tố này có thể tác động đến việc hình thành và phát triển nhân cách của học sinhmột cách tích cực hoặc tiêu cực, tự giác hoặc tự phát theo nhiều mức độ và cáchthức khác nhau
+ Học sinh – đối tượng của lao động sư phạm không phát triển theo tỉ lệthuận với những tác động sư phạm mà theo quy luật của sự hình thành nhân
Trang 6cách con người, tâm lí và nhận thức Vì vậy, có khi cùng một tác động sư phạmđến học sinh nhưng lại có kết quả khác nhau có thể tích hoặc tiêu cực
+ Trong quá trình sư phạm, giáo viên là chủ thể, học sinh là khách thể và làđối tượng của lao động sư phạm Mặt khác, học sinh còn là 1 thực thể xã hội có
ý thức Vì vậy quá trình sư phạm chỉ đem lại hiệu quả khi phát huy được tínhtích cực chủ động, sáng tạo của người học
- Về công cụ của lao động sư phạm: Để tác động tới học sinh, giáo viên cần
có những công cụ đặc biệt đó là: hệ thống tri thức, kĩ năng, kĩ xảo cần thiết đểgiáo dục học sinh và tổ chức các dạng hoạt động như: học tập, lao động, vuichơi, giải trí cho các em Nhưng nếu chỉ có hệ thống tri thức kĩ năng, kĩ xảo thìchưa đủ đảm bảo hiệu quả của lao động sư phạm Giáo viên là người đào luyệncon người, vì vậy, người giáo viên cần phải giảng dạy và giáo dục học sinh vớitất cả tình cảm và tâm hồn mình
- Về sản phẩm của lao động sư phạm: Lao động sư phạm của người giáoviên có đối tượng là con người và sản phẩm của lao động sư phạm cũng là conngười Song, qua quá trình giáo dục và tự giáo dục lâu dài, dưới sự hướng dẫn tổchức và điều khiển của người giáo viên, những con người sư phạm của lao động
sư phạm đã có những chuyển biến về chất lượng
- Về thời gian làm việc, lao động sư phạm có hai hình thức làm việc là làmviệc theo quy chế và làm việc ngoài quy chế Lao động theo quy chế là thời giangiáo viên làm việc trên trường như: dạy học theo chương trình, những công táchành chính của nhà trường; lao động ngoài quy chế là những thời gian làm việcngoài nhà trường như: soạn bài, chấm điểm, nghiên cứu độc lập để nâng caochất lượng giảng dạy Tuy là hai quy chế làm việc, song chúng có quan hệ mậtthiết với nhau
5 Tổ chức lớp học và tổ chức các hoạt động theo mô hình trường học mới.
Trang 7Về hình thức tổ chức và quản lí lớp học: Cách tổ chức lớp học theo phươngpháp lấy HS làm trung tâm, HS học theo nhóm nhỏ, tức là HS tự giác, tự quản,
Tổ chức Hội đồng tự quản HS: Hội đồng tự quản HS là hội đồng do các em
HS tự bầu, tự tổ chức và thực hiện Hội đồng tự quản thành lập vì HS, cho HS
và bởi HS GV thực hiện vai trò là người giám sát, hỗ trợ Để Hội đồng tự quảnhoạt động, không gian học tập của HS trong mô hình trường học mới cũng thayđổi Các dãy bàn ghế trong lớp không kê theo kiểu truyền thống (từ trên xuốngdưới) mà lớp học được chia thành các nhóm học tập, các em ngồi quay mặt vàonhau và cùng tự học
Xây dựng góc học tập và thư viện lớp học: Góc học tập và thư viện lớphọc: Trong lớp học còn có thư viện lớp học, đủ tài liệu các môn để HS thamkhảo; có góc đồ dùng học tập, góc cộng đồng, góc trưng bày sản phẩm, góc sinhnhật; hộp thư vui, hộp thư những điều em muốn nói tạo nên một môi trườnghọc tập mới gần gũi và rất thân thiện Phòng học được thiết kế thành 4 góc riêngbiệt: Góc tiếng Việt, Toán, Tự nhiên-Xã hội và góc các hoạt động giáo dục.Chính HS là những chủ thể sưu tầm tài liệu, đồng thời qua sự hướng dẫn của
GV, các em có thể tự tay làm ra những sản phẩm, dụng cụ thực hành hỗ trợ quátrình dạy học
Xây dựng mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng (bản đồcộng đồng và Góc cộng đồng): Phương pháp giảng dạy mới đòi hỏi có sự thamgia tích cực của cộng đồng, tức là đề cao vai trò của gia đình, cộng đồng trongviệc phối hợp giảng dạy cho HS Trong đó, các em có thể học tập từ phía giađình và cộng đồng những vấn đề về văn hoá địa phương để làm phong phú thêmkiến thức
Trang 86 Những năng lực cơ bản của GV tiểu học trong thế kỉ XXI
Bậc tiểu học là bậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục, bậc học đào tạonhững cơ sở ban đầu cơ bản và bền vững cho trẻ tiếp tục học lên bậc học trên,giúp trẻ hình thành những cơ sở ban đầu, những đường nét cơ bản của nhâncách Do vậy giáo dục ở bậc tiểu học có tính chất đặc biệt, có bản sắc riêng, vớitính sư phạm đặc trưng Phương pháp giáo dục tiểu học phải thực hiện theo yêucầu sau:
Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của HS
Phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học
Bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng, vận dụng kiến thứcvào thực tiễn
Tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui hứng thú học tập cho HS Người
GV Tiểu học trước hết phải là nhà giáo dục, có tác động tích cực đến HS thôngqua bản thân nhân cách của mình Bản thân nhân cách của người GV có vai trònhư một năng lực tổng hợp Bên cạnh đó người GV cần có những năng lực nghềnghiệp mới Kết hợp với những năng lực truyền thống Có thể kể ra những nănglực cần được hình thành cho người GV tiểu học như :
Năng lực chẩn đoán: Tức là năng lực phát hiện và nhận biết đầy đủ, chínhxác và kịp thời sự phát triển của HS, những nhu cầu được giáo dục của từng HS.Năng lực đáp ứng: Đó là năng lực đưa ra được những nội dung và biệnpháp giáo dục đúng đắn, kịp thời, phù hợp với nhu cầu của người học và yêu cầucủa mục tiêu giáo dục năng lực đánh giá: Đó là năng lực nhìn nhận sự thay đổitrong nhận thức, kỹ năng thái độ và tình cảm của HS Năng lực đánh giá giúpnhìn nhận tính đúng đắn của chẩn đoán và đáp ứng
Năng lực thiết lập mối quan hệ thuận lợi với người khác: như quan hệ đồngnghiệp, quan hệ phụ huynh HS và nhất là quan hệ với HS
Trang 9Năng lực triển khai chương trình dạy học: Đó là năng lực tiến hành dạy học
và giáo dục Căn cứ vào mục đích và nội dung giáo dục và dạy học đã được quyđịnh, nhưng lại phù hợp với đặc điểm của đối tượng
Năng lực đáp ứng với trách nhiệm xã hội: Đó là năng lực tạo nên nhữngđiều kiện thuận lợi cho giáo dục trong nhà trường và từ cuộc sống bên ngoài nhàtrường
Một số kỹ năng quan trọng của GV tiểu học:
Kỹ năng thể hiện sự mẫu mực của người GV tiểu học: Do đặc trưng bậchọc, người GV tiểu học ngay từ những tiếp xúc ban đầu với HS và trong suốtthời gian hành nghề dài lâu, luôn cần có kỹ năng thể hiện, sự mẫu mực (phongthái, hành vi, cư xử…) như một trong các điều kiện để hành nghề dạy học
Kỹ năng ngôn ngữ sư phạm: Sử dụng ngôn ngữ bảo đảm tính sư phạm,giản dị, trong sáng phù hợp đối tượng
Kỹ năng viết chữ, trình bầy bảng: Điểm nổi bật của GV tiểu học so với
GV các bậc học khác, phải có kỹ năng viết đúng, viết đẹp, trình bày bảng khoahọc, thẩm mỹ trong giờ học
Kỹ năng giao tiếp sư phạm: nhằm giải quyết tốt các mối quan hệ vớiđồng nghiệp, quan hệ thày trò, quan hệ với phụ huynh HS, quan hệ với cộngđồng xã hội và giải quyết tốt quan hệ giữa các HS trong lớp
Kỹ năng giáo dục: Các kỹ năng tiến hành các hoạt động giáo dục HStrong và ngoài giờ lên lớp
7 Cách nhận dạng học sinh có năng khiếu ở trường tiểu học
Xác định lĩnh vực mà học sinh có năng khiếu cao tiềm năng cần được nhậndạng ở trường học
Xây dựng tiêu chí để đo đạc, đánh giá và quyết định
Xác định nguồn thông tin cho mỗi tiêu chí
Trang 10Lựa chọn những công cụ đặc biệt chuyên dụng để nhận dạng học sinh cónăng khiếu cao.
Xác định các tiêu chuẩn mà dựa theo đó, các thông tin khác nhau được cânnhắc và kết hợp với nhau
- Các tiêu chí của năng khiếu cao
+ Thành tích học tập
+ Tính sáng tạo
+ Động cơ thành tích
+ Năng lực xã hội và trí tuệ cảm xúc
- Các bước nhận dạng năng khiếu cao
Bao gồm tối thiểu hai bước lớn: Sàng lọc ban đầu và lựa chọn cuối cùng.Sàng lọc ban đầu thường là sự tiến cử của giáo viên dạy lĩnh vực đó lớp đó,bướclựa chọn cuối cùng thường được tiến hành với sự hỗ trợ của các phương pháp kỹthuật có tính chính xác cao
Phương pháp chọn lọc ban đầu để đảm bảo độ tin cậy cao, chúng ta cần tìmhiểu các nguồn thông tin sau:
+ Quan sát hoạt động của học sinh ở trường
+ Dựa vào điểm số học tập
+ Lấy ý kiến đề cử của giáo viên dạy lớp đó
+ Nhận dạng thông qua điểm số cao ở kỳ thi đầu vào
+ Nhận dạng thông qua kỳ thi Olympic
+ Nhận dạng thông qua các sản phẩm hoạt động của học sinh
+ Nguồn thông tin từ phụ huynh, mọi người lớn xung quanh
+ Từ chính bản thân học sinh
8 Các nhân tố cấu thành của quá trình dạy học tiểu học
Trang 11Quá trình dạy học là một hệ thống, bao gồm nhiều nhân tố và giữa các nhân
tố có mối quan hệ rất chặt chẽ, tác động qua lại với nhau Cấu trúc của quá trìnhdạy học tiểu học gồm một hệ thống các nhân tố có mối quan hệ thống nhất, biệnchứng với nhau và đó cũng chính là các nhân tố tạo nên chất lượng giáo dục ởtiểu học Các nhân tố của quá trình giáo dục tiểu học bao gồm: Đó là mục đích,nhiệm vụ dạy học, nội dung dạy học, phương pháp, phương tiện dạy học, hìnhthức tổ chức dạy học, giáo viên, học sinh và kết quả của quá trình dạy học
Bảy nhân tố của quá trình giáo dục là 7 mắt xích gắn kết tạo thành hệ thốnggiáo dục hoàn chỉnh
+ Các nhân tố được liên kết với nhau bởi ba mối liên hệ: liên hệ xuôi,liên hệ ngược ngoài và liên hệ ngược trong Tổ chức các mối liên hệ trên sẽ giúpcho quá trình dạy học tiểu học tồn tại như một chu trình khép kín, vận động vàphát triển không ngừng để tạo nên chất lượng giáo dục
+ Các nhân tố trong quá trình giáo dục chi phối nhau, thúc đẩy, tạo điềukiện cho nhau để quá trình giáo dục đạt được mục đích mong muốn đã đề ra:Mục đích giáo dục chi phối nội dung giáo dục; Nội dung giáo duc lại chi phốiphương pháp giáo dục hướng tới mục đích; Nhà giáo dục giữ vai trò chỉ đạo vàđối tượng giáo dục giữ vai trò chủ đạo của quá trình giáo; Môi trường giáo dụctạo điều kiện thúc đẩy hoặc hạn chế quá trình giáo dục; Kết quả giáo dục là sảnphẩm của toàn bộ quá trình giáo dục, đánh giá mức độ hoàn thành của mục đíchgiáo dục
Vì vậy, khi thực hiện quá trình giáo dục, nhà giáo dục cần chú trọng đến tất
cả các nhân tố trong hệ thống, không nên xem nhẹ một nhân tố nào, vì bất cứyếu tố ành cũng ảnh hưởng đến quá trình giáo dục và cuối cùng ảnh hưởng đếnnhững kết quả giáo dục
9 Ý nghĩa của nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng đối với giáo viên tiểu học.
Xu hướng hiện nay trên thế giới, NCKHSPUD là một phần trong phát triểnchuyên môn của giáo viên trong thế kỉ XXI Khi thực hiện NCKHSPUD, giáo