- Biết và hiểu được các khái niệm : Dung dịch bão hoà , dung dịch chưa bão hoà và hiểu được biện pháp thúc đẩy sự hoà tan chất rắn vào nước được nhanh hơn , đó là sự khuấy trộn , sự đun
Trang 1BÀI 40 : DUNG DỊCH A) Mục tiêu :
1 Kiến thức : - Biết và hiểu được các khái niệm : Dung môi , chất tan , dug dịch
- Biết và hiểu được các khái niệm : Dung dịch bão hoà , dung dịch chưa bão hoà
và hiểu được biện pháp thúc đẩy sự hoà tan chất rắn vào nước được nhanh hơn , đó
là sự khuấy trộn , sự đun nóng và sự nghiền nhỏ chất rắn
2 Kỹ năng : Biết cách pha chế một dung dịch bão hoà và chưa bão hoà
3 Thái độ : Nghiêm túc , hăng say xây dựng bài , có tinh thần tập thể cao
B) Trọng tâm : - Dung môi , chất tan , dung dịch
C) Chuẩn bị :
1 Giáo viên : Soạn bài , chuẩn bị đồ dùng học tập
- Dụng cụ : cốc thuỷ tinh , đũa thuỷ tinh , đèn cồn , diêm
- Hoá chất : Nước , đường , xăng , dầu ăn
2 Học sinh : Nghiên cứu trước bài
* Phương pháp : - Sử dụng phương pháp thực hành thí nghiệm , phương pháp nêu
vấn đề
D) Tiến trình dạy học
I) Ổn định tổ chức lớp : Kiểm tra sĩ số + ổn định tổ chức lớp học ( 3 phút ) II) Nêu vấn đề bài mới : ( 2 phút ) Dung dịch là gì ? Cách pha chế dung dịch bão
hoà và dung dịch chưa bão hoà ?
III) Các hoạt động học tập
Hoạt động I : Nghiên cứu dung môi , chất tan , dung dịch (15 phút)
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Cho học sinh nghiên cứu thí
1) Thí nghiệm 1 :
- Hoạt động nhóm nghiên cứu thí nghiệm :
Trang 2nghiệm trong sgk
Nêu mục tiêu và các bước tiến hành
thí nghiệm
- Cho học sinh tiến hành thí nghiệm
theo nhóm
+ Em hãy quan sát và nhận xét xem
trong cốc nước đường những điểm
khác nhau
+ Có khác nhau về thành phần hay
không ?
Đường gọi là chất tan , nước là
dung môi , còn hỗn hợp đồng nhất
của đường và nước được gọi là
dung dịch nước đường
Vậy em hãy nêu các khái niệm
Chất tan , dung môi , dung dịch ?
- Cho học sinh nghiên cứu và làm
thí nghiệm 2 theo nhóm
- Cho hoc sinh nhận xét , đánh giá ,
bổ sung cho đúng
Nêu mục tiêu và các bước tiến hành thí nghiệm
Cho một ít đường hoà tan vào trong cốc nước
- Nhận xét : + Đường tan vào nước tạo thành dung dịch nước đường + Trong cốc nước đường chỗ nào cũng như nhau về thành phần , màu sắc , vị ngọt hay nước đường là hỗn hợp đồng nhất của đường
và nước
Nêu được các khái niệm như sgk
2) Thí nghiệm 2 :
- Làm thí nghiệm 2 theo nhóm , nhận xét , đánh giá Cho một ít dầu ăn vào xăng và vào nước đựng trong hai cốc
- Nhận xét : Dầu ăn tan được trong xăng , không tan trong nước Vậy xăng là dung môi của dầu ăn còn nước không phải là dung môi của dầu ăn
Trang 3*)Tiểu kết : - Khái niệm về dung môi , chất tan , dung dịch
+ Dung môi : Là chất có khả năng hòa tan chất khác để tạo thành chất khác
+ Chất tan : Là chất bị hòa tan trong dung môi
+ Dung dịch : Là hỗn hợp đồng nhất của dung môi và chất tan
Hoạt động II : Nghiên cứu dung dịch chưa bão hoà - Dung dịch bão hoà ( 9
phút)
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Cho học sinh nghiên cứu thí
nghiệm Nêu mục tiêu của thí
nghiệm , các bước tiến hành thí
nghiệm
Làm thí nghiệm theo nhóm
+ Dung dịch ban đầu vẫn hoà tan
được đường gọi là dung dịch nước
đường chưa bão hoà
+ Còn dung dịch nước đường không
hoà tan thêm đường vào được nữa
gọi là dung dịch bão hoà
+ Vậy em hãy cho biết dung dịch
chưa bão hoà là gì ?
+ Dung dịch bão hoà là gì ?
- Cho học sinh nhận xét , đánh giá ,
bổ sung cho đúng
- Nghiên cứu làm thí nghiệm theo nhóm Cho dần dần đường vào cốc nước khuấy liên tục
- Nhận xét : + Hiện tượng : Ban đầu đường tan vào nước tạo thành dung dịch , nhưng nếu cứ hoà thêm đường vào nước thì đường không tan được vào nước nữa - Trả lời được như sgk
*) Tiểu kết : - Khái niệm về dung dịch chưa bão hoà – Dung dịch bão hoà
+ Ở 1 nhiệt độ xác định :
Trang 4+) Khái niệm : Dung dịch chưa bão hòa là dung dịch có thể hòa tan thêm chất tan +) Khái niệm : Dung dịch bão hòa là dung dịch không thể hòa tan thêm chất tan
Hoạt động III : Nghiên cứu các phương pháp hoà tan chất rắn nhanh hơn vào
nước ( 8phút)
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Nghiên cứu sgk trả lời câu hỏi trong đề mục
+ Yêu cầu học sinh giải thích các quá trình trên
- Cho học sinh nhận xét , bổ sung đánh giá cho đúng - Nghiên cứu sgk trả lời câu hỏi
+ Khuấy dung dịch
+ Đun nóng dung dịch
+ Nghiền nhỏ chất rắn
- Giải thích được như sgk
*) Tiểu kết : - Các phương pháp hoà tan chất rắn nhanh hơn vào nước
+ Khuấy dung dịch : Tạo sự tiếp xúc mới giữa chất rắn và các phân tử nước
+ Đun nóng dung dịch : Làm tăng số lần va chạm giữa các phân tử nước với bề mặt chất rắn
+ Nghiền nhỏ chất rắn : Tăng diện tiếp xúc giữa các phân tử chất rắn với các phân
tử nước
* Kết luận : - Giáo viên cho học sinh nắm được những nội dung chính của bài
học
IV) Cũng cố : ( 3 phút ) - Giáo viên cho học sinh làm bài tập sau
+ Cho biết ở nhiệt độ phòng thí nghiệm ( khoảng 20oC ) , 10 gam nước có thể hòa tan tối đa 20 gam đường , 3,6 gam gam muối ăn
Trang 5Em hãy dẫn ra những ví dụ về khối lượng của đường , muối ăn để tạo ra những dung dịch chưa bão hòa với 10 gam nước
- Hướng cũng cố bài
+ Theo bài ra ta có : 10 gam nước có thể hòa tan tối đa 20 gam đường , thì đặt dung dịch bão hòa
Vậy để tạo ra dung dịch chưa bão hòa thì chúng ta cho 10 gam nước có thể hòa tan 20,001 gam đường
Tương tự 10 gam nước có thể hòa tan tối đa 3,6 gam gam muối ăn tạo thành dung dịch bão hòa
Vậy để tạo ra dung dịch chưa bão hòa thì chúng ta cho 10 gam nước có thể hòa tan 3,6001 gam đường
* Kiểm tra đánh giá : ( 2 phút ) - Giáo viên sử dụng câu hỏi trắc
nghiệm
+ Trong các chất sau , những chất nào là chất tan của nước ?
a) Cát b) Muối ăn ( NaCl ) c) Dầu ăn d) CaCO3
Đáp án : b
V) Dặn dò : ( 3 phút ) - Hướng dẫn học sinh học bài ở nhà , nghiên cứu kỹ lại bài.
- Bài tập : Làm bài tập 1 đến 5 sgk / 138
- Hướng dẫn bài tập 3 :
+ Ta nhỏ từ từ dung môi nước vào trong cốc đựng dung dịch NaCl bão hoà , khuấy đều , ta được dung dịch NaCl chưa bão hoà
+ Có 2 cách : a Hoà thêm muối NaCl vào trong dung dịch cho đến khí có muối không tan , lọc lấy phần dung dịch ta được dung dịch NaCl bão hoà
b Đun dung dịch NaCl cho bay hơi bớt nước , khi xuất hiện tinh thể thì ngừng đun , để nguội , lọc lấy phần dung dịch ta được dung dịch NaCl bão hoà
Trang 6- Nghiên cứu bài " Độ tan của một chất trong nước "
Em hãy nghiên cứu bài mới , cho biết độ tan của một chất trong nước là gì ?