Tài liệu Internet Toàn tập

Tài liệu Internet Toàn tập

CHÛÚNG 1 INTERNET LAĐ GÒ? TAƠI SAO?

INTERNET LAĐ GÒ?

Internet - cuông ặúơc goơi lađ Net - lađ hïơ thöịng maây tñnh lúân nhíịt thïị giúâi Baơn coâ thïí noâi rùìng "Thïị thò ăaô sao? Töi ăaô tûđng thíịy caâi cuê caêi lúân nhíịt thïị giúâi vađ noâ tröng coâ veê khöng híịp díîn lùưm - vađ töi ăaânh cuöơc rùìng noâ cuông chùỉng ngon gò" Víng, maơng thò khöng giöịng nhû cuê caêi, quy mö lađ ríịt quan troơng vò möơt maơng cađng lúân thò noâ cađng mang laơi nhiïìu thûâ

Thíơt ra, Internet khöng phaêi lađ möơt maơng - noâ lađ maơng cuêa caâc maơng, tíịt caê ăïìu trao ăöíi thöng tin tûơ do Caâc maơng bao göìm tûđ nhûông maơng lúân vađ chñnh thûâc nhû caâc maơng cuêa nhûông cöng ty nhû AT&T, Digital Equipment vađ Hewlett-Packard cho ăïịn nhûông maơng nhoê vađ khöng chñnh thûâc nhû maơng trïn gaâc xeâp cuêa töi (vúâi

2 maây PC cuô mua tûđ muơc quaêng caâo) vađ moơi thûâ nùìm úê khoaêng giûôa Caâc maơng úê trûúđng ăaơi hoơc tûđ líu lađ möơt böơ phíơn cuêa Internet, hiïơn nay caâc trûúđng trung hoơc vađ tiïíu hoơc cuông ăaô gia nhíơp Cho ăïịn 8/1993, trïn 14.000 maơng ăaô úê trong Internet vúâi möîi thaâng 1.000 maơng múâi ặúơc thïm vađo

MÖƠT SÖỊ CÍU CHUÝƠN TRONG ĂÚĐI THÛƠC

Baơn coâ thïí coi Internet göìm hai ýịu töị lađ nhûông ngûúđi sûê duơng noâ vađ thöng tin chûâa trong ăoâ

Caâc hoơc sinh lúâp 7 úê San Diego sûê duơng Internet ăïí trao ăöíi thû tûđ vađ truýơn vúâi nhûông treê em úê Israel Möơt phíìn ăïí vui ăuđa vađ kïịt baơn úê nûúâc ngoađi nhûng möơt nghiïn cûâu khoa hoơc nghiïm tuâc ghi nhíơn rùìng khi treê em coâ nhûông khaân giaê thûơc sûơ cho caâc víịn ăïì cuêa mònh thò chuâng seô viïịt hay hún (Ăaâng ngaơc nhiïn)

Taơi möơt söị núi trïn thïị giúâi, Internet lađ caâch nhanh nhíịt vađ ăaâng tin cíơy nhíịt ăïí chuýín thöng tin Trong cuöơc chñnh biïịn úê Liïn xö nùm 1991, möơt nhađ cung cíịp Internet nhoê goơi lađ RELCOM vúâi möịi liïn kïịt túâi Phíìn Lan vađ qua ăoâ ăïịn phíìn cođn laơi cuêa thïị giúâi Internet ăaô tûơ thíịy rùìng mònh lađ con ặúđng ăaâng tin cíơy ăïí coâ ặúơc nhûông baâo caâo ăïịn vađ tûđ Mosco vò caâc ặúđng díy ăiïơn thoaơi bõ cùưt ặât vađ baâo chñ khöng ặúơc xuíịt baên Caâc thađnh viïn cuêa RELCOM gûêi ra nhûông cíu chuýơn mađ leô ra ăaô ặúơc xuíịt baên trïn baâo chñ, caâc phaât biïíu cuêa Boris Yelsin (ặúơc baơn beđ truýìn tay nhau) vađ nhûông quan saât caâ nhín cuêa hoơ tûđ ngoaơi ö Moscow

Internet cuông coâ nhûông cöng duơng thöng thûúđng Dûúâi ăíy lađ vađi kinh nghiïơm caâ nhín cuêa töi:

Möơt ngađy kia, vúơ töi muöịn tòm loaơi vaêi ăïí may möơt caâi aâo kiïíu thúđi kyđ quín sûơ nùm 1960 (Möơt ngûúđi baơn coâ möơt chiïịc aâo cuô mađ anh ta ûa thñch tûđ nhûông ngađy úê trong quín ăöơi nhûng noâ khöng cođn chöî ăïí khíu caâc miïịng vaâ) Do ăoâ töi ýu cíìu Internet giuâp ăúô Net ăaô coâ nhiïìu cuöơc thaêo luíơn vïì chuê ăïì quín sûơ vađ möơt vïì trang phuơc quín ăöơi Trong vođng möơt ngađy, nhiïìu ngûúđi khaâc nhau ăaô traê lúđi bùìng caâch cho töi ắa chó baân caâc loaơi vaêi nađy Híìu hïịt trong söị ăoâ noâi rùìng hoơ vui sûúâng ặúơc cung cíịp caâc lúđi khuýn vađ meơo vùơt khaâc nïịu chuâng töi gùơp rùưc röịi

Internet lađ nguöìn phíìn mïìm töịt nhíịt Bíịt cûâ khi nađo töi nghe noâi vïì möơt dõch vuơ múâi (nhû nhûông dõch vuơ mö taê trong Chûúng 19-22), thûúđng töi chó míịt ñt phuât ăïí tòm phíìn mïìm cho maây tñnh cuêa töi (möơt caâi laptop 386 chaơy Windows), download vađ bùưt ăíìu sûê duơng noâ Vađ híìu hïịt moơi phíìn mïìm sùĩn coâ trïn Internet ăïìu miïîn phñ

Cuông coâ nhûông phíìn mang tñnh chíịt ắa phûúng vađ cuơc böơ cuêa Internet Khi töi muöịn baân chiïịc xe taêi nhoê ăaâng tin cíơy nhûng cuô kyô cuêa mònh, möơt thöng baâo baân trïn Internet tòm ặúơc ngûúđi mua trong vođng 2 ngađy

INTERNET VAĐ BAƠN

Nhû víơy Internet lađ möơt maơng, thûơc ra lađ möơt maơng cuêa maơng vađ noâ ríịt lúân Thíơt víơy, khöng ai biïịt ặúơc noâ lúân nhû thïị nađo vò ăoâ lađ möơt tíơp húơp nhûông maơng maây tñnh nhoê hún hoaơt ăöơng riïng reô mađ khöng coâ möơt chöî duy nhíịt nađo ghi nhíơn laơi moơi möịi liïn kïịt

Ñt nhíịt möơt triïơu maây tñnh ặúơc nöịi vúâi noâ vađ noâ coâ nhiïìu triïơu ngûúđi sûê duơng trïn moơi luơc ắa (Haôy xem ăoaơn "Moơi luơc ắa?") Möơt ăiïìu chuâng ta biïịt roô lađ noâ phaât triïín nhû ăiïn, khoaêng chûđng 10% möîi thaâng Vò hiïơn coâ ñt nhíịt möơt triïơu maây tñnh trïn Net ăiïìu nađy coâ nghôa lađ 100.000 maây tñnh múâi gia nhíơp möîi thaâng!

Möơt ăiïìu khaâc thûúđng khaâc vïì Internet lađ noâ coâ thïí lađ maơng múê nhíịt trïn thïị giúâi Hađng ngađn maây tñnh cung cíịp nhûông tiïơn nghi cho bíịt kyđ ai tiïịp cíơn ặúơc vúâi Net Tònh huöịng nađy hoađn toađn khaâc thûúđng - híìu hïịt caâc maơng ríịt nghiïm nhùơt vúâi nhûông gò chuâng cho pheâp ngûúđi sûê duơng ặúơc lađm vađ ăođi hoêi nhûông sùưp xïịp cuông nhû míơt khííu riïng cho tûđng dõch vuơ Ngoađi möơt söị ñt dõch vuơ lađ phaêi traê tiïìn (vađ chùưc chùưn seô coâ thïm nhiïìu trong tûúng lai) nhûng ăaơi

ăa söị caâc dõch vuơ Internet ăïìu miïîn phñ khi sûê duơng

Ăiïìu khaâc thûúđng nûôa trong Internet lađ ăiïìu coâ thïí ặúơc goơi lađ

"tñnh khöng phín biïơt vïì mùơt xaô höơi" Nghôa lađ khöng coâ maây tñnh nađo lađ töịt hún caâc maây khaâc vađ khöng ngûúđi nađo gioêi hún ngûúđi khaâc Baơn lađ ai trïn Internet tuđy thuöơc vađo caâch baơn tûơ giúâi thiïơu mònh thöng qua bađn phñm Nïịu nhûông gò baơn noâi lađm cho baơn coâ veê nhû lađ möơt ngûúđi thöng minh vađ thuâ võ thò ăoâ chñnh lađ con ngûúđi cuêa baơn Khöng thađnh víịn ăïì viïơc baơn bao nhiïu tuöíi, baơn tröng giöịng ai hoùơc baơn coâ phaêi lađ möơt sinh viïn, möơt doanh nhín hay möơt cöng nhín xíy dûơng Khuýịt tíơt vïì thïí chíịt khöng thađnh víịn ăïì - töi liïn laơc vúâi nhûông ngûúđi muđ hoùơc ăiïịc Nïịu hoơ khöng thñch kïí ăiïìu ăoâ cho töi biïịt thò töi ăaô khöng bao giúđ biïịt Coâ nhûông ngûúđi nöíi tiïịng trong cöơng ăöìng Net, möơt caâch thuíơn lúơi hoùơc bíịt lúơi nhûng hoơ trúê nïn nhû víơy do nöî lûơc cuêa chñnh hoơ

Víơy thò möơt maơng maây tñnh lađ gò?

Nïịu baơn ăaô biïịt ăiïìu nađy thò baơn coâ thïí boê qua phíìn nađy Nhûng baơn cuông coâ thïí muöịn ăoơc noâ chó ăïí chùưc chùưn rùìng chuâng ta ăang sûê duơng nhûông tûđ ngûô tûúng tûơ ăïí noâi vïì möơt ăiïìu giöịng nhau

Vïì cú baên, möơt maơng maây tñnh lađ möơt nhoâm caâc maây tñnh ặúơc nöịi kïịt vúâi nhau theo möơt caâch nađo ăoâ (Trong laônh vûơc maây tñnh, chuâng töi thñch nhûông ắnh nghôa chñnh xaâc vađ dûât khoaât) Vïì nhíơn thûâc, noâ giöịng nhû kiïíu maơng truýìn hònh hoùơc radio nöịi kïịt möơt

nhoâm caâc traơm truýìn hònh hoùơc radio laơi vúâi nhau sao cho chuâng coâ thïí cuđng chia seê höìi múâi nhíịt cuêa The Simsons

Nhûng ặđng ăííy sûơ tûúng tûơ nađy ăi quaâ xa Caâc maơng truýìn hònh gûêi thöng tin tûúng tûơ ăïịn moơi traơm vađo cuđng luâc (ặúơc goơi lađ maơng truýìn hònh vò nhûông lyâ do cuơ thïí; trong maơng maây tñnh, möîi thöng ăiïơp thûúđng ặúơc díîn ăïịn möơt maây tñnh cuơ thïí nađo ăoâ Khaâc vúâi caâc maơng truýìn hònh, caâc maơng maây tñnh luön hai chiïìu sao cho khi maây tñnh A gûêi thöng ăiïơp túâi maây tñnh B thò B coâ thïí traê lúđi laơi cho

A

Möơt söị maơng maây tñnh bao göìm möơt maây tñnh trung tím vađ möơt nhoâm caâc traơm tûđ xa coâ thïí baâo caâo vïì maây tñnh trung tím (vñ duơ möơt maây tñnh dõch vuơ giûô chöî hađng khöng trung tím coâ hađng ngađn kïnh taơi caâc sín bay vađ ăaơi lyâ du lõch) Nhûông maơng khaâc, kïí caê Internet thò bònh ăùỉng hún vađ cho pheâp moơi maây tñnh nađo trïn maơng liïn laơc vúâi bíịt kyđ maây tñnh nađo khaâc

Moơi luơc ắa?

Möơt söị ăöơc giaê hoađi nghi, sau khi ăaô ăoơc thíịy rùìng Internet traêi röơng ra moơi luơc ắa, thò coâ thïí chó ra rùìng chíu Nam cûơc lađ möơt luơc ắa, tuy rùìng dín söị úê ăoâ phíìn lúân lađ caâc chuâ chim caânh cuơt, nhûông ăöịi tûúơng mađ theo chuâng töi ăïịn nay ặúơc biïịt khöng quan tím nhiïìu lùưm ăïịn maây tñnh Internet coâ ăïịn ăoâ khöng? Thûơc sûơ lađ coâ Möơt vađi maây taơi Scott Base, McMurdo Sound taơi Nam cûơc lađ nùìm trong maơng Net ặúơc kïịt nöịi bùìng liïn kïịt vö tuýịn ăïịn New Zealand Cú súê taơi Nam cûơc ặúơc cho thûđa nhíơn rùìng coâ sûơ kïịt nöịi túâi Myô nhûng hoơ khöng cöng böị ắa chó ăiïơn tûê

Vađo luâc viïịt saâch nađy thò vuđng ăíịt röơng lúân nhíịt trïn thïị giúâi khöng coâ Internet dûúđng nhû lađ Bali hoùơc coâ thïí lađ Java (Greenland vađo Internet nùm 1992)

BÙÌNG CAÂCH NAĐO ĂÏÍ COÂ THÏÍ NOÂI RÙÌNG TÖI ĂAÔ VAĐO INTERNET RÖÌI?

Nïịu baơn ăaô tiïịp cíơn möơt maây tñnh hay möơt kïnh maây tñnh thò baơn coâ thïí ăaô úê trong Internet Coâ möơt vađi caâch ăïí kiïím tra:

Nïịu baơn coâ möơt tađi khoaên trïn caâc dõch vuơ trûơc tuýịn nhû CompuServe, GEnie hoùơc MCI Mail thò baơn coâ thïí sûê duơng hïơ thöịng thû ăiïơn tûê cuêa caâc dõch vuơ nađy ăïí trao ăöíi caâc thöng ăiïơp vúâi bíịt kyđ ai trïn Internet Möơt söị dõch vuơ trûơc tuýịn, ăaâng lûu yâ nhíịt lađ Delphi, cuông cung ûâng nhiïìu dõch vuơ khaâc mang tñnh tûúng taâc trïn Internet

Nïịu baơn sûê duơng möơt BBS (Bulletin Board System: Baêng thöng baâo ăiïơn tûê) trao ăöíi caâc thöng ăiïơp vúâi nhûông BBS khaâc thò baơn cuông coâ thïí trao ăöíi thû ăiïơn tûê vúâi Internet

Nïịu cöng ty baơn coâ möơt hïơ thöịng thû ăiïơn tûê nöơi böơ thò noâ cuông coâ thïí ặúơc kïịt nöịi vúâi Internet Haôy tham khaêo yâ kiïịn möơt chuýn gia maơng cuơc böơ

Nïịu cöng ty baơn coâ möơt maơng cuơc böơ thò noâ cuông coâ thïí ặúơc kïịt nöịi trûơc tiïịp hoùơc giaân tiïịp vúâi Internet hoùơc chó duđng cho thû tñn hoùơc cho hađng loaơt caâc dõch vuơ khaâc Nhûông maơng UNIX thûúđng sûê duơng nhûông quy ûúâc kïịt maơng tûúng tûơ nhû Internet do ăoâ sûơ kïịt nöịi lađ dïî dađng vïì mùơt kyô thuíơt Caâc maơng PC hoùơc Macs sûê duơng nhûông quy ûúâc khaâc nhau do ăoâ cíìn coâ möơt cöíng nöịi (gateway) ăïí diïîn dõch

TÖI COÂ THÏÍ SÛÊ DUƠNG INTERNET NHÛ THÏỊ NAĐO?

Nhûông tiïơn nghi cuêa Internet ặúơc cung cíịp thöng qua ríịt nhiïìu loaơi dõch vuơ khaâc nhau nïn khoâ coâ ăuê chöî liïơt kï toađn böơ úê ăíy (Thíơt víơy, möơt danh saâch hoađn chónh coâ thïí líịp ăíìy nhiïìu quýín saâch cođn lúân hún quýín nađy) nhûng möơt söị vñ duơ dûúâi ăíy khuýịn khñch baơn tiïịp tuơc ăoơc:

Thû ăiïơn tûê: Ăíy chùưc chùưn lađ dõch vuơ ặúơc sûê duơng röơng raôi nhíịt - baơn coâ thïí trao ăöíi thû ăiïơn tûê vúâi hađng triïơu ngûúđi trïn khùưp thïị giúâi Vađ ngûúđi ta sûê duơng thû ăiïơn tûê thay cho bíịt cûâ ăiïìu gò mađ leô

ra ngûúđi ta coâ thïí sûê duơng giíịy buât hoùơc ăiïơn thoaơi: taân gíîu, caâch lađm moân ùn, tin ăöìn, thû tònh (Töi cođn biïịt rùìng möơt söị ngûúđi sûê duơng chuâng trong nhûông víịn ăïì liïn quan ăïịn cöng viïơc) Caâc danh saâch thû ăiïơn tûê cho pheâp baơn tham gia vađo thaêo luíơn nhoâm vađ gùơp

nhûông ngûúđi khaâc trïn Net Caâc mail server (nhûông chûúng trònh ăaâp laơi caâc thöng ăiïơp thû ăiïơn tûê) cho pheâp baơn truy tòm moơi loaơi thöng tin Xem caâc chûúng 7, 8 vađ 10 ăïí biïịt thïm chi tiïịt

Ăađm thoaơi trûơc tuýịn: Baơn coâ thïí "noâi chuýơn" nhû thûơc vúâi nhûông ngûúđi sûê duơng khaâc úê bíịt cûâ núi nađo trïn Net Tuy ăađm thoaơi trûơc tuýịn gíìn nhû vö ñch ăöịi vúâi nhûông ngûúđi úê ríịt gíìn núi baơn cû nguơ nhûng noâ laơi lađ ăiïìu lúân lao khi trođ chuýơn vúâi nhûông ngûúđi úê caâc luơc ắa khaâc ăùơc biïơt khi möơt trong caâc bïn laơi khöng phaêi lađ nhûông ngûúđi noâi tiïịng Anh baên ngûô (ăaânh maây thò roô rađng hún lađ trođ chuýơn)

Truy tòm thöng tin: Nhiïìu maây tñnh coâ caâc file chûâa thöng tin cho pheâp líịy miïîn phñ Caâc file ăoâ bao göìm tûđ nhûông quýịt ắnh cuêa Tođa aân Töịi cao Hoa kyđ, nhûông danh muơc theê thû viïơn cho ăïịn caâc hònh aênh ặúơc söị hoâa (híìu hïịt trong chuâng ăïìu thñch húơp vúâi caâc khaân giaê gia ằnh) vađ möơt söị lûúơng lúân caâc phíìn mïìm tûđ trođ chúi cho ăïịn caâc hïơ thöịng ăiïìu hađnh Nhiïìu cöng cuơ ặúơc thaêo luíơn trong saâch nađy giuâp baơn hiïíu biïịt vïì hađng nuâi thöng tin sùĩn coâ trïn Internet vađ chó ra nhûông gò sùĩn coâ Nhû ăaô nïu trong phíìn "Giúâi thiïơu", ăöi khi baơn seô thíịy muơc "Navigate" (Tòm ặúđng) chó ăïịn nhûông phíìn giuâp baơn lûu thöng trïn maơng

Baêng thöng baâo ăiïơn tûê (Bulletin Board): Möơt hïơ thöịng tïn lađ USENET lađ möơt baêng thöng baâo ăiïơn tûê vô ăaơi vúâi 40 triïơu kyâ tûơ caâc thöng ăiïơp bao göìm 2.000 nhoâm chuê ăïì khaâc nhau ặúơc tiïịp nöịi hađng ngađy Caâc chuê ăïì bao göìm tûđ caâc víịn ăïì maây tñnh hoâc buâa cho ăïịn nhûông trođ giaêi trñ nhû ăua xe ăaơp, tûđ nhûông yâ kiïịn tranh luíơn chñnh trõ khöng bao giúđ kïịt thuâc cho ăïịn nhûông víịn ăïì tíìm thûúđng nhíịt Nhoâm USENET ặúơc ăoơc röơng raôi nhíịt lađ caâc mííu chuýơn vui ặúơc choơn loơc, möơt söị trong nhûông chuýơn nađy thûơc sûơ buöìn cûúđi

Trođ chúi vađ taân gíîu: Möơt trođ chúi ặúơc goơi lađ MUD (Multi-User Dungeon) coâ thïí dïî dađng thu huât toađn böơ thúđi gian cuêa baơn - trong ăoâ baơn coâ thïí thi tađi vúâi nhûông ngûúđi chúi khaâc úê bíịt cûâ núi nađo trïn thïị giúâi Internet Relay Chat (IRC) lađ möơt ặúđng díy theo nhoâm qua ăoâ baơn coâ thïí coâ nhûông cuöơc ăađm thoaơi thuâ võ vúâi nhûông

ngûúđi sûê duơng khaâc úê khùưp moơi núi IRC dûúđng nhû ặúơc sûê duơng nhiïìu nhíịt búêi nhûông sinh viïn ăang buöìn chaân nhûng baơn seô khöng bao giúđ biïịt ặúơc ai lađ ngûúđi ăang noâi chuýơn vúâi baơn

INTERNET XUÍỊT PHAÂT TÛĐ ĂÍU

Töí tiïn cuêa Internet lađ ARPANET, möơt dûơ aân do böơ Quöịc phođng khúêi ăíìu nùm 1969 vûđa lađ möơt thûơc nghiïơm trong viïơc kïịt maơng möơt caâch ăaâng tin cíơy, vûđa lađ möơt kïịt nöịi giûôa böơ Quöịc phođng vađ caâc nhađ thíìu nghiïn cûâu khoa hoơc vađ quín sûơ laơi vúâi nhau, bao göìm möơt söị lúân caâc trûúđng ăaơi hoơc tiïịn hađnh caâc nghiïn cûâu quín sûơ ặúơc tađi trúơ (ARPA lađ viïịt tùưt cuêa chûô Advanced Research Projects Agency: Cú quan Caâc Dûơ aân Nghiïn cûâu Cao cíịp, möơt böơ phíơn thuöơc böơ Quöịc phođng phuơ traâch viïơc cíịp phaât tađi trúơ Ăïí lađm röịi thïm, hiïơn nay cú quan nađy ặúơc goơi lađ DARPA, trong ăoâ chûô D thïm vađo lađ Quöịc phođng ăïì phođng trûúđng húơp coâ sûơ nghi ngúđ vïì núi xuíịt xûâ cuêa tiïìn tađi trúơ)

Viïơc kïịt maơng sao cho ăaâng tin cíơy bao göìm viïơc taơo laơi ặúđng díîn möơt caâch nùng ăöơng Nïịu möơt trong nhûông liïn kïịt maơng bõ phaâ huêy búêi cuöơc tíịn cöng cuêa keê thuđ thò lûu thöng trïn ăoâ coâ thïí ặúơc tûơ ăöơng chuýín sang nhûông liïn kïịt khaâc May mùưn thay, Internet hiïịm khi chõu sûơ tíịn cöng cuêa keê thuđ nhûng ruêi ro do caâp bõ cùưt ặât thûúđng xaêy ra do ăoâ ăiïìu quan troơng ăöịi vúâi Net lađ coâ thïí phođng ngûđa viïơc caâp bõ ặât

ARPANET thađnh cöng vang döơi vađ moơi trûúđng ăaơi hoơc trong nûúâc ăïìu muöịn gia nhíơp Thađnh cöng nađy coâ nghôa lađ ARPANET bùưt ăíìu khoâ quaên lyâ ăùơc biïơt vúâi söị lûúơng lúân vađ ngađy cađng tùng caâc ắa ăiïím trûúđng ăaơi hoơc trïn ăoâ Do ăoâ, noâ ăaô ặúơc chia thađnh 2 phíìn: MILNET vúâi caâc ắa ăiïím quín sûơ vađ möơt ARPANET múâi, nhoê hún dađnh cho caâc ắa ăiïím phi quín sûơ Tuy nhiïn, hai maơng nađy víîn cođn liïn kïịt vúâi nhau nhúđ vađo möơt chûúng trònh kyô thuíơt ặúơc goơi lađ

IP (Internet Protocol: Giao thûâc Internet) cho pheâp lûu thöng ặúơc díîn tûđ maơng nađy sang maơng khaâc khi cíìn Moơi maơng nöịi búêi IP ăïìu sûê duơng IP ăïí giao tiïịp nïn chuâng ăïìu coâ thïí trao ăöíi caâc thöng ăiïơp vúâi nhau

Tuy vađo luâc ăoâ chó coâ 2 maơng nhûng IP ặúơc thiïịt kïị ăïí cho pheâp khoaêng 10.000 maơng Möơt sûơ kiïơn khaâc thûúđng vïì thiïịt kïị IP lađ vïì nguýn tùưc möîi maây tñnh trïn maơng IP ăïìu coâ khaê nùng bùìng vúâi caâc maây khaâc, do ăoâ möîi maây ăïìu coâ thïí giao tiïịp vúâi moơi maây khaâc (Kïị hoaơch giao tiïịp nađy toê ra thiïịt thûơc nhûng chó úê thúđi ăiïím híìu hïịt caâc maơng bao göìm möơt söị lûúơng nhoê caâc maây tñnh trung tím khöíng löì vađ ríịt nhiïìu traơm cuöịi chó coâ thïí giao tiïịp vúâi caâc hïơ thöịng trung tím chûâ khöng giao tiïịp ặúơc vúâi caâc maây khaâc)

Internet coâ thïí thûơc sûơ khaâng cûơ laơi sûơ tíịn cöng cuêa keê thuđ hay khöng?

Haôy nhòn vađo sûơ kiïơn sau: Trong cuöơc chiïịn tranh vuđng võnh nùm

1991, quín ăöơi Myô ăaô gùơp ríịt nhiïìu khoâ khùn khi ăaânh guơc maơng lûúâi ra lïơnh cuêa Iraq Ngûúđi ta khaâm phaâ ra rùìng phña Iraq ăang sûê duơng nhûông hïơ thöịng taơo ặúđng díîn thûúng maơi sùĩn coâ vúâi kyô thuíơt phuơc höìi vađ taơo ặúđng díîn tiïu chuíín cuêa Internet Noâi möơt caâch khaâc, sûơ taơo laơi ặúđng díîn möơt caâch linh ăöơng thûơc sûơ hoaơt ăöơng ặúơc Thíơt thuâ võ khi biïịt ặúơc sûơ hoaơt ăöơng cuêa viïơc taơo laơi ặúđng díîn möơt caâch linh ăöơng tuy rùìng coâ thïí ăíy khöng phaêi lađ luâc thñch húơp nhíịt ăïí tòm ra

HAÔY TRÚÊ LAƠI LÚÂP HOƠC CAÂI ĂAÔ

Bùưt ăíìu khoaêng nùm 1980, ngađnh tñnh toaân trong caâc trûúđng ăaơi hoơc thay ăöíi tûđ möơt söị lûúơng nhoê caâc maây moâc phín chia thúđi gian, möîi maây trong söị ăoâ phuơc vuơ hađng trùm ngûúđi sûê duơng ăöìng thúđi, ăïịn möơt söị lûúơng lúân caâc traơm lađm viïơc nhoê hún dađnh cho ngûúđi sûê duơng caâ nhín Vò nhûông ngûúđi sûê duơng ăaô quen vúâi nhûông thuíơn lúơi cuêa caâc hïơ thöịng phín chia thúđi gian nhû nhûông thû muơc ặúơc chia seê chûâa caâc file vađ thû ăiïơn tûê nïn hoơ muöịn giûô laơi nhûông tiïơn nghi tûúng tûơ trïn traơm lađm viïơc cuêa mònh (Hoơ hoađn toađn haơnh phuâc ăïí laơi phña sau nhûông bíịt lúơi cuêa caâc hïơ thöịng phín chia thúđi gian Möơt chuýn viïn ăaô tûđng noâi "Ăiïìu töịt nhíịt úê möơt traơm lađm viïơc lađ noâ khöng chaơy nhanh hún vađo nûêa ăïm")

Híìu hïịt nhûông traơm lađm viïơc chaơy UNIX, möơt loaơi phíìn mïìm phöí biïịn (vađ gíìn nhû miïîn phñ ăöịi vúâi caâc trûúđng ăaơi hoơc) ặúơc phaât

triïín taơi University of California taơi Berkeley Nhûông ngûúđi úê ăoâ ríịt hím möơ viïơc kïịt maơng maây tñnh do ăoâ baên UNIX cuêa hoơ bao göìm toađn böơ caâc phíìn mïìm cíìn thiïịt ăïí vađo maơng Nhûông nhađ saên xuíịt traơm lađm viïơc cuông bùưt ăíìu lađm luön phíìn cûâng cíìn thiïịt cho maơng, do ăoâ tíịt caê nhûông gò baơn phaêi lađm ăïí cho maơng hoaơt ăöơng lađ duđng caâp ăïí nöịi caâc traơm lađm viïơc laơi vúâi nhau, möơt ăiïìu mađ caâc trûúđng ăaơi hoơc coâ thïí lađm vúâi giaâ reê vò hoơ thûúđng coâ thïí ýu cíìu sinh viïn lađm ăiïìu nađy

Bíy giúđ, thay vò coâ möơt hoùơc hai maây tñnh kïịt nöịi vúâi ARPANET, möơt ắa ăiïím coâ thïí coâ hađng trùm Hún nûôa, möîi traơm lađm viïơc nhanh hún ăaâng kïí so vúâi toađn böơ hïơ thöịng ăa sûê duơng cuêa nhûông nùm 1970 do ăoâ möîi traơm lađm viïơc coâ thïí phaât sinh ăuê lûu thöng maơng ăïí lađm trađn ngíơp ARPANET, vöịn ăaô trúê nïn oơp eơp tûđng phuât möơt Phaêi ặa ra möơt ăiïìu gò ăoâ

HÖƠI ĂÖÌNG KHOA HOƠC QUÖỊC GIA NHÍƠP CUÖƠC (NATIONAL SCIÏNC FOUNDATION – NSF)

Sûơ kiïơn kïị tiïịp lađ Höơi ăöìng Khoa hoơc Quöịc gia (NSF) quýịt ắnh thiïịt líơp 5 trung tím siïu maây tñnh nhùìm muơc ăñch nghiïn cûâu (Möơt siïu maây tñnh lađ möơt maây tñnh cûơc kyđ nhanh vúâi giaâ ríịt ăùưt, khoaêng 10 triïơu USD möîi maây) NSF tñnh toaân rùìng nïn tađi trúơ cho möơt ñt maây tñnh, ăïí cho caâc nhađ nghiïn cûâu trïn khùưp ăíịt nûúâc sûê duơng ARPANET gûêi caâc chûúng trònh cuêa hoơ ăïịn ăïí ặúơc "siïu tñnh toaân" vađ röìi gûêi kïịt quaê trúê laơi

Kïị hoaơch sûê duơng ARPANET khöng thûơc hiïơn ặúơc vò möơt söị lyâ do caê vïì kyô thuíơt líîn chñnh trõ Do ăoâ NSF, khöng bao giúđ ngaơi phaêi thiïịt líơp möơt vûúng quöịc múâi, ăaô xíy dûơng NSFNET, möơt maơng riïng vađ nhanh hún nhiïìu cuêa mònh ăïí nöịi vúâi caâc trung tím siïu tñnh toaân Sau ăoâ, NSF dađn xïịp ăïí thiïịt líơp möơt chuöîi caâc maơng khu vûơc nhùìm liïn kïịt nhûông ngûúđi sûê duơng trong tûđng khu vûơc vúâi NSFNET nöịi moơi maơng khu vûơc

NSFNET hoaơt ăöơng hiïơu quaê ngay tûâc thò Trïn thûơc tïị, cho ăïịn nùm 1990, ríịt nhiïìu doanh nghiïơp ăaô chuýín tûđ ARPANET sang

NSFNET ăïịn nöîi sau gíìn 20 nùm, ARPANET ăaô khöng cođn tñnh hûôu ñch nûôa vađ ăaô bõ deơp boê Nhûông trung tím siïu maây tñnh mađ NSF dûơ ắnh höî trúơ toê ra khöng thađnh cöng lùưm: möơt söị siïu maây tñnh khöng hoaơt ăöơng vađ nhûông caâi cođn laơi thò quaâ töịn keâm khi sûê duơng ăïịn nöîi mađ híìu hïịt caâc khaâch hađng tiïìm nùng quýịt ắnh rùìng möơt söị ñt traơm lađm viïơc coâ hiïơu nùng cao cuông coâ thïí ăaâp ûâng cho ýu cíìu cuêa hoơ May mùưn thay, qua thúđi gian khi caâc siïu maây tñnh roô rađng ăaô trúê nïn löîi thúđi thò NSF ăaô ặúơc xaâc líơp vûông chùưc trïn Internet nïn coâ thïí söịng ặúơc mađ khöng cíìn ăïịn muơc ăñch ban ăíìu nûôa

NSFNET chó cho pheâp nhûông lûu thöng liïn quan ăïịn nghiïn cûâu vađ giaâo duơc, do ăoâ nhûông dõch vuơ maơng IP ăöơc líơp, thûúng maơi toê ra coâ thïí ặúơc sûê duơng cho nhûông muơc ăñch khaâc Caâc maơng thûúng maơi nöịi vúâi caâc maơng khu vûơc theo caâch tûúng tûơ nhû kïịt nöịi cuêa NSFNET vađ cung ûâng kïịt nöịi trûơc tiïịp ăïịn khaâch hađng Xem danh saâch nhûông dõch vuơ nađy trong chûúng 27

ÚÊ bïn ngoađi Hoa Kyđ, caâc maơng IP xuíịt hiïơn taơi nhiïìu nûúâc, do caâc cöng ty ăiïơn thoaơi ắa phûúng tađi trúơ (thûúđng cuông lađ bûu ăiïơn ắa phûúng) hoùơc do möơt nhađ cung ûâng quöịc gia hoùơc khu vûơc ăöơc líơp Híìu hïịt trong söị hoơ ăïìu ặúơc kïịt nöịi trûơc tiïịp hoùơc giaân tiïịp vúâi möơt maơng nađo ăoâ cuêa Hoa Kyđ, coâ nghôa lađ tíịt caê ăïìu coâ thïí trao ăöíi lûu thöng vúâi nhau

Maơng quöịc gia

Vađo nùm 1991, Phoâ töíng thöịng Al Gore, khi ăoâ lađ thûúơng nghõ sô, ăaô quýịt ắnh rùìng Hoa Kyđ tiïịp tuơc lađ möơt quöịc gia ăíìu tiïn vađ mang tñnh caơnh tranh trïn thïị giúâi vïì nhûông maây tñnh vađ maơng lúân Öng ăaô uêng höơ cho Ăaơo luíơt Tñnh toaân vúâi Hiïơu suíịt cao 1991 nhùìm kïịt nöịi moơi nhađ nghiïn cûâu, trûúđng ăaơi hoơc, tiïíu hoơc, cú quan chñnh phuê vađo möơt maơng lúân vađ ríịt nhanh (nhanh hún 100 líìn so vúâi caâc liïn kïịt Internet hiïơn thúđi) coâ tïn lađ Maơng Nghiïn cûâu vađ Giaâo duơc Quöịc gia (National Research and Education Network - NREN) Kïí tûđ ăoâ ăaô diïîn ra nhûông cuöơc tranh giađnh ăaâng kïí vò ríịt nhiïìu nhûông töí chûâc khaâc nhau cöị gùưng víơn ăöơng ăïí dûơ phíìn vađo viïơc

kinh doanh beâo búê nhùìm xíy dûơng maơng nađy Hiïơn nay, tiïịn trònh cuơ thïí nhíịt cho NREN lađ NSFNET ăaô ặúơc chñnh thûâc xem nhû NREN taơm thúđi Khöng cođn nghi ngúđ gò nûôa, NREN sau cuđng seô ặúơc xíy dûơng vađ noâ seô keâo dađi vađ töịn keâm hún tíịt caê nhûông gò mađ moơi ngûúđi thûđa nhíơn

Nhûông ăiïìu ăoâ coâ yâ nghôa gò vúâi baơn víîn cođn lađ möơt ăiïìu cođn gíy nhiïìu tranh caôi Möơt söị ngûúđi thíịy ặúơc triïín voơng mađ maơng mang ăïịn cho hoơ tûđ nhûông ngûúđi tûúng tûơ ăang ăiïìu hađnh bûu ăiïơn vađ chùưc chùưn rùìng caâc maơng thûúng maơi nhanh, hiïơn ăang ặúơc xíy dûơng, seô xuíịt hiïơn súâm hún NREN nhiïìu Mùơt khaâc, nïịu baơn ăang

úê trong möơt cú súê giaâo duơc ngheđo nađn, nhû taơi möơt trûúđng tiïíu hoơc cöng líơp, thò NREN dûơ kiïịn seô nöịi maơng cho baơn ăïịn nhûông tađi nguýn cuông nhû ăöịi vúâi caâc trûúđng lúân khaâc - vađ nhû víơy thò viïơc truy cíơp ăïịn Internet cuông khaâ lađ thuâ võ

CHÛÚNG II TÏN, SÖỊ VAĐ QUY TÙƯC

Víng, Internet coâ hún möơt triïơu maây tñnh nöịi ăïịn noâ Lađm thïị nađo baơn tòm thíịy maây tñnh baơn muöịn? Coâ hai caâch (khöng ai baêo ăiïìu nađy dïî ăíu) Möîi maây trïn maơng ặúơc nhíơn diïơn bùìng möơt söị vađ möơt tïn Trûúâc hïịt, töi nhòn vađo söị vađ sau ăoâ nhòn vađo tïn

Toâm tùưt cöng viïơc

Caâch ăïí gaân caâc söị vađ tïn trïn Internet thò khöng thïí traânh khoêi mang tñnh chíịt kyô thuíơt Do ăoâ dûúâi ăíy lađ baên ruât goơn nhûông caâch sau:

Möîi maây trïn Internet (ặúơc goơi lađ möơt maây chuê trïn Internet) coâ möơt söị ặúơc gaân ăïí nhíơn diïơn noâ vúâi nhûông maây chuê khaâc, kiïíu nhû möơt söị ăiïơn thoaơi Söị göìm coâ 4 phíìn, vñ duơ nhû 123.45.67.89 Baơn nïn biïịt söị cuêa maây chuê baơn sûê duơng nhiïìu nhíịt, ngûúơc laơi thò coâ thïí qún caâc con söị ăi ặúơc röìi

Híìu hïịt caâc maây chuê ăïìu coâ tïn, tïn dïî nhúâ hún nhiïìu so vúâi söị Caâc tïn coâ nhiïìu phíìn ngùn caâch nhau búêi caâc díịu chíịm,

vñ duơ nhû tïn maây tñnh cuêa töi lađ chico.iecc.com Möơt söị maây chuê coâ nhiïìu hún möơt tïn nhûng baơn sûê duơng tïn nađo cuông ặúơc

Coâ nhiïìu quy tùưc phûâc taơp kiïím soaât caâch gaân tïn vađ söị nhûng búêi vò baơn khöng chùưc seô lađm gò vúâi viïơc gaân tïn nađy nïn baơn thûơc ra khöng cíìn biïịt vïì chuâng

Möîi maơng trong Internet ăïìu coâ nhûông quy tùưc cho pheâp möơt söị loaơi lûu thöng Baơn nïn biïịt nhûông quy tùưc aâp duơng cho

(caâc) maơng baơn sûê duơng ăïí traânh lađm cho nhûông ngûúđi ăiïìu hađnh maơng nöíi giíơn

TRONG SÖỊ COÂ NHÛÔNG GÒ ?

Bíịt kyđ maây tñnh nađo, tûđ nhoê nhíịt cho ăïịn lúân nhíịt, ặúơc gùưn vúâi Internet cuông ăïìu ặúơc goơi lađ maây chuê Möơt söị maây chuê lađ nhûông maây tñnh mainframe lúân hoùơc siïu maây tñnh cung ûâng nhûông dõch vuơ cho hađng ngađn ngûúđi sûê duơng, möơt söị maây khaâc lađ nhûông traơm lađm viïơc nhoê hay caâc maây tñnh caâ nhín coâ möơt ngûúđi sûê duơng, vađ möơt söị laơi lađ nhûông maây tñnh chuýn biïơuđt nhû caâc maây taơo ặúđng díîn nöịi möơt maơng vúâi maơng khaâc hoùơc vúâi nhûông terminal server ăïí cho caâc thiïịt bõ ăíìu cuöịi ăún (dump terminal) (nhû caâc maây caâ nhín chaơy Procomm, Crosstalk hoùơc caâc loaơi tûúng tûơ) goơi ăïịn vađ nöịi vúâi caâc maây chuê khaâc Nhûng theo quan ăiïím cuêa Internet, tíịt caê ăïìu lađ nhûông maây chuê

Möîi maây ặúơc gaân cho möơt söị, kiïíu nhû söị ăiïơn thoaơi Vò lađ maây tñnh nïn caâc söị nađy lađ nhûông söị nhõ phín 32 bit Vñ duơ, söị cuêa maây tñnh cuêa töi lađ

10001100101110100101000100000001

Hûđm Thíơt khöng dïî nhúâ chuât nađo Ăïí lađm cho nhûông söị nađy tûúng ăöịi dïî nhúâ hún, noâ ặúơc chia thađnh 4 nhoâm 8 bit vađ röìi möîi nhoâm ặúơc chuýín thađnh söị thíơp phín tûúng ặúng Do ăoâ, söị maây cuêa töi trúê thađnh

140.186.81.1

cuông khöng phaêi hoađn toađn töịt hún nhûng ñt ra thò ngûúđi ta cuông coâ thïí nhúâ trong vođng möơt vađi phuât

Töi phaêi quan tím ăïịn nhûông söị nađy nhû thïị nađo?

Cho ăïịn giúđ, baơn víîn chûa biïịt bíịt kyđ söị maây chuê nađo vò trong híìu hïịt caâc trûúđng húơp, baơn seô sûê duơng thûúđng xuýn hún caâc tïn seô

ặúơc mö taê trong chûúng nađy Tuy nhiïn, ăöi khi chûúng trònh kiïím soaât tïn bõ sûơ cöị Trong trûúđng húơp nhû víơy, viïịt ra hai söị nhû sau cuông lađ 1 ăiïìu hûôu ñch:

Söị maây baơn sûê duơng

Söị cuêa möơt maây khaâc gíìn ăoâ mađ baơn tiïịp cíơn

Lyâ do cuêa viïơc biïịt con söị thûâ hai lađ nïịu baơn liïn laơc vúâi maây tñnh thûâ hai bùìng söị chûâ khöng phaêi bùìng tïn thò baơn coâ thïí kïịt luíơn möơt caâch húơp lyâ lađ kïị hoaơch ăùơt tïn ăaô thíịt baơi Nïịu baơn khöng thïí liïn laơc vúâi noâ bùìng caê hai caâch thò chùưc rùìng maơng, hay ñt ra lađ liïn kïịt maơng cuêa baơn ăaô thíịt baơi hoađn toađn coâ thïí do baơn ăaô sú yâ ăaâ vađo möơt súơi díy caâp loêng leêo Oops !!

CAÂC MAƠNG CUÔNG COÂ SO SAO?

Töi e rùìng nhû víơy Haôy thûê xeât trûúđng húơp söị ăiïơn thoaơi cuêa baơn, kiïíu nhû 202-653-1800 Saâu chûô söị ăíìu chó ắnh núi ăùơt töíng ăađi - trong trûúđng húơp nađy lađ Washington D.C Böịn chûô söị cuöịi lađ söị ăiïơn thoaơi riïng trong töíng ăađi ăoâ - trong trûúđng húơp nađy lađ söị ăiïơn thoaơi chñnh cuêa US Naval Observatory

Caâc söị maây chuê trong Internet cuông ặúơc chia lađm 2 phíìn: phíìn ăíìu lađ söị cuêa maơng (haôy nhúâ Internet bao göìm ríịt nhiïìu maơng khaâc nhau nhûng coâ thïí liïn kïịt ặúơc vúâi nhau) vađ phíìn hai, phíìn cuơc böơ lađ söị maây chuê trïn maơng ăoâ Trong trûúđng húơp maây cuêa töi, 140.186.81.1 coâ nghôa söị cuêa maơng lađ 140.186 cođn söị maây chuê cuơc böơ (trïn maơng ăoâ) lađ 81.1 Ăöi khi, ăïí lađm rùưc röịi thïm, ngûúđi ta viïịt söị cuêa maơng thađnh 4 phíìn bùìng caâch thïm vađo nhûông söị 0 nhû 140.186.0.0

Vò möơt söị maơng coâ nhiïìu maây chuê trïn ăoâ hún nhûông maơng khaâc nïn caâc maơng ặúơc chia thađnh 3 loaơi: lúân, trung bònh vađ nhoê Trong nhûông maơng lúân (Nhoâm A), söị ăíìu trong 4 söị lađ söị cuêa maơng, cođn 3 söị kia lađ phíìn cuơc böơ Trong nhûông maơng trung bònh (Nhoâm B), hai söị ăíìu lađ söị cuêa maơng, cođn 2 söị kia lađ phíìn cuơc böơ Trong nhûông

maơng nhoê (Nhoâm C), ba söị ăíìu lađ söị cuêa maơng, cođn söị cuöịi lađ phíìn cuơc böơ

Söị ăíìu tiïn trong böịn söị seô cho baơn biïịt maơng thuöơc loaơi nađo Baêng 2-1 toâm tùưt caâc nhoâm vađ quy mö cuêa chuâng

Nhoâm Söị ăíìu Ăöơ dađi söị cuêa maơng Söị lûúơng maây chuê töịi ăa

Möơt vađi söị cuêa maơng vađ maây chuê ặúơc dađnh cho nhûông muơc ăñch ăùơc biïơt Ăùơc biïơt, bíịt kyđ söị nađo coâ thađnh phíìn lađ 0 hoùơc 255 (hai con söị coâ yâ nghôa huýìn thoaơi ăöịi vúâi maây tñnh) lađ söị ăùơc biïơt vađ khöng thïí ặúơc sûê duơng nhû söị cuêa möơt maây chuê (ăiïìu nađy húi cûúđng ăiïơu nhûng noâ ăuê gíìn guôi cho híìu hïịt caâc muơc ăñch)

Caâc maơng con, siïu maơng, siïu siïu maơng

Thaêo luíơn nađy ăùơc biïơt mang tñnh kyô thuíơt Ăûđng noâi rùìng töi khöng baâo trûúâc

Thöng thûúđng, möơt töí chûâc coâ möơt söị hiïơu cuêa maơng ăún muöịn cađi ăùơt nhûông maây tñnh nöơi böơ cuêa mònh trïn nhiïìu maơng Vñ duơ, toađn böơ maây tñnh trong möơt phođng ban thûúđng ặúơc gùưn vúâi möơt maơng ăún cuđng vúâi möơt loaơi kïịt nöịi nađo ăoâ gùưn caâc maơng giûôa caâc phođng laơi vúâi nhau (Coâ nhûông lyâ do caê vïì quaên lyâ líîn kyô thuíơt cho sûơ dađn xïịp nađy nhûng töi seô khöng giaêi thñch ăïí baơn khoêi buöìn chaân) Nhûng nïịu theo caâch mađ Internet ặúơc cađi ăùơt ban ăíìu coâ nghôa lađ möơt böơ göìm 25 maơng nöơi böơ seô phaêi coâ 25 söị khaâc nhau dađnh cho chuâng

Ăíy lađ möơt ăiïìu khöng hay vò nhiïìu lyâ do Noâ coâ nghôa lađ möîi líìn möơt cöng ty cađi ăùơt möơt maơng nöơi böơ múâi thò cöng ty ăoâ phaêi xin möơt söị hiïơu maơng múâi Tïơ hún nûôa, phíìn cođn laơi cuêa thïị giúâi Internet cuông phaêi ặa söị hiïơu maơng múâi nađy vađo baêng ăïí hoơ biïịt caâch gûêi thöng ăiïơp ăïịn ăoâ

Roô rađng phaêi lađm möơt ăiïìu gò ăoâ Ăiïìu ăoâ ặúơc goơi lađ maơng con (subnet) Noâ coâ nghôa lađ möơt maơng coâ thïí ặúơc chia thađnh nhûông phíìn nhoê goơi lađ caâc maơng con bùìng caâch xûê lyâ phíìn leô ra lađ möơt söị chuê nhû möơt phíìn cuêa söị maơng Vñ duơ, trong maơng 140.186, con söị thûâ ba trong söị chuê lađ söị cuêa maơng con, ăöịi vúâi maây 140.186.81.1 thò söị maơng con lađ 140.186.81 vađ söị maây chuê lađ 1 Ăiïìu nađy cho pheâp cađi ăùơt ríịt nhiïìu maơng cuơc böơ (hiïơn chuâng töi múâi sûê duơng 90 trong söị 254 maơng con coâ thïí ặúơc) vađ ăöịi vúâi phíìn cođn laơi cuêa thïị giúâi thò hoơ chó cíìn biïịt ăïịn söị 140.186

Trïn thûơc tïị, tíịt caê caâc maơng chó trûđ nhûông maơng nhoê nhíịt ăïìu coâ thïí taơo maơng con Cuông trïn thûơc tïị, baơn gíìn nhû khöng bao giúđ phaêi quan tím ăïịn caâc maơng con Khi maây tñnh cuêa baơn líìn ăíìu ặúơc nöịi vúâi maơng thò ngûúđi cađi ăùơt seô thiïịt líơp cho noâ möơt mùơt naơ maơng con (subnet mask) phaên aênh ăuâng nhûông quy ûúâc taơo maơng con hiïơn taơi Nïịu mùơt naơ nađy bõ sai baơn coâ thïí gùơp phaêi nhûông víịn ăïì kyđ quaâi, vñ duơ nhû chó coâ thïí liïn laơc vúâi möơt nûêa söị phođng ban trong cöng ty (nhû chó liïn laơc ặúơc vúâi caâc maây coâ söị chùĩn)

Möơt söị töí chûâc laơi gùơp phaêi víịn ăïì ngûúơc laơi Hoơ coâ quaâ nhiïìu maây tñnh so vúâi maơng nhoâm C (nhiïìu hún 254) nhûng laơi khöng coâ núi

nađo ăuê gíìn ăïí cađi ăùơt maơng nhoâm B Hoùơc möơt cöng ty ăang phaât triïín coâ thïí coâ quaâ nhiïìu maây tñnh ăöịi vúâi maơng nhoâm B (hún 64.000) nhûng laơi khöng thïí coâ möơt söị maơng nhoâm A vò nhoâm nađy coâ ríịt ñt nïn khöng thïí xin thïm nûôa Trong trûúđng húơp nađy, töí chûâc coâ thïí líịy möơt daôy caâc söị maơng kïị tiïịp vađ xûê lyâ böơ phíơn cuêa söị maơng nhû möơt söị maây chuê, tiïịn trònh nađy ặúơc goơi lađ taơo siïu maơng

(Sau ăoâ söị siïu maơng laơi ặúơc taơo maơng con, möơt tñnh chíịt phuơ thïm mađ chuâng ta seô khöng xem xeât ăïịn) Taơo siïu maơng hiïơn nay khöng phöí biïịn nhûng seô ặúơc sûê duơng röơng raôi hún khi nhiïìu cöng

ty ặa ríịt nhiïìu maây tñnh vađo Internet Tûúng tûơ nhû taơo maơng con, baơn khöng phaêi quan tím ăïịn noâ trûđ phi ai ăoâ lađm röịi loaơn cíịu hònh cuêa hïơ thöịng cuêa baơn

Maây chuê coâ nhiïìu söị

Sûơ rùưc röịi thïm vađo sau cuđng trong viïơc ăaânh söị lađ möơt söị maây chuê coâ nhiïìu söị Lyâ do thûơc ra ríịt ăún giaên: möơt söị maây chuê thuöơc vïì nhiïìu hún möơt maơng, do ăoâ chuâng cíìn möơt söị riïng cho möîi maơng gùưn túâi Nïịu baơn cíìn liïn hïơ möơt maây tñnh coâ nhiïìu söị thò baơn coâ thïí sûê duơng bíịt kyđ söị nađo

TRONG TÏN COÂ NHÛÔNG GÒ?

Nhûông ngûúđi bònh thûúđng sûê duơng tïn, chûâ khöng duđng söị nïn caâc maây chuê Internet thûúđng ặúơc tham chiïịu bùìng tïn chûâ khöng bùìng söị Vñ duơ, maây cuêa chuâng töi vúâi söị 140.186.81.1 coâ tïn lađ chico Vađo nhûông thúđi kyđ ăíìu cuêa ARPANET, caâc maây coâ nhûông tïn ăún giaên chó göìm möơt thađnh phíìn vađ coâ möơt danh saâch chuê caâc tïn Maây taơi Harvard ặúơc goơi lađ HARVARD v.v Nhûng vúâi 1 triïơu maây trïn Internet thò khoâ coâ thïí coâ nhûông tïn khaâc nhau cho tíịt caê caâc maây

Ăïí traânh möơt sûơ khuêng hoaêng trong viïơc taơo tïn, giaêi phaâp lađ caâc tïn coâ nhiïìu thađnh phíìn, möơt kïị hoaơch ặúơc biïịt ăïịn möơt caâch röơng raôi lađ Domain Name System hoùơc DNS Caâc tïn chuê lađ möơt chuöîi

caâc tûđ (hoùơc ñt ra lađ nhûông thûâ tûúng tûơ nhû tûđ) ặúơc phín caâch bùìng nhûông díịu chíịm Trong chïị ăöơ nađy, tïn thûơc cuêa chico lađ CHICO.IECC.COM (Caâch ăùơt tïn nađy roô rađng ặúơc taơo ra búêi nhûông ngûúđi THÑCH VIÏỊT MOƠI THÛÂ BÙÌNG CHÛÔ HOA May thay, chûô thûúđng trong tïn maây chuê luön ặúơc xem nhû tûúng ặúng chûô hoa, do ăoâ ta seô traânh ặúơc viïơc ăùơt tïn bùìng chûô thûúđng)

Caâc khu vûơc, laônh vûơc

Baơn phaêi giaêi maô möơt tïn Internet tûđ phaêi sang traâi Ăiïìu nađy coâ veê ngûúơc ăúđi nhûng trïn thûơc tïị noâ tiïơn lúơi hún nhûông caâch khaâc tûúng tûơ nhû lyâ do ta ăùơt tïn gia ằnh sau tïn riïng (taơi Anh, núi ngûúđi ta laâi xe bïn traâi thò hoơ viïịt tïn maây chuê tûđ traâi sang phaêi)

Phíìn bïn phaêi nhíịt cuêa möơt tïn goơi lađ khu vûơc (zone) Nïịu ta xem xeât tïn ăíìy ăuê cuêa chico thò phíìn cûơc phaêi lađ com coâ nghôa lađ commercial site (ắa ăiïím thûúng maơi, trong laônh vûơc thûúng maơi), traâi vúâi caâc loaơi khu vûơc giaâo duơc, quín sûơ mađ töi seô bađn ăïịn trong chûúng nađy

Phíìn kïị tiïịp cuêa tïn chico lađ tïn cöng ty I.E.C.C Phíìn bïn traâi cuêa tïn cöng ty lađ tïn chiïịc maây trong cöng ty Cöng ty cuêa töi hoâa ra lađ möơt cöng ty khaâ nhoê vúâi chó coâ 6 maây tñnh, do ăoâ caâc baơn cuêa chico lađ milton, astrud vađ xuxa ặúơc viïịt lađ milton.iecc.com, astrud.iecc.com vađ xuxa.iecc.com

Thûơc ra kïị hoaơch ăùơt tïn mađ töi sûê duơng coâ logic cuêa noâ Chuâng ặúơc ăùơt tïn theo caâc ngöi sao nhaơc pop Braxin mađ töi ûa thñch Chico lađ Chico Buarque, ngûúđi hoađn toađn coâ tñnh chñnh trõ Milton lađ Milton Masiemento, ngûúđi coâ tñnh thi sô vađ ím nhaơc hún Xuxa lađ möơt loaơi pha tröơn giûôa Madonna vađ Mr.Rogers Astrud (Astrud

"Girl from Ipanema" Gilberto) lađ liïn kïịt giûôa maơng cuêa töi vađ phíìn cođn laơi cuêa Internet

Hïơ thöịng ăùơt tïn maây chuê hoađn toađn bònh ăùỉng Trong ăoâ iecc.com, möơt cöng ty coâ 2 nhín viïn thò ngang hađng vúâi ibm.com, möơt cöng ty vúâi hađng trùm ngađn nhín viïn Caâc töí chûâc lúân hún thûúđng coâ thïm

caâc tïn maây ặúơc chia nhoê thïm theo ắa ăiïím hoùơc phođng ban, vñ duơ möơt maây ăiïín hònh taơi khoa Computer Science taơi Yale University coâ tïn lađ bulldog.cs.yale.edu Möîi töí chûâc coâ thïí thiïịt líơp tïn cuêa mònh tuđy yâ nhûng trïn thûơc tïị caâc tïn vúâi nhiïìu hún 5 thađnh phíìn thò hiïịm thíịy vò noâ khoâ nhúâ vađ khoâ ặa vađo

Nïịu baơn ăaânh vađo möơt tïn ăún giaên mađ khöng coâ caâc díịu chíịm thò maây tñnh cuêa baơn coâ thïí cho rùìng phíìn cođn laơi cuêa tïn tûúng tûơ nhû cuêa maây mađ baơn ăang sûê duơng Do ăoâ, nïịu töi login vađo lađ milton vađ liïn laơc vúâi chico thò töi coâ thïí chó cíìn ăaânh vađo chico thò coâ nghôa lađ chico.iecc.com

Caâc khu vûơc

Caâc khu vûơc tïn ặúơc chia lađm 2 loaơi chñnh: loaơi 3 kyâ tûơ vađ loaơi 2 kyâ tûơ Caâc khu vûơc 3 kyâ tûơ ặúơc thiïịt líơp theo loaơi töí chûâc Chuâng ta ăaô thíịy com duđng cho commercial (thûúng maơi) Baêng 2-2 liïơt kï caâc loaơi

Khu vûơc YÂ nghôa

com Thûúng maơi

edu Caâc töí chûâc giaâo duơc

gov Caâc böơ vađ cú quan chñnh quýìn

int Caâc töí chûâc quöịc tïị (hiïơn chuê ýịu göìm NATO)

mil Caâc ắa ăiïím quín sûơ

net Caâc töí chûâc maơng

org Caâc loaơi khaâc, vñ duơ nhû caâc töí chûâc chuýn mön

Taơi Hoa Kyđ híìu hïịt caâc ắa ăiïím Internet ăïìu coâ caâc tïn vúâi möơt trong caâc khu vûơc trïn úê nhûông núi khaâc, viïơc sûê duơng tïn theo khu vûơc ắa lyâ, seô ặúơc thaêo luíơn tiïịp theo, lađ phöí biïịn hún

Vanuatu úê ăíu?

Caâc tïn khu vûơc hai kyâ tûơ ặúơc töí chûâc vïì ắa lyâ Möîi khu vûơc tûúng ûâng vúâi möơt quöịc gia hoùơc möơt Thûơc thïí Chñnh trõ ặúơc cöng nhíơn Coâ möơt danh saâch tiïu chuíín chñnh thûâc trïn quöịc tïị göìm caâc maô quöịc gia hai chûô söị ặúơc sûê duơng híìu nhû nhûng khöng phaêi hoađn toađn khöng thay ăöíi nhû möơt danh saâch caâc khu vûơc hai kyâ tûơ Maô quöịc gia cho Canada lađ CA, do ăoâ möơt ắa ăiïím taơi York University taơi Canada ặúơc goơi lađ nexus.yorku.ca Caâc nhađ ăiïìu hađnh maơng taơi möîi quöịc gia coâ thïí gaân cho caâc tïn mađ hoơ thíịy thñch húơp Möơt söị quöịc gia coâ nhûông sûơ phín chia nhoê hún úê mûâc ăöơ töí chûâc, vñ duơ möơt ắa ăiïím úê möơt trûúđng ăaơi hoơc uâc ặúơc goơi lađ sait.edu.au Caâc tïn khaâc ặúơc gaân möơt caâch tuđy yâ

Taơi Hoa Kyđ, tûúng ăöịi ñt maây tñnh coâ tïn trong khu vûơc ắa lyâ Hoa Kyđ, ặúơc töí chûâc theo tiïíu bang vađ thađnh phöị Vò I.E.C.C úê Cambridge, Massachusetts nïn chico.iecc.com tûđng ặúơc biïịt ăïịn nhû iecc.cambridge.ma.us (Luâc ăoâ töi chûa goơi tïn noâ lađ chico vò luâc ăoâ noâ lađ maây tñnh duy nhíịt mađ töi coâ) Taơi Hoa Kyđ, viïơc choơn lûơa caâc tïn theo khu vûơc ắa lyâ hay theo töí chûâc khaâ lađ tuđy yâ Nïịu baơn coâ möơt hay hai maây thò tïn ắa lyâ lađ dïî hún Nïịu baơn coâ nhiïìu hún söị ăoâ thò tïn töí chûâc lađ dïî hún, cho pheâp baơn quaên lyâ tïn ngay trong töí chûâc cuêa baơn (Xem chûúng 6 ăïí biïịt thïm chi tiïịt vïì caâch ăùng kyâ tïn)

Baêng 2-3 liïơt kï möơt söị tïn khu vûơc ắa lyâ phöí biïịn Coâ möơt danh saâch ăíìy ăuê caâc khu vûơc ắa lyâ trong Phuơ luơc A

Khu vûơc Quöịc gia

Baơn coâ cíìn möơt con söị ăïí coâ tïn hay khöng?

Khöng Hoađn toađn coâ thïí ăùng kyâ möơt ắa ăiïím nhû Mail Exchange hoùơc MX, nghôa lađ noâ khöng thûơc sûơ úê trïn Net nhûng baơn coâ thïí gûêi thû ăiïơn tûê ăïịn ăoâ Nhiïìu ắa ăiïím trïn caâc maơng khaâc, kïí caê nhûông ắa ăiïím trïn caâc maơng giaêi trñ ăïìu coâ tïn MX Ăïí gûêi thû, baơn coâ thïí xûê lyâ tïn MX cuông giöịng nhû bíịt kyđ tïn nađo khaâc

Tuy nhiïn khöng coâ caâc dõch vuơ Internet nađo khaâc cho caâc maây MX Nïịu baơn cöị gùưng liïn hïơ vúâi chuâng bùìng moơi caâch thò hoùơc baơn seô thíịt baơi hoùơc baơn seô ăaơt túâi möơt maây trïn Net mađ maây nađy seô chuýín thû cho baơn Híìu hïịt caâc dõch vuơ trûơc tuýịn vađ thû ăiïơn tûê kïí caê CompuServe, MCI Mail, AT&T Mail vađ Prodigy cuông ăïìu coâ

MX trïn Internet Haôy xem chûúng 9 ăïí biïịt thïm thöng tin

Möơt söị khu vûơc ngíîu nhiïn khaâc

Coâ möơt söị khu vûơc vađ khu vûơc giaê ắnh khaâc mađ baơn coâ thïí ăïịn Tuy rùìng ARPANET ăaô chñnh thûâc ngûng hoaơt ăöơng tûđ nhiïìu nùm nay nhûng vò caâc lyâ do lõch sûê, möơt söị ắa ăiïím víîn cođn coâ caâc tïn tíơn cuđng bùìng arpa Cuông nhû ăöịi vúâi caâc maây trïn maơng UUCP vađ BITNET, ăöi khi baơn seô thíịy caâc tïn tíơn cuđng bùìng uucp vađ bitnet Chuâng khöng phaêi lađ caâc khu vûơc thûơc, do ăoâ caâc tïn sûê duơng khöng phaêi lađ nhûông tïn chuê thûơc sûơ húơp lïơ nhûng ríịt nhiïìu hïơ thöịng ăaô dađn xïịp ăïí xûê lyâ nhûông tïn nađy nhû nhûông trûúđng húơp ăùơc biïơt vađ cuông víîn chó ắnh ặúđng díîn thû tñn ăïịn Bíịt kyđ ắa ăiïím UUCP hoùơc BITNET nađo cuông coâ thïí dađn xïịp ăïí coâ ặúơc möơt tïn chuê thûơc sûơ, do ăoâ caâc tïn bitnet vađ uucp ríịt xûâng ăaâng chòm vađo qún laông

CAÂC QUY TÙƯC ĂAƠO ẶÂC

Caâc böơ phíơn khaâc nhau cuêa Internet coâ möơt söị quy tùưc ăaơo ặâc khaâ chùơt cheô Tuđy vađo viïơc baơn ặúơc gùưn vúâi phíìn nađo trïn Internet mađ caâc quy tùưc nađy coâ thïí ñt nhiïìu chùơt cheô khaâc nhau Caâc quy tùưc nghiïm nhùơt nhíịt dađnh cho NSFNET (ặúơc toâm tùưt dûúâi ăíy) trong ăoâ cíịm moơi hoaơt ăöơng thûúng maơi Cho ăïịn cuöịi nùm 1993, híìu hïịt nhûông cú súê giaâo duơc taơi Hoa Kyđ ăïìu ặúơc kïịt nöịi trûơc tiïịp hoùơc

giaân tiïịp túâi NSFNET tuy rùìng kïị hoaơch lađ chuýín híìu hïịt nhûông

cú súê nađy sang caâc maơng thûúng maơi

Caâc maơng khu vûơc coâ nhûông chñnh saâch ñt nghiïm nhùơt hún vađ caâc maơng thûúng maơi cođn keâm nghiïm nhùơt hún nûôa Tíịt caê ăïìu giûô laơi quýìn chaơy chûúng trònh ăííy baơn ra khoêi maơng trong trûúđng húơp coâ hađnh vi phaâ huêy Haôy nhíơn biïịt nhûông quy tùưc aâp duơng cho ắa ăiïím cuêa baơn vađ haôy chuíín bõ ăïí tön troơng chuâng

Cuông nhúâ rùìng ngay caê khi bõ ăang úê trïn möơt maơng keâm nghiïm nhùơt, nïịu baơn sûê duơng möơt maơng nghiïm nhùơt hún - vñ duơ nhû login vađo möơt maây úê möơt cú súê giaâo duơc thöng qua NSFNET - baơn cuông víîn phaêi chõu nhûông quy tùưc nghiïm nhùơt nhíịt cuêa bíịt kyđ maơng nađo mađ baơn sûê duơng

Chñnh saâch sûê duơng dõch vuơ xûúng söịng cuêa NSFNET

NSFNET höî trúơ nghiïn cûâu vađ giaâo duơc, chuê ýịu dađnh cho trûúđng hoơc vađ caâc viïơn nghiïn cûâu nhûng cuông dađnh cho caâc cöng ty thûúng maơi khi hoơ tiïịn hađnh nghiïn cûâu hoùơc giaâo duơc Dûúâi ăíy lađ toâm tùưt chñnh saâch:

Coâ thïí sûê duơng NSFNET ăïí giao tiïịp vúâi nhûông ngûúđi trïn caâc maơng nûúâc ngoađi

Coâ thïí sûê duơng ăïí phaât triïín chuýn mön, lïn kïị hoaơch höơi nghõ khoa hoơc, caâc cuöơc gùơp gúô xaô höơi v.v

Coâ thïí sûê duơng ăïí xin vađ quaên lyâ caâc khoaên tađi trúơ (Khöng coâ

gò ngaơc nhiïn vò NSFNET lađ nhađ tađi trúơ lúân nhíịt)

Coâ thïí thöng baâo caâc saên phíím múâi; khöng ặúơc quaêng caâo Caâc nhađ sûê duơng vò lúơi nhuíơn bõ cíịm trûđ khi hoơ höî trúơ cho sûơ sûê duơng ặúơc pheâp nïu trïn

Cíịm sûê duơng röơng raôi cho doanh nghiïơp tû nhín hoùơc caâ nhín

Chûúng 3 NÏỊU BAƠN LAĐ MÖƠT NGÛÚĐI SÛÊ DUƠNG DOS, HAÔY BÙƯT ĂÍÌU

Trïn nhûông maây tñnh lúân thò nöịi maơng vađo Internet lađ möơt cöng viïơc tûúng ăöịi dïî dađng Baơn chó traê möơt söị tiïìn khöng ăaâng kïí cho ngûúđi baân phíìn mïìm, hoơ gûêi cho baơn phíìn mïìm maơng phuđ húơp vúâi hïơ thöịng cuêa baơn, baơn thú möơt chuýn viïn cađi ăùơt phíìn mïìm vađ sau khoaêng 6 thaâng lađm quen vúâi höî trúơ kyô thuíơt thò viïơc nöịi maơng cuêa baơn hoaơt ăöơng ặúơc

Tuy nhiïn, ăöịi vúâi nhûông maây PC dûơa trïn cú súê DOS thò cuöơc ăúđi khöng ăún giaên nhû víơy Coâ hađng taâ nhûông phíìn mïìm troơn goâi maơng tûúng thñch vúâi Internet khaâc nhau, bao göìm nhûông phíìn mïìm duđng thûê nhoê cho ăïịn nhûông phíìn mïìm thûúng maơi Khoâ khùn khaâc lađ baơn coâ thïí kïịt nöịi maây PC cuêa baơn vađo Internet vúâi khoaêng 4 caâch khaâc nhau vïì cú baên

Töi giaê thiïịt rùìng baơn coâ nhûông viïơc khaâc töịt hún ăïí lađm hún lađ tûơ mònh cađi ăùơt phíìn mïìm Internet vađ ýu cíìu möơt chuýn gia taơi chöî cho biïịt caâc víịn ăïì cíìn thiïịt ăïí cađi ăùơt phíìn mïìm (Víng, ngay caê nhû khi baơn khöng coâ nhûông viïơc khaâc töịt hún ăïí lađm thò töi cuông khöng coâ caâch nađo ặa ra nhûông chó díîn vïì nhiïìu hún möơt hai phíìn mïìm troơn goâi nađy vađ baơn chó cíìn biïịt rùìng khöng coâ phíìn mïìm nađo lađ thñch húơp cho viïơc sûê duơng cuêa baơn)

Do víơy, trong chûúng nađy töi trònh bađy nhûông caâch khaâc nhau mađ baơn coâ thïí kïịt nöịi maây PC cuêa baơn vúâi Internet cuông nhû thuíơn lúơi vađ bíịt lúơi cuêa tûđng caâch Chûúng 28 coâ möơt danh saâch cuêa híìu hïịt nhûông phíìn mïìm troơn goâi sùĩn coâ cho maây PC ăïí kïịt nöịi vađo Internet Caâch töịt nhíịt lađ baơn sûê duơng phíìn mïìm nađo mađ chuýn gia taơi chöî coâ thïí giuâp baơn cađi ăùơt

Nhûông phíìn mïìm troơn goâi ăïí kïịt nöịi vađo Internet nađy ặúơc dûơa trïn cú súê giao thûâc TCP/IP, ăíìu cíìu kyô thuíơt mađ caâc maơng hïơ thöịng sûê duơng ăïí liïn laơc vúâi nhau Baơn seô hoơc híìu hïịt nhûông gò cíìn biïịt vïì TCP/IP trong chûúng 6, do ăoâ nïịu baơn quan tím ăïịn caâc thuíơt ngûô kyô thuíơt, haôy líơt sang chûúng 6 ăïí coâ möơt hiïíu biïịt cú baên

THÖNG QUA MÖƠT CÖÍNG NÖỊI

Cíu hoêi ăíìu tiïn lađ maây PC cuêa baơn coâ möơt liïn kïịt göịc (native connection) vúâi Internet hay thöng qua möơt loaơi maơng nađo khaâc Nïịu coâ liïn kïịt göịc thò maây cuêa baơn coâ thïí thûơc sûơ chaơy phíìn mïìm maơng xûê lyâ nhûông giao thûâc maơng TCP/IP mađ Internet sûê duơng

Khaê nùng thûâ hai lađ maây PC cuêa baơn ăang chaơy möơt loaơi phíìn mïìm maơng khaâc (phíìn lúân lađ maơng Netware cuêa Novell) vađ ặúơc gùưn vúâi möơt hïơ thöịng cöíng nöịi mađ möơt phña lađ Netware cođn phña kia lađ TCP/IP Ăïí thïm sûơ rùưc röịi, cuông coâ thïí naơp caê TCP/IP líîn möơt loaơi phíìn mïìm maơng khaâc lïn cuđng möơt maây PC vađ chaơy chuâng ăöìng thúđi cuông trïn nhûông ặúđng caâp víơt lyâ ăoâ

Caâc thuíơn lúơi vađ khoâ khùn lađ nhû sau:

Nïịu baơn ăaô coâ möơt maơng Netware lúân thò ngûúđi ăiïìu hađnh hïơ thöịng cuêa baơn coâ thïí taêi chûúng trònh lïn möơt cöíng nöịi Netware ăún mađ toađn böơ caâc maây PC khaâc trïn maơng ăïìu coâ thïí sûê duơng Nïịu möîi maây PC tûơ mònh chaơy TCP/IP thò ngûúđi ăiïìu hađnh maơng cuêa baơn phaêi naơp TCP/IP lïn tûđng maây PC, tûâc lađ cíìn phaêi lađm nhiïìu viïơc hún nhiïìu

TCP/IP lađm viïơc töịt hún trong nhûông maơng dõ biïơt (heterogeneous network) - nghôa lađ nhûông maơng taơo thađnh tûđ ríịt nhiïìu loaơi maây tñnh khaâc nhau Ăöịi vúâi TCP/IP, khaâc biïơt duy nhíịt giûôa möơt siïu maây tñnh Cray trõ giaâ 10 triïơu USD vađ möơt maây PC giaâ 900 USD lađ maây tñnh Cray chaơy nhanh hún chuât ẳnh Novell Netware hoaơt ăöơng xuíịt sùưc trïn nhûông maơng maây PC vađ keâm hún trïn nhûông loaơi maây tñnh khaâc vò

vïì mùơt nađy Netware chaơy trïn ñt loaơi maây tñnh hún nhiïìu so vúâi TCP/IP

Tuđy loaơi cöíng nöịi baơn sûê duơng, coâ thïí lađ vúâi cöíng nöịi Netware baơn khöng lađm ặúơc möơt söị viïơc mađ baơn coâ thïí lađm ặúơc thöng qua TCP/IP

CAÂC KIÏÍU KÏỊT NÖỊI

Haôy giaê thiïịt rùìng maây PC cuêa baơn tûơ chaơy TCP/IP chûâ khöng phaêi thöng qua möơt loaơi maơng khaâc Cíu hoêi tiïịp theo lađ: noâ ặúơc kïịt nöịi nhû thïị nađo ăöịi vúâi phíìn cođn laơi cuêa Internet? Coâ 3 lûơa choơn chuê ýịu lađ Ethernet, Token Ring vađ caâc ặúđng tuíìn tûơ (caâch sau cuđng mađ töi thaêo luíơn trong chûúng nađy sûê duơng nhûông chûúng trònh ặúơc goơi lađ SLIP vađ PPP)

ETHERNET

Caâch thöng thûúđng nhíịt ăïí kïịt nöịi maây PC vađo maơng lađ Ethernet, möơt loaơi maơng nhanh vađ reê nhûng bõ giúâi haơn úê töíng khoaêng caâch dûúâi möơt dùơm (Ăöịi vúâi nhûông maơng lúân hún thò ta coâ thïí kïịt nöịi nhiïìu maơng Ethernet laơi vúâi nhau nhûng ăiïìu nađy khaâ phûâc taơp nïn chuâng ta taơm boê qua)

Firewall

Ngay caê khi maây PC cuêa baơn chaơy phíìn mïìm TCP/IP göịc, nïịu baơn

úê trong möơt töí chûâc lúân khöng thñch nhûông bñ míơt cuêa cöng ty bõ rođ

ró ra ngoađi thöng qua Internet, hoơ coâ thïí taơo ra möơt hïơ thöịng firewall ăùơt giûôa maơng cöng ty vađ thïị giúâi bïn ngoađi ăïí giúâi haơn sûơ truy cíơp ăïịn maơng nöơi böơ

Firewall ặúơc nöịi vúâi caê maơng nöơi böơ líîn maơng bïn ngoađi, do ăoâ bíịt kyđ lûu thöng nađo giûôa hai maơng nađy cuông ăïìu phaêi ăi qua firewall Nhûông chûúng trònh ăùơc biïơt trïn firewall giúâi haơn loaơi kïịt nöịi coâ thïí ặúơc thûơc hiïơn giûôa bïn trong vađ bïn ngoađi, nhûông ngûúđi coâ thïí thûơc hiïơn chuâng

Trïn thûơc tïị, ăiïìu nađy coâ nghôa lađ baơn coâ thïí sûê duơng bíịt kyđ dõch vuơ Internet nađo sùĩn coâ trong cöng ty nhûng ăöịi vúâi caâc dõch vuơ bïn

ngoađi thò baơn bõ giúâi haơn theo nhûông gò hïơ thöịng firewall cho pheâp Híìu hïịt nhûông dõch vuơ tiïu chuíín bïn ngoađi nhû login tûđ xa vađo caâc maây tñnh, cheâp file tûđ maây nađy sang maây khaâc ăïìu sùĩn coâ, tuy rùìng thuê tuơc coâ thïí tûúng ăöịi phûâc taơp hún nhûông gò ặúơc mö taê úê ăíy

Thûúđng trûúâc hïịt baơn phaêi login vađo hïơ thöịng firewall röìi tûđ ăoâ múâi

ra hïơ thöịng bïn ngoađi Thöng thûúđng nhûông ngûúđi ngoađi cöng ty khöng thïí truy cíơp ăïịn nhûông hïơ thöịng hoùơc dõch vuơ trïn maơng nöơi böơ trûđ thû ăiïơn tûê lûu chuýín khöng bõ giúâi haơn caê hai hûúâng

Sau cuđng, haôy nhúâ rùìng coâ thïí baơn phaêi xin pheâp ăïí sûê duơng hïơ thöịng firewall trûúâc khi baơn coâ thïí sûê duơng bíịt kyđ dõch vuơ bïn ngoađi nađo ngoađi caâc dõch vuơ thû tñn

Ba loaơi Ethernet chñnh ặúơc biïịt lađ thicknet, thinnet (hoùơc cheapernet) vađ twisted pair Ethernet cöí ăiïín lađ möơt súơi caâp vađng dađy 1/2 inch (baơn ñt khi nađo thíịy ặúơc vò noâ ặúơc giíịu trong tûúđng hoùơc trïn tríìn nhađ) nhû trònh bađy trong Hònh 3-1 Maây tñnh cuêa baơn ặúơc kïịt nöịi túâi Ethernet bùìng möơt loaơi caâp khaâc ặúơc goơi lađ drop cable coâ kñch thûúâc tûúng tûơ Ethernet nhûng thûúđng coâ mađu xaâm Phíìn cuöịi cuêa drop cable nöịi vúâi maây tñnh cuêa baơn thöng qua möơt öí cùưm coâ 15 pin vađ möơt chöịt trûúơt nhoê

Nïịu maây tñnh cuêa baơn sûê duơng thicknet vađ noâ bíịt ngúđ lađm cho maơng khöng hoaơt ăöơng thò víịn ăïì chùưc chùưn nhíịt lađ baơn ăaô ăïí chöịt trûúơt húê

ra Haôy cùưm noâ laơi vađ thûê xem baơn coâ thïí ặa noâ vađo chùơt hún hay khöng.

Ethernet dađy cöí ăiïín duđng trong nhûông töí chûâc coâ kïị hoaơch sûê duơng maây tñnh trong nhiïìu nùm vađ ăaô xïịp ăùơt vúâi nhiïìu díy nöịi ăïí nöịi maơng cho toađn böơ vùn phođng Trïn thûơc tïị caâc töí chûâc khaâc thûúđng khöng nhû víơy Hoơ coâ möơt vađi maây PC vađ muöịn nöịi chuâng laơi mađ khöng phaêi ăuơc toađn böơ tûúđng Hoơ cíìn thinnet (cheapernet) Thinnet thò moêng, dïî co daôn vađ coâ mađu ăen (Xem Hònh 3-2) Noâ tröng giöịng caâp truýìn hònh tuy khöng hoađn toađn tûúng tûơ Kïịt nöịi túâi maây tñnh lađ möơt ăíìu nöịi nhoê hònh chûô T cùưm trûơc tiïịp vađo möơt ăíìu nöịi thñch húơp phña sau maây tñnh

Cheapernet khaâ khoâ tñnh Ăùơc biïơt, ăíìu nöịi chûô T phaêi ặúơc cùưm trûơc tiïịp vađo maây tñnh Baơn khöng thïí ăïí noâ trïn sađn vađ chaơy caâp

nöịi ăïịn maây tñnh vò noâ seô khöng lađm viïơc ặúơc Baơn cuông nïn nhúâ rùìng nïịu baơn lađm ặât caâp thò kïịt nöịi cuêa moơi ngûúđi túâi maơng seô ngûđng hoaơt ăöơng (Coâ veê dûúđng nhû húơp lyâ khi nghô rùìng caâc maây tñnh úê cuđng phña bõ cùưt ặât coâ thïí tiïịp tuơc giao tiïịp ặúơc vúâi nhau nhûng thíơt ra thò khöng ặúơc Nïịu baơn muöịn biïịt taơi sao laơi khöng ặúơc thò haôy hoêi möơt ai ăoâ coâ tñ kiïịn thûâc vïì kyô thuíơt ăiïơn)

Loaơi caâp Ethernet thûâ ba lađ twisted-pair, cuđng loaơi vúâi díy ăiïơn thoaơi (Xem Hònh 3-3) Híìu hïịt caâc vùn phođng ăïìu coâ hađng tíịn díy ăiïơn thoaơi chûa xađi ăïịn trong tûúđng vađ ngay caê nïịu khöng coâ thò cho ăïịn nay noâ víîn lađ loaơi caâp nöịi reê nhíịt Do ăoâ, caâp twisted-pair gíìn nhû lađ loaơi duy nhíịt ặúơc sûê duơng cho nhûông líìn cađi ăùơt múâi Möơt súơi díy tröng giöịng nhû díy ăiïơn thoaơi vúâi jack cùưm ăiïơn thoaơi quen thuöơc (Xem Hònh 3-4) ặúơc cùưm vađo phña sau maây tñnh cuêa baơn Möîi maây tñnh coâ möơt ặúđng díy riïng díîn ăïịn möơt höơp nöịi trung tím ặúơc goơi lađ hub - thûúđng ặúơc ăïí trong möơt chöî kñn ăaâo nađo ăoâ ăïí nïịu baơn ngùưt ăiïơn maây tñnh cuêa mònh thò khöng aênh hûúêng ăïịn ngûúđi khaâc Nïịu baơn khöng lađm hoêng díy vïì mùơt víơt lyâ thò twisted-pair ríịt ăaâng tin cíơy

TOKEN RING

Caâch ăíy vađi nùm, IBM quýịt ắnh rùìng vò moơi nhađ saên xuíịt maây tñnh trïn thïị giúâi ăïìu sûê duơng Ethernet nïn coâ thïí traânh ặúơc sûơ rùưc röịi vïì tñnh tûúng thñch bùìng caâch ặa ra maơng riïng goơi lađ Token Ring Ăaô coâ nhûông cuöơc tranh caôi kyô thuíơt diïîn ra gay gùưt vïì chíịt lûúơng giûôa Ethernet vađ Token Ring mađ chuâng töi coâ thïí toâm tùưt úê ăíy bùìng caâch noâi rùìng sûơ khaâc nhau ăoâ coâ túâi 95% lađ mang tñnh chñnh trõ Token Ring sûê duơng möơt ăíìu nöịi thöng minh hònh chûô nhíơt coâ lúơi thïị so vúâi nhiïìu loaơi Ethernet úê chöî noâ chó bõ ngùưt khi baơn muöịn

SLIP

Möơt ăiïím mađ giao thûâc maơng TCP/IP cuêa Internet chùưc chùưn chiïịn thùưng nhûông nhaôn hiïơu maơng khaâc lađ giaâ reê Tíịt caê nhûông gò baơn cíìn lađm ăïí thiïịt líơp möơt kïịt nöịi TCP/IP lađ möơt cöíng tuíìn tûơ mađ maây PC cuêa baơn ăaô coâ Noâ khöng nhanh nhû kïịt nöịi Ethernet nhûng noâ khöng ăùưt tiïìn Baơn coâ thïí chaơy möơt díy caâp trûơc tiïịp ăïịn möơt maây tñnh khaâc gíìn ăoâ hoùơc coâ thïí duđng möơt modem vađ möơt ặúđng díy ăiïơn thoaơi vađ goơi cho möơt maây tñnh úê möơt núi khaâc

Möơt ăiïìu phûâc taơp khi sûê duơng kïịt nöịi tuíìn tûơ lađ coâ hai loaơi phíìn mïìm khöng tûúng thñch cuđng ặúơc sûê duơng Möơt lađ SLIP (Serial Line IP - Giao thûâc Internet ặúđng díy tuíìn tûơ) vađ hai lađ PPP (Point-to-Point Protocol - Giao thûâc trûơc tiïịp giûôa hai ăiïím) Phíìn mïìm nađo ặúơc sûê duơng tuđy thuöơc vađo hïơ thöịng mađ baơn ăang nöịi túâi

- baơn sûê duơng nhûông gò hoơ sûê duơng

Nïịu baơn ăang sûê duơng möơt modem vađ ặúđng díy ăiïơn thoaơi, baơn nïn sûê duơng modem nhanh nhíịt mađ baơn coâ thïí coâ Caâc modem reê tiïìn 2.400 bps (bit möîi giíy) toê ra khaâ nhanh khi baơn goơi túâi möơt dõch vuơ trûơc tuýịn nhû Compuserve nhûng nhûông modem nađy ríịt chíơm trïn Internet Hiïơn cuông coâ caâc modem nhanh hún nhû loaơi 9.600 vađ 14.400 bps vađ khaâ ăuê tñnh nùng (Nhûông ngûúđi sûê duơng modem goơi hai loaơi nađy lađ V.32 vađ V.32 bis) (Haôy goơi chuâng bùìng tïn nađy taơi cûêa hađng maây tñnh, ngûúđi ta seô nghô rùìng baơn lađ möơt chuýn gia!)

SLIP thûơc sûơ hoaơt ăöơng ặúơc vađ coâ thïí lađm cho maây tñnh cuêa baơn coâ ăuê tû caâch trïn Internet Vñ duơ, töi viïịt chûúng nađy trong möơt tuâp lïìu trïn baôi biïín New Jersey bùìng möơt maây tñnh laptop coâ modem nöịi ăïịn Internet thöng qua SLIP nhúđ víơy töi coâ thïí lađm bíịt kyđ viïơc

gò úê ăoâ - nhû truy cíơp dûô liïơu tûđ caâc maây tñnh úê uâc - mađ sau ăoâ töi coâ thïí tiïịp tuơc cöng viïơc nađy úê vùn phođng töi bùìng caâch cùưm vađo Ethernet Chó húi chíơm hún thöi

Ăõnh ăuâng cíịu hònh cho SLIP hoùơc PPP lađ möơt cöng viïơc khoâ khùn búêi noâ liïn quan ăïịn caâc söị ăiïơn thoaơi, tïn login, password vađ moơi thûâ cíìn thiïịt khaâc ăïí login vađo möơt hïơ thöịng tûđ xa qua ăiïơn thoaơi vađ nhûông víịn ăïì ắnh cíịu hònh maơng thöng thûúđng khaâc Trûúâc khi mang maây tñnh ăi, baơn haôy thûê cùưm noâ vađo möơt ặúđng díy ăiïơn thoaơi raênh taơi vùn phođng vađ goơi ăiïơn ăïí chùưc chùưn rùìng cíịu hònh SLIP trïn maây ăang hoaơt ăöơng töịt Nïịu thíịy noâ khöng hoaơt ăöơng thò nïn ăi goơi ngûúđi phuơ traâch maơng trong vùn phođng ăïịn ăïí tòm xem ăiïìu gò sai soât

COÂ ĂUÂNG LAĐ WINDOWS THÒ THÛƠC SÛƠ THUÂ VÕ HÚN DOS NHIÏÌU LÙƯM HAY KHÖNG?

Töi víîn cođn phín vín vïì Windows noâi chung nhûng ăöịi vúâi TCP/IP thò Windows chiïịn thùưng DOS vò hai lyâ do Möơt lađ vïì thíím myô Híìu hïịt caâc ûâng duơng TCP/IP cuêa DOS ăïìu lađ nhûông cöíng ăún giaên cuêa UNIX - ăiïìu ăoâ coâ nghôa lađ noâ sûê duơng giao diïơn möơt-dođng-möîi-líìn tûúng tûơ nhû ngön ngûô lïơnh cuêa DOS hoùơc, mong cho ăiïìu nađy ặđng xaêy ra, noâ sûê duơng EDLIN, möơt loaơi xûê lyâ vùn baên cuô cuêa DOS (Thûơc víơy, khöng coâ gò tïơ haơi nhû EDLIN) Nïịu baơn muöịn biïịt thïm vïì kiïịn thûâc cú súê UNIX ăöịi vúâi Internet, haôy xem ăíìy ăuê chi tiïịt trong chûúng 4

Traâi laơi, caâc ûâng duơng maơng trïn Windows coâ toađn böơ ím thanh vađ mađu sùưc mađ baơn mong ăúơi tûđ caâc ûâng duơng bònh thûúđng cuêa Windows Trong nhiïìu trûúđng húơp, ăiïìu nađy lađm chuâng dïî sûê duơng hún nhiïìu Vñ duơ, khi baơn ăang sûê duơng FTP - chûúng trònh cheâp file tûđ maây nađy sang maây khaâc - híìu hïịt caâc baên Windows cho pheâp baơn choơn caâc file ăïí cheâp bùìng caâch click caâc tïn file trïn möơt danh saâch trong cûêa söí trong khi ăoâ caâc baên DOS laơi ăïí cho baơn tûơ ặa tïn file vađo

Lyâ do thûâ hai lađm cho Windows chaơy töịt hún lađ noâ cho pheâp xûê lyâ

ăa nhiïơm, trong ăoâ ngûúđi sûê duơng coâ thïí chaơy nhiïìu chûúng trònh cuđng luâc Trong Windows, baơn coâ thïí coâ nhiïìu ûâng duơng maơng chaơy cuđng luâc trong nhûông cûêa söí khaâc nhau ặúơc login vađo nhiïìu maây tñnh cuđng luâc vađ baơn chó click con chuöơt ăïí di chuýín qua laơi Möơt söị baên TCP/IP cuêa DOS (nhû chûúng trònh chia seê Ka9q) cuông ặa ra xûê lyâ ăa nhiïơm nhûng khöng thïí nađo tiïơn lúơi nhû Windows

Xem danh saâch caâc phíìn mïìm troơn goâi TCP/IP cuêa DOS vađ Windows caê miïîn phñ líîn thûúng maơi trong chûúng 28

KHÖNG PHUƠC VUƠ CHO BAƠN

Caâc maây tñnh DOS khöng phaêi lađ nhûông thađnh viïn thûơc sûơ cuêa Internet Möîi ûâng duơng Internet ăïìu sûê duơng mö hònh client/server, trong ăoâ möơt phíìn cuêa ûâng duơng, client, chaơy trïn maây tñnh cuêa

baơn cođn phíìn kia, server, chaơy trïn möơt maây tñnh tûđ xa coâ nhûông tađi nguýn mađ baơn muöịn sûê duơng

(Client/server lađ möơt khaâi niïơm múâi trong ngađnh tñnh toaân trïn maây tñnh lúân nhûng Internet vađ nhûông baên trûúâc ăoâ cuêa noâ ăaô sûê duơng khaâi niïơm nađy ñt ra lađ tûđ nùm 1969 Hoơ khöng ăïí yâ chuýơn hoơ ăaô ăi trûúâc khaâ xa - hoơ chó muöịn cöng viïơc ặúơc hoađn thađnh)

Thađnh thíơt mađ noâi thò maây PC taơo nïn nhûông client töịt nhûng laơi lađ server keâm DOS vađ Windows khöng phaêi lađ nhûông möi trûúđng töịt nhíịt cho server Vñ duơ nhû baơn muöịn lađm cho möơt tađi nguýn nađo ăoâ trïn Internet trúê thađnh coâ sùĩn, chùỉng haơn nhû möơt nhoâm caâc file ăïí nhûông ngûúđi khaâc truy cíơp ăïịn Baơn ăïí toađn böơ nhûông file ăoâ vađo möơt chöî chung röìi khúêi ăöơng möơt chûúng trònh server ăïí chúđ ăúơi caâc chûúng trònh client tiïịp xuâc ăïí ýu cíìu server lađm möơt ăiïìu gò ăoâ Nhûng vò DOS chó chaơy ặúơc möơt chûúng trònh möîi líìn nïn nïịu baơn khúêi ăöơng chûúng trònh server thò maây PC khöng thïí lađm ặúơc ăiïìu gò khaâc

Ăöi khi ăiïìu nađy cuông chíịp nhíơn ặúơc - möơt maây tñnh ăún lađ caâch reê tiïìn ăïí cung ûâng möơt dõch vuơ khi so saânh vúâi nhûông khaê nùng lûơa choơn khaâc - nhûng noâ khöng thûơc sûơ tiïơn lúơi nïịu baơn duđng cuđng chiïịc maây PC ăoâ ăïí hoađn thađnh cöng viïơc cuêa mònh Ngay caê trong Windows, ặúơc thiïịt kïị ăïí chaơy nhiïìu chûúng trònh cuđng luâc, caâc server cuông chaơy khöng hoađn toađn töịt - phíìn lúân búêi vò híìu hïịt caâc chûúng trònh khöng thuöơc maơng ăïìu coâ xu hûúâng chiïịm giûô maây tñnh khi baơn chaơy chuâng vađ khöng ăïí cho server coâ bíịt kyđ luâc nađo ăïí phuơc vuơ client cuêa mònh

Chuâ yâ: Thaêo luíơn sau ăíy vïì nhûông rùưc röịi thû tñn chó aâp duơng cho nhûông ngûúđi sûê duơng thû Internet göịc (ăöi khi ặúơc goơi lađ thû tñn SMTP) Nïịu baơn coâ möơt hïơ thöịng thû tñn khaâc - tûâc lađ sûê duơng möơt cöíng nöịi ăïịn Internet - thò theo quan ăiïím cuêa caâc hïơ thöịng Internet khaâc, toađn böơ thû cuêa baơn ặúơc gûêi ăi vađ nhíơn búêi cöíng nöịi vađ ăiïìu dûúâi ăíy khöng aâp duơng ặúơc

Baơn coâ thïí noâi rùìng "Nhûng töi khöng cíìn gûêi file Töi chó cíìn sûê duơng nhûông tađi nguýn úê ăíu ăoâ trïn Internet Töi khöng cíìn chaơy

bíịt kyđ server nađo" Ăiïìu nađy cuông gíìn ăuâng nhûng khöng hoađn toađn ăuâng Víịn ăïì khoâ khùn lúân nhíịt khi khöng coâ server xaêy ra khi baơn nhíơn thû ăiïơn tûê Thû ăiïơn tûê Internet xem ngûúđi gûêi lađ client cođn ngûúđi nhíơn lađ server

Caâc tònh huöịng xaêy ra:

Maây cuêa ngûúđi gûêi cöị gùưng liïn laơc vúâi maây cuêa ngûúđi nhíơn ăïí gûêi thöng ăiïơp

Nïịu maây cuêa ngûúđi nhíơn khöng coâ möơt server thû tñn ăang hoaơt ăöơng thò maây cuêa ngûúđi gûêi seô cöị gùưng vađi líìn nhûng sau cuđng seô boê khöng lađm nûôa

Nïịu chûúng trònh thû tñn cuêa baơn khöng ăang hoaơt ăöơng vađo luâc ngûúđi gûêi cöị gùưng gûêi cho baơn möơt thûâ gò ăoâ thò thöng ăiïơp seô khöng thïí truy cíơp ặúơc

Thûơc tïị: Nïịu baơn coâ nhûông ngûúđi trao ăöíi thû tûđ trong caâc muâi giúđ khaâc nhau thò hoơ coâ thïí gûêi thû cho baơn vađo giûôa ăïm khi maây tñnh cuêa baơn ăaô tùưt

May mùưn thay, coâ möơt löịi ra cho víịn ăïì nađy Ngûúđi ăiïìu hađnh hïơ thöịng cuêa baơn coâ thïí (hoùơc ăaô) dađn xïịp ăïí thû gûêi cho baơn ặúơc nhíơn vađo möơt maây tñnh lúân chaơy 24 giúđ möîi ngađy Khi baơn muöịn ăoơc thû, chûúng trònh thû cuêa baơn liïn hïơ vúâi maây tñnh ăoâ vađ download bíịt kyđ thû ăang ăúơi nađo Chûúng trònh download thöng thûúđng ặúơc biïịt lađ Post Office Protocol (Giao thûâc Bûu ăiïơn) hay POP (trong ăoâ hiïơn coâ möơt söị baên nhû hiïơn taơi lađ POP2 vađ POP3)

Nïịu may mùưn thò tíịt caê nhûông ăiïìu nađy diïîn ra tûơ ăöơng, nhûng cíìn nhúâ rùìng tuy POP lađ möơt chûúng trònh phöí biïịn trïn maây PC nhûng noâ laơi khöng phaêi lađ caâch mađ phíìn cođn laơi cuêa Internet xûê lyâ thû tûđ cuêa noâ Ăùơc biïơt, noâ coâ nghôa lađ khi maây PC baơn duđng ăïí gûêi thû khaâc vúâi maây nhíơn thû cuêa baơn (maây lúân) thò coâ thïí coâ tònh huöịng lađm hoêng caâc robot nhíơn thû tûơ ăöơng (Xem chûúng 10) Nïịu baơn gùơp phaêi víịn ăïì nađy thò ngûúđi ăiïìu hađnh hïơ thöịng cuêa baơn coâ thïí ăaânh lûđa bùìng caâch thiïịt líơp thû tñn ăïí thû tûđ cuêa baơn dûúđng nhû ặúơc gûêi vađ nhíơn búêi nhûông hïơ thöịng tûúng tûơ

WINSOCK? Giöịng nhû taơi sín bay?

Khöng WINSOCK lađ viïịt tùưt cuêa Windows Sockets Noâ nhû sau: Möîi baên TCP/IP cuêa DOS thûơc ra bao göìm 2 phíìn Möơt phíìn lađ caâc chûúng trònh ûâng duơng mađ baơn sûê duơng ăïí truy cíơp nhûông dõch vuơ khaâc nhau trïn Internet Phíìn khaâc lađ möơt thû viïơn caâc hađm maơng thöng duơng mađ moơi ûâng duơng maơng ăïìu sûê duơng Trong möîi trûúđng húơp, ngûúđi baân ghi cheâp thađnh tađi liïơu caâc hađm trong thû viïơn ăïí caâc bïn thûâ ba coâ thïí viïịt caâc ûâng duơng riïng cuêa mònh phuđ húơp vúâi phíìn mïìm troơn goâi TCP/IP cuêa ngûúđi baân

Khöng may thay, caâc hađm cuêa tûđng ngûúđi baân laơi húi khaâc nhau vïì chi tiïịt tuy rùìng vïì chûâc nùng thò chuâng tûúng tûơ nhau Do ăoâ nhûông ûâng duơng chaơy ặúơc vúâi hađm nađy laơi coâ thïí khöng sûê duơng ặúơc cho hađm khaâc Möơt söị ngûúđi baân tûơ hađo rùìng hoơ coâ nhûông thû viïơn tûúng thñch vúâi böịn ăïịn nùm ngûúđi baân khaâc nïn nhûông chûúng trònh thiïịt kïị ăïí sûê duơng caâc thû viïơn khaâc seô chaơy ặúơc (Giöịng nhû tònh hònh caâc thiïịt bõ ăiïơn úê chíu Íu: ăiïơn thò giöịng nhau nhûng caâc phñch cùưm thò khaâc Do ăoâ nïịu baơn mang möơt chiïịc maây may tûđ Anh sang Phaâp thò baơn seô khöng thïí sûê duơng noâ cho ăïịn khi tòm ặúơc phñch cùưm nöịi thñch húơp)

Vađo nùm 1991, tíịt caê caâc nhađ cung ûâng maơng ăïìu ăííy maơnh saên xuíịt caâc phíìn mïìm troơn goâi TCP/IP Cho ăïịn möơt ngađy noơ, möơt söị tuơ hoơp laơi taơi möơt cuöơc triïín laôm thûúng maơi vađ ặa ra möơt böơ lïơnh chuíín, phöí biïịn cho Windows Caâc ûâng duơng TCP/IP dûơa trïn thû viïơn Sockets mađ híìu hïịt caâc baên UNIX ăïìu sûê duơng Möîi ngûúđi baân TCP/IP (ngay caê Microsoft vúâi baên TCP/IP cho Windows NT) ăïìu nhanh choâng ăöìng yâ höî trúơ cho thû viïơn Windows Sockets hay WINSOCK nađy

Trïn thûơc tïị, ăiïìu nađy coâ nghôa lađ möơt khi vađi hoêng hoâc vïì mùơt tûúng thñch ặúơc giaêi quýịt (coâ leô vađo khoaêng ăíìu nùm 1994) thò bíịt kyđ ûâng duơng TCP/IP nađo cuêa Windows sûê duơng WINSOCK, cho duđ lađ thûúng maơi, phíìn mïìm duđng thûê hay miïîn phñ ăïìu coâ thïí chaơy ặúơc vúâi moơi phíìn mïìm troơn goâi maơng TCP/IP cuêa Windows Trong lõch sûê phaât triïín phíìn mïìm, mûâc ăöơ ûu tiïn cuêa tñnh tûúng thñch nađy híìu nhû khöng thïí dûơ baâo trûúâc ặúơc, do ăoâ chuâng ta haôy

hy voơng rùìng ăoâ lađ nhûông díịu hiïơu cho nhûông gò sùưp xaêy ăïịn

Chûúng 4 NÏỊU BAƠN LAĐ MÖƠT NGÛÚĐI SÛÊ DUƠNG UNIX, HAÔY BÙƯT ĂÍÌU

Híìu hïịt caâc hïơ thöịng UNIX ăi keđm vúâi phíìn mïìm Internet hoùơc nhû möơt phíìn cuêa phíìn mïìm troơn goâi chuíín hoùơc nhû möơt phíìn böí sung tûđ ngûúđi cung cíịp hïơ ăiïìu hađnh UNIX Ăöịi vúâi nhûông ngûúđi khöng kïịt nöịi túâi Internet hoùơc coâ kïịt nöịi nhûng khöng trûơc tiïịp thò tíịt caê caâc hïơ thöịng UNIX ăïìu ăi keđm vúâi möơt phíìn mïìm troơn goâi cuô nhûng hoaơt ăöơng töịt ặúơc goơi lađ UUCP UUCP sûê duơng nhûông modem thöng thûúđng vađ ặúđng díy ăiïơn thoaơi ăïí xûê lyâ caâc tin thû ăiïơn tûê vađ maơng (Xem chûúng 9 ăïí biïịt thïm thöng tin)

MAƠNG UNIX THÖNG THÛÚĐNG CUÊA BAƠN

Nïịu baơn ăang sûê duơng möơt traơm lađm viïơc UNIX thò chùưc chùưn noâ coâ phíìn mïìm Internet Cíu hoêi chuê ýịu lađ baơn ăaô ặúơc kïịt nöịi vúâi Internet möơt caâch trûơc tiïịp, giaân tiïịp hoùơc (thíơt tïơ haơi) chûa kïịt nöịi Ăïí chùưc rùìng baơn coâ phíìn mïìm Internet ăaô ặúơc naơp, haôy thûê ặa vađo lïơnh sau:

telnet localhost

Baơn coâ thïí coâ díịu hiïơu sùĩn sađng login möơt caâch mau choâng (trong vađi giíy) tûđ maây tñnh cuêa baơn Haôy tûơ login vađo vađ sau ăoâ logout Nhû víơy töịt röìi ăíịy Nïịu mađn hònh xuíịt hiïơn nhûông cíu nhû telnet: not found thò baơn ăang sûê duơng möơt trong söị ñt nhûông hïơ thöịng UNIX cođn soât laơi mađ khöng coâ phíìn mïìm maơng (Baơn víîn cođn coâ thïí gûêi vađ nhíơn thû ăiïơn tûê bùìng UUCP)

Baơn cuông coâ thïí kiïím tra caâc bíîy löîi cuêa maơng: coâ caâp maơng nađo gùưn phña sau maây tñnh hay khöng? (Xem toađn böơ caâc kiïíu caâp thöng duơng trong chûúng 3) Khi baơn in möơt ăoaơn vùn baên nađo ăoâ thò noâ coâ xuíịt hiïơn trïn möơt maây in gùưn vúâi möơt maây tñnh khaâc hay khöng? Ăoâ lađ möơt díịu hiïơu chùưc chùưn rùìng maơng ăang úê traơng thaâi

hoaơt ăöơng Möơt díịu hiïơu chùưc chùưn khaâc lađ baơn coâ thïí gûêi thû ăiïơn tûê ăïịn nhûông ngûúđi trïn caâc maây khaâc

GIUÂP TÖI VÚÂI! TÖI BÕ KEƠT TRONG MAƠNG CUƠC BÖƠ!

Ngay caê khi tíịt caê caâc phíìn mïìm maơng cuêa baơn ăïìu phuđ húơp vađ maây tñnh ặúơc nöịi vúâi möơt maơng (thûúđng bùìng möơt caâp Ethernet gùưn phña sau) thò víîn cođn víịn ăïì lađ liïơu maơng ăoâ coâ gùưn vúâi Internet khöng hay chó gùưn vúâi möơt söị maây tñnh cuơc böơ Chi tiïịt quan troơng nađy khöng aênh hûúêng gò ăïịn nhûông thiïịt líơp (setup) cuêa maây baơn nhûng liïơu maơng cuơc böơ mađ maây baơn nöịi túâi coâ kïịt nöịi vúâi Internet hay khöng

Coâ thïí caâch dïî nhíịt ăïí kiïím tra lađ xem baơn coâ thïí liïn laơc vúâi nhûông ắa ăiïím Internet nöíi tiïịng hay khöng Haôy thûê telnet (login nhû möơt traơm cuöịi) túâi rs.internic.net Trung tím Thöng tin Maơng (NIC) dađnh cho khu vûơc trong nûúâc cuêa Internet bùìng caâch ăaânh vađo dođng sau:

telnet rs.internic.net

Nïịu xuíịt hiïơn Connected vađ baơn thíịy caâc thöng ăiïơp tûđ NIC cho biïịt rùìng baơn ăaô úê trïn Internet thò baơn ăaô thađnh cöng (Ăaânh exit ăïí thoaât khoêi NIC)

Nïịu khöng, hoùơc maơng cuêa baơn khöng trûơc tiïịp nöịi vúâi Internet hoùơc baơn gùơp möơt víịn ăïì gò ăoâ vïì kïịt nöịi - baơn seô phaêi ýu cíìu möơt chuýn viïn giuâp ăúô Tuy nhiïn, ngay caê khi maơng cuêa baơn khöng trûơc tiïịp nöịi vúâi Internet thò baơn víîn cođn coâ thïí trao ăöíi thû tñn vúâi nhûông ngûúđi trïn Net

ĂÏÍ TIÏƠN LÚƠI, CHUÂNG TÖI ĂAÔ LAĐM MOƠI THÛÂ HAI LÍÌN

UNIX chíịp nhíơn hai loaơi dõch vuơ Internet xûa nhíịt: telnet ăïí login vađo möơt maây chuê tûđ xa vađ FTP ăïí cheâp file ăïịn vađ tûđ maây chuê tûđ

xa Caâc tiïơn nghi maơng UNIX ặúơc viïịt búêi möơt nhoâm caâc sinh viïn, tuy nhiïn hoơ khöng chó ăïí laơi möơt thûâ nađy Hoơ cođn saâng taơo ra möơt loaơt caâc chûúng trònh tûúng tûơ (nhûng khaâc nhau) vúâi tïn bùưt ăíìu bùìng r chuê ýịu chó hûôu ñch giûôa caâc hïơ thöịng UNIX

rlogin thò gíìn giöịng nhûng khöng hoađn toađn giöịng telnet rsh chaơy möîi líìn möơt lïơnh trïn caâc maây tûđ xa

rcp giöịng nhû FTP

Möîi chûúng trònh r nađy ăïìu coâ caâc ûu thïị riïng vađ ăïìu ăaâng hoơc Ûu thïị chuê ýịu mađ tíịt caê ăïìu coâ lađ baơn coâ thïí sùưp xïịp trïn caâc maây mađ baơn coâ account sao cho baơn coâ thïí login tûđ maây nađy sang maây khaâc vađ cheâp file giûôa caâc maây ăoâ mađ khöng phaêi ặa vađo tïn sûê duơng vađ password möîi líìn baơn muöịn lađm gò

Chuâng ta thaêo luíơn caâc lïơnh r trong chûúng nađy vúâi nhûông lïơnh töíng quaât khöng thuöơc UNIX Baơn coâ thïí tòm thíịy rlogin vađ rsh trong chûúng 14 vađ rcp trong chûúng 16

CAÂC FILE CUÊA TÖI ĂÍU?

Möơt ăùơc ăiïím maơng khaâc ăùơc biïơt thöng duơng ăöịi vúâi hïơ thöịng UNIX lađ NFS (Network File System - Hïơ thöịng file maơng), ban ăíìu

do Sun Microsystems ặa ra nhûng hiïơn nay ríịt phöí biïịn vađ sùĩn coâ

úê híìu hïịt nhûông ngûúđi cung cíịp UNIX NFS cho pheâp baơn xûê lyâ caâc file vađ thû muơc trïn ẵa hiïơn diïơn trïn möơt maây tñnh nhû thïí chuâng ăang úê trïn möơt maây tñnh khaâc Ăùơc biïơt, ăiïìu nađy coâ nghôa lađ nhiïìu file dûúđng nhû úê trïn maây tñnh cuêa baơn laơi thûơc sûơ úê trïn maây tñnh úê tíìng dûúâi Tònh huöịng nađy thöng thûúđng khöng taơo ra nhiïìu khaâc biïơt trïn thûơc tïị trûđ khi maơng hoùơc maây tñnh kia bõ hoêng, khi ăoâ maây tñnh cuêa baơn bõ ăöơt ngöơt ngûđng laơi ríịt giöịng nhû caâch baơn taâch rúđi möơt öí ẵa gùưn vúâi maây tñnh

May mùưn thay, NFS bùưt ăíìu laơi möơt caâch khaâ tin cíơy tûđ núi noâ bõ ngùưt hoùơc khi maơng hay maây tñnh ặúơc sûêa xong Möơt truýìn thuýịt kïí laơi rùìng coâ möơt chûúng trònh trïn möơt traơm lađm viïơc ăaô chúđ ăúơi möơt caâch ríịt kiïn nhíîn khi maây tñnh vúâi caâc file NFS bõ hoêng vađ ặúơc thaâo rúđi ra röìi mang traê laơi ngûúđi baân Chùỉng bao líu sau möơt hïơ thöịng khaâc ăïịn thay thïị, server múâi ặúơc lùưp ăùơt, naơp laơi tûđ caâc bùng tûđ dûơ phođng vađ ặúơc khúêi ăöơng laơi Sau ăoâ chûúng trònh, khi ăoâ ăaô phaêi chúđ ăúơi khoaêng 6 thaâng, laơi tiïịp tuơc chaơy

CAÂC KYÔ XAÊO NFS

Tuy NFS ban ăíìu ặúơc viïịt cho caâc hïơ thöịng UNIX nhûng cuông coâ nhûông baên NFS cho ríịt nhiïìu loaơi maây tñnh khaâc tûđ Mac, PC cho ăïịn caâc maây tñnh lúân cuêa IBM Nhûông baên nađy cho pheâp cuđng sûê duơng file möơt caâch ăaâng tin cíơy Vñ duơ, khi quýín saâch nađy ăaô ặúơc viïịt, caâc file coâ vùn baên vađ ăöì hoơa úê trïn hïơ thöịng UNIX nhûng caâc

vñ duơ MS-DOS vađ Windows ặúơc chaơy trïn möơt maây PC nöịi maơng Sau ăoâ caâc mađn hònh seô ặúơc lûu trûô bùìng cöng cuơ NFS vađo nhûông file trïn maây chuê UNIX

Ăíìu nöịi vađ maơng

Nïịu baơn ăaô lađm tíịt caê nhûông ăiïìu nađy vađ víîn khöng ặúơc maơng traê lúđi, möơt víịn ăïì thöng thûúđng ăïịn mûâc ăaâng ngaơc nhiïn lađ traơm lađm viïơc cuêa baơn ăaô bõ ngùưt khoêi maơng Ba loaơi caâp Ethernet ặúơc biïịt lađ thicknet, thinnet vađ unshielded twisted pair (UTP) Baơn coâ thïí thíịy hònh veô nhûông caâp nađy trong chûúng 3

Thicknet sûê duơng möơt súơi caâp lúân khoaêng ngoân tay cuêa baơn Ăíìu nöịi taơi cuöịi súơi caâp gùưn vúâi maây tñnh bùìng möơt ăíìu nöịi deơp vađ lúân coâ möơt chöịt trûúơt Bíịt lúơi duy nhíịt cuêa chöịt trûúơt lađ noâ khöng hoaơt ăöơng töịt lùưm Noâ thûúđng bõ loêng vađ phñch cùưm bõ tuöơt ra Nïịu xaêy ra nhû víơy thò chó cíìn cùưm caâp laơi

Thinnet (cuông ặúơc goơi lađ cheapernet vò súơi caâp nađy reê hún thicknet nhiïìu) lađ möơt súơi caâp moêng hún nhiïìu - cuđng cúô nhû caâp tivi Noâ sûê duơng caâc ăíìu nöịi BNC coâ thïí xoay chuýín vađ trûúơt möơt caâch ăaâng tin cíơy Víịn ăïì chñnh cuêa thinnet lađ nïịu coâ nhiïìu maây tñnh nöịi vúâi thinnet thò súơi caâp phaêi chaơy ăïịn maây tñnh núi coâ ăíìu nöịi hònh chûô

T vúâi jack cùưm BNC Vúâi kiïíu thiïịt líơp nađy, thûúđng coâ hai súơi caâp - möơt ăïịn maây tñnh vađ möơt ăi tûđ maây tñnh

Vò kiïíu nađy tröng coâ veê bûđa böơn nïn ngûúđi ta cöị gùưng khùưc phuơc bùìng caâch ăùơt möơt ăoaơn caâp úê giûôa ăíìu nöịi T vađ maây tñnh Vò nhûông lyâ do phuđ húơp vúâi caâc quy luíơt víơt lyâ, lađm nhû víơy seô díîn ăïịn ríịt nhiïìu tiïịng öìn ăiïơn trong maơng ăïịn nöîi mađ moơi thöng tin liïn laơc coâ thïí bõ ngûđng trïơ ăöơt ngöơt Do ăoâ khöng chíịp nhíơn ặúơc

Nïịu maây tñnh cuêa baơn lađ maây cuöịi cuđng trïn caâp thò möơt súơi caâp seô díîn ăïịn ăíìu nöịi T ặúơc gùưn vađo phña sau maây vađ möơt phñch cùưm khúâp cuöịi nhoê seô úê phña kia cuêa ăíìu nöịi T Víơy lađ ặúơc

Möơt vađi núi coâ möơt caâch thiïịt líơp kheâo leâo vúâi möơt caâp ăùơc biïơt chaơy tûđ tûúđng ăïịn maây tñnh kïịt húơp caê caâp ăïịn líîn caâp ăi thađnh möơt súơi caâp díîn ăïịn phñch cùưm BNC vúâi ăíìu nöịi T ặúơc díịu trong möơt khuön nhûơa Loaơi thiïịt líơp nađy cuông töịt (vađ ríịt goơn) tuy noâ ríịt mùưc nïn khöng ặúơc sûê duơng röơng raôi

UTP sûê duơng ặúđng díy ăiïơn thoaơi thöng thûúđng vađ möơt ăíìu nöịi tûúng tûơ nhûng lúân hún ăíìu nöịi ăiïơn thoaơi, do ăoâ baơn ñt gùơp rùưc röịi vúâi noâ Vò díy ăiïơn thoaơi reê vađ dïî sûê duơng hún nhiïìu so vúâi thicknet vađ thinnet nïn baơn coâ thïí thùưc mùưc möơt caâch húơp lyâ lađ taơi sao ban ăíìu ngûúđi ta khöng sûê duơng noâ Nhûông ngûúđi thiïịt kïị Ethernet khöng nhíơn thûâc ặúơc rùìng noâ hoaơt ăöơng ặúơc!

Nïịu baơn lađ möơt trong nhûông ắa ăiïím coâ maơng Token Ring, baơn nïn ăïí yâ rùìng maơng Token Ring sûê duơng möơt ăíìu nöịi vûông chùưc ñt gíy cho baơn bíịt kyđ rùưc röịi nađo trûđ khi baơn lúô chín ăaâ maơnh vađo noâ Nïịu ăíìu nöịi nađy suât ra, baơn phaêi khúêi ăöơng laơi maây sau khi ăaô cùưm ăíìu nöịi vađo laơi vò maây tñnh phaêi thûơc hiïơn möơt chuöîi khúêi ăöơng ăùơc biïơt ăïí trúê laơi hïơ thöịng

Nïịu baơn sûê duơng möơt nhoâm caâc maây tñnh khaâc loaơi thò NFS thûúđng lađ caâch duy nhíịt coâ thïí nöịi chuâng laơi vúâi nhau vò NFS chaơy trïn nhiïìu loaơi maây tñnh hún bíịt kyđ hïơ thöịng phín chia file nađo khaâc

NFS dûơa trïn möơt cùơp giao thûâc truýìn thöng Internet chuíín goơi lađ UDP/IP (Chûúng 6 giaêi thñch nhûông giao thûâc nađy lađ gò nhûng bíy giúđ ăiïìu ăoâ khöng quan troơng) Nïịu maây cuêa baơn sûê duơng NFS thò vïì nguýn tùưc baơn coâ thïí sûê duơng caâc file NFS coâ úê khùưp núi trïn Internet miïîn lađ mađ maây chuê chûâa nhûông file ăoâ cho pheâp baơn truy cíơp ăïịn chuâng

Nïịu maây tñnh cuêa baơn vađ maây coâ chûâa caâc file ăoâ ặúơc nöịi búêi möơt maơng ăuê nhanh thò baơn coâ thïí sûê duơng nhûông file úê caâch xa nhiïìu

dùơm nhû thïí chuâng úê taơi chöî Caâc liïn kïịt maơng tûđ xa thûúđng chíơm hún möơt caâch ăaâng kïí so vúâi caâc maơng nöơi böơ (thûúđng chíơm hún 100 líìn)

NFS tûđ xa ríịt chíơm nïn khöng mong gò sûê duơng chuâng ăïí lûu trûô file thûúđng xuýn Tuy nhiïn, NFS coâ thïí ặúơc duđng ăïí xem vađ truy cíơp file tûđ möơt núi lûu trûô Nhiïìu hïơ thöịng coâ caâc kho lûu trûô file lúân cho pheâp bíịt kyđ ai truy cíơp ăïịn bùìng caâch duđng NFS (ăïí ăoơc chûâ khöng phaêi ăïí ghi - hoơ khöng ngöịc ăíu) Vò caâc hïơ thöịng lûu trûô cöng cöơng coâ hađng trùm thû muơc vađ hađng ngađn file nïn kïịt nöịi vúâi ẵa cuêa möơt hïơ thöịng tûđ xa bùìng NFS cho pheâp baơn sûê duơng nhûông lïơnh thû muơc vađ file quen thuöơc ăïí xem chuâng

Ăuâng, cíìn möơt ñt thúđi gian ăïí liïơt kï caâc thû muơc, ăoơc file v.v nhûng lađm gò cuông phaêi míịt thúđi gian ăïí xem duđ baơn sûê duơng NFS hay FTP (chûúng trònh file tûđ xa tiïu chuíín ặúơc mö taê trong chûúng 16) Khi baơn tòm thíịy möơt hoùơc möơt nhoâm file mađ baơn thñch, haôy cheâp vađo möơt ẵa chaơy nhanh hún nïịu baơn dûơ ắnh sûê duơng chuâng nhiïìu líìn

Trïn híìu hïịt caâc hïơ thöịng UNIX, kïịt nöịi vúâi caâc hïơ thöịng NFS thûúđng ýu cíìu sûơ giuâp ăúô tûđ ngûúđi ăiïìu hađnh hïơ thöịng

ĂOÂNG VAI TROĐ BÛU ĂIÏƠN

Moơi hïơ thöịng UNIX ăïìu ăi keđm vúâi ñt nhíịt möơt hïơ thöịng thû tñn vađ híìu hïịt ăïìu coâ nhûông cöng cuơ thû tñn khaâ töịt ñt ra baơn cuông coâ thïí gûêi möơt ăiïìu gò ăoâ ăïịn nhûông ngûúđi sûê duơng khaâc trïn hïơ thöịng cuơc böơ cuêa baơn vađ trïn maơng cuơc böơ Ngay caê khi baơn khöng trûơc tiïịp úê trïn Net, baơn víîn cođn coâ thïí gûêi vađ nhíơn thû tñn tûđ vađ ăïịn caâc hïơ thöịng khaâc thöng qua nhûông hïơ thöịng trung gian

Nhiïìu ắa ăiïím Internet lúân nhû UUNET vađ PSI cung cíịp hoaơt ăöơng kïịt nöịi thû tñn maơng cho hađng trùm (nïịu khöng noâi lađ hađng ngađn) hïơ thöịng goơi bùìng caâch quay söị vađ nhiïìu hïơ thöịng nhoê hún cho pheâp thû ặúơc gûêi ăi möơt caâch chñnh thûâc khöng ñt thò nhiïìu (Xem danh saâch möơt söị hïơ thöịng nađy trong chûúng 27)

Caâch dïî nhíịt ăïí biïịt baơn coâ thïí gûêi vađ nhíơn thû ăiïơn tûê Internet hay khöng lađ haôy lađm thûê (Xem chi tiïịt trong chûúng 7)

Vò coâ ríịt nhiïìu cöng cuơ thû tñn khaâc nhau trïn caâc hïơ thöịng UNIX nïn khoâ coâ thïí ặa ra nhûông hûúâng díîn töíng quaât coâ thïí aâp duơng cho tíịt caê Caâc vñ duơ cuêa chuâng töi sûê duơng elm, coâ thïí lađ cöng cuơ thû tñn UNIX ặúơc sûê duơng röơng raôi nhíịt (noâ hoaơt ăöơng ặúơc vađ miïîn phñ) Nïịu baơn sûê duơng hïơ thöịng thû tñn khaâc nhû mail hoùơc

mh thò baơn phaêi liïn hïơ chuýn viïn ăïí ặúơc hûúâng díîn May mùưn thay, híìu hïịt caâc cöng cuơ thû tñn UNIX ăïìu sûê duơng cuđng daơng höơp thû, do ăoâ bíịt chíịp loaơi cöng cuơ sûê duơng, thû ăïìu coâ thïí chuýín ăi ặúơc

HÏƠ THÖỊNG THÖỊNG THÖNG TIN MAƠNG (NIS)

Khaâi niïơm maơng sau cuđng mađ ngûúđi sûê duơng UNIX cíìn biïịt lađ Hïơ thöịng Thöng tin Maơng (Network Information System - NIS) NIS trûúâc ăíy ặúơc goơi lađ Nhûông Trang vađng (Yellow Page) cho ăïịn khi möơt ai ăoâ chó ra rùìng tïn nađy lađ nhaôn hiïơu thûúng maơi cuêa cöng ty ăiïơn thoaơi ắa phûúng úê möơt söị nûúâc Tuy víơy, nhiïìu lïơnh cuêa NIS víîn cođn bùưt ăíìu bùìng chûô yp

Khi möơt cöng ty hay cú quan coâ nhiïìu traơm lađm viïơc thò caâch tiïơn lúơi nhíịt lađ cađi ăùơt chuâng bùìng caâch cho chuâng toađn böơ nhûông file sûê duơng chung thöng qua NFS vađ cho moơi ngûúđi sûê duơng caâc tađi khoaên trïn tíịt caê caâc maây ăïí chuânguđ coâ thïí hoaơt ăöơng nhû möơt hïơ thöịng phín chia lúân (Loaơi thiïịt líơp nađy bùưt chûúâc caâc hïơ thöịng phín chia thúđi gian trung tím phöí biïịn trong nhûông nùm 1970 nhûng noâi chung hiïơn nay ăaô laơc híơu möơt caâch khöng cûâu vaôn ặúơc)

Tuy víơy, khña caơnh thûơc tïị cuêa viïơc giûô cho thöng tin quaên lyâ cuêa moơi traơm lađm viïơc ăöìng böơ vúâi nhau víîn lađ möơt cún aâc möơng Möîi hïơ thöịng coâ möơt file password liïơt kï nhûông ngûúđi sûê duơng húơp lïơ, möơt file tïn thû tñn liïơt kï nhûông ngûúđi sûê duơng thû tñn vađ danh saâch thû tñn vađ möơt böơ nhûông thû muơc mađ caâc file tûđ xa coâ thïí ặúơc tham chiïịu ăïịn (mount points) Vúâi möơt nhoâm 50 traơm lađm viïơc, khi ngûúđi ăiïìu hađnh hïơ thöịng thïm vađo möơt ngûúđi sûê duơng múâi thò