ANGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG , ĐẠO LÝ 1. Khái niệm, đề tài, yêu cầu và các thao tác chính:a) Khái niệmNghị luận về một tư tưởng đạo lí là quá trình kết hợp những thao tác lập luận để làm rõ những vấn đề tư tưởng đạo lí trong cuộc đời.b) Đề tài: Đề tài của nghị luận về tư tưởng, đạo lí là vô cùng phong phú, bao gồm: Các vấn đề về nhận thức như lí tưởng, mục đích sống,… Các vấn đề về tâm hồn, tính cách như:+ Lòng yêu nước, lòng nhân ái, khoan dung, độ lượng, lòng hiếu thảo, đức hy sinh, tình yêu nước,.…+ Tính trung thực, dũng cảm, chăm chỉ, cần cù, thái độ hòa nhã, khiêm tốn, tự lập, trung thực, …+Thói ích kỉ, ba hoa, vụ lợi,... Về các quan hệ gia đình như tình mẫu tử, anh em, mái ấm gia đình.. Về quan hệ xã hội như tình đồng bào, tình thầy trò, bạn bè,… Về cách ứng xử, những hành động của mỗi người trong cuộc sống. c) Các thao tác lập luận cơ bảnCác thao tác lập luận cơ bản thường được sử dụng trong kiểu bài này là giải thích, phân tích, chứng minh, so sánh, bác bỏ, bình luận. 2. Cách làm bài Đối với kiểu bài nghị luận về tư tưởng đạo lí thể hiện dưới dạng một câu tục ngữ, ca dao, danh ngôn, châm ngôn:A. Mở bài: (Dẫn dắt vấn đề và nêu vấn đề. Viết ngắn gọn khoảng 35 câu ) Giới thiệu vấn đề được đưa ra bình luận. Nêu luận đề: dẫn nguyên văn câu tục ngư, ca dao, danh ngôn.B. Thân bài:+ Giải thích thích tư tưởng, đạo lí cần nghị luận (trả lời câu hỏi là gì?) Giải thích từ , cụm từ ( nghĩa đen, nghĩa bóng) Rút ra lời khuyên+ Đánh giá, bàn luận, phân tích làm sáng tỏ vấn đề: Trả lời câu hỏi: Tại sao lại có vấn đề đó? ( Nêu ý nghĩa của vấn đề: đúng hay sai) Đưa ra các dẫn chứng, lí lẽ trong thực tế cuộc sống, trong văn học để làm sáng tỏ vấn đề+ Mở rộng vấn đề ( Đưa ra mặt trái lật ngược lại vấn đề) + Phê phán biểu hiện sai trái+ Rút ra bài học nhận thức và hành động. (chúng ta cần làm gì?)C. Kết bài: ( Khẳng định, liên hệ bản thân. Viết ngắn gọn khoảng 5 câu):Dạng 2: Nghị luận về một vấn đề thuọc về tư tưởng, đạo lí, phẩm chấtcủa con người.A. Mở bài: (Dẫn dắt vấn đề và nêu vấn đề. Viết ngắn gọn khoảng 35 câu ) Giới thiệu vấn đề được đưa ra bình luận.B. Thân bài:+ Giải thích thích vấn đề (trả lời câu hỏi là gì?)+ Nêu biểu hiện của vấn đề:+ Tại sao phải như vậy? (Ý nghĩa của vấn đề)+ Dùng lí lẽ, dẫn chứng, giải thích+ Mở rộng, phê phán biểu hiện sai trái. + Bài học nhận thức và hành động (chúng ta cần làm gì?)C. Kết bài: ( Khẳng định, liên hệ bản thân. Viết ngắn gọn khoảng 5 câu): Nếu rèn được cho học sinh thuần thục những biện pháp như trên đã nêu thì bài làm của học sinh tối thiểu cũng đủ ý, không lạc đề và sẽ đạt được mức trung bình trở lên. Hơn nữa học sinh sẽ có những thao tác tư duy cần thiết để bày tỏ ý kiến, quan điểm của mình một cách đúng đắn về những vấn đề mà cuộc sống đặt ra.Dạng 2: Nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí dưới dạng một mẩu chuyện, bản tin:A. Mở bài: (Dẫn dắt vấn đề và nêu vấn đề. Viết ngắn gọn khoảng 35 câu ) Giới thiệu vấn đề thể hiện trong câu chuyện Dẫn câu chuyện: Tên câu chuyện hoặc tên nhân vật chính Bày tỏ thái độ trước vấn đề đặt ra trong câu chuyện.B. Thân bài: Tóm tắt ngắn gọn nội dung câu chuyện Rút ra ý nghĩa từ câu chuyện Phân tích, chứng minh ý nghĩa của câu chuyện (DC) Điều đặt ra trong câu chuyện có đúng ko Phân tích ý nghĩa của vấn đề đặt ra trong câu chuyện (DC) Bàn bạc, mở rộng, nâng cao vấn đề và phê phán những biểu hiện sai trái. Rút ra bài học nhận thức hành động từ câu chuyện.C. Kết bài: Khẳng định giá trị của câu chuyện (Như vây, câu chuyện,....) và giá trị của vấn đề đặt ra trong câu chuyện. Liên hệ bản thân.3. Tổng kếtMuốn làm bài văn nghị luận về một tư tưởng, đạo lí, trước hết hãy tìm hiểu sâu về tư tưởng, đạo lí được đem ra bàn bạc.Tìm hiểu tư tưởng, đạo lí bằng cách phân tích, giải thích theo từng ý, từng vế của vấn đề được nêu.Phát biểu nhận định, đánh giá của mình về tư tưởng, đạo lí đó.Nêu các luận cứ và phân tích các luận cứ để khẳng định nhận định, đánh giá của mình. .
Trang 1A/NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG , ĐẠO LÝ
1 Khái niệm, đề tài, yêu cầu và các thao tác chính:
a) Khái niệm
Nghị luận về một tư tưởng đạo lí là quá trình kết hợp những thao tác lập luận để làm rõ những vấn đề
tư tưởng đạo lí trong cuộc đời
b) Đề tài: Đề tài của nghị luận về tư tưởng, đạo lí là vô cùng phong phú, bao gồm:
- Các vấn đề về nhận thức như lí tưởng, mục đích sống,…
- Các vấn đề về tâm hồn, tính cách như:
+ Lòng yêu nước, lòng nhân ái, khoan dung, độ lượng, lòng hiếu thảo, đức hy sinh, tình yêu nước,.…+ Tính trung thực, dũng cảm, chăm chỉ, cần cù, thái độ hòa nhã, khiêm tốn, tự lập, trung thực, …+Thói ích kỉ, ba hoa, vụ lợi,
- Về các quan hệ gia đình như tình mẫu tử, anh em, mái ấm gia đình
- Về quan hệ xã hội như tình đồng bào, tình thầy trò, bạn bè,…
- Về cách ứng xử, những hành động của mỗi người trong cuộc sống
c) Các thao tác lập luận cơ bản
Các thao tác lập luận cơ bản thường được sử dụng trong kiểu bài này là giải thích, phân tích, chứng minh, so sánh, bác bỏ, bình luận
2 Cách làm bài
* Đối với kiểu bài nghị luận về tư tưởng đạo lí thể hiện dưới dạng một câu tục ngữ, ca dao, danh ngôn, châm ngôn:
A Mở bài: (Dẫn dắt vấn đề và nêu vấn đề Viết ngắn gọn khoảng 3-5 câu )
- Giới thiệu vấn đề được đưa ra bình luận
- Nêu luận đề: dẫn nguyên văn câu tục ngư, ca dao, danh ngôn
B Thân bài:
+ Giải thích thích tư tưởng, đạo lí cần nghị luận (trả lời câu hỏi là gì?)
- Giải thích từ , cụm từ ( nghĩa đen, nghĩa bóng)
- Rút ra lời khuyên
+ Đánh giá, bàn luận, phân tích làm sáng tỏ vấn đề:
- Trả lời câu hỏi: Tại sao lại có vấn đề đó? ( Nêu ý nghĩa của vấn đề: đúng hay sai)
- Đưa ra các dẫn chứng, lí lẽ trong thực tế cuộc sống, trong văn học để làm sáng tỏ vấn đề
+ Mở rộng vấn đề ( Đưa ra mặt trái lật ngược lại vấn đề)
+ Phê phán biểu hiện sai trái
+ Rút ra bài học nhận thức và hành động. (chúng ta cần làm gì?)
C Kết bài: ( Khẳng định, liên hệ bản thân Viết ngắn gọn khoảng 5 câu):
Dạng 2: Nghị luận về một vấn đề thuọc về tư tưởng, đạo lí, phẩm chấtcủa con người
A Mở bài: (Dẫn dắt vấn đề và nêu vấn đề Viết ngắn gọn khoảng 3-5 câu )
- Giới thiệu vấn đề được đưa ra bình luận
B Thân bài:
+ Giải thích thích vấn đề (trả lời câu hỏi là gì?)
+ Nêu biểu hiện của vấn đề:
+ Tại sao phải như vậy? (Ý nghĩa của vấn đề)
+ Dùng lí lẽ, dẫn chứng, giải thích
+ Mở rộng, phê phán biểu hiện sai trái
+ Bài học nhận thức và hành động (chúng ta cần làm gì?)
C Kết bài: ( Khẳng định, liên hệ bản thân Viết ngắn gọn khoảng 5 câu):
Nếu rèn được cho học sinh thuần thục những biện pháp như trên đã nêu thì bài làm của học sinh tối thiểu cũng đủ ý, không lạc đề và sẽ đạt được mức trung bình trở lên Hơn nữa học sinh sẽ có những thao tác tư duy cần thiết để bày tỏ ý kiến, quan điểm của mình một cách đúng đắn về những vấn đề mà cuộc sống đặt ra
Dạng 2: Nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí dưới dạng một mẩu chuyện, bản tin:
Trang 2A Mở bài: (Dẫn dắt vấn đề và nêu vấn đề Viết ngắn gọn khoảng 3-5 câu )
- Giới thiệu vấn đề thể hiện trong câu chuyện
- Dẫn câu chuyện: Tên câu chuyện hoặc tên nhân vật chính
- Bày tỏ thái độ trước vấn đề đặt ra trong câu chuyện
B Thân bài:
- Tóm tắt ngắn gọn nội dung câu chuyện
- Rút ra ý nghĩa từ câu chuyện
- Phân tích, chứng minh ý nghĩa của câu chuyện (DC)
- Điều đặt ra trong câu chuyện có đúng ko
- Phân tích ý nghĩa của vấn đề đặt ra trong câu chuyện (D/C)
- Bàn bạc, mở rộng, nâng cao vấn đề và phê phán những biểu hiện sai trái
- Rút ra bài học nhận thức hành động từ câu chuyện
Trình bày suy nghĩ của em về quan niệm trên
I Mở bài:Không ai sinh ra đã là một thiên tài Cũng không ai thành công mà chưa một lần thất bại.
Sự vĩ đại được tạo nên bởi muôn vàn thất bại và thành công Thành công là vinh quang Còn thất bại
là nhục nhã Thế nhưng, “trong mỗi thất bại luôn có mầm mống của sự thành công” (Ngô Bảo
Châu).
II.Thân bài.
* Giải thích :
- Thất bại là những lần vấp ngã, khó khăn trong công việc và cuộc sống, là những dự định, công việc
ta vạch định không đạt được kết quả như mong muốn
- Ngược lại, thành công là đạt dược những kết quả đạt được theo ý ta muốn, và công việc đó được hoàn thành tốt đẹp, xuất sắc
- Mầm mống là những dấu hiệu, là dự báo, là điều kiện đã hình thành trước đó Mầm mống ở đây
được hiểu là những bài học kinh nghiệm bổ ích mà ta đã nhận ra được từ những thất bại trước đó Nó làm cơ sở giúp ta thành công
=> Như vậy, Bằng cánh nói so sánh, câu nói của GS Ngô Bảo Châu nhằm khẳng đinh thất bại chính
là cội nguồn để dẫn đến thành công, và để có những thành công con người cần phải có thất bại
Câu nói không chỉ hàm chứa triết lý sống vô cùng sâu sắc, đồng thời còn là một khuyên nhủ vô cùng thấm thí: khi đứng trước thất bại không được nản lòng, nhụt ch, hãy biết biến những thất bại thành những bài học, kinh nghiệm kinh nghiệm quý giá để có được thành công sau này
* Tại sao lại nói thất bại là mầm mông của sự thành công? Bởi:
- Trong cuộc sống không phải lúc nào cũng thuận buồm xuôi gió mà luôn đầy rẫy những chông gaithử thách với những sự bất ngờ hay những biến cố xảy ra mà con người không thể lường trước đượcnhư thiên tai, dich bệnh, tai nạn, Vì thế thất bại là điều tất yếu trong cuộc sống
Trang 3- Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng từng có lần thất bại Khi bạn mới tập bước những bước điđầu tiên bạn cũng hơn một lần vấp ngã; khi bạn tập xe đạp không phải tập lần đầu mà đã biết đi ngay;khi bạn tập bơi bạn cũng hơn một lần uống nước, hay thậm chí suýt chết đuối rồi mới có thể bơidược Rồi khi không thuộc bài bị thầy cô cho điểm kém…Đó chẳng phải là những thất bại đó sao?Thất bại là điều thường tĩnhảy ra trong đời sống Vậy nên bạn chớ lo sợ thất bại, đừng vì thất bại mànản lòng, bởi nếu bạn sợ thất bại bạn sẽ chẳng thể thành công.
- Trong cuộc sống, mỗi người đều có những thành công nhất định Và để có được thành công, có thể,
họ cũng từng thất bại nhiều lần Sự thấy bại có thể xuất phát bởi nhiều nguyên nhân, gây ra nhữnghậu quả khác nhau Nó khiến ta bị thiệt hại cả về vật chất lẫn tinh thần Nhưng chắc chắn rằng, với
những người mạnh mẽ, không bao giờ chịu đầu hàng trước khó khăn thì họ sẽ tìm thấy trong mỗi thất bại luôn có mầm mống của sự thành công.
* Dẫn chứng
- Walt Disney từng bị chủ báo sa thải vì thiếu ý tưởng Ông cũng đã nếm phải mùi phá sản nhiều lần
trước khi sáng tạo nên công viên giải trí DisneyLand nổi tiếng toàn thế giới
- Lép Tôn –xtôi từng bị đình chỉ đại học vì không có khả năng lại vừa thiếu ý chí học tập Ông đã
đứng dậy sau những thất bại và trở thành nhà văn lớn của nền văn học Nga và văn học thế giới
- Nhà bác học Edison đã hơn một nghìn lần thất bại mới sáng chế ra được bóng đèn điện Kì tích ấy
đã đem lại cho nhân loại thứ ánh sáng diệu kì, mở rộng hơn không gian sống và nhận thức của con người bại hàng ngàn lần trước khi ông sáng tạo ra chiếc bóng đèn Nhờ có ông mà thế giới mới có ánh sáng của đèn điện
* Đánh giá- mở rộng:
- Tuy nhiên, bên cạnh những con ngừời biết đi lên từ những thất bại thì trong xã hội lại có không ít kẻthiếu ý chí nghị lực Mới gặp chút khó khănhay khi thất bại lần đầu đã vội nản lòng, nhụt chí, mấtniềm tin thu mình trong cái vỏ ốc của sự bế tắc
- Nhiều người khi thất bại đã không dám đương đầu với sự thật, không dám đối diện với sự thất bại
để tìm ra lối thoát Họ chỉ biết than trách bản thân, oán trách số phận Thậm chí có người bi quan tựtìm đến cái chết để giải thoát
=> Những người như vậy sẽ chẳng bao giờ có thể chạm tay tới sự thành công
* Làm thế nào để vượt qua thất bại đi đến thành công?
- Trước hêt ta cần nhận thức rõ không có thành công nào mà không trải qua thất bại
- Vì vậy, mỗi người khi gặp thất bại chớ nên nản lòng, nhụt chí mà hãy biết biến những thất bại thànhnhững bài học, kinh nghiệm quý báu để thành công
- Hãy chuẩn bị kĩ lưỡng, chu đáo trước khi thực hiện bất kì một công việc nào đó Hãy chắc chắnrằng bạn đã hiểu sâu sắc về nó và sẵn sàng thực hiện đạt đến thành công và tránh những thất bạikhông đáng có
- Hãy biết chấp nhận thất bại nếu bạn đang là người thất bại Hãy đúc rút kinh nghiệm từ thất bại củabản thân và của người khác Những bài học có được là tài sản vô giá, là thanh kiếm quyền năng dẫnhướng bạn đến thành công - Hãy luôn nâng cao ý chí và không ngừng tạo dựng sức mạnh vượt quanghịch cảnh Hãy xem thất bại chỉ là bước lùi tạm thời Lấy kinh nghiệm và bài học từ mỗi thất bạilàm hành trang tiếp tục bước tới
- Biết phê phán, nhắc nhở những người thiếu niềm tin, thiếu động lực vươn lên sau mỗi thất bại
III Kết bài
Thành công đến từ những điều đơn giản nhất trong cuộc sống Duy trì hạnh phúc cũng để có đượcthành công Hạnh phúc đảm bảo thành công bền vững Mỗi thất bại sẽ làm ta thêm mạnh mẽ, thêmkinh nghiệm để đi đến thành công. Vì vậy, hãy cố gắng sống thật tốt, thật ý nghĩa, làm việc thật chămchỉ để gặt hái được thành công trong cuộc đời
Đề 2: Mácxim Gorơki có nói: Nơi lạnh nhất không phải là Bắc cực mà là nơi thiếu vắng tình yêu thương Trình bày suy nghĩ của em về câu nói trên
1 Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận Trích dẫn câu nói
2 Thân bnài:
Trang 4* Giải thích:
- Bắc Cực là một vùng đất ở cực bắc của trái đất ở nơi âý, khí hậu khắc nghiệt, quanh năm băng giá,
mọi sinh vật đều khó tồn tại và phát triển
- Tình thương là một tình cảm thiêng liêng tạo sự gắn bó và ý thức trách nhiệm của con người với nhau Tình thương là hơi ấm xua tan lạnh giá, là động lực giúp con người có thể e vượt qua mọi khos khăn, trở ngại cũng như những khắc nghiệt của thực tế đời sống Nhơ có tình thương mà con người không chỉ được sống mà còn có thể sống một cách hạnh phúc trong chính cuộc sống đó
- Cái lạnh ở Bắc Cực hoàn toàn khắc hẳn với cái lạnh ở nơi không có tình thương.Cái lạnh là cái lạnhthực tế cảm giác của con người khi nhiệt độ thời tiết hạ thấp xuống Còn cái lạnh khi không có tình thương là cảm nhận của con người khi không tìm được mối liên hệ giữa mình và mọi người xung quanh Tình thương chính là hơi ấm xua tan giá lạnh, là nghị lực giúp con người chống chọi lại mọi điều kiện khắc nghiệt của cuộc sống, để con người không chỉ sống mà còn hạnh phúc trong chính cuộc sống đó
Con người luôn có khả năng chống chọi với mọi điều kiện lạnh giá của thời tiết Vì thế cho nên Bắc Cực vẫn chưa là nơi lạnh nhất Du khó khăn tồn tại và phát triển nhưng ở đó vẫn có những động vật tồn tại được vì chúng thích nghi với thời tiết nhờ lớp mỡ dày, bộ lông dày Còn con người vẫn có thể sống và tồn tại ở những vùng đất ấy, họ có thể mặc áo lông thú, đốt lửa để sưởi ấm, sống trong nhà băng và bắt cá hồi Vì thế dù ở nơi nào quanh năm băng tuyết, chỉ cần có thể lực, được rèn luyện sức chịu đựng đồng thời có những phương tiện hỗ trợ do con người tạo nên là sẽ ngăn chặn tác động xấu của cái lạnh vào cơ thể Dù phải sống ở những nơi có độ ẩm như thế nhưng bên trong con người vẫn cảm nhận được sự ấm áp của lửa cháy và vẫn cố gắng hòa nhập thích ứng với môi trường sống Đó chính là nguyên nhân và cũng là kết quả chứng minh rằng Bắc Cưc chưa phải là nơi lạnh nhất
Nhưng không có tình thương thì khác Cảm giác lạnh mà nó mang tới không gì chống đỡ được Đã bao giờ bạn cảm thấy trống vắng cô đơn? Đã bao giờ bạn cảm thấy lạnh và khát khao tìm một nguồn hơi ấm cho tâm hồn? Có lẽ cái mà bạn cần khi ấy không có gì ngoài tình yêu thương Người bố thương con cả cuộc đời buôn tẩu làm ăn lo cho cuộc sống gia đình Người mẹ thương con nuôi nấng, dạy dỗ con nên người ,hi sinh tất cả vì con Người anh thương em qua thái độ nhường cho em mẩu bánh mì ngon Người con thương gia đình bằng tất cả tấm lòng hiếu thảo Đôi nam nữ thương nhau trao cho nhau những tình cảm mặn nồng Đó là tình yêu thương mà chúng ta từng bắt gặp trong cuộc sống Song để tình yêu thương tồn tại bền lâu, mỗi con người không chỉ là con người được yêu thương mà còn phải là người biết yêu thương “ Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình” Cho đi tức là
sẽ nhận được bởi những gì cho đi sẽ còn mãi Khi ấy người được yêu thương sẽ không thấy cô độc,
sợ hãi, sẽ trở nên vững tin và cảm nhận được hạnh phúc khi bản thân mình được yêu thương Khi đem tình yêu thương đến cho người khác một cách thật lòng , ta sẽ trở nên Người hơn, Người với một nghĩa thật sự, trở nên vị tha, độ lượng trong việc làm và suy nghĩ, mang điều tốt đẹp cho người khác một cách vô tư thoải mái Tình thương từ đó đã trở thành một tình cảm cao cả đem lại hạnh phúc cho cả người cho và người nhận Những điều cho đi sẽ không hề mất, dù ta xác định rằng chỉ
“để gió cuốn đi” như cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã từng nói thì trong thực tế gió cũng không thể cuốn đi những điều tốt đẹp trong cuộc sống của con người Tình yêu thương đã gắn bó con người với nhau, đã tạo những mối quan hệ tốt đẹp, đem lại cho con người sức mạnh, thậm chí có thể nhân đôi sức mạnh để con người có thể chống chọi những điều kiện khắc nghiệt của cuộc sống
Hãy thử tưởng tượng nếu chúng ta đang sống ở những nơi không có tình thương, khi ấy trái tim con người sẽ thành băng tuyết trong cô đơn, cằn cỗi, khô khan, ích kỉ Vì việc thiếu tình thương sẽ nới lỏng mối quan hệ giữa con người với con người, làm sự sống trở nên mong manh, yếu ớt trước tai họa, trước những điều bất trắc có thể xảy ra Không có tình thương, con người sẽ sống vô tình, thờ ơ trước đau khổ của người khác, không nhận ra ý nghĩa nhân văn của cuộc sống Nếu như mọi người sống không có tình thương thì người ăn mày sẽ không bao giờ có một chén cơm để ăn khi đói lòng, trẻ mồ côi sẽ không bao giờ được chăm sóc, trẻ em mù sẽ mãi tăm tối, không cảm nhận được hơi ấm của cộng đồng, sẽ không ai rơi nước mắt cho những cuộc đời nhiễm chất độc màu da cam, sẽ không
ai bênh vực những con người vô tội Lúc ấy cuộc đời thật đáng buồn và vô nghĩa Vì thế mà sức
Trang 5mạnh của tình thương sẽ sưởi ấm và giúp con người chiến thắng tất cả ngay khi cuộc sống tưởng như không thể chịu đựng nổi.
Câu nói trên là một lời khẳng định đúng đắn Nó xuất phát từ hiểu biết đầy đủ về vai trò và khái niệmcủa tình thương, từ tiêu chí cuộc sống con người văn minh Con người văn minh không chỉ được đảmbảo về đời sống vật chất mà còn cần một đời sống tinh thần phong phú, giàu tính nhân văn và điều làm nên cuộc sông nhân văn không thể thiếu vai trò của tình thương con người Vì tình thương chân thành giúp con người có cuộc sống lành mạnh và tích cực Câu nói là một gợi mở về con đường xây dựng cuộc sống lí tưởng cho con người Nó nhắc nhở ta việc bồi đắp tâm hồn, nâng đỡ tình yêu thương để có thể sẻ chia, cảm thông và sẵn lòng giúp đỡ người khác khi họ cần đến chúng ta
3 Kết bài: Nơi nào không có tình thương thì đó là một mảnh đất thật đáng sợ hơn cái lạnh của vùng
Bắc Cực Vì vậy mỗi con người chúng ta sống luôn luôn cần tình cảm yêu thương, sự vỗ về, an ủi, niềm động viên, khích lệ Như có nhà thơ đã từng kêu gọi “con người ơi hãy thương lấy con người” , hãy biết yêu thương và tìm cho mình một tình yêu thương chân thành Điều đó sẽ vun đắp cho chúng
ta một cuộc đời tươi đẹp, tràn ngập niềm vui và niềm tin yêu, hy vọng
NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG
1 Khái niệm
-Hiện tượng là cái xảy ra trong không gian, thời gian mà người ta nhận thấy Những gì không hiện ra bên ngoài, những gì không có hình dạng hay trạng thái, con người không cảm nhận, quan sát được đều có thể coi là hiện tượng Đây là chỗ phân biệt hiện tượng (bên ngoài) với bản chất (bên trong) và với vấn đề (không hình trạng), dẫu cho chúng ta vẫn thường xuyên bình luận cả hiện tượng lẫn vấn đề
-Khi nói hiện tượng đời sống thì hai chữ đời sống ở đây được dùng trong sự phân biệt với văn học, khoa học, với sách vở nói chung Vì vậy, nói đến hiện tượng đời sống là nói đến những cái xảy ra ở cuộc sống bên ngoài, con người bình thường có thể quan sát thấy, chứ không phải trong sách vở, văn chương
-Nghị luận về một hiện tượng đời sống là kiểu bài lấy một hiện tượng xảy ra trong đời sống để bàn bạc Từ hiện tượng này, người nghị luận phải phân tích để tìm ra ý nghĩa xã hội về tư tưởng, đạo đức
mà bàn bạc, đánh giá Đề tài bàn bạc gần gũi với đời sống, sát hợp với trình độ nhận thức của HS nhưtai nạn giao thong, hiện tượng môi trường bị ô nhiễm, những tiêu cực trong thi cử, nạn bạo hành
Trang 6trong gia đình, phong trào thanh niên tiếp sức mùa thi, cuộc vận động giúp đỡ đồng bào hoạn nạn, những tấm gương người tốt việc tốt,…
* Phân tích nguyên nhân:
- Nguyên nhân chủ quan ( bản thân)
- Nguyên nhân khách quan (bên ngoài tác động đến)
* Hậu quả (Tác hại)( Đối với sự việc hiện tượng xấu); Lợi ích (đối với sự việc hiện tượng đáng khen):
- Đối với bản thân
- Đối với mọi người
4 Bài tập:
Đề 3: “Ngày nào không vào facebook cứ thấy bứt rứt Nhớ “facebook”quá!
Từ dòng chia sẻ trên, anh/chị bàn luận về hiện tượng "nghiện" facebook trong giới trẻ hiện nay?
1 MB: Giới thiệu hiện tượng "nghiện" facebook trong giới trẻ hiện nay.
2 TB:* Giải thích hiện tượng:
- Facebook là một mạng xã hội chứa đựng những thông tin cá nhân… Với tuổi trẻ, face không còn là chốn riêng tư mà đã trở thành một không gian mở rất thú vị và đầy màu sắc: nơi để họ quan tâm, chia
sẻ, động viên và khích lệ lẫn nhau, khiến cho cuộc sống vì thế mà trở nên ý nghĩa…
- Bứt rứt, nhớ facebook: sự đam mê, nghiện
* Nêu thực trạng hiện tượng:
- Bên cạnh những trang lành mạnh, nhiều bạn trẻ lại có cách nói, cách viết khá phóng khoáng nên Facebook trở thành một diễn đàn của những ngôn từ “không sạch sẽ”; những lối nghĩ cực đoan theo
“hiệu ứng đám đông”…
- Mức độ lan truyền cũng rất chóng mặt khiến nhiều người không đủ bản lĩnh để “đề kháng” lại với những lối nghĩ, cách nói chuyện kiểu “vô văn hóa” như vậy
- Thanh niên học sinh mỗi ngày mất 4-5 h lên facebook để trang trí cho ngôi nhà ảo của mình
* Phân tích nguyên nhân:
Do thói quen theo kiểu hùa vào, “đám đông” mà không cần nhận thức đúng sai; do sự thiếu quan tâm,định hướng của người lớn đối với nhận thức, suy nghĩ và cảm xúc cho giới trẻ…
-Tuổi trẻ bồng bột, muốn tự khẳng định bản thân, thích trở thành người nổi tiếng là hot girl, hot boy
trong mắt mọi người
-Do trí tò mò, muốn khám phá, tìm kiếm thông tin, kết bạn, giao lưu với mọi miền trên đất nước
* Hậu quả:
-Chi phối làm ảnh hưởng thời gian học tập, sinh hoạt, lao động hàng ngày.
Trang 7-Mất đi sự trong sáng của Tiếng Việt theo những kí hiệu kì quặc tùy tiện :z,f,w
-Đi ngược với thuần phong, mĩ tục, đạo đức người Việt Nam
-Nhiều vụ lừa tình, lừa tiền, bắt cóc, hành vi bạo lực
- Ảnh hưởng đến lối sống tùy tiện, buông thả,vô cảm, thiếu trách nhiệm với bản thân
- Xói mòn, ảnh hưởng đến nhân cách do chìm trong thế giới ảo
*Giải pháp:Giải pháp:
-Nhà trường tăng cường tuyên truyền, giáo dục về mặt trái của facebook
-Ứng xử của những người xung quanh được xem là giải pháp quan trọng để thanh lọc và giúp bạn trẻ giữ vững phẩm chất đạo đức
-Gia đình kiểm soát chặt chẽ con em, thường xuyên phối hợp với nhà trường
-Bản thân xây dựng thời gian biểu hợp lí giữa việc học tập, vui chơi, biết xác định mục đích, động cơ học tập phù hợp
*Bài học:- Biết kiểm soát chừng mực mỗi hành vi của mình, trang bị những kỹ năng sống cần thiết,
dù là chỉ trên thế giới ảo ”
- Sử dụng facebook đúng mục đích.
-Tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa của nước ngoài, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam.-Đầu tư cho việc học tập, tránh lãng phí thời gian vô bổ
3 KB: Khẳng định ý nghĩa của vấn đề:
- Bài trừ hiện tượng hiện nay.
- Chung tay xây dựng mội trường học tập hiện đại, văn minh, tiến bộ, không có hiện tượng nghiện
Đề 4: Suy nghĩ của anh chị về vấn đề ô nhiễm môi trường hiện nay.
1 MB: Vấn đề môi trường sống của con người trên trái đất đã và đang bị ô nhiễm là một vấn đề cấp bách đối với bất kì quốc gia nào Vì nó gây ra những hiện tượng biến đổi khí hậu dẫn đến những thảm hoạ thiên tai khủng khiếp ở Việt Nam sự ô nhiễm môi trường là báo động Chúng ta cần nhận thức vấn đề này như thế nào?
2 TB: a Giải thích khái niệm môi trường: Môi trường sống của con người là một khái niệm rộng
Nó bao gồm tất cả các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến cuộc sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và mọi sinh vật trên trái đất Ây là bầu khôngkhí trong lành mà bạn đang hít thở, nguồn nước sạch bạn đang uống hàng ngày, là đất đai mà bạn và gia đình hàng ngày đang sinh sống và sản xuất trên đó
=> Môi trường chính là món quà vô cùng quý giá mà thiên nhiên ban tặng cho con người Song hiện nay nó đang bị ô nhiễm một cách nghiêm trọng: không gian sống đang dần bị huỷ hoại, dơ bẩn gây tác hại đến sức khoẻ, làm giảm chất lượng cuộc sống của con người trên trái đất
b Thực trạng của việc ô nhiễm môi trường: Thật vậy, ô nhiễm môi trường đẫ và đang diễn ra một cách phổ biến:
- Ô nhiễm không khí: Như ta đã biết, không khí là một yếu tố cực kì quan trọng trong cuộc sống con người Nhưng hiện nay bầu không khí không còn trong lành nữa Bởi, tại các khu công nghiệp, các khu đô thị lớn, các nhà máy đã và đang thải ra môi trường không khí một nguồn cacbonnic khổng lồ, các loại axit, các loại khí độc hại gây hiệu ứng nhà kính, khói bụi xe hơi, xe máy và các loại động cơ khác, đã và đang ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ và chất lượng cuộc sống của con người, nó gây ra nhiều bệnh về đường hô hấp,
- Ô nhiễm nguồn nước: Nước là thành phần thiết yếu trong cuộc sống Nước để uống, nước để tưới tiêu cho ruộng đồng, nước dùng trong công nghiệp, Song, hiện nay trên TG và đặc biệt là VN nguồn nước sạch đang ngày càng trở nên khan hiếm Không những vậy, ở nhiều nơi, các nguồn nước:
ao, hồ, sông, suối, biển cả đại dương, nguồn nước ngầm, nước mưa, cũng bị ô nhiễm nghiêm trọng Trong khi đó nhu cầu về nước uống và nước sinh hoạt ở nhiều vùng miền đang bị thiếu nghiêm trọng,
số lượng người được sử dụng nước sạch chiếm tỉ lệ không lớn Mỗi năm có tới 1,6 triệu người tử vong do thiếu nước sạch, nhiều người mắc phải những căn bệnh quái ác do sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm
Trang 8- Ô nhiễm nguồn đất: Đất vốn là nguồn tài nguyên quý giá Đất được ví như vàngđất đai ngày càng
bị thoái hoá, bị rửa trôi, rác thải công nghiệp, rác thải sinh hoạt, rác thải bệnh viện, lạm dụng phân hóa học, đã và đang làm cho nguồn đất đai bị cạn kiệt, khô cằn
b Nguyên nhân( Nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay?)
* Trước hết phải kể đến là nguyên nhân khách quan:
- Tình trạng nóng lên của trái đất gây ra những biến động lớn về khí hậu toàn cầu dẫn đến các hiểm hoạ thiên tai ngày càng khủng khiếp: lũ lụt, động đất, sóng thần, hạn hán, nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp
- Tình trạng chặt phá rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ, diện tích bao phủ bị giảm ngiêm trọng, nó gây
ra biến đổi khí hậu: ví dụ bão lũ tại các tỉnh miền Trung Việt Nam tháng 10 năm 2009 gây ra những hậu quả nghiêm trọng về người và tài sản quốc dân
- Luật pháp chưa thực sự nghiêm minh, chưa đủ mạnh để ngăn chặn mọi sự vi phạm pháp luật về bảo
- Nhận thức của con người về ô nhiễm môi trường còn rất hạn chế
c Hậu quả.(Ô nhiễm môi trường đã và đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng)
- Ô nhiễm mt nước, sản xuất, sinh hoạt bị ảnh hưởng nghiêm trọng Nhiều loại dịch bệnh xuất hiện (D/c: Hiện tượng cá chết hàng loạt ở miền Trung một một phần cũng là do ô nhiễm nguồn nươcs nghiêm trọng )
- Ô nhiễm mt đất ảnh hưởng xấu đến cây trồng, vật nuôi và con người
- Ô nhiễm mt không khí: gây ra rất nhiều laọi bệnh về đường hô hấp, gây hiệu ứng nhà kính và là nguyên nhân trực tiếp của việc biến đổi khí hậu
d Giải pháp ( Để khắc phục tình trạng trên, chúng ta cần có những giải pháp nào?)
- Khắc phục những nguyên nhân trên (phân tích và dẫn chứng)
- Nêu một số quốc gia, thành phố, các vùng miền trên thế giới và Việt Nam có môi trường đẹp để lấy làm mô hình áp dụng cho những nơi có môi trường ô nhiễm
xanh-sạch Hệ thống pháp lí, chế tài nghiêm minh để xử phạt thích đáng cho các cá nhân và tổ chức vi phạm
- Giáo dục ý thức cộng đồng về BVMT
e) Liên hệ bản thân: Là một HS bản thân em cần có ý thức tự giác góp phần vào việc giữ gìn môi trường sống ở địa phương và nhà trường, nơi công cộng, thể hiện qua những việc làm cụ thể (không
xả rác bừa bãi, tham gia công tác làm vệ sinh ở trường, lớp, khu phố,…)
3 KB- VN là một nước đang phát triển, vấn đề ô nhiễm mt là 1 vấn đề hết sức cấp bách
- Cần phải thực hiện các giải pháp trên một cách đồng bộ, thường xuyên để khắc phục những hậu quảcủa sự ô nhiễm mt, tạo ra mt sống trong lành cho con người, Bài học cho mỗi người
Đề 5: Viết bài văn ngắn trình bày suy nghĩ của em về sự đồng cảm và sẻ chia trong cuộc sống
- Dẫn dắt và nêu vấn đề: trong xã hội hiện nay, nhịp sống bề bộn, hối hả của cuộc sống thường nhật
đôi khi làm cho con người có thể vô tình, vô cảm với những người xung quanh Dù ở thời đại nàođồng cảm và sẻ chia vẫn là điều thiết yếu đó là lối sống, cách ứng xử đầy tình người, khơi dậytruyền thống tốt đẹp của DT
Trang 9+ Sẻ chia : san sẻ niềm vui, nỗi buồn, quan tâm giúp đỡ người khác, không tỏ ra vô cảm, thờ ơ trước nỗi đau, nỗi bất hạnh của những người xung quanh
? Vì sao con người cần phải biết đồng cảm, sẻ chia ?
+ "Sống trên đời cần có một tấm lòng", sống trong tập thể, cộng đồng con người cần phải nương tựa vào nhau, thương yêu, quan tâm, giúp đỡ nhau , nếu không cuộc sống sẽ trở nên nhạt nhẽo, vô vị + Đồng cảm, chia sẻ sẽ đem đến niềm vui cho người khác, giảm bớt nỗi đau trong lòng họ, giúp con người xích lại gần nhau hơn, thắt chặt thêm tình nghĩa, lòng nhân ái, tinh thần đoàn kết dân tộc
- Đồng cảm không có nghĩa là phải làm những gì thật lớn lao, thật xa vời mà có khi rất đơn giản chỉ
là ánh mắt đồng tình, nụ cười thân thiện, một lời động viên, một vòng tay rộng mở, một cái nhìn trìu mến, những giọt nước mắt thương cảm đối với người khác
- Chứng minh : Sự đồng cảm, sẻ chia là nhu cầu của con người từ xưa đến nay : biểu hiện cụ thể
bằng những việc làm : xây dựng nhà tình nghĩa, trại trẻ mồ côi, trường học cho trẻ em tật nguyền, quỹ vì người nghèo, ủng hộ đồng bào lũ lụt, nạn nhân chất độc da cam, giúp những người nhiễm HIV/AIDS hòa nhập với cộng đồng các chương trình : thắp sáng ước mơ, trái tim cho em, vượt lên chính mình, ngày mai tươi sáng )
- Mở rộng: Trái với đồng cảm, sẻ chia là sự vô cảm, thơ ơ với những gì diễn ra xung quanh Đồng
cảm, sẻ chia phải xuất phát từ trái tim chứ không phải là sự bố thí, ban phát, thương hại Hãy biết lắng nghe rồi đồng cảm và cuối cùng là sẻ chia, giúp đỡ
- Liên hệ : Học sinh cần có những việc làm thiết thực thể hiện tinh thần tương thân tương ái : quyên
góp tặng bạn có hoàn cảnh khó khăn sách vở, quần áo, cho bạn mượn chiếc khăn mùa đông khi bạn học xa nhà, lời khuyên thật lòng để xua tan nỗi buồn lo, lắng nghe những lời tâm sự hay trò chuyện, trao đổi kiến thức
- Đánh giá chung: Đồng cảm và sẻ chia là là nét đẹp trong truyền thống của dân tộc cần được giữ
gìn, phát huy và đề cao Bài học rút ra cho bản thân
Đề 6: Nhà văn Nguyễn Bá Học có nói: Đường đi khó, không khó vì ngăn sông cách núi mà khó
vì lòng người ngại núi e sông Anh (chị) hiểu câu nói đó như thế nào? Hãy giải thích và chứng minh.
- Nghĩa bóng: Con đường ở đây không phải là con đường bằng đá sỏi mà là con dường đi đến đích
mà mỗi con người cần đạt được
+ Sông núi là những ẩn dụ cho khó khăn, trở ngại lớn của hoàn cảnh khách quan
+ Lòng ngừoi: Ý chí, nghị lực của con người Con người ngại khó, ngại khổ là con người không có ýchí
=> Nghĩa cả câu: Con đường đời dù có khó khăn, trở ngại, gian lao, bị “ngăn sông cách núi” nhưngkhông phải là không thể vượt qua mà chỉ sợ con người ta thiếu ý chí, nghị lực, niềm tin Vì thế, conngười cẩn phải có ý chí, quyết tâm, nghị lực để vượt qua những thử thách trên đường đời
- Nếu không có ý chí, chúng ta không thể làm được việc gì đến nơi đến chốn, không thể đạt đượcthành công
=> Câu nói của nhà văn Nguyễ Bá Học nhằm khẳng định vai trò cuả ý chí, nghị lực trong việc quyết định thành công của con người Đồng thời câu nói nhằm nhắc nhở, khuyên nhủ chúng ta hãy rèn luyện ý chí, nghị lực để vượt qua khó khăn, thử thách trên con đường đời
Trang 10* Tại saolại nói:“Đường đi khó, không khó vì ngăn sông cách núi mà khó vì lòng người ngại núi e sông”? Bởi:
(1)- Cuộc sống luôn tiềm ẩn nhưng khó khăn, trở ngại
- Con đường đi cũng như con đường đời của mỗi người là một con đường vô cùng gian khổ, đầy những chông gai, thử thách do khách quan đem đến, do ngoại cảnh tạo nên
(2) Tuy nhiên, cái khó của đường đi như thế vẫn chưa đáng sợ mà cái đáng sợ nhất là lòng người
“Ngại núi, e sông”, nghĩa là lòng người sợ khó khăn gian khổ
- Thực tế đã cho ta thấy rõ trên con đường đi tới mục đích cuối cùng cao đẹp của cuộc đời, vì gặp quánhiều chông gai, gian nan, trắc trở, nên đã có biết bao người mềm lòng, nản chí, buông xuôi đầu hàng Và kết cục họ chẳng làm được việc gì có ý nghĩa cho đời, chẳng đạt được mục đích nào cao đẹp
(3) Nhưng khi con người đã có quyết tâm, tinh thần vượt khó, ý chí vươn lên phía trước, thì dù khó khăn trở ngại đến mấy, cũng có thể đi tới đích, đạt được thắng lợi
- Trước cuộc sống trăm màu, nghìn vẻ, đường đời lại khúc khuỷnh gập ghềnh, cheo leo, chỉ có nhữngngười không sợ mỏi gối, chồn chân, với bản lĩnh kiên cường và ý chí nghị lực mạnh mẽ, sẵn sàng đạpbằng mọi gian khổ, quyết vươn lên phía trước, không bao giờ lùi bước, không một chút mảy may
“ngại núi e sông” và luôn luôn biết chiến thắng bản thân mình… thì mới hoàn toàn đi tới đích cuối cùng và giành được thắng lợi vẻ vang
- D/C: Lịch sử dân tộc ta đã chỉ rõ những tấm gương cao đẹp gặt hái được nhiều chiến công trên đường đời và làm “nên sự nghiệp lớn” đều là những con người ý thức được một cách sâu sắc vai trò quan trọng của sức mạnh ý chí, bản lĩnh tinh thần thép, luôn luôn biết chế ngự hoàn cảnh, không sợ khó, sợ khổ quyết không mềm yếu, đầu hàng trước khó khăn trở ngại
+ Tấm gương vĩ đại nhất trong thời đại chúng ta đang sống là tấm gương Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh Với lý tưởng và ham muốn tột bậc “Tổ quốc tôi được độc lập, nhân dân tôi được tự do, đồng bào tôi ai cũng có cơm ăn áo mặc , ai cũng được học hành”mà Bác đã xuất dương tìm đường cứu nước với hai bàn tay trắng Bằng ý chí nghị lực, tinh thần vượt khó phi thường và với khát vọng độc lập tự do cho Tổ quốc , Bác đã đi khắp chân trời châu Mỹ, châu Phi quyết tìm cho được con đường cứu nước và người đã thành công với ngày mồng 2 tháng 9 năm 1945 lịch sử
+ Thấm nhuần lời khuyên của Bác “Không việc gì khó; chỉ sợ lòng không bền; đào núi và lấp biển;quyết chí ắt làm nên”, thì lớp lớp cháu con đồng bào VN đã lên đường vượt Trường Sơn nhiều núi cao vực thẳm, sông sâu, quyết tâm chống Mỹ, giải phóng Miền Nam ngày 30/4/1975
+ Nhờ có ý chí, nghị lưc, tinh thần vượt khó, không ngại núi, e sông không gục ngã trước số phận éo
le nên đã làm nên sự nghiệp lớn mà Bạch Đình Vinh bị bại liệt, bị mất tiếng nói…vẫn là sinh viên của ba trường Đại học: Giao thông vận tải, Thương mại và Công nghệ thông tin của Bách khoa
+ Tấm gương người thương binh Nguyễn Xuân Năng cụt cả hai cánh tay mà vẫn giành được huy chương bạc môn bóng bàn trong đại hội Paragames được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen…
* Mở rộng – phê phán: Tuy nhiên trong cuộc sống hiện nay có không ít người “ngại núi e sông”, khi gặp khí khăn, trở ngại trong cuộc sống đã vội nản lòng nhụt chí, bỏ cuộc Thậm chí có những người buông xuôi đầu hàng số phận…Những người như vậy khó có thể thành công trong cuộc sống
* Bài học nhận thức hành đông:
- Từ câu nói của nhà văn Nguyễn Bá Học, chúng ta cần nhận thức rõ đường đời không chỉ toàn rợp bóng mát dịu êm và hạnh phúc mà là đầy chông gai với muôn vàn thử thách Đừng mềm lòng, nản chí bạn nhé! Hãy coi những thử thách ấy là “Lửa thử vàng” làm cho sức lực ý chí và bản lĩnh của ta vững vàng hơn, dễ đi đến thẳng lợi hơn Đúng như lời Bác Hồ đã từng dạy “Sống ở trên đời người đúng vậy; gian nan rèn luyện mới thành công”
3 Kết bài:
-Tóm lại lời khuyên của Nguyễn Bá Học hoàn toàn đúng đắn và rất sâu sắc, có ý nghĩa như mộtphương châm, triết lý hành động để phấn đấu cho sự nghiệp vinh quang của tất cả chúng ta ngày nay
- Là một HS…