Chương 8 AXIT CACBOXYLIC.ppt

Tính chất của nhóm cacbonylPhản ứng decacboxyl hoá phản ứng đứt liên kết C-/-COOH Tính chất của nhóm OH phản ứng đứt liên kết –C-/-O- TÍNH CHẤT HÓA HỌC... Các phản ứng làm đứt liên kết –

Chương 8

AXIT CACBOXYLIC

VÀ CÁC DẪN

XUẤT

AXYL CLORUA

ANHYDRIT AXIT

ESTE NITRIN

Formic axitAxetic axitPropionic axitButyric axitValeric axitCaproic axitCấu trúc tên hệ thống tên thông thường Tnc Ts độ tan trong H2O pKa

Ph

C H

C

H COOH

trans-3-phenylprop-2-enoic

COOH CH(CH3)2

2-isopropylxiclopentancacboxylic axit

terephthalic acid

C COOH

H C COOH H

C COOH

H C H HOOC

maleic acid fumaric acid

Axit Phtalic isophtalic terephtalic

Maleic axit furmaric axit

Tên thông thường của một số axit

COOH

CH3

AXIT TOLUIC

COOH OH

Gọi tên các hợp chất sau

MỘT SỐ AXIT QUAN TRỌNG

CITRIC AXIT -c ó trong quả chanh, cam

tìm thấy có trong dầu dừa

omega 6

có trong dầu đậu nành

Tính chất của nhóm cacbonyl

Phản ứng decacboxyl hoá

(phản ứng đứt liên kết C-/-COOH)

Tính chất của nhóm OH (phản ứng đứt liên kết –C-/-O-)

TÍNH CHẤT HÓA HỌC

1 Tính chất axit (Phản ứng đứt liên kết –O-/-H)

-Phản ứng với kim loại và kiềm và muối cacbonat

RCOOH

Na RCOONa + 1/2 H

2

(RCOO) 2 Mg + H 2 O MgO

RCOONa + H 2 O NaOH

RCOONa + H 2 O + CO 2

Na 2 CO 3

Được sử dụng làm chất bảo quản và chất tăng hương vị

2 Các phản ứng làm đứt liên kết –C-/-OH

-Là Phản ứng thuận nghịch

-Xúc tác: axit; zeolit

-Dùng dư một trong hai chất tham gia phản ứng

-Giảm nồng độ một trong hai chất tạo thành

Etyl benzoat

Metyl benzoat -Phản ứng este hóa

CƠ CHẾ PHẢN ỨNG ESTE HÓA

-Phản ứng este hóa nội phân tử tạo lacton

VÍ DỤ

O O

Phản ứng tạo axyl halogenua

Thionyl clorua

Phospho triclorua

Phospho pentaclorua -Phản ứng tạo axyl clorua

Ví dụ

amoni cacboxylat

Phản ứng tạo amit

-Phản ứng cộng tách tạo amit

Axit không tham gia phản ứng với NH 3 hoặc amin tạo amit vì

sẽ xảy ra phản ứng giữa axit và bazo tạo muối

Tuy nhiên khi đun nóng muối amoni ở nhiệt độ >100 0 C, xảy ra phản ứng dehydrat hóa và tạo thành amit, nhưng hiệu suất thấp

Phản ứng với amoniac

Phản ứng tạo amit (tiếp)

Axit tham gia phản ứng dễ dàng với amin tạo amit khi có mặt DCC (dixyclohexylcacbodimit), một tác nhân dehidrat hóa

Phản ứng với amin

amit

dixyclohexylcacbodimit

Dixyclohexylure

Phản ứng chuyển hóa axit thành anhidrit

Dưới tác dụng của nhiệt độ, hoặc chất hút nước mạnh hai phân tử axit tách nước tạo thành anhidrit

Các anhidrit vòng năm cạnh hoặc 6 cạnh có thể nhận được bằng phản ứng dehidrat diaxit

8000C

Nếu R không có nhóm hút electron mạnh thì phải chuyển axit thành muối

Na, sau đó lấy muối Na ở trạng thái rắn nung nóng với hỗn hợp NaOH và CaO (vôi tôi, xút)

RCH2COOH + Br2,P RCHCOOH + HBr

Br

NH2OH

Anpha amino axit

Áp dụng phản ứng thế ở H anpha

Anpha-hidroxiaxit

CH3COOC3H7 CÓ MÙI QUẢ LÊ

CH3

O C O

OH

O C

OH

CH3O

O C

aspirin

Metyl salicylat

Propylaxetat có mùi quả lê

Pentyl axetat có mùi quả chuối chín

Octyl axetat, có mùi cam

3 4

5 6

Một số este vòng

2 CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHẾ ESTE

a Từ phản ứng ancol và axit (xem tính chất axit cacboxylic)

b Từ phản ứng axyl clorua và ancol hoặc ancolat

d Từ phản ứng giữa ancol và anhidrit của axit cacboxylic tương ứng

O O

O

O OH HO

stearic axit

triglyxerit ( chất béo hoặc dầu)

2 CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHẾ ESTE

e Từ muối của axit cacboxylic với ankyl halogenua

CH3COOAg + C3H7I CH3COOC3H7 + AgI

3 TÍNH CHẤT HÓA HỌC CỦA ESTE

3.1 phản ứng thủy phân este

•Este có thể bị thủy phân bởi axit hoặc kiềm

•Phản ứng thủy phân este bởi kiềm còn gọi là phản ứng xà phòng hóa

muối cacboxylat

xà phòng

AXIT BÉO

Muối của axit béo=xà phòng

Đuôi không phân cực Đầu phân cực

3.2 Phản ứng với amoniac hoặc amin tạo amit

Metyl benzoat

benzamit

3.3 Khử hóa este thu được ancol

Este bị khử hóa bởi LiAlH4 hoặc LiBH4 thành 2 ancol Hợp phần chứa

3.5 Phản ứng chuyển hóa este

- este tham gia phản ứng với ancol khi có mặt axit làm xúc tác

Metyl acrylat Butan-1-ol

b

Butyl acrylat

Dimetyl benzen-1,4-dicacboxylatEtylen glycol

hóa học cuả nitril

R X KCN R CN H 2 O/H

+

R COOH

-thủy phân các hợp chất nitril trong môi trường kiềm tạo amit

+ Khử hóa tạo amin

+ Phản ứng với các hợp chất cơ nguyên tố tạo xeton

CH 3 ( CH 2 ) 8 CH 2 Cl KCN H 2 SO 4 , H 2 O CH 3 (CH 2 ) 9 COH

heat ethanol,

water

O

CH 3 (CH 2 ) 9 C N 1-Chlorodecane Undecanenitrile Undecanoic acid

Thủy phân nitril trong môi trường axit taọ axit cacboxylic

axyl halogenua (RCOX)

Axetyl clorua benzoyl bromua xiclohexancacbonyl clorua

ĐIỀU CHẾ

PHẢN ỨNG VỚI ANCOL TẠO ESTE

PHẢN ƯNG VỚI AMIN TẠO AMIT

PHẢN ỨNG KHỬ HÓA TẠO ANCOL

PHẢN ỨNG VỚI CƠ GRIGNARD TẠO ANCOL BẬC 3

PHẢN ỨNG VỚI GILMAN CHO AXETON

Trong điều kiện này, tác nhân Gliman chỉ phản ứng với axyl

clorua mà không phản ứng với axit, este hay amit

PHẢN ỨNG VỚI MUỐI CỦA AXIT CACBOXYLIC CHO ANHIDRIT

ANHIDRIT

Bài 1Hoàn thành các phương trình phản ứng sau

a/ o-bromotoluen + KMnO4/OH-/Đun nóng

b/ A +Mg/ête khan CO2 H3O+

c/ butyric axit + SOCl2

d/ benzoic axit benzoyl clorua

e/ HOCH2CH2CH2COOH/ H+/ đun nóng

O O

O

+ A lC l3

A + H3C

NH C

Hoàn thành sơ đồ pu sau

O O

-Hãy viết sơ đồ điều chế các hợp chất sau từ axit butanoic + butan-1-ol